Danıştay 7. Daire K:2005/149, E:2002/1200 Sayılı; İtirazın zaman aşımı nedeniyle reddine dair açılan davada, dava konusu işlemin hukuka uygun olup olmadığının incelenmesi gerekirken, işin esasına girilerek karar verilmesinde isabet bulunmadığı, konulu Karar

DANIŞTAY YEDİNCİ DAİRE K:2005/149, E:2002/1200 SAYILI, 10.02.2005 TARİHLİ KARAR Temyiz İsteminde Bulunan: Başbakanlık Gümrük Müsteşarlığı adına Şanlıurfa Gümrük Müdürlüğü ŞANLIURFA Karşı Taraf : ... İstemin Özeti : Şanlıurfa Gümrük Müdürlüğünde tescilli 4.6.1997 gün ve 456 sayılı gümrük giriş beyannamesi ile ithal edilen eşyanın beyan edilen kıymetinin düşük bulunması nedeniyle yapılan ek tahakkuka vaki itirazın, süresinde yapılmadığından bahisle reddine dair işlemin iptali istemiyle açılan davada; olayda, ithal edilen eşyanın bedelini ödeme şeklinin, beyanname üzerinde vesaik mukabili olarak gösterilmesine karşın, beyanname ekinde yer alan satış sözleşmesinde, mal bedelinin peşin olarak tahsil edildiğinin belirtilmiş olması nedeniyle, gerçekte yapılan ödemenin, beyan edilenin iki katı olduğu; ayrıca sigorta poliçesinin sonradan düzenlendiği, navlun makbuzunda da tarih ve seri numarası bulunmadığı ileri sürülerek ek tahakkukun yapıldığı anlaşılmakta ise de; beyan edilen kıymetin gerçeği yansıtmadığı yolunda yapılmış somut bir tespite dayanılmadan, ödemenin iki kez yapıldığının kabul edilemeyeceği; ancak, sigorta poliçesi ve navlun makbuzunun kabul edilmemesi suretiyle, beyan edilen FOB kıymet esas alınarak sigorta ve navlun bedeli hesaplanmasında hukuka aykırılık görülmediği gerekçesiyle, dava konusu işlemin, kıymet noksanlığına isabet eden kısmının iptali; navlun ve sigorta bedeli yönünden ise davanın reddi yolundaki Gaziantep Vergi Mahkemesinin 29.11.2001 gün ve E:2001/325; K:2001/1196 sayılı kararının iptale ilişkin hüküm fıkrasının; satıcı firmanın, Türkiye'de yerleşik birden fazla ithalatçı firmaya, aynı ibareyi taşıyan sözleşmelerle ihracat yaptığı; dolayısıyla, "peşin ödeme" ibaresinin sehven yazıldığı yolundaki iddianın inandırıcılıktan uzak olduğu; diğer yandan, 10.10.1997 günlü ve 15/512 sayılı Basit Raporda yer alan, Abu Dhabi Büyükelçiliği Ticaret Müşavirliğinin 31.12.1995 günlü ve 911 sayılı "gizli" yazısının da, yapılan tespiti doğrular nitelikte bulunduğu ileri sürülerek bozulması istenilmektedir. Savunmanın Özeti: Savunma verilmemiştir. Tetkik Hakimi Kurtuluş Beyribey'in Düşüncesi: Dosyanın incelenmesinden; ek tahakkuka vaki itirazın yedi günlük yasal süresi içerisinden yapılmadığından bahisle reddine dair başmüdürlük işleminin iptali istemiyle dava açıldığı halde, Mahkemece, işin esasına girilerek karar verildiği anlaşılmakla; söz konusu işlemi hakkında bir karar verilmek üzere, mahkeme kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir. Danıştay Savcısı Emel Cengiz'in Düşüncesi: Davacı şirket tarafından ithal edilen eşya kıymetinin noksan beyan edildiğinden bahisle davacı adına tahakkuk ettirilen gümrük vergisi ile katma değer vergisi kaldırılması istemiyle açılan davayı kısmen kabul, kısmen reddeden mahkeme kararı idarece temyiz edilmektedir. 4458 sayılı Gümrük Kanununun "İtirazlar" başlıklı 242 nci maddesinde, yükümlülerin kendilerine tebliğ edilen gümrük vergileri için tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde ilgili gümrük idaresine verecekleri bir dilekçe ile düzeltme talebinde bulunabilecekleri, düzeltme taleplerinin ilgili gümrük müdürlüğü tarafından 30 gün içinde karara bağlanarak yükümlüye tebliğ edileceği, kişilerin düzeltme taleplerine ilişkin kararlara, idari kararlara, gümrük vergilerine ve cezalarına karşı 7 gün içinde kararı alan gümrük idaresinin bağlı bulunduğu Gümrük Başmüdürlüğü nezdinde itirazda bulunabilecekleri, Gümrük Başmüdürlükleri ile Gümrük Müsteşarlığı kararlarına karşı işlemin yapıldığı gümrük müdürlüğünün veya gümrük başmüdürlüğünün bulunduğu yerdeki idari yargı mercilerine başvurulabileceği kurala bağlanmıştır. Bu yasal düzenleme çerçevesinde dosyanın incelenmesinden; davacı tarafından adına tahakkuk ettirilen gümrük ve katma değer vergilerinin düzeltilmesi talebiyle süresi içerisinde ilgili gümrük müdürlüğüne başvurulduğu, talebin reddine dair 1.9.2000 günlü ve 47 sayılı gümrük müdürlüğü kararının tarafına tebliğinden itibaren 7 günlük yasal süresi içerisinde ilgili gümrük başmüdürlüğüne itiraz edimesi gerekirken Gaziantep Vergi Mahkemesi nezdinde açılan davanın, aynı mahkemece yukarıda yazılı yasa kuralı uyarınca ilgili gümrük başmüdürlüğüne gönderilmek üzere idari merci tecavüzü gerekçesiyle dilekçenin reddi ile sonuçlandırıldığı , karar gereği gümrük başmüdürlüğüne intikal eden dosyanın incelenmesinden, 4458 sayılı Yasanın 242 nci maddesine göre başmüdürlüğe itiraz süresinin 7 gün olduğu, yükümlü itirazının ise bu süre aşıldıktan sonra yapılmış olması nedeniyle itirazın reddedildiği anlaşılmış olup, davacı tarafından da söz konusu başmüdürlük kararının iptali istemiyle davanın açıldığı anlaşılmaktadır. Bu durumda, dava 4.4.2001 günlü ve 5231 sayılı Gümrükler Başmüdürlüğünün, süre aşımına ilişkin kararının iptali istemiyle açıldığından, bu kararın hukuka uygun olup olmadığının itiraz süresi açısından incelenmesi suretiyle hukuka uygunluk denetiminin yapılması gerekirken,bu husus hakkında karar verilmeden işin esasına girilerek verilen kararda isabet görülmemiştir. Açıklanan nedenle temyiz isteminin kabulüyle mahkeme kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Hüküm veren Danıştay Yedinci Dairesince işin gereği görüşüldü: Dosyanın incelenmesinden; davacı Şirket adına yapılan ek tahakkuka karşı yedi günlük süresi içerisinde doğrudan gümrükler başmüdürlüğüne itirazda bulunulması gerekirken, Gaziantep Vergi Mahkemesinde dava açıldığı; adı geçen Mahkemenin 28.2.2001 gün ve E:2000/1220; K:2001/223 sayılı kararıyla dilekçe ve eklerinin Gaziantep Gümrükler Başmüdürlüğüne tevdii üzerine, yedi günlük itiraz süresi geçtikten sonra yapılan itirazın incelenemeyeceği yolunda tesis edilen gümrükler başmüdürlüğü işleminin iptali istemiyle açılan davada, Mahkemece, işin esasının incelenmesi suretiyle karar verildiği anlaşılmıştır. 4458 sayılı Gümrük Kanununun 242'nci maddesinin 3'üncü fıkrasına göre, yükümlülerce, gümrük vergilerine karşı yedi gün içinde kararı alan gümrük idaresinin bağlı bulunduğu başmüdürlük nezdinde itiraz edilebileceği belirtilmiş olup; aynı maddenin 7'nci fıkrasında da, gümrük başmüdürlükleri işlemlerine karşı, gümrük başmüdürlüklerinin bulunduğu yerdeki idari yargı mercilerine başvurulabileceği hükme bağlanmıştır... Öte yandan, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 15'inci maddenin 1/c bendinde idari merci tecavüzü halinde dilekçelerin görevli idare merciie tevdiine karar verileceği; aynı maddenin 2'nci fıkrasında ise, dilekçelerin görevli mercie tevdii halinde, Danıştay'a veya ilgili mahkemeye başvurma tarihinin, merciine başvurma tarihi olarak kabul edileceği hükmüne yer verilmiştir. Sözü edilen hükümlere göre; yapılan itirazların, yukarıda yer verilen maddede öngörülen süre içerisinde olmadığı gerekçesiyle reddedilmesi, itiraza konu ek tahakkukun hukuka uygunluğunu dava yoluyla denetletme olanağını ortadan kaldıran, kesin ve yürütülmesi zorunlu idari işlem tesisidir. Olayda da, dava konusu olan nihai işlem davalı idarece bu yolda tesis edilen işlemdir. Bu işlem, idarece geri alınmak veya idari yargı yerince iptal edilmek suretiyle, hukuk düzeninden kaldırılmadıkça, idari prosedürün yeniden işletilmesi ve idari dava hakkının kullanılması olanaklı değildir. Bu bakımdan; itirazın süre aşımı sebebiyle reddine dair olan dava konusu işlemlerin hukuka uygun olup olmadıklarını araştırması gereken idari yargı yerinin, tahakkukun hukukiliğini incelemesi ve bu incelemenin sonucuna göre tahakkuk hakkında karar vermesi, Yargılama Hukukuna uygun değildir. Açıklanan nedenle, temyiz isteminin kabulüne ve mahkeme kararının bozulmasına; bozma kararı üzerine Mahkemece yeniden verilecek kararla birlikte yargılama giderleri de dikkate alınacağından, bu hususta hüküm tesisine gerek bulunmadığına, 10.2.2005 gününde oybirliği ile karar verildi.