Demir, Deniz, Hava Yolları İşletmelerinin Gümrük Yükümlülüklerine ve Denetlemelerine İlişkin Tüzük - 8/3005 (Mülga)
DEMİR, DENİZ, HAVA YOLLARI
İŞLETMELERİNİN GÜMRÜK YÜKÜMLÜLÜKLERİ VE DENETLENMELERİ HAKKINDA TÜZÜĞÜN
YÜRÜRLÜKTEN KALDIRILMASINA DAİR TÜZÜK
14.06.2007 tarihli, 26552
sayılı R.G.
MADDE 1 - 25/5/1981
tarihli ve 8/3005 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Demir,
Deniz, Hava Yolları İşletmelerinin Gümrük Yükümlülükleri ve Denetlenmeleri
Hakkında Tüzük yürürlükten kaldırılmıştır.
MADDE2 - Danıştayca
incelenmiş olan bu Tüzük yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
MADDE3 - Bu Tüzük
hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.
DEMİR, DENİZ, HAVA YOLLARI İŞLETMELERİNİN GÜMRÜK YÜKÜMLÜLÜKLERİNE
VE DENETLEMELERİNE İLİŞKİN TÜZÜK
Karar S.:
8/3005 R.G.:
24.06.1981
Karar
T.: 25.05.1981 Sayı: 17380
Gümrük ve Tekel Bakanlığı ile Ulaştırma Bakanlığı tarafından hazırlanan
ve Danıştay'ca incelenmiş olan "Demir, Deniz, Hava Yolları İşletmelerinin
Gümrük Yükümlülüklerine ve Denetlenmelerine İlişkin Tüzük"ün yürürlüğe
konulması; 1615 sayılı Gümrük Kanununun 50[1]nci
maddesine göre, Bakanlar
Kurulunca 25/5/1981 tarihinde kararlaştırılmıştır.
BİRİNCİ BÖLÜM
Kapsam, Deyimler, Genel Hükümler
KAPSAM :
MADDE 1 - Özel yasaları ve Gümrük Kanunu hükümlerine göre, sundurma, antrepo ve yolcu salonu açmakta ve işletmekte
olan demir, deniz ve hava yolları işletmelerinin
gümrük işlemleri ve denetlenmelerinin biçim ve
yöntemleri ile öteki yükümlülükleri bu Tüzükte gösterilmiştir.
DEYİMLER :
MADDE 2 - Bu Tüzükte geçen Bakanlık deyimi, Gümrük ve Tekel Bakanlığı; işletme
deyimi, T.C. Devlet Demiryolları İşletmesi, Denizcilik Bankası Türk Anonim
Ortaklığı ve Türk Havayolları Anonim Ortaklığı anlamına gelir.
GİRİŞ ÇIKIŞ İŞLEMLERİNİN NE ZAMAN YAPILACAĞI :
MADDE 3 - Gümrük hattından giriş ve çıkış ile yük alıp verme ve Gümrük
İdarelerindeki her türlü işlemler, normal çalışma saatleri içinde yapılır.
Ancak, yazılı olarak
istenmesi halinde, bu saatler dışında ya da tatil zamanlarında bu işlemlerin yapılmasına, ücret
ödenmesi koşuluyla, Gümrük İdaresince gerekli önlemler alınarak izin
verilebilir.
Ayrıca;
a) Trenler ve düzenli
tarifeli deniz, nehir, kara ve hava taşıtları ile düzensiz de olsa sadece yolcu
getiren öteki deniz, nehir, kara ve hava
taşıtları gece ve gündüzün her saatinde gümrük hattından geçebilirler.
Bu durumda, yalnız bu
taşıtlarla yolcuların giriş ve çıkışlarına ilişkin gümrük işlemleri yapılır.
b) 100 net (rüsum)
tonilatodan büyük gemiler, gece ve gündüzün her saatinde ve tatil zamanlarında
yük ve yolcu alıp çıkarabilirler. Hacimleri ne olursa olsun, Gümrük İdaresi olan bir limana zorlayıcı
nedenlerle girecek ya da bu limandan
ayrılacak gemilerin yük alıp verme istekleri, Gümrük İdareleri ve işletmelerce
kabul edilir.
GÜMRÜK İDARESİNİN DENETLEME YETKİSİ :
MADDE 4 - Bakanlık müfettişleri, müfettiş yardımcıları, kontrolörleri, ilgili
gümrük amirleri yada yetkili kılacakları memurlar, sundurma ve antrepolarda gümrük haklarını korumak ve
yolsuzlukları önlemek için gerekli önlemleri almaya ve işletmelerin kayıtlarını
ve belgelerini incelemeye, teftiş etmeye, her zaman sundurma ve antrepolardaki
eşyayı yoklamaya yetkilidirler.
İşletmeler de kayıtları,
belgeleri ve eşyayı göstermeye, sundurma ve
antrepoları açmaya ve yapılacak yoklamaları kolaylaştırmaya
zorunludurlar.
İnceleme ve teftiş
dolayısıyla defterlerin alınması gerekiyorsa, işlemler yeniden açılacak olan defterlere
yazılır.
Bu durumda, defterlerin baş
tarafına gerekli açıklama yapılarak işletme
yetkilisi ve denetleyen tarafından birlikte imzalanır.
Denetleme sonucunda
düzenlenen raporlar, gereği yapılmak üzere, işletmelere bildirilir.
Yolsuzlukları görülen işletme
memurları hakkında Cumhuriyet savcılığına başvurulmakla birlikte, gerekli
önlemlerin alınması işletme idaresine
bildirilir.
BELGELERİN BİÇİMİ :
MADDE 5 - Bu Tüzük hükümlerine göre tutulacak defter, tutanak, liste vb.
belgelerin biçimleri, ve içerikleri Gümrük ve Tekel, Ulaştırma Bakanlıklarıyla
işletmelerce birlikte kararlaştırılır.
İKİNCİ BÖLÜM
Yükleme ve Boşaltma
YÜKLEME VE BOŞALTMA KOŞULLARI :
MADDE 6 - Kara, deniz ve hava taşıtları, manifestoları verilmeden, gümrük denetimi bitmeden ve gümrük ya da muhafaza
memurları hazır bulunmadıkça yük alıp veremezler;
aktarma ve transit işlemi yapamazlar.
Ancak, düzenli sefer yapan
gemilerle hava ve liman durumu bakımından
zorunluluk bulunması halinde düzenli sefer yapmayan gemilere,
Gümrük idarelerince, manifesto
verilmeden önce de yük alıp verme, aktarma ve transit işlemi yapma izni
verilebilir.
Eşyanın izin verilen yükleme
ve boşaltma yerinden başka bir yere
götürülmesi ya da aracının değiştirilmesi, Gümrük İdaresinin iznine
bağlıdır.
YÜKLEME VE BOŞALTMA İŞLERİ :
MADDE 7 - Yasalara göre işletmelerin tekel hakkı içinde kalan yükleme ve boşaltma işleri, bu kuruluşların araçlarıyla
yapılır.
Eşya, liman araçlarına,
Gümrük idaresinin göstereceği iskele ve yerlerden yüklenip boşaltılır.
Boşaltılması tamamlanmayan
taşıta yükleme yapılmaz.
Bir geminin bir ambarından
boşaltma yapılırken öteki ambarına yükleme
yapılabilir.
Ancak, ambarın tamamı
boşaltılmadan aynı ambara yükleme yapılmasına Gümrük İdaresince yazılı olarak
izin verilebilir.
İşletmeler, liman araçlarına
ya da doğrudan rıhtım ve iskelelere boşaltılan eşyayı puvantaj çizelgelerine
yazar ve bu çizelgelerden birini kaptan ya da
acentaya imzalatarak Gümrük İdaresine verirler.
GEMİDEN GEMİYE AKTARMA :
MADDE 12 - Sundurma ve antrepolara alınmaksızın bordadan bordaya ya da liman araçlarıyla gemiden gemiye eşya
aktarılması Gümrük İdaresinden izin
alınarak kolcu gözetimi altında yapılır.
Kolcular, kaptandan,
manifestoyu ve yükleme teslim kâğıdını (yükleme
ordinosu) aldıktan sonra, yükün bulunduğu gemiye giderek, kapların marka
ve numaralarına göre eşyanın aktarılacak
gemiye yükletilmesine gözcülük ederler; yüklemeden sonra, kaptandan manifesto
ve teslim kâğıdı üzerine imza alarak Gümrük İdaresine verirler.
Sahibi tarafından bu biçimde
gönderilen eşya için aktarma beyannamesi
düzenlenmesi gereklidir.
KARADA BOŞALTMA :
MADDE 13 - Vagonlardan ve öteki kara taşıtlarından eşya, mühürlerinin sağlam oldukları gümrük ve işletme
memurlarınca birlikte görülüp söküldükten
sonra boşaltılabilir.
Mühürlerde bozukluk ya da
kuşkulu bir durum varsa, tutanakla saptanır ;
boşaltma ondan sonra ve bütün kaplar ayrı ayrı kontrol edilerek yapılır;
durum hemen gümrük idare amirine duyurulur.
Boşaltma sırasında, Gümrük
İdaresinin denetimi altında, işletme
memurlarınca eşyanın sayımı yapılır, ortaya çıkan fazlalık ve
eksiklikler ile eşyanın hasarlı olup olmadığı vb. durumlar düzenenlenecek olan
tutanakta belirtilir.
Tamamı boşaltılamayan
vagonların kapıları iyice kapatıldıktan sonra, gümrük ve işletme memurları
tarafından ayrı ayrı mühürlenir. Ayrıca, bu vagonların numaraları beyanname ve
yükleme kâğıtlarına yazılarak imzalanır.
SUPALAN İŞLEMİ :
MADDE 14 - Hacimleri, ağırlıkları ya da cinsleri yönünden, Bakanlıkça, "deniz üstü", "vagon
üstü" ya da "kamyon üstü" işlemine tabi tutulabileceği kabul edilen eşyayı yurda getirenler, bu
işlemlerden yararlanmak isterlerse,
Gümrük İdaresine ve işletmelere giriş beyannamelerini de ekleyecekleri
birer istek kâğıdı ile başvururlar.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Sundurma ve Antrepolara ilişkin Ortak Hükümler
SUNDURMA VE ANTREPOLARIN KURULMASI VE KAPATILMASI :
MADDE 15 - Sundurma ve antrepoların kurulması, kapatılması, yerlerinin ve amaçlarının değiştirilmesi Gümrük ve Tekel ve
Ulaştırma Bakanlıklarının işbirliğiyle
yürütülür.
KIRILAN, DAĞILAN, ZARAR GÖREN, DENİZE DÜŞEN EŞYA :
MADDE 18 - Gelen eşya, bozuk, kırık, dağınık ve zarar görmüş bulunur ya da
rıhtımlara ve başka taşıtlara boşaltılırken bu duruma ya da denize
düşerse, gümrük muayene memuru ya da
muhafaza memuru önünde kaptan ya da acentanın
sorumlu memuru ile işletmenin boşaltma işleriyle görevli memurunca,
zarar durumu ya da kapların kırıklık, bozukluk ve dağınıklılık
biçimi tutanakla saptanır.
Kaplardan eşya çıkmışsa ya
da çıkarılmak olanağı varsa, eşyanın sayımı ve
ölçümü yapılır ve durum bu tutanakla belirtilir.
Dört nüsha olarak
düzenlenecek olan tutanaklardan biri Gümrük İdaresinde, birer tanesi kaptan ya da acenta ile
işletmede kalır; biri de sundurma giriş
listesine ya da antrepo beyannamesine bağlanır. Gerekli ise tutanakların sayısı arttırılabilir.
Bu işlemler, olanak varsa
taşıtta, yoksa gümrük ya da muhafaza memurlarıyla birlikte kaptan ya da
acentanın ve işletme memurunun gözetimi altında
götürüleceği sundurma ya da antrepoda yapılır.
Tutanaklarda, eşyayı getiren
taşıtın adı ve sefer sayısıyla geliş günü ve
kapların sayısı, cinsi ve markası ayrıca gösterilir.
Sundurma ve antrepo
kapalıysa, eşya Gümrük Muhafaza Örgütünün gözetimi altında bırakılır.
Yükleme sırasında zarar
gören ya da denize düşen eşya için, görevli memurla birlikte hazır bulunanlarca,
durumu ayrıntıları ile belirten bir tutanak
tutulur. Bu tutanağın biri çıkış gümrüğünde bırakılır; öteki aktarma,
transit ya da çıkış beyannamesine eklenir. İkinci iskele yoluyla yapılan
çıkışlarda, tutanaklardan biri, Gümrük İdaresince çıkış gümrüğüne gönderilir,
durum, ayrıca, çıkış aktarma ya da transit beyannamelerine yazılarak görevli
memur tarafından imzalanır.
EŞYANIN KORUNMASI :
MADDE 19 - Sundurma ve antrepoya konulmuş eşya, buralarda, Gümrük kanununda
belirtilen sürelerce kalabilir. Bu süre içinde eşyanın iyi korunması işletmenin görevidir.
Eşyanın bozulduğunun ya da
bozulmakta olduğunun anlaşılması, saklanmasının masraflı, zor ya da sakıncalı
olması, kapların kırılması, dağılması, delinmesi gibi hallere karşı, işletme,
gerekli önlemlerin alınması için eşya
sahiplerine, taşıyıcılarına ya da emrine gelenlere yazıyla
bildirmekle
birlikte Gümrük İdaresine de
bilgi verir.
Eşyanın durumu, gümrük
memuru ile birlikte düzenlenecek bir tutanakla
belirtilir. Eşyanın ilgilileri orada ise, tutanak, bunlara da imza
ettirilir.
SUNDURMA VE ANTREPOLARA GİREBİLECEK OLANLAR :
MADDE 20 - Sundurma ve antrepolara görevlilerden başkası giremez. Eşya sahipleri ve yasal temsilcileriyle gümrük
komisyoncuları ve yardımcıları,
eşyalarını dıştan görmek isterlerse, kimliklerini, eşyanın teslim
kağıdının (ordino), konşimento ya da
beyannamelerini göstermek koşuluyla buralara
girebilirler.
Eşyalarını açtırarak görmek,
örnek almak, muayene ettirmek, açtırıp
tarttırmak, gümrük işlemlerini izleyip sonuçlandırmak için ise,
Gümrük İdaresine dilekçe ile
başvurulması ve izin alınması gerekir. Bu işlemlerin yapılmasında, gümrük
muayene memurunun bulunması zorunludur.
SUNDURMA VE ANTREPO KAPILARININ AÇILIP KAPATILMASI :
MADDE 21 - Sundurma ve antrepoların kapıları iki kilit altında bulundurulur. Kilitlerden birinin anahtarı Gümrük
İdaresindedir. Bu anahtar gümrük kontrol
memurlarınca kullanılır. Bu memurlar, kapıları işletme memurlarıyla birlikte
açar, kapar, kilit ve mühür altına alırlar.
Sundurma ve antrepoların,
önce, giriş kapısı kapanır; işletme memurlarıyla gümrük memurları içerde ateş
bulunmadığını ve hiç kimsenin kalmadığını anlamak üzere giriş kapısı önünden
başlayarak her tarafı araştırdıktan sonra çıkış
kapısını kapatırlar.
Kapılar, gümrük ve işletme
memurlarınca ayrı ayrı kilitlenip mühürlendikten sonra, anahtarlar dikişsiz
torbalara konur ve mumla mühürlenerek gümrüğün ve işletmenin gece bekçilerine imza karşılığında
verilir. Torbaların üzerine, ait oldukları sundurma ve antreponun adı ve
numarası yazılır.
Gece bekçileri, bu
torbaları, anahtarları kendilerinde bulunan kilitli güvenlik yerlerinde saklarlar.
Kapıların açılışında,
anahtar torbaları bekçilerden alınırken torba mühürlerinin kapılar açılırken
kapı mühürlerinin sağlam olup olmadığı
memurlarca gözden geçirilir; sağlamsa kapılar açılır.
Torbaların ya da kapıların
mühürlerinde kuşkulu bir durum görülürse, ilgili memurlarca bir tutanak tutulur
ve Gümrük ve İşletme idarelerine hemen haber verilir; Gümrük İdaresinin
belirleyeceği yolda işlem yapılır.
ZORUNLU NEDENLERLE KAPILARIN AÇILMASI :
MADDE 22 - Sundurma ve antrepoların kapalı bulunduğu zamanlarda, zorunlu bir nedenle anahtarların kullanılmasına
gerek duyulursa, durum, gümrük, gümrük muhafaza ve işletme görevlilerince bir
tutanakla saptanır. Bu tutanakta, sundurma ve antreponun açılmasına kimin emir
verdiği ya da gerek gördüğü, emri kimin uyguladığı, sundurma ve antreponun
açılmasından kapanmasına kadar geçen olaylar,
buralardan ne gibi eşyanın çıkarıldığı ya da hangi eşyanın konulduğu
belirtilir. Tutanak hemen gümrük idare amirliğine verilir.
Sundurma ve antrepoların
böyle bir nedenle açılışında, olanak varsa
açılmadan önce, yoksa açıldıktan sonra, durum, gümrük idare
amirliğine telefonla ya da öteki
araçlarla bildirilir.
Sundurma ve antrepoların
yangın, sel ve diğer doğal afetler nedeniyle
açılışında, ayrıca, gerekli önlemler alınır.
SUNDURMA VE ANTREPOLARDA YOKLAMA YAPILMASI :
MADDE 23 - Teftiş ve soruşturmalar dışında, her yıl Ocak ayında, antrepo ve sundurmadaki eşyanın yoklanmasına
başlanır. Yoklama, biri antrepo ve
sundurma görevlilerinden olmak üzere gümrük idare amirliğince seçilecek
gümrük ve işletme memurlarından oluşan
en az üç kişilik kurulca yapılır. Görevlendirilebilecek memur sayısı bütün
sundurma ve antrepolar sayısınca kurul oluşturulmasına olanak vermiyorsa,
yoklama yapılacak yerler sıraya konur.
Yoklama, giriş ve çıkış
kayıtlarıyla manifestoların karşılaştırılmasından sonra, sundurma ve antrepoda
bulunması gereken eşyanın sayılması ve ölçülmesi yoluyla yapılır.
Hasarlı (rezerve) olarak
alınmış ya da sundurma ve antrepoda hasar görmüş ve koruma altına alınmış eşya
ile kıymetli eşyanın yoklaması, tutanaklarında ve kayıtlarında belirtilmiş olan
çeşit, miktar ve niteliklerinin ve üzerlerindeki kurşun mühürlerin kontrolü
yoluyla yapılır.
Eşyası sayılamayacak kadar
çok olan sundurma ve antrepolarda yoklama, rastgele seçilecek yeterli sayıda
antrepo beyannamesi ya da giriş listesinde
yer alan eşyanın yukarıdaki esaslara göre görülüp sayılması yoluyla
yapılabileceği gibi, eşya en çok beşe bölünerek beş yıl içinde de yapılabilir.
Yoklama sonucu, yoklama
kurulları tarafından giriş kayıtları esas alınarak düzenlenecek bir tutanakla
belirtilir.
Yoklama sonucunda saptanan
eksiklikler için Gümrük Kanununun 109 uncu,
fazlalıklar için 140 ıncı maddesi gereğince işlem yapılır.
MARKA DEFTERİ :
MADDE 24 - Sundurma ve antrepoya alınacak eşyanın marka ve numarasıyla kabın
cinsi ve türü, bir marka defterine yazılır; altları gümrük ve işletme
memurlarınca imzalanır.
Defterin her sayfası gümrük
ve işletme idarelerince mühürlenir; sayfa
sayısı defterin sonuna yazılarak yine birlikte mühürlenip
imzalanır.
Dolu defterler, işletmece,
gerektiğinde ilgililere gösterilmek üzere
saklanır.
KORUNMA YERİ :
MADDE 26 - Bozuk, kırık, dağınık, zarar görmüş kapları bozulmuş ve dağılmış
olarak sundurma ve antrepoya gelmiş ya da buralarda bu duruma düşmüş eşya,
gümrük memurunun gözetimi altında gümrük ve işletme memurları tarafından çift
kilit altında bulundurulan kapalı korunma yerlerine kaldırılır.
EŞYANIN SUNDURMA VE ANTREPOYA YERLEŞTİRİLMESİ :
MADDE 27 - Eşya, sundurma ve antrepolara aşağıda gösterildiği biçimde yerleştirilir :
Olanak varsa, bir
manifestoya yazılı yükün tamamı aynı sundurma ve antrepoya alınır.
Kaplar, marka, numara ve
işaretleri görülebilecek,birbirine zarar
vermeyecek biçimde ve nemden korunmak üzere ızgaralar üstüne konur.
Eşyayı kolayca bulabilmek
için bulunduğu yerler, numara, harf ve işaretle
belirlenir; bu yerler alfabetik sıra defterinde gösterilir.
Küçük kaplar için raflar
bulundurulur.
Altın, gümüş, platin vb.
değerli maddelerden yapılmış her türlü eşyayla değerli süs eşyası, antika, müze
ve sanat eşyası, sundurma ve antrepoya
alınırken, gümrük ve işletme memurları önünde özelliklerine göre
tartılır ya da sayımı yapılır,
nitelikleri belirtilir. Tartı ve sayım sonucu ile nitelikleri ve kaplarının
durumu, sundurma giriş listelerinde ,antrepo beyannamelerinde ve marka
defterinde ayrıntılarıyla gösterilir; eşya korunma yerine alınır; ayrıca, üzerlerine zarar
vermeyecek biçimde kurşun mühür vurulur.
Bu işlemlerin yapılması sırasında eşya sahipleri de bulunabilir.
MARKASIZ VE NUMARASIZ EŞYANIN SUNDURMA VE ANTREPOYA ALINMASI :
MADDE 28 - Eşyanın markası ya da numarası yoksa ya da okunamıyorsa, işletme
memuru tarafından kaplar üzerine, marka yerine eşyayı getiren deniz ya da hava aracının adı ile firmasının ilk
harfleri, numara yerine de giriş günü ve
ayı yazılır.
Eşya demiryolu ile gelmişse,
kap üzerine vagon marka ve numarası ve yük
kâğıtlarının sayısı ve günü yazılır.
Öteki kara araçlarıyla gelen
markasız ve numarasız eşyaya, marka olarak,varsa, araç ve sahibinin adlarının
ilk harfleri, taşıtın adı yoksa, çeşidini gösterir sözcüğün ve sahibinin ad ve
soyadının ilk harfleri yazılır.
Yukarıda belirtildiği gibi
numaralanır.
Kaplar birden fazla ise,
bunlardan başka her kaba, ayrıca, sıra numarası
verilir.
Numara ve markasız gelen
aynı cins eşyaya (parti eşyası) yalnız marka
konulmakla yetinilir.
Böylece belirlenen marka ve
numaralar, marka defteriyle sundurma giriş listelerine ve antrepo beyannamelerine
de yazılır.
MANİFESTODA YAZILI OLMAYAN EŞYA :
MADDE 29 - Manifestoda yazılı olmayan eşya, Gümrük Kanununa göre gereği yapılıncaya kadar ayrı bölmede saklanır.
EŞYANIN MUAYENESİ :
MADDE 30 - Eşya, sundurmada, doğrudan antrepoya alınmışsa, antrepoda muayene edilir.
Gümrük muayene memurları,
muayene edecekleri eşyanın kendilerine
gösterilmesini işletme memurundan isterler. İşletme memurları, bu eşyayı
bulunduğu yerde marka ve numara karşılaştırması yaparak birer birer
muayene memurlarına gösterirler; hasarlı
olarak alınmış eşya hakkında da ayrıca bilgi
verirler. Muayene memurlarının, eşyanın muayenesinin yapılmasına uygun
bir yere getirilmesi yolundaki istekleri, işletme memurlarınca yerine
getirilir. Burada, eşyanın gümrük ve işletme memurlarıyla mal sahibi, yasal
temsilcisi yada gümrük komisyoncusunun
önünde muayenesi yapılır.
Muayenesi biten eşya aynı
kimseler önünde, kaplarına yerleştirilir ve
yerlerine konur.
Muayene sonucu, giriş
defterlerinde, sundurma giriş listesinde ve antrepo beyannamesinde gösterilir.
Beyannamelerden biri antrepo
memuruna, öteki Gümrük İdaresine, üçüncüsü de
teslim kâğıdı yerine geçmek üzere beyan sahibine, vekiline ya da
temsilcisine verilir.
Eşyanın belgelerine uygun
olmaması halinde, inceleme ve kovuşturmaya esas
olmak üzere, durum, bir tutanakla belirtilir. Üç nüsha olarak
hazırlanacak olan bu tutanağın biri işletme memuruna, birer tanesi de gümrük ve
işletmenin amirlerine verilir.
EKSİK, FAZLA, DEĞİŞİK ÇIKAN EŞYA :
MADDE 31 - Muayene edilen eşya eksik, fazla ya da değişik çıkarsa, kabın ve
içindeki eşyanın durumu, eksiklik ve fazlalığın miktarı ile değişikliğin
niteliği muayenede bulunmakla görevli olanlarca bir tutanakta gösterilir; bu
tutanak üç nüsha yazılır; biri gümrük idare amirine, öteki işletmenin
amirine verilir; biri de sundurma ya da
antrepoda kalır.
EŞYA DEĞİŞTİRİLMESİNDE SORUMLULUK :
MADDE 32 - İşletmeler, sundurma ve antrepoda eşya değiştirilmesinden, Gümrük
İdaresine karşı, eşyanın girişte gümrükçe saptanan, bu yapılmamışsa konşimento,
fatura ya da menşe şahadetnamesi gibi yasal belgelerinde yazılı miktarları
üzerinden, mali yönden sorumludurlar.
EŞYANIN BAŞKA BİR SUNDURMA VE ANTREPOYA TAŞINMASI :
MADDE 33 - Eşya, başka bir sundurma ve antrepoya, ancak süresi içinde ve Gümrük
İdaresinin izni üzerine, gönderme belgesi (irsaliye) düzenlenerek, kolcu
gözetimi altında taşınabilir.
Teslim kâğıtları, gönderen
sundurma ve antrepoda alıkonur; bunun yerine
gönderme belgesinin birinci kopyası eşya sahibine verilir.
TESLİM KAĞIDI (Ordino) :
MADDE 34 - Gümrüklerden eşyalarını çekmek isteyenler, konşimento ya da yük
senetlerini, deniz taşımasında kaptana ya da acentasına, kara taşımasında
taşıyıcı ya da bağlı olduğu kuruma göstererek adlarına teslim kâğıdı
düzenlenmesini isterler. Teslim kâğıtlarında yük senetleri ya da konşimentodaki bilgiler bulunur. Düzeltme ve
ekleme yapılmış teslim kâğıtlarının geçerli olabilmesi için bunların yanlarının
düzenleyenlerce imza ve mühürle onaylanması gerekir.
Üzerinde kazıntı ve silinti
bulunan teslim kâğıtarı ile eşya teslim edilemez.
Teslim kâğıtları
beyannamelerle birlikte Gümrük İdaresine verilir.
Bir konşimento ya da yük
senedindeki eşya, Gümrük İdaresinin izniyle bir kaç teslim kâğıdına bölünebilir.
Düzenlenmiş bir teslim
kâğıdının bir kaç teslim kâğıdına bölünmesi ya da iptal edilmesi Gümrük İdaresinin
iznine bağlıdır.
Böylece bölünmüş teslim
kâğıtlarının gün ve sayıları ile çekilen kapların marka ve numaraları, daralı
darasız ağırlıkları, asıl teslim kâğıdı ile
sundurma ya da antrepo giriş defterine yazılır.
Giriş beyannamesi verilmiş
eşyanın bir kısmının rejim uyuşmazlığı,
çeşit ve tür ayrılığı, yasaklık, kısıntı vb. nedenlerle çekilmeyerek sundurma
ve antrepoda bırakılması halinde bunlar için asıl teslim kâğıdı yerine geçmek
üzere bir ayrılmış (müfrez) teslim kâğıdı düzenlenir ve durum asıl teslim
kâğıdında ve giriş beyannamesinde belirtilir.
EŞYANIN KESİN YA DA GEÇİCİ ÇIKIŞI :
MADDE 35 - Eşyanın kesin ya da geçici olarak sundurma ve antrepodan çıkarılması
Gümrük İdaresininin iznine bağlıdır.
Yurda sokulmak istenen
eşyanın sahipleri, yasal temsilcileri, ya da vekilleri, Gümrük İdaresine bir
giriş beyannamesi verirler. Bu beyannamede, sundurma giriş listesi ve antrepo
beyannamesinin numara ve günü gösterilir.
Eşyanın çıkışı sırasında,
gümrük memuru, teslim kâğıdını, vezne alındısını ya da izin belgesini eşya ile
karşılaştırır. Uygun bulursa, teslim kâğıdını ve çıkış fişini düzenleyerek
işletme memuru ile birlikte imzalar. Bu fiş gümrük memurunda, teslim kâğıdı da
işletme memurunda kalır. Vezne alındısı ilgiliye verilir.
Eşyanın teslimi, işlete
memurlarınca teslim kâğıdı ve çıkış defterine alınacak imza ile
tamamlanır.
Geçici olarak çıkarılacak
eşya, çıkış defterine kaydedilmeyip gümrük memurunca düzenlenecek geçici çıkış
fişlerinden izlenir. Eşyanın türü, çeşidi, nitelikleri, kap sayısı bu fişte
gösterileceği gibi, ayrıca, gerekirse üzerine kurşun mühür de vurulabilir.
ÇIKIŞ DEFTERİ :
MADDE 36 - Sundurma ve antrepolardan çıkarılan eşya sundurma ve antrepo çıkış
defterlerine yazılır.
Bir günde çıkan eşyanın
toplamı defterde gösterilir.
Çıkış sıra numaraları, giriş
sıra numaraları gibi verilir.
TAMAMI BİR GÜNDE ÇEKİLEMEYEN EŞYA :
MADDE 37 - Çıkış işlemleri yapıldığı halde, tamamı bir günde çekilemeyen eşyanın
sundurma ve antrepoda kalanı için işletme memuru, ilgilisine bir çıkış fişi
verir.
AKTARMA VE TRANSİT EŞYASININ ÇIKARILMASI :
MADDE 38 - Aktarma ve transit edilmek üzere sundurma ve antrepodan çıkarılacak
eşyanın beyannameleri işletme memuru tarafından görülür. Teslim kâğıdı ve çıkış
defterine eşya sahibi, vekili, ilgilisi ve görevli kolcunun imzası alınır ve
kolcu gözetimi altında yükleneceği araca götürülür.
DEFTERLERİN ONAYLANMASI :
MADDE 40 - Sundurma ve antrepolarda, gümrük işlemleri için tutulacak defterlerin
her sayfası Gümrük İdaresi ve işletme tarafından birlikte mühürlenir ve sayfa sayısı defterlerin sonuna
yazılarak onaylanır .
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Sundurmalar
SUNDURMA :
MADDE 41 - Sundurmalar, yurt dışından gelen eşyanın, bir rejim beyanında
bulunulmak üzere, konduğu yerlerdir.
SUNDURMALARA ALINMAYACAK EŞYA :
MADDE 43 - Aşağıda yazılı eşya ve maddeler sundurmalara alınmaz :
a) Yanıcı, parlayıcı ve
patlayıcı maddeler,
b) Bir arada bulundukları
eşya için tehlike ya da zarar doğuran eşya
c) Korunması özel düzen ve
tesislere gerek gösteren eşya,
d) Gümrük İdaresince ülkeden
çıkarılmasına izin verilmeyen yolcu beraberi eşya,
e) Kaçak eşya.
(a), (b) ve (c) fıkralarında
yazılı eşya ve maddeler Bakanlıkça saptanır.
SUNDURMA GİRİŞ LİSTESİ :
MADDE 44 - Sundurmaya alınacak eşya için işletmelerin boşaltma işleriyle görevli
memurları yada boşaltmayı yapan yetkili deniz, kara ve hava araçlarının
sahipleri, kaptan, pilot, acenta, şoför, sürücü ya da yetkili adamları
tarafından üç nüsha sundurma giriş listesi düzenlenip onararak, biri işletmenin
sundurma memuruna, ikisi de, varsa hasar (rezerve) tutanakları da eklenerek, en çok 3 gün içinde Gümrük
İdaresine verilir.
Bu listelerde, manifestodaki
sıraya göre, konşimento ya da yük senedi
numarası, eşyanın çeşidi, daralı ağırlığı, kapların sayısı ,çeşidi
markası ve numarası, taşıtın adı ve
sefer sayısı gösterilir.
Mühürleri sağlam, orijinal,
özel kaplara (konteyner vb.) alt giriş listeleri manifestolardaki beyana göre
düzenlenir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Antrepolar
ANTREPO :
MADDE 45 - Gümrük Kanununa göre, antrepo rejiminden yararlanmak isteminde
bulunulan eşya, antrepolara alınır.
ÖZEL ANTREPOLARDA ARANACAK NİTELİKLER :
MADDE 47 - Parlayıcı, patlayıcı ya da bir arada bulundukları eşya için tehlikeli
olan ya da korunmaları özel düzen ve tesislere gerek gösteren eşyanın konulacağı özel antrepolarda 46 ncı maddede
yazılanlardan başka aşağıdaki nitelikler aranır :
a) İçine konacak eşya ve
maddelerin özelliklerine göre korunmaları ve tehlikelerin önlenmesi bakımından
gerekli teknik tesisleri ve araçları bulunmak,
b) Sağlam bir duvarla ya da
içerden dışarıya bir şey çıkarılamayacak biçimde kalın demir parmaklıkla kapatılmış
olmak ve bu yer içinde gümrükle ilgisi olmayan tesisler bulunmamak..
AKARYAKIT ÖZEL ANTREPOLARDA ARANACAK NİTELİKLER :
MADDE 48 - Akaryakıtlar için tesis edilecek özel antrepolarda 47 nci maddede
öngörülenlerden başka aşağıdaki nitelikler aranır :
a) Sıvıların araçlardan tank
ve depolara, buralardan araçlara kolaylıkla ve güvenle boşaltılmasına yarar
teknik tesislerle donatılmış olmak,
b) Tankların su boşaltmaya
özgü ve bir kişinin içine girip temizlik
yapmasına uygun bir deliği, biri sıvının tanka girmesi, öteki çıkması
için iki ağzı, ayrıca tepelerinde üç ölçü deliği ve bu deliklerin yanına
gitmeye yarayacak yakıt düz basamaklı ve iki tarafı korkuluklu ya da
parmaklıklı bir merdiveni ya da bir
köprüsü bulunmak, tanklar grup halinde ise üstlerinden birbirlerine aynı
nitelikteki köprü ile bağlanmak,
c) Sıvıların tanklara
gönderilmesini ya da tanklardan çıkarılmasını sağlayan boruları tamamen toprak
üstünde ya da üstü açık hendek içinde ve her tarafı kolaylıkla görülebilecek
biçimde döşenmiş, antrepo içindeki yollardan geçirilmesi zorunlu ise üzerlerine
konulacak demir kapları istenildiği zaman kolaylıkla açılıp borular görülebilecek
biçimde yapılmış olmak,
d) Verici ve alıcı borular
ayrı ayrı renklere boyanmış ya da işaretlenmiş olmak ve üzerlerindeki vana ve
muslukları kurşun mühürle mühürlenebilecek
biçimde yapılmış bulmak,
e) Alınan, çıkarılan ve
içinde bulunan akaryakıtın miktarlarını sürekli olarak gösteren teknik aygıt
bulunmak,
f) Gemilerden tanklara mal
alınmasında beyaz mal (benzin, gaz, motorin) ve siyah mal (ince, orta ve ağır mazot)
için ayrı ayrı ana giriş borusu bulunmak,
g) Peşpeşe mal basma sistemi
uygulanan antrepolarda ana giriş borusundan tanklara malın sevki için taşıtma
merkezi (manifold) tesis etmek.
h) Beyaz mal için kullanılan
ana giriş borusunda malın akışını ve rengini görebilmek için, ana borunun
dağıtım merkezine yakın uygun bir yerine cam gözetleyicisi (sight glass), aynı
borudaki malın niteliğini saptayabilmek için yaklaşık 100 metre uzaklıkta iki
yerinde örnek alma yeri, boru hattındaki malın ikinci bir mal ile basılmasında,
bu malların birleştiği yerde birinin kulübeye gelişini ihbar eden bir dedektörü
bulunmak,
i) Ağır mazot (heavy fuel
oil) un konulduğu tankların ve boru hatlarındaki malın donmamasını ve akımını
sağlamak amacıyla ısıtıcı (serpantin) bulunmak,
k) Yerleşim ve ulaşım
bakımından gerekli koşulları taşımak.
ANTREPO BEYANNAMESİ :
MADDE 49 - Doğrudan ya da bir sundurmada nantrepoya konulacak eşya için
sahipleri, vekilleri, yasal temsilcileri ya da taşıyıcılarınca Gümrük İdaresine
üç nüsha antrepo beyannamesi verilir.
Bu beyannamede, eşyanın
türü, çeşidi, niteliği, miktarı, kap sayısı, markası, numarası, değeri, daralı
ağırlığı ile beyan sahibinin adı, soyadı, açık adresi ve imzası, eşyayı getiren
taşıtın adı, firması ve seferi, manifesto numarası ve günü, eşyanın menşei,
döküm halindeki eşyanın getirildiği taşıtın numarası gösterilir; beyan
sahibince imzalanır.
Eşyanın, varsa, faturası ve
menşe şahadetnamesi gibi belgeleri de muayene memurunca incelendikten, beyannamenin
numara ve günü bu belgelere yazılarak imzalandıktan sonra geri verilmek üzere
antrepo beyannamesine iliştirilir.
ANTREPOYA ALINMAYACAK EŞYA :
MADDE 50 - Aşağıda yazılı eşya ve maddeler antrepolara alınmaz :
a) Türkiye'ye girmesi,
Türkiye'den transit geçirilmesi yasak olan eşya ve maddeler,
b) Kaçak eşya ve
maddeler,
c) Üzerlerinde, kap ve
sargılarında (sandık, balya, şerit, etiket vb.) Türkiye'de yapıldığını, Türkiye
menşeli olduğunu sandıracak fabrika ya da ticaret markasını, adını, alâmetini,
Türkiye'de bir yer adını, resmini, işaretini taşıyan yabancı ürün ve mamüller,
(Bu hüküm Türkiye'deki bir yer adıyla aynı olan yabancı bir yer adını taşıyan
ve bu yer adı altında yapıldığı ülke adı açıkça gösterilmemiş bulunan yabancı eşya hakkında da uygulanır.)
d) Üzerlerinde, iç ve dış
ambalajlarında üretildiği ya da yapıldığı ülkeden başka yabancı ülke ürün ve mamulü
olduğunu gösteren ya da sandıran sahte ad ve alâmetler taşıyan eşya, (Bu tür
eşyanın Türkiye'den transit geçirilmesine ya
da aktarma edilmesine Bakanlıkça izin verilebilir.)
e) Yerli ürün ve mamullerde
kullanılmak üzere ve bunların yabancı menşeli olduğunu gösterecek ya da
sandıracak, üzerleri yabancı dille basılı ya da yazılı, her türlü boş zarf,
şerit, etiket, damga vb. eşya ile Türkiye'de
düzenlenebilecek belgeleri yabancı ülkelerde düzenlenmiş gibi
gösterebilecek, yabancı firmalara ait üzerleri imzasız da olsa boş faturalar,
f) Sundurmalarda gümrüğe
terkedilen ya da terkedilmiş sayılan eşya .
EŞYA KAPLARININ MÜHÜRLENMESİ .
MADDE 51 - Eşyanın muayenesinden sonra ilgililerince istenirse, eşya kapları
gümrükçe mühürlenir.
Durum antrepo
beyannamelerine yazılarak istek sahibi ya da yetkilisi ile gümrük ve antrepo
memurları tarafından birlikte imzalanır.
ANTREPODA YAPILABİLECEK İŞLEMLER :
MADDE 52 - Antrepolarda eşyanın iyi korunması ve ticari gerekler yönünden aşağıda
yazılanlarla benzeri işlemlerin denetimleri altında yapılmasına Gümrük
İdaresince izin verilebilir :
a) Kapların onarılması,
b) Yenilenmesi,
c) Eşyanın havalandırılması,
kalburlanması, temizlenmesi,
d) Büyük kaplardan küçük
kaplara aktarılması ya da birleştirilmesi,
e) Örnekler alınması, sınai
nitelik taşıyan yeni çeşitler yapılması vb. işlemler,
Kapları değiştirilecek,
yenilenecek, ayrılacak, birleştirilecek sağlamlaştırılacak eşya, antrepo memuru
ve eşya sahibi ya da temsilcisinin önünde, gümrük muayene memuru tarafından
muayene edilir. Yeni kapların üzerine eski kapların marka ve numaraları
yazılır. Eşyanın eski kaplarıyla vergiye esas olan değeri antrepo beyannamesiyle
giriş defterinde belirtilir ve birlikte imzalanır.
TRANSİT EŞYASINA UYGULANACAK İŞLEM :
MADDE 53 - Transit edilmek üzere antrepoya alınmış eşyanın menşelerine
bakılmaksızın birbirleriyle ya da ulusal eşya ile karıştırılması Gümrük ve
Tekel Bakanlığının iznine bağlıdır.
[1] 4458 Sayılı Gümrük Kanunun 218 ve 219 uncu
maddeleri.