Türk Bayrağı Nizamnamesi (28 Temmuz 1937-No: 2/7176)
TÜRK BAYRAĞI
NİZAMNAMESİNİ MER'İYETE KOYAN KARARNAME[1]
No : 277
28 Temmuz 1937-No: 2/7176
(Resmi Gazete ilanı: 17 Eylül 1937-Sayı : 3611)
Tasarruflu Yazılar 1
Türk Bayrağı Kanununun tatbik suretini göstermek üzere
Milli Müdafaa Vekaletince hazırlanan ve Şürayı Devlet Reisliğinin 26.07.1937
tarih ve 13256 sayılı tezkeresile tevdi olunan ilişik (Türk Bayrağı
Nizamnamesi) nin mer'iyete konulması, İcra Vekilleri Heyetince 28.07.1937
tarihinde onanmıştır.
REİSİCUMHUR K.ATATÜRK
Bölüm I
Türk bayrağının yapılış, şekil, aksam, nispet ve ebadı
ile çekileceği gönder (Direk)
Bayrağın
yapılışı ve şekli:
Madde 1- Türk Bayrağı 2994
numaralı kanuna bağlı örnekte gösterilen şekil ve nispetler dahilinde al zemin
üzerine beyaz renkte ay ve yıldız konmak şartile yerli şaliden yapılır. Ancak
şalinin tedarikinde zorluğa tesadüf edilen yerlerde, en büyük mülkiye memurunun
izin ve intihabı üzerine, rengi al olmak üzere başka kumaştan da yapılabilir.
Bayrağın
aksamı :
Madde 2- Bayrağın
A) Çekildiği gönder veya direk tarafına giden dıl'ına
(Uçkurluk),
B) Uçkurluğun karşısındaki dıl'a (Uçum),
C) Çekildiği zaman yukarı gelen dıl'ına (Üst) ve aşağı
gelen dıl'ına (Alt) kenarı denir.
Ç) Bayrağın gönder veya direğe çekilmesi için sancak
salvosunun (İpinin) geçmesine mahsus olmak üzere beyaz kumaştan sancak enince
yapılmış olan kısmına (Uçkurluk) ve bunun gönder veya direğe gelen tarafına dış
kenar ve şaliye dikilen tarafına da iç kenar denir.
…
Madde 33- Türk bayraklarının süs için kullanılması Nizamnamede
tâyin edilen milli bayramlarla umumi tatil günlerine münhasır olup bunun
haricinde her hangi bir sebeple kullanılması mahalli en büyük milkiye âmirinin
iznine bağlıdır.
Madde 34- Türk Bayrağına veya ecnebi bandıralarına
benzetilmemek şartiyle muhtelif renk ve şekillerde donanma maksadile yapılan
süsler hu Nizamname Hükmüne tabi değildir.
Bölüm V
Hususi bayrak (Hususi alâmet, flama ve fors) lar ve bunların çekileceği yerler
Hususi
bayraklar :
Madde 35 - Alâmeti mahsusa olmak üzere kullanılacak hususi
bayrakların ihtiva edecekleri işaretler ne olursa olsun bu bayraklar murabba,
müstatil, müselles gidon veya flândra şeklinde olur,
A) Murabba şeklinde: Eni boyunun aynı olan dört köşeli
bayraktır,
B) Müstatil şeklinde:
Boyu eninin bir buçuk misli olan bayraktır.
C) Müselles şeklinde: Boyu eninin bir bucuk misli olan
ve ucum tarafındaki ucunda birleşen dılıları birbirine müsavi olan bayraktır.
Bu biçim bayrağa (Flâma) adı verilir.
Ç) (Gidon şeklinde: Boyu eninin bir buçuk misli olan
ve ucum kenarı müselles şekilde oyulmuş bayraklara (Gidon)
denir.
Bu müselles şu suretle teşekkül eder: Bayrağın ucum
cihetine ebadı bayrak genişliğine müsavi olmak üzere bir murabba resmedilir. Bu
murabbaın kuturlarının bir birini katettiği nokta ile uçum kenarının iki ucu
arasında kalan kısım oyularak müselles meydana getirilir,
D) Flândra şeklinde: Boyu eninin en az on sekiz misli
olan ve Türk Bayrağı unsur ve nispetlerine uygun ay yıldızı bulunan
bayraklara (Flândra) denir. Bunlar ancak
harb ve muavin gemilerinin tanınma alâmeti olmak üzere yalnız denizde
kullanılır.
Madde 36 - Resmi makamlara ait forslarla resmî daireler ve
Kızılay teşkilâtı tarafından kullanılan hususi bayrakların birer örnekleri bu
Nizamnameye bağlı (2) numaralı levhada gösterilmiştir.
Gerek bunların gerek diğer hususi bayrakların zaruri haller
müstesna olmak üzere şaliden yapılması mecburidir.
Madde 37 - Ordunun kara ve hava kuvvetlerine ait olup hazar ve
seferde ve manevra ve tatbikatlarda kullanacakları hususi alâmet ve flamaların
şekil ve ebadı ve cinsleri Genel Kurmay Başkanlığınca tesbit olunur.
Hususi bayrakların
nerelere ve nasıl çekileceği :
Madde 38- Hususi bayrakların çekilme şartları aşağıda gösterilmiştir :
A) Temsil bayrağının çekili bulunduğu sırada
Riyaseticumhur forsu çekilmesi icap ettiği takdirde temsil bayrağı,
selamlanarak törensiz indirilir ve yerine aynı saygı ile Riyaseticumhur forsu
çekilir.
Deniz vasıtalarında bu fors mütat olan hususi gönder
veya direğe çekilir.
B) Diğer resmi ve gayriresmi hususi bayrakların çekilmesi
hiçbir merasime tabi değildir.
Madde 39- Resmi daireler ve hastaneler müstesna olmak üzere
hususi bayrak çekilecek bina vesair yerlerde iki gönderin (Direğin)
bulundurulması mecburidir. Bunlardan bina cephesine göre, sağ tarafdakine Türk
Bayrağı ve bunun solundakine de hususi bayrak çekilir.
Türk Bayrağının bu göndere çekilişi umumi hükümlere,
hususi bayrağın çekilişi ise, ait oldukları müessese âmirinin takdirine
tabidir.
Deniz vasıtalarında, hususi bayraklar mütat yerlerine
çekilir.
Madde 40 - Türk Bayrağı ile birlikte çekilecek hususi bayrağın
veya yabancı bir devlet bandırasının ebadı Türk Bayrağından daha büyük
olmıyacak ve bunların çekileceği gönderler (Direkler) aynı boy ve kalınlıkta olacaktır.
Madde 41 - Yukarıdaki maddelerde sözü geçen hususi bayraklardan
Devlet makam ve teşekküllerine mahsus olanlar; ait oldukları makam ve
teşekküllerden başkaları tarafından her hangi bir surette ve münasebetle
kullanılamaz.
Bunların dışında kalan Kızılay ve emsali müesseselere
ait hususi bayrakların bu müesseseler tarafından süs için ve Kızılay Bayrağının
hastanelerle küçük, büyük sıhhi teşekkül ve vasıtalarda kullanılması caizdir.
Madde 42 - Tabi bulundukları Devletin bandırasını mesken veya
ticarethanelerine çekecek ecnebiler; 39 uncu maddede yazılı hükümler dairesinde
binalarında bulunduracakları iki gönderden sağ taraftakine Türk Bayrağını ve
bunun solundakine kendi bandıralarını çekebilirler.
Bölüm VI
Cezai hükümler
Madde 43- Türk Bayrağı Kanunu ile bu Nizamname hükümlerine
muhalif olarak bayrak yapan ve satanlar Türk Ceza
Kanununun 526
ncı maddesi hükmüne göre cezalandırılırlar.
Kanuna ve işbu Nizamnameye uygun olmıyarak çekilen
bayraklar, forslar ve gönder (Direk) ler mahallin en büyük mülkiye memurunun
emrile indirilir.
Madde 44- 2994
numaralı Türk Bayrağı Kanununa dayanarak kaleme alınmış ve Şürayi Devletçe
görülmüş olan işbu Nizamname hükümlerini İcra Vekilleri Heyeti yürütür.
Madde 45- Bu Nizamname hükümleri Resmi Gazetede basıldığı günün
ertesinden itibaren yürümiye başlar.
Eki 2 numaralı levha
[1] PcGK Not:
Sadece Gümrük Bayrağı ile ilgili kısımlara ilişkin maddelere yer verilmiştir