Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu E:3 Sayılı; Zamanaşımının dikkate alınmasında; nevileri başka başka cezaları havi olan hükümler, en ağır ceza için konulmuş olan müddetin geçmesiyle ortadan kalkar: konulu Kararı

1918 s. Kaçakçılık Kanunu 4926 s. Kaçakçılık Kanunu 07.05.1947 tarihli Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurul Kararı E: 3 K: 15 Sayılı Kararı([1]) Türk Ceza Kanununun 526 ncı maddesi "bir aya kadar hafif hapis veya elliliraya kadar hafif para cezasına mahkum edilecekleri" yolunda sarahatı ihtiva eylemektedir. Hafif hapis cezasının son haddi, bir ay ve hafif para cezasının son haddi, elliliradan ibaret olup Türk Ceza Kanununun 102 nci maddesinin beşinci bendinde bir aydan ziyade hafif para cezasını müstelzim fiillerin dava zamanaşımı süresi iki sene ve altıncı bendinde de bundan evvelki bendde beyan olunan miktardan aşağı cezaları müstelzim kabahatlarda dava zamanaşımı süresi altı ay olarak gösterilmiş olmasından dolayı bu cezalardan hafif hapis cezasının son haddinin esas tutulması halinde sözü geçen altıncı bendi hükmünce dava zamanaşımı süresinin altı ay ve hafif para cezasının münteha haddinin esas tutulması halinde de mezkur beşinci bent gereğince iki sene olması gibi birbirine uygun düşmeyen bir netice ile karşılaşılmaktadır. Kanun; bir suçluya mahkemece tayin ve tertip edilecek cezayı zamanaşımının hesaplanmasında esas tutmuş olsaydı ve Ceza Kanunumuzun hesaplanmasında esas tutulmuş olsaydı ve Ceza Kanunumuzun mehazı İtalyan Ceza Kanununun 91 nci maddesinde olduğu gibi 102 nci maddede dahi "hükmolunması icap eden ceza" tabiri bulunsaydı bir maddede mevcut cezalardan mahkemece hafif hapis cezasının tayin edileceği yerlerde bu cezanın ve hafif para cezası tertip olunacağı yerlerde de hafif para cezasının son haddinin göz önünde bulundurulması ve ona göre zamanaşımı süresinin hesap edilmesi mümkün olurdu. Türk Ceza Kanunu dava zamanaşımının hesap edilmesinde hükmedilecek cezayı esas tutmamış yalnız, o suçun istilzam ettiği cezayı göz önünde bulundurmuştur. Suçun istilzam ettiği ceza esas tutulmuş olunca mahkemenin de bu esası takip etmesi ve vereceği cezayı değil, kanun maddesinde yazılı cezayı nazara alması icap eder. Türk Ceza Kanununun 102 nci maddesinin beşinci ve altıncı bentleri altında kabul ettiği zamanaşımı süresi ise ayrı ayrı maddelerde müstakilen mevzu hafif hapis ve hafif para cezaları hakkında olduğu için nevileri bir maddede yazılı şahsı hürriyeti bağlayıcı ceza ile mali cezalar ayrı ayrı maddelerde yazılmış gibi telakki edilerek ve cezaların nevi ve mahiyetine bakılmayarak mütalaa yürütülmesi Türk Ceza Kanununun suçlara ait davaların zamanaşımında, suçların nevileri ve ceza miktarları bakımından tabi olduğu tefrik esasına muhalif düşer. Her ne kadar 526 ncı maddenin tatbikini istilzam eden fiillerin dava zamanaşımının, hafif hapis cezasının son haddi itibariyle 102 nci maddenin altıncı bendi hükmü dairesinde hesap edilmesine dair olan 18.11.1936 tarihli İçtihadı Birleştirme Kurulu Kararından sonra 526 ncı madde değiştirilerek bu maddedeki bir ay hafif hapis ve elli liraya kadar hafif para cezası ibaresi arasında "veya" edatı ilave edilmiş ise de; hafif hapis cezasının, hafif para cezasından nevi itibariyle daha ağır olmasına ve böyle iki nevi cezayı ihtiva eden bir maddeye uyan suçun dava zamanaşımının hesaplanmasında ağır neviden olan cezanın esas tutulması, hem suçları cürüm ve kabahat diye bir taksime tabi tutan ve birbirine nisbetle ağırlıkları derecesini gösteren 11 nci maddedeki tertibe ve hem de ceza zamanaşımından bahis olan "nevileri başka başka cezaları havi olan hükümler, en ağır ceza için konulmuş olan müddetin geçmesiyle ortadan kalkar" yolunda sarahatı ihtiva eyleyen 112 nci madde ile kabul olunan esasa uygun bulunmaktadır. 526 ncı maddede mevcut olan ve nevileri başka başka bulunan cezaların tadilat sırasında "veya" edatı ile ayrılarak hafif para cezasının, hafif hapis cezasına munzam ceza olmaktan çıkarılması; ve bu maddedeki cezalardan herhangi birinin verilmesinde mahkemenin muhayyer bırakılmış olması; nevileri ayrı ayrı olmak üzere bir maddede yer almış olan cezalardan nevan daha ağır olan cezanın zamanaşımında esas tutulması hakkındaki esas kaideyi bertaraf edemez. Netice: Yukarıda beyan ve izah olunan sebeplere göre Türk Ceza Kanununun 526 ncı maddesine uyan suçlara ait dava zamanaşımının, bu maddede nevileri başka başka olmak üzere gösterilen cezalardan hürriyeti bağlayıcı olan ve nevan hafif para cezasından ağır bulunan hafif hapis cezasının son haddi itibariyle Türk Ceza Kanununun 102 nci maddesinin altıncı bendi hükmünce altı aylık müddete tabi olması icap ettiğine ilk oturumda üçte iki çoğunluk hasıl olmadığından bu toplantıda salt çoklukla 07.05.1947 tarihinde karar verildi. (Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu E: 3 K: 15) [1] Kaynak: Gümrük Kontrolörleri Derneği tarafından yayımlanan Başkontrolör Zülal SÖNMEZ tarafından hazırlanan "Açıklamalı 4926 Sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu ve İlgili Mevzuat" isimli kitap.