Danıştay 7. Daire E:1998/972; Sayıştayca yapılmış bir yargılama ve verilmiş bir karar bulunmadığı sürece, gümrük muayene memurları hakkında hatalarından kaynaklandığı ileri sürülerek zararın tazmini ve tahsili yoluna gidilmesi olanağının olmadığı (1999/3833)

Danıştay 7. Daire E:1998/972 K:1999/3833 Tarih: 22.11.1999 KARAR : Uyuşmazlık; gümrük muayene memuru olarak görev yaptığı sırada, görevinin gerektirdiği azami dikkat ve titizliği göstermeyerek, ... Giriş Gümrük Müdürlüğünde, ... Et Sanayi Limited Şirketi adına tescil edilip, supalan işlemine tabi tutulan beyanname kapsamı eşyaların, bu eşyalara ilişkin gümrük vergi ve resimlerinin eksik ödenerek, toplu konut fonunun ise, ödenmeden ithaline olanak sağladığından bahisle, Gümrük Yönetmeliğinin 362 ve 394'üncü maddeleri uyarınca sorumlu tutulan davacıdan söz konusu gelir eksikliğinin tahsili amacıyla düzenlenen ödeme emrinin iptali istemiyle açılan davanın reddine dair vergi mahkemesi kararının temyizen incelenerek bozulması istemine ilişkindir. 1615 sayılı Gümrük Kanununun "Muayene ve Tahakkuktan Sorumluluk" başlığını taşıyan 75'inci maddesinin birinci fıkrasında; muayene memurlarının, yaptıkları muayene, tahakkuk ve muaflık işlemlerinden, duruma göre tek başına veya müteselsil en sorumlu oldukları hükme bağlanmıştır. Gümrük Yönetmeliğinin 285'inci maddesinde de; "Gümrük vergisi ve bu vergi ile alınan diğer vergi ve resimleri tahakkuk ettirmek veya muaflık hükümlerini uygulamak üzere eşyanın gereken muayenesini, Dış Ticaret Rejimi ve Türk Parası Kıymetini Koruma kararlarını ve Gümrük Kanunu ile diğer kanunlar hükümleri bakımından yapılacak incelemeleri, gümrük muayene memurları, muayene memuru bulunmayan yerlerde bu iş ile görevlendirilen memurlar yapar." denilmek suretiyle muayenenin kimler tarafından yapılacağı açıklanmıştır. Görüldüğü üzere; Gümrük Kanunu ve Gümrük Yönetmeliğinin anılan maddelerinde; gümrük muayene memurları veya muayene memuru bulunmayan yerlerde bu iş ile görevlendirilen memurlar gümrük vergisi ve bu vergi ile alınan diğer vergi ve resimleri tahakkuk ettirmek veya muaflık hükümlerini uygulamak üzere eşyanın, muayenesini ve Gümrük Kanunu ile diğer kanunlar hükümleri bakımından gerekli incelemeleri yapmakla görevli oldukları, bu görevlerini gereği gibi yerine getirmemeleri durumunda, alınamayan gümrük vergi ve resimlerinden münferiden ve müteselsilen sorumlu tutulacakları açık bulunmaktadır. Bununla birlikte; 1050 sayılı Muhasebei Umumiye Kanununun 8'inci maddesinde; "Kavain ve nizamatına tevkifan devlet varidatını tahakkuk ettirip, kabili tahsil hale getirenlere varidat tahakkuk memuru, devlet masarifini mevzuata tevkifan tahakkuk ettirenlere de masraf tahakkuk memuru deneceği şeklindeki tanımlamadan sonra aynı Kanunun 11'inci maddesinde: varidat ve hasılatı tarh ve tahakkuk ettirilip, kabili tahsil bir hale getirmenin varidat tahakkuk memurlarına ait görevlerden olduğu belirtilmiş, 13'üncü maddede ise, "Varidat ve masraf tahakkuk memurları ile muhasipler tanzim ettikleri evrakın sıhhatinden ve kavanine mutabakatından mesuldürler. Memurların, kanuna muhalefetten bahs ile ifasından imtina ettikleri tediyatın icrası amiri italar tarafından tahriren tebliğ olunur ise mesuliyet, emri veren amiri italara raci olur. İkinci derece amiri italar ile varidat ve masraf tahakkuk memurlarının hatalarından mütevellit zararı tazmin ile mükellef tutulmaları Divanı Muhasebatça Bil muhakeme Verilecek Karara Mütevakkıftır." hükmüne yer verilmiş olup: bu hükümler karşısında, gümrük vergisi ve bu vergi ile alınan diğer vergi ve resimleri tahakkuk ettirmek veya muaflık hükümlerini uygulamak üzere eşyanın gereken muayenesini yapmakla görevli gümrük muayene memurları veya muayene memuru bulunmayan yerlerde bu iş ile görevlendirilen memurlar, 1050 sayılı Muhasebei Umumiye Kanununun anılan maddelerine göre devletin gelirlerini (Gümrük vergisini ve bu vergi ile alınan diğer vergi ve resimleri) tahakkuk ettirip, kabili tahsil hale getirmekle görevli varidat tahakkuk memuru olduklarından, tanzim ettikleri evrakın sıhhatinden, kanuna uygunluğundan, verginin tahakkuku ve tahsil edilebilir hale gelmesinden sorumlu olmakla birlikte, bunların hatalarından doğan zararı tazmin ile mükellef tutulmaları, Sayıştayca yargılanmaları sonucu verilecek karara bağlı bulunmaktadır. Bu itibarla, Sayıştayca yapılmış bir yargılama ve verilmiş bir karar bulunmadan, sözü geçen memurlar hakkında hatalarından kaynaklandığı ileri sürülen zararın tazmini ve tahsili yoluna gidilmesi olanağı yoktur. Olayda da davacı hakkında Sayıştayca yapılmış bir yargılama ve verilmiş bir karar bulunmamaktadır. Bu durumda, mahkemece, davacı adına düzenlenen ödeme emrinin iptal edilmesi gerekirken, yazılı gerekçeyle davanın reddi yolunda verilen kararda isabet bulunmamaktadır. Açıklanan nedenle, temyiz isteminin kabulü ile mahkeme kararının bozulmasına, bozma kararı üzerine mahkemece yeniden verilecek kararla birlikte yargılama giderleri de hüküm altına alınacağından, bu hususta ayrıca hüküm tesisine gerek bulunmadığına, 22.11.1999 gününde oybirliği ile karar verildi.