Danıştay 6. Daire K: 2009/12664; E:2007/3869; Çevre Katkı Payı (ÇKP) tahsiline ilişkin Yönetmelik maddesinin geriye yönelik uygulanmasının mümkün olmadığına ilişkin karar (2009/12664) (Danıştay İdari Daireler Kurulu YD. İtiraz No 2008/181)

T.C. DANIŞTAY İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU YD. İtiraz No:2008/181 Danıştay 6.Daire K.2009/12664 İtiraz Eden Davacı :Polat Madencilik Ltd.Şti. Vekil :Av.Gülay Özşahin Davut Paris Cad. Havuzlu Sk. No:4/9 Kavaklıdere/ANKARA İtiraz Eden (Davalı): Çevre ve Orman Bakanlığı-ANKARA İstemin Özeti : Danıştay Altıncı Dairesince verilen ve yürütmeni durdurulması işleminin kısmen reddine, kısmen kabulüne ilişkin bulunan 19.10.2007 günlü E:2007/3869 sayılı karara, davacı ve davalı idare karşılıklı olarak itiraz etmektedirler. Danıştay Tetkik Hakimi Aylin Bayram'ın Düşüncesi: Davacı itirazının süreaşımı nedeniyle reddi, davalı idare itirazının ise reddi gerektiği düşünülmektedir. Danıştay Savcısı Metin Çetinkaya'nın Düşüncesi: İtiraz dilekçesinde ileri sürülen nedenler, Danıştay Altıncı Dairesince verilen yürütmenin durdurulması işleminin kısmen kabulüne kısmen de reddine ilişkin kararın kaldırılmasını gerektirecek nitelikle görülmediğinden, itirazın reddi gerekeceği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADİNA Hüküm veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca gereği görüşüldü: Dava, 3.4.2007 günü 26482 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Çevre Gelirlerinin Takip ve Tahsili ile Tahsilat Karşılığı Öngörülen Ödeneğin Kullanımı Hakkında Yönetmeliğin, 6. Maddesinin 1/a-1 bendinin 1. cümlesindeki "proforma" ibaresi ile 2. cümlesi olan "Çevre katkı payına ilişkin tahsilat karşılığı verilen alındı belgesi, ithalatçı firma tarafından Bakanlığa ibraz edilmeden Bakanlıkça ithale konu mal için Kontrol Belgesi verilmez" ibaresinin tamamının, 6. maddesinin 1/a-2 bendinin tamamının, 20. maddesinin "13.5.2006 tarihinden geçerli olmak üzere" bölümünün iptali ve yürütülmesinin durdurulması istemiyle açılmıştır. Danıştay Altıncı Dairesi 19.10.2007 günlü E: 2007/3869 sayılı kararıyla; davacı tarafından. Yönetmeliğin 6. maddesinin 1/a-1. bendinin 1.cümlesindeki "proforma" ibaresinin yurt dışından yapılacak ithalat için Bakanlığa başvurularak kontrol belgesi alındığı, bu belgenin alınması için ihracatçı firma tarafından tanzim edilen proforma faturanın başvuru sırasında idareye sunulduğu, anılan proforma faturaya dayanılarak Bakanlıkça yıl sonuna kadar geçerli olmak üzere kontrol belgesinin düzenlendiği, ithalatın fiilen gerçekleştiği tarihte ilgili gümrük müdürlüklerine malın gerçek fiyatı ile faturasının ibraz edildiği ancak bazen alınan kontrol belgesi ile ithalatına izin verilen emtianın tamamen ithal edilemediği, bazen de ithalatın hiçbir şekilde gerçekleşemediği, başka bir anlatımla gerçekleşme olanağının bulunmadığı belirtilerek fiilen gerçekleşip gerçekleşmeyeceği belli olmayan emtia için proforma faturadaki değerin esas alınması suretiyle çevre katkı pay, ödenmesinin zorunlu tutulmasının hukuka aykırı olduğu ileri sürüterek iptalinin istenildiği ancak, miktar belirtilmek suretiyle ithalatının yapılacağı taahhüt edilen emtianın ithalatına davalı Bakanlıkça izin verilerek anılan miktar üzerinden ithalat kontrol belgesi düzenlendiğinden, ithalatçının izin başvurusunda getireceğini belirttiği miktarın (dolayısıyla proforma faturadaki miktar) esas alınması suretiyle hesaplama yapılarak çevre katkı payı alınmasında dayanağı kanuna aykırılık görülmediği, Yönetmeliğin iptali istenilen 6. maddesinin 1/a-1. bendinin 2. cümlesinde ise, Çevre katkı payına ilişkin tahsilat karşılığı verilen alındı belgesinin, ithalatçı firma tarafından Bakanlığa ibraz edilmeden ithale Koruma için Kontrol Belgesi verilemeyeceğinden düzenlendiği, ithalatçı firmanın fiili ithalat öncesinde yurt dışından ithal edeceği emtianın ithalatına izin verilmesi istemiyle başvuruda bulunması üzerine Bakanlıkça ithalata izin verilerek Kontrol Bölgesi düzenlendiğinden, yani ithalata izin verilmesi aşaması ithalat kontrol belgesi düzenlenmesi anı olarak belirlendiğinden, çevre katkı paylarının da 2872 sayılı Çevre Kanununun 18/1-a maddesinde öngörüldüğü üzere "izin verme" aşamasında tahsil edilmesi zorunluluğu çerçevesinde Yönetmeliğin anılan düzenlemesinde yasaya aykırılık bulunmadığı, gerçekleşen (fiili) ithalata ilişkin CIF bedelinin İthalât Kontrol Belgesi ile izin verilen ithalata ilişkin CIF bedelinden fazla olması halinde aradaki farktan doğan çevre katkı payının tahsilini düzenleyen Yönetmeliğin 6. maddesinin 1/a-2. bendinin iptali istemine gelince; Yasa'nın 18. maddesinin 1-a bendinde, ithaline izin verilen kontrole tabi yakıt ve atıkların CIF bedeli üzerinden hesaplama yapılacağının öngörülmesi karşısında, ithalat öncesinde kontrol belgesi verilirken hesaplanan CIF bedelinin kur farkı vb. gibi nedenlerle fiili ithalat tarihindeki CIF bedelinden az olması halinde aradaki farktan doğan çevre katkı payının idarece tahsil edilmesinde hukuka aykırılık olmadığı gibi, bu öngörüden hareketle fiili İthalatın gerçekleştiği tarihteki CIF bedelinin İthalat öncesinde hesaplanan CIF bedelinden düşük çıkması durumunda tahsil edilmiş olan fazla miktarın iade edilmesinin de hukuki bir gereklilik olduğunun açık olduğu, bu itibarla, Yönetmeliğin 6. maddesinin 1/a-2 bendindeki düzenlemenin sadece fiili ithalat sonrasındaki CIF bedelinin yüksek olmasından doğan farktan çevre katkı payı tahsilini içerdiği aksi durumda ithalatçıya iadeye imkan tanımadığı sonucuna ulaşmanın hukuki temeli bulunmadığı. Yönetmeliğin, yürürlük tarihini yayım tarihinden önceki bir tarih olan 13.5.2006 tarihi olarak belirleyen 20. maddesine gelince; iptal istemine konu Yönetmeliğin, 2872 sayılı Çevre Kanununun 5491 sayılı Kanunun 13. maddesiyle değişik 18. maddesi uyarınca çıkarıldığı ve anılan değişiklik Kanununun 13.5.2006 tarihinde Resmi Gazete'de yayımlandığı, davalı idarece, anılan tarih itibariyle 2872 sayılı Yasa'nın 18. maddesinin yürürlüğe girdiğinden bahisle bu madde uyarınca çıkarılan Yönetmeliğin yürürlük tarihinin anılan tarihe çekildiği ve Yönetmelikte 15. maddede öngörülmeyen bir yükümlülük getirilmediği savunulmuş ise de idari işlemlerin yürürlüğe girdikleri andan itibaren hukuki etkilerini gösterdikleri ve idari istemlerin geriye yürümezliğinin bilinen bir idare hukuku ilkesi olduğu, bu bağlamda, mali yükümlülük getiren dava konusu Yönetmeliğin Resmi Gazete'de yayım tarihi olan 3.4.2007 tarihinden önceki bir tarih olan 13.5.2006 tarihinden İtibaren uygulanacağını kabul etmenin geriye yürümezlik ilkesince aykırı olacağı gibi hukuki güvenlik İlkesine de aykırı olacağı gerekçesiyle yönetmeliğin 20. maddesinin "Yönetmeliğin 13.5.2006 tarihinden itibaren geçerli olacağına" dair ibaresine ilişkin kısmına yönelik olarak yürütmenin durdurulması isteminin kabulüne, diğer maddeler yönünden ise yürütmenin durdurulması isteminin reddine karar vermiştir. Davacı ve davalı idare bu karara karşılıklı olarak itiraz etmektedirler. Yönetmeliğin yürürlük tarihine ilişkin 20, maddesine yönelik olarak 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun değişik 27, maddesinde Öngörülen ve yürütmenin durdurulmasına karar verilebilmesi için gerekli olan koşulların gerçekleşmiş olduğu dikkate alınarak yürütmenin durdurulması isteminin kabul edildiği anlaşıldığından, davalı idarece öne sürülen hususlar kararın bu bölümünün kaldırılmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. Davacının itirazına gelince; 2577 İdari Yargılama Usulü Kanununun 27. maddesinin 6. fıkra hükmü uyarınca, yürütmenin durdurulması istemleri hakkında verilen karara karşı, kararın tebliğini izleyen günden İtibaren yedi gün içinde itiraz edilebilir. İtiraz edilen kararla ilgili dosyanın incelenmesinden, itiraza konu Danıştay Altıncı Dairesinin 19.10.2007 günlü, E:2007/3869 sayılı kararının, davacı vekiline 16.1.2008 tarihinde tebliğ edildiği, ancak davacı vekili tarafından kanunun öngördüğü yedi günlük itiraz süresinin sona ermesinden sonra 30.1.2003 kayıt günlü dilekçe ile bu karara itiraz edildiği anlaşılmaktadır. Açıklanan nedenlerle davalı idare itirazının reddine, davacının itirazının ise süre aşımı nedeniyle reddine, 27.3.2008 gününde oybirliği ile karar verildi. T.C. DANIŞTAY ALTINCI DAİRE Esas No 2007/3869 Davacı ve Yürütmenin Durdurulmasını İsteyen : Polat Madencilik Ltd. Şti. Vekili : Av. Gülay Özşahin Ziya Gökalp Cad. Metro İşm. No:24/37 Kat3 - Kızılay/ANKARA Davalı: Çevre ve Orman Bakanlığı - ANKARA İstemin Özeti: 03.04.2007 günlü, 26482 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Çevre Gelirlerinin Takip ve Tahsili ile Tahsilat Karşılığı Öngörülen Ödeneğin Kullanılması Hakkında Yönetmeliğin; 6. maddesinin t/a-1. bendinin 1. cümlesindeki "proforma" ibaresi ile 2. cümlesi olan "Çevre katkı payına ilişkin tahsilat karşılığı verilen alındı belgesi, ithalatçı firma tarafından Bakanlığa ibraz edilmeden Bakanlıkça ithale konu mal için Kontrol Belgesi verilmez", ibaresinin tamamının, 6. maddesinin 1/a-2 bendinin tamamının. 20. maddesinin "13.05.2006 tarihinden geçerli olmak üzere" bölümünün iptaline ve yürütülmesinin durdurulmasına karar verilmesi istemidir. Savunmanın özeti: 2872 sayılı Yasa'nın 18/a. maddesinde ithaline izin verilen kontrole tabi yakıtların CIF bedeli üzerinden çevre katkı payı alınacağı düzenlendiğinden dava konusu Yönetmeliğin 6. maddesinin l/a-1. bendinde de paralel düzenleme getirildiği, ithalat kontrol belgesi verilirken hesaplanan CIF bedeli ile kur farkı vb nedenlerle malın girişi esnasındaki CIF bedeli arasında bir fark oluşması hafinde, aradaki farktan doğan çevre katkı payının da tahsil edilmesi gerektiği, 6. maddenin 1/a-2. bendindeki bu düzenlemenin uygulamanın aksamadan gerçekleştirilmesi ve gerçek fatura ile proforma fatura arasında oluşan farktan doğan çevre katkı payının tahsili için, sonradan 6183 sayılı Yasaya göre alacağın peşine düşülmesi suretiyle gereksiz harcamaların yapılmasının önüne geçen akılcı bir düzenleme olduğu, yürürlüğün başlangıcına ilişkin 20.maddede de hukuka aykırılık bulunmadığı öne sürüterek yürütmenin durdurulması isteminin ve davanın reddi gerektiği savunulmaktadır. Danıştay Tetkik Hakimi özlem Şimşek'in Düşüncesi: İptal istemine konu Yönetmeliğin 6.maddesinin 1/a-1. ve 2. bentlerine yönelik olarak yürütmenin durdurulması isteminin reddi gerektiği düşünülmektedir. "Yönetmeliğin 13.5.2006 tarihinden İtibaren geçerli olacağına ilişkin" 20.maddesine gelince; Anılan Yönetmelik 2872 sayılı Çevre Kanununun 5491 sayılı Kanunun 13. maddesiyle değişik 18. maddesi uyarınca çıkarılmış ve anılan değişiklik Kanunu 13.5.2006 tarihinde Resmi Gazete'de yayımlanmıştır. Davalı idarece, anılan tarih itibariyle 2872 sayılı Yasa'nın 18. maddesinin yürüdüğe girdiğinden bahisle hu madde uyarınca çıkarılan Yönetmeliğin yürürlük tarihinin anılan tarihe çekildiği ve Yönetmelikte 18. madde de öngörülmeyen bir yükümlülük getirilmediği savunulmuş ise de, idari, işlemlerin yürürlüğe girdikleri andan itibaren hukuki etkilerini gösterdikleri ve idari işlemlerin geriye yürümezliği bilinen bir idare hukuku ilkesidir. Bu itibarla, mali yükümlülük getiren dava konusu Yönetmeliğin Resmi Gazete'de yayım tarihi olan 3.4.2007 tarihinden önceki bir tarih olan 13.5.2006 tarihinden itibaren uygulanacağım kabul etmek hukuk devleti ilkesinin uzamdan olan geriye yürümezlik ilkesine aykin olacağı gibi hukuki güvenlilik ilkesine de aykırı olacaktır. Açıklanan nedenle, yürürlük maddesinin Yönetmeliğin 13.5.2006 tarihinden itibaren geçerli olacağına ilişkin kısmında hukuka uyarlık bulunmadığından bu kısma yönelik olarak yürütmenin durdurulması isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir. Danıştay Savcısı M. İclal Kotucu'nun Düşüncesi: Yürütmenin durdurulmasına karar verilebilmesi için, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 27 nci maddesinde öngörülen koşulların gerçekleşmediği anlaşıldığından, istemin reddi gerekeceği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve 2577 sayısı Yasanın 27.maddesi uyarınca dosya incelendikten sonra işin gereği görüşüldü: Dava, 03,04.2007 günlü, 26482 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Çevre Gelirlerinin Takip ve Tahsili ile Tahsilat Karşılığı öngörülen ödeneğin Kullanılması Hakkında Yönetmeliğin; 6. maddesinin 1/a-l. bendinin 1. cümlesindeki "proforma" ibaresi İle 2. cümlesi olan "Çevre katkı payına ilişkin tahsilat karşılığı verilen alındı belgesi, ithalatçı firma tarafından Bakanlığa ibraz edilmeden Bakanlıkça ithale konu mal İçin Kontrol Belgesi verilmez". İbaresinin tamamının, 6. maddesinin 1/a-2 bendinin tamamının, 20. maddesinin "13.05.2006 tarihinden geçerli olmak üzere" bölümünün iptaline ve yürütülmesinin durdurulmasına karar verilmesi istemiyle açılmıştır 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 18. maddesinin 1fa bendinde; Çevre kirliliğinin önlenmesi, çevrenin iyileştirilmesi ve çevre ile ilgili yatırımların desteklenmesi amacıyla: ithaline İzin verilen kontrole tabi yakıl ve atıkların CIF bedelinin yüzde biri ile hurdaların CIF bedelinin binde beşi oranında alınacak miktar çevre katkı payı olarak tahsil edilir, hükmüne yer verilmiştir. Anılan Kanun maddesine göre, ithaline izin verilen kont/ole tabi yakıtların CIF bedelinin yüzde biri oranında çevre katkı payı tahsil edilecektir. Maddede sayılan gelirlerin tahsili ve Bakanlık bütçesinde öngörülen ödenekten yapılacak harcamalara İlişkin usul ve esasların düzenlemesi amacıyla Çevre Gelirlerinin Takip ve Tahsili ile Tahsilat Karşılığı Öngörülen Ödeneğin Kullanımı Hakkında Yönetmelik çıkarılmış bulunmaktadır, 3.4.2007 gönlü. 26482 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren bu Yönetmeliğin 5. maddesinde; Kanunun 18. maddesine paralel olarak ithaline izin verilen kontrole tabi yakıt ve atıkların CIF bedelinin yüzde biri ile hurdaların CIF bedelinin binde beşi oranında çevre katkı payı alınması hususu 6. maddesinde de, bu katkı paylarının tahsili usulü düzenlenmiştir. Alımı öngörülen çevre katkı payı ve gelirlerin tahsil usul ve esaslarını düzenleyen iptal istemine konu Yönetmeliğin 6. maddesinin 1/a-1. bendinin 1. cümlesinde, ithaline izin verilen kontrole tabi yakıt, atık veya hurda ithalinde; Kontrol Belgesi ile yakıt, atık veya hurda (uygunluk yazısı verilenler hariç) ithal eden firma tarafından, ihracatçı firmadan alınan proforma faturadaki CJF bedeli üzerinden bu Yönetmeliğin 5. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen paranın yatırıldığı günün Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden hesaplanan Yeni Türk Lirası karşılığının ilgili muhasebe birimine bütçe geliri kaydedilmek üzere ödeneceği ve alındı belgesinin Bakanlığa ibraz edileceği öngörülmüştür. Davacı tarafından, yukarıda içeriğine yer verilen 6. maddenin 1/a-1. bendinin 1. cümlesindeki "proforma" ibaresinin; yurt dışından yapılacak ithalat iç/n Bakanlığa başvurularak kontrol belgesi alındığı, bu belgenin alınması için ihracatçı firma tarafından tanzim edilen proforma faturanın başvuru sırasında idareye sunulduğu, anılan proforma faturaya dayanılarak Bakanlıkça yıl sonuna kadar geçerli olmak üzere kontrol belgesinin düzenlendiği, ithalatın fiilen gerçekleştiği tarihte ilgili gümrük müdürlüklerine malın gerçek fiyatı ile faturasının ibraz edildiği ancak bazen alınan kontrol belgesi ile ithalatına izin verilen emtianın tamamen ithal edilemediği, bazen de ithalatın hiçbir şekilde gerçekleşemediği, başka bir anlatımla gerçekleşme olanağının bulunmadığı belirtilerek fiilen gerçekleşip gerçekleşmeyeceği belli olmayan emtia için proforma faturadaki değerin esas alınması suretiyle çevre katkı payı ödenmesinin zorunlu tutulmasının hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek iptalinin istenildiği ancak, miktar belirtilmek suretiyle ithalatının yapılacağı taahhüt edilen emtianın ithalatına davalı Bakanlıkça izin verilerek anılan miktar üzerinden ithalat kontrol belgesi düzenlendiğinden, ithalatçının izin başvurusunda getireceğini belirttiği miktarın (dolayısıyla proforma faturadaki miktar) esas alınması suretiyle hesaplama yapılarak çevre katkı payı alınmasında dayanağı kanuna aykırılık görülmemiştir. Yönetmeliğin iptali istenilen 6. maddesinin 1/a-1. bendinin 2. cümlesinde ise. Çevre katkı payına ilişkin tahsilat karşılığı verilen alındı belgesi, ithalatçı firma tarafından Bakanlığa ibraz edilmeden ithale konu mal için Kontrol Belgesi verilemeyeceği düzenlenmiştir. Olayda, ithalatçı firmanın fiili ithalat öncesinde yurt dışından ithal edeceği emtianın ithalatına izin verilmesi istemiyle başvuruda bulunma üzerine Bakanlıkça ithalata izin verilerek Kontrol Belgesi düzenlendiğinden, yani ithalata izin verilmesi aşaması ithalat kontrol belgesi düzenlenmesi ant olarak belirlendiğinden, çevre katkı paylarının da 2872 sayılı Çevre Kanununun 18/1-a maddesinde öngörüldüğü" üzere "izin verme" aşamasında tahsil edilmesi zorunluluğu çerçevesinde Yönetmeliğin anılan düzenlemesinde yasaya aykırılık bulunmadığı açıktır. Gerçekleşen (fiili) ithalata ilişkin CIF bedelinin, İthalat Kontrol Belgesi ile izin verilen ithalata ilişkin CIF bedelinden fazla olması halinde aradaki farktan doğan çevre katkı payının tahsilini düzenleyen Yönetmeliğin 6. maddesinin 1/a-2. bendinin iptali istemine gelince; Dava dilekçesinde, anılan düzenlemenin iptali istemi; fiili ithalatın kontrol belgesinde taahhüt edilenin aksine hiç gerçekleşememesi ya da kısmen gerçekleşmesi durumunda, tahsil edilen çevre katkı payının iade edilip edilemeyeceğine ilişkin bir açıklığı İçermemesi nedeniyle anılan maddede eksiklik olduğu İddiasına dayanmış bulunmaktadır. Yasa'nın 18. maddesinin 1-a bendinde, İthalin» izin verilen kontrole tabi yakıt ve atıkların CIF bedeli üzerinden hesaplama yapılacağının öngörülmesi karşısında, ithalat öncesinde kontrol belgesi verilirken hesaplanan CIF bedelinin kur farkı vb. gibi nedenlerle fiili ithalat tarihindeki CIF bedelinden az olması halinde aradaki farktan doğan çevre katkı payının idarece tahsil! edilmesinde hukuka aykırılık olmadığı gibi, bu öngörüden harekette fiili ithalatın gerçekleştiği tarihteki CIF bedelinin ithalat öncesinde hesaplanan CIF bedelinden düşük çıkması durumunda tahsil edilmiş olan fazla miktarın iade edilmesinin de hukuki bir gereklilik olduğu açıktır. Bu itibarla, Yönetmeliğin 6. maddesinin 1/a-2 bendindeki düzenlemenin sadece fiili ithalat sonrasındaki CIF bedelinin yüksek olmasından doğan farktan çevre katkı payı tahsilini içerdiği aksi durumda ithalatçıya iadeye imkan tanımadığı sonucuna ulaşmanın hukuki temeli bulunmamaktadır. Yönetmeliğin, yürürlük tarihinin yayım tarihinden önceki bir tarih olan 13.5.2006 tarihi olarak belirleyen 20. maddesine gelince; İptal istemine konu Yönetmelik 2872 sayılı Çevre Kanununun 5491 sayılı Kanunun 13. maddesiyle değişik 18. maddesi uyarınca çıkarılmış ve anılan değişiklik Kanunu 13.5.2006 tarihinde Resmi Gazete'de yayımlanmıştır. Davacı idarece, anılan tarih itibariyle 2872 sayılı Yasa'nın 18. maddesinin yürürlüğe girdiğinden bahisle bu madde uyarınca çıkarılan Yönetmeliğin yürürlük tarihinin anılan tarihe çekildiği ve Yönetmelikte 18. madde de öngörülmeyen bir yükümlülük getirilmediği savunulmuş ise de, idari işlemlerin yürürlüğe girdikleri andan itibaren hukuki etkilerini gösterdikleri ve idari işlemlerin geriye yürümezliği bilinen bir idare hukuku ilkesidir. Bu bağlamda, mali yükümlülük getiren dava konusu Yönetmeliğin Resmi Gazete'de yayım tarihi olan 3.4.2007 tarihinden önceki bir tarih olan 13.5,2006 tarihinden itibaren uygulanacağım kabul etmek geriye yürümezlik İlkesine aykırı olacağı gibi hukuki güvenlilik ilkesine de aykırı olacaktır. Açıklanan nedenlerle, yürütmenin durdurulması hakkındaki istemin; Yönetmeliğin 6. maddesinin 1/a-1. bendinin 1. ve 2. cümlelerine yönelik olarak oybirliğiyle reddine, Yönetmeliğin 6. maddesinin 1/a-2, bendine yönelik olarak oyçokluğuyla reddine, Yönetmeliğin 20. maddesinin "Yönetmeliğin 13.5.2006 tarihinden itibaren geçerli olacağına" dair ibaresine ilişkin kısmına yönelik olarak ise oybirliğiyle kabulüne, 19.10.2007 tarihinde karar verildi. Başkan Üye Üye Üye Üye Bekir Levent Habibe Zeynep Tülin AKSOYLU ARTUK ÜNAL YILMAZ ÖZGENÇ (X) KARSF OY (X) : Dava konusu Yönetmeliğin iptali istenilen 6. maddesinin 1/a-2. bendinde, ithaline izin verilen kontrole tabi yakıt, atık veya hurdayı ithal eden firma tarafından, ihracatçı firmadan anılan proforma faturadaki CIF bedeli üzerinden ödenen meblağın, Kontrol Belgesinin veya uygunluk yazısının kapatılması esnasında sunulan gerçek faturadaki CIF bedelinden yüksek çıkması halinde aradaki farkın iade edileceği hususunun düzenlenmediği anlaşılmaktadır. Bu nedenle, oluşan farkın iade edileceği yolunda bir düzenleme içermeyen sözkonusu 6. maddenin 1/a-2 bendinde hukuka uyarlık bulunmadığından, anılan düzenlemeye yönelik olarak yürütmenin durdurulması isteminin kabulü gerektiği oyuyla kararın bu kısmına katılmıyorum. Üye Levent ARTUK T.C. DANIŞTAY ALTINCI DAİRE Esas No 2007/3869 Karar No 2009/12664 Davacı :Polat Madencilik Ltd. Şti. Vekili :Av.Gülay Özşahin Davut Paris Cad. Havuzlu Sokak No:4/9- Kavaklıdere/ANKARA Davalı :Çevre ve Orman Bakanlığı -ANKARA İstemin Özeti: 03.04.2007 günlü, 26482 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Çevre Gelirlerinin Takip VÖ Tahsili ile Tahsilat Karşılığı Öngörülen Ödeneğin Kullanılması Hakkında Yönetmeliğin; 6. maddesinin 1/a-1. bendinin 1. cümlesindeki "proforma- İbaresi ile 2. cümlesi olan "Çevre katkı payına İlişkin tahsilat karşılığı verilen alındı belgesi, ithalatçı firma tarafından Bakanlığa ibraz edilmeden Bakanlıkça İthale konu mal İçin Kontrol Belgesi verilmez", ibaresinin tamamının, 6. maddesinin 1/a-2 bendinin tamamının, 20. maddesinin "13.05.2006 tarihinden geçerli olmak üzere" bölümünün usul ve yasaya aykırı olduğu öne sürülerek iptaline karar verilmesi istemidir. Savunmanın Özeti: 2872 sayılı Yasa'nın 18/a, maddesinde İthaline İzin verilen kontrole tabi yakıtların CIF bedeli üzerinden çevre katkı payı alınacağı düzenlendiğinden dava konusu Yönetmeliğin 6. maddesinin 1/a-1. bendinde de paralel düzenleme getirildiği, ithalat kontrol belgesi verilirken hesaplanan CIF bedeli ile kur farkı vb. nedenlerle malın girişi esnasındaki CIF bedeli anasında bir fark oluşması halinde, aradaki farktan doğan çevre katkı payının da tahsil edilmesi gerektiği, 6. maddenin 1/a-2. bendindeki bu düzenlemenin uygulamanın aksamadan gerçekleştirilmesi ve gerçek fatura ile proforma fatura arasında oluşan farktan doğan çevre katkı payının tahsili için, sonradan 6183 sayılı Yasaya göre alacağın peşine düşülmesi suretiyle gereksiz harcamaların yapılmasının Önüne geçen akılcı bir düzenleme olduğu, yürürlüğün başlangıcına ilişkin 20.maddede de hukuka aykırılık bulunmadığı öne sürülerek davanın reddi gerektiği savunulmaktadır. Danıştay Tetkik Hakimi Özlem Şimşek'in Düşüncesi: İthalat rejimine ilişkin düzenlemelerde, ithal edilecek maddelerden alınacak vergi, fon gibi mali yükümlülüklerin ithalat tarihinde doğacağı öngörülmüş olduğundan, olayda da bu kapsamda bulunan çevre katkı payının ithal edilecek malın fiili ithal esas alınmak suretiyle hesaplanarak tahsil edilmesi gerekmektedir. Dava konusu Yönetmeliğin 6.maddesinin 1/a-1 bendinin 1 cümlesinde yer alan "proforma" faturadaki CIF bedeli üzerinden ibaresi ise, ithal edilmek istenilen malın ithaf edilmesinden önceki aşamada kontrol belgesi başvurusu sırasında fiyat teklifi niteliğindeki fatura bedeli üzerinden çevre katkı payı ödenmesini düzenlemesi nedeniyle anılan ibarede hukuka uygunluk bulunmamaktadır. Yönetmeliğin 6. maddesinin 1/a-1 bendinin 2.cümlesi ile 6.maddesinin 1/a-2 bendi hükümleri de yukarıda anılan 6. maddenin 1/a-1 bendinin 1. cümlesindeki ibareyle bağlantılı olması nedeniyle anılan hükümlerde de hukuka uyarlık bulunmaktadır. Yönetmeliğin 13.5.2006 tarihinden itibaren geçerli olacağına ilişkin" 20.maddesine gelince; Anılan Yönetmelik 2872 sayılı Çevre Kanununun 5491 sayılı Kanunun 13. maddesiyle değişik 18. maddesi uyarınca çıkarılmış ve anılan değişiklik Kanunu 13.5.2006 tarihinde Resmi Gazete'de yayımlanmıştır. Davalı idarece, anılan tarih itibariyle 2872 sayılı Yasa'nın 18. maddesinin yürürlüğe girdiğinden bahisle bu madde uyarınca çıkarılan Yönetmeliğin yürürlük tarihinin anılan tarihe çekildiği ve Yönetmelikte 18. madde de öngörülmeyen bir yükümlülük getirilmediği savunulmuş ise de, idari işlemlerin yürürlüğe girdikleri andan itibaren hukuki etkilerini gösterdikleri ve idari işlemlerin geriye yürümezliği bilinen bir idare hukuku ilkesidir. Bu itibarla, mali yükümlülük getiren dava konusu Yönetmeliğin Resmi Gazete'de yayım tarihi olan 3.4.2007 tarihinden önceki bir tarih olan 13.5.2006 tarihinden itibaren uygulanacağını kabul etmek hukuk devleti ilkesinin uzantıları olan geriye yürümezlik ilkesine aykırı olacağı gibi hukuki güvenlilik ilkesine de aykırı olacaktır. Açıklanan nedenle, yürürlük maddesinin Yönetmeliğin 13.5.2006 tarihinden itibaren geçerli olacağına ilişkin kısmında hukuka uyarlık bulunmamaktadır. Bu durumda, anılan Yönetmelik maddelerinin iptali gerektiği düşünülmektedir. Danıştay Savcısı Ahmet Arslan'ın Düşüncesi: Dava, 03.04.2007 günlü, 26482 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Çevre Gelirlerinin Takip ve Tahsili ile Tahsilat Karşılığı Öngörülen Ödeneğin Kullanılması Hakkında Yönetmeliğin; 6. maddesinin 1/a-1. bendinin 1. cümlesindeki "proforma" ibaresi ile 2. cümlesi olan "Çevre katkı payına ilişkin tahsilat karşılığı verilen alındı belgesi, ithalatçı firma tarafından Bakanlığa ibraz edilmeden Bakanlıkça ithale konu mal için Kontrol Belgesi verilmez", ibaresinin tamamının, 6. maddesinin 1/a-2 bendinin tamamının, 20. maddesinin "13.05.2006 tarihinden geçerli olmak üzere" bölümünün istemiyle açılmıştır. 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 18. maddesinin 1/a bendinde; 'Çevre kirliliğinin önlenmesi, çevrenin iyileştirilmesi ve çevre ile ilgili yatırımların desteklenmesi amacıyla; ithaline izin verilen kontrole tabi yakıt ve atıkların CIF bedelinin yüzde biri ile hurdaların CIF bedelinin binde beşi oranında alınacak miktar çevre katkı payı olarak tahsil edilir' hükmüne yer verilmiştir. Anılan Kanun maddesine göre, ithaline izin verilen kontrole tabi yakıtların CIF bedelinin yüzde biri oranında çevre katkı payı tahsil edilecektir. Maddede sayılan gelirlerin tahsili ve Bakanlık bütçesinde öngörülen ödenekten yapılacak harcamalara ilişkin usul ve esasların düzenlemesi amacıyla Çevre Gelirlerinin Takip ve Tahsili ile Tahsilat Karşılığı Öngörülen Ödeneğin Kullanımı Hakkında Yönetmelik 3.4.2007 günlü, 26482 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiş, anılan Yönetmeliğin 5. maddesinde; Kanunun 18. maddesine paralel olarak İthaline izin verilen kontrole tabi yakıt ve atıkların CIF bedelinin yüzde biri ile hurdaların CIF bedelinin binde beşi oranında çevre katkı payı alınması hususu, 6. maddesinde de, bu katkı paylarının tahsili usulü düzenlenmiştir. Yönetmeliğin iptali istenilen 6. maddesinin 1/a-1. bendinin 1. cümlesinde, ithaline izin verilen kontrole tabi yakıt, atık veya hurda ithalinde; Kontrol Belgesi ile yakıt, atık veya hurda (uygunluk yazısı verilenler hariç) ithal eden firma tarafından, ihracatçı firmadan alınan proforma faturadaki CIF bedeli üzerinden bu Yönetmeliğin 5. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen paranın yatırıldığı günün Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden hesaplanan Yeni Türk Lirası karşılığının ilgili muhasebe birimine bütçe geliri kaydedilmek üzere ödeneceği ve alındı belgesinin Bakanlığa ibraz edileceği öngörülmüş, 6. maddesinin 1/a-1. bendinin 2. cümlesinde ise, Çevre katkı payına ilişkin tahsilat karşılığı verilen alındı belgesi, ithalatçı firma tarafından Bakanlığa ibraz edilmeden ithale konu mal için Kontrol Belgesi verilemeyeceği düzenlenmiş gerçekleşen (fiili) ithalata ilişkin CIF bedelinin, İthalat Kontrol Belgesi ile izin verilen ithalata ilişkin CIF bedelinden fazla olması halinde aradaki farktan doğan çevre katkı payının tahsili anılan Yönetmeliğin 6. maddesinin 1/a-2 bendinde düzenlenmiştir. Dava konusu Yönetmelik 2872 sayılı Çevre Kanununun 18. maddesi hükmüne dayanılarak çıkarılmıştır. Kanunun ilgili maddesinde ithaline izin verilen kontrole tabi yakıtların CIF bedeli üzerinden yüzde bir katkı payı alınacağı düzenlenmiş, ancak bu payın ne zaman tahsil edileceğine ilişkin bir düzenleme yapılmamıştır. İthal edilecek maddelerden alınacak vergi, fon gibi mali yükümlülüklerin ithalat tarihinde doğacağı ithalat rejimine ilişkin düzenlemelerde yer almaktadır. Olayda de bu kapsamda bulunan çevre katkı payının ithal edilecek malın fiili ithal tarihi esas alınmak suretiyle hesaplanması ve buna göre de tahsili yoluna gidilmesi gerekmektedir. Dava konusu Yönetmeliğin 6. maddesinin 1/a-1 bendinin 1. cümlesinde yer alan "proforma faturadaki CIF bedeli üzerinden" ibaresi, ithaline izin verilen kontrole tabi yakıt, atık veya hurdayı ithal eden firma tarafından ihracatçı firmadan anılan proforma faturadaki CIF bedeli üzerinden ödenen meblağın, Kontrol belgesinin veya uygunluk yazısının kapatılması esnasında sunulan gerçek faturadaki CIF bedelinin farklı olması sözkonusu olabileceğinden İthal edilmek istenilen malın ithal edilmesinden önceki aşamadaki kontrol belgesi başvurusu sırasında fiyat teklifi niteliğindeki fatura bedeli üzerinden çevre katkı payı ödenmesini düzenlemesi nedeniyle anılan düzenlemede hukuka uyarlık bulunmamaktadır. Yönetmeliğin iptali istenilen 6. maddesinin 1/a-1 bendinin 2. cümlesi ile 6. maddesinin 1/a-2 bendi hükümleri de yukarıda açıklanan 6. maddenin 1/a-1' bendinin cümlesindeki ibareyle bağlantılı olması nedeniyle dava konusu Yönetmeliğin bu hükümlerinde de bu nedenle hukuka uyarlık görülmemiştir. "Yönetmeliğin 13.5.2006 tarihinden itibaren geçerli olacağına ilişkin" 20. maddesine gelince; Anılan Yönetmelik 2872 saydı Çevre Kanununun 5491 sayılı Kanunun 13. maddesiyle değişik 18. maddesi uyarınca çıkarılmış ve anılan değişiklik Kanunu 13.5.2006 tarihinde Resmi Gazete'de yayımlanmıştır, İdari işlemlerin yürürlüğe girdikleri andan itibaren hukuki etkilerini gösterdikleri ve idari işlemlerin geriye yürümezliği bilinen bir idare hukuku ilkesidir. Bu durumda, mali yükümlülük getiren dava konusu Yönetmeliğin Resmi Gazete'de yayım tarihi olan 3.4.2007 tarihinden önceki bir tarih olan 13.5.2006 tarihinden itibaren uygulanacağını kabul etmek geriye yürümezlik ilkesine aykırı olacağı gibi hukuki güvenlilik ilkesine de aykırı olacaktır. Açıklanan nedenlerle, 03.04.2007 günlü, 26482 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Çevre Gelirlerinin Takip ve Tahsili ile Tahsilat Karşılığı Öngörülen Ödeneğin Kullanılması Hakkında Yönetmeliğin; 6. maddesinin 1/a-1. bendinin 1. cümlesindeki "proforma" ibaresi ile 2. cümlesinin, 6. maddesinin 1/a-2 bendinin, 20. maddesinin "13.05.2006 tarihinden geçerli olmak üzere" bölümünün iptaline karar verilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADIMA Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü: Dava, 03.04.2007 günlü, 26482 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Çevre Gelirlerinin Takip ve Tahsili ile Tahsilat Karşılığı Öngörülen Ödeneğin Kullanılması Hakkında Yönetmeliğin; 6. maddesinin 1/a-1. bendinin 1. cümlesindeki "proforma" ibaresi ile 2. cümlesi olan "Çevre katkı payına ilişkin tahsilat karşılığı verilen alındı belgesi, ithalatçı firma tarafından Bakanlığa ibraz edilmeden Bakanlıkça ithale konu mal için Kontrol Belgesi verilmez", ibaresinin tamamının, 6. maddesinin 1/a-2 bendinin tamamının, 20. maddesinin "13.05.2006 tarihinden geçerli olmak üzere" bölümünün iptaline karar verilmesi istemiyle açılmıştır. 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 18. maddesinin 1/a bendinde; Çevre kirliliğinin önlenmesi, çevrenin iyileştirilmesi ve çevre ile ilgili yatırımların desteklenmesi amacıyla; ithaline izin verilen kontrole tabi yakıt ve atıkların CIF bedelinin yüzde biri ile hurdaların CIF bedelinin binde beşi oranında alınacak miktar çevre katkı payı olarak tahsil edilir, hükmüne yer verilmiştir. Anılan Kanun maddesine göre, ithaline izin verilen; kontrole tabi yakıtların CIF bedelinin yüzde biri oranında çevre katkı payı tahsil edilecektir. Maddede sayılan gelirlerin tahsili ve Bakanlık bütçesinde öngörülen ödenekten yapılacak harcamalara ilişkin usul ve esasların düzenlemesi amacıyla Çevre Gelirlerinin Takip ve Tahsili ile Tahsilat Karşılığı Öngörülen Ödeneğin Kullanımı Hakkında Yönetmelik çıkarılmış bulunmaktadır. 3.4.2007 günlü, 26482 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren bu Yönetmeliğin 5. maddesinde; Kanunun 18. maddesine paralel olarak ithaline izin verilen kontrole tabi yakıt ve atıkların CIF bedelinin yüzde biri ile hurdaların CIF bedelinin binde beşi oranında çevre katkı payı alınması hususu 6. maddesinde de, bir katkı paylarının tahsili usulü düzenlenmiştir. Alımı öngörülen çevre katkı payı ve gelirlerin tahsil usul ve esaslarını düzenleyen iptal istemine konu Yönetmeliğin 6. maddesinin 1/a-1. bendinin 1. cümlesinde, ithaline izin verilen kontrole tabi yakıt, atık veya hurda ithalinde; Kontrol Belgesi ile yakıt, atık veya hurda (uygunluk yazısı verilenler hariç) ithal eden firma tarafından, ihracatçı firmadan alınan proforma faturadaki CIF bedeli üzerinden bu Yönetmeliğin 5. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen paranın yatırıldığı günün Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden hesaplanan Yeni Türk Lirası karşılığının ilgili muhasebe birimine bütçe geliri kaydedilmek üzere ödeneceği ve alındı belgesinin Bakanlığa ibraz edileceği öngörülmüştür. 2872 sayılı Çevre Kanunun 18. maddesinin 1/a bendi ile ithaline izin verilen kontrole tabi yakıtların CIF bedeli üzerinden yüzde bir katkı payı alınacağı düzenlenmekle birlikte, bu payın ne zaman tahsil edileceğine ilişkin olarak açık bir kural yer almamıştır. İthalat rejimine ilişkin düzenlemelerde, ithal edilecek maddelerden alınacak vergi, fon gibi mali yükümlülüklerin ithalat tarihinde doğacağı öngörülmüş olduğundan, olayda da bu kapsamda bulunan çevre katkı payının ithal edilecek malın fiili ithal tarihi esas alınmak suretiyle hesaplanarak tahsil edilmesi gerekmektedir. Dava konusu Yönetmeliğin Maddesinin 1/a-1 bendinin 1.cümlesinde yer alan "proforma faturadaki CIF bedeli üzerinden" ibaresi ise, ithal edilmek istenilen malın ithal edilmesinden önceki aşamada kontrol belgesi başvurusu sırasında fiyat teklifi niteliğindeki fatura bedeli üzerinden çevre katkı payı ödenmesini düzenlemesi nedeniyle anılan ibarede hukuka uygunluk bulunmamaktadır. Yönetmeliğin 6. maddesinin 1/a-1 bendinin 2. cümlesi ile gerçekleşen (fiili) ithalata ilişkin CIF bedelinin, İthalat Kontrol Belgesi ile izin verilen ithalata ilişkin CIF bedelinden fazla olması halinde aradaki farktan doğan çevre katkı payının tahsilini düzenleyen 6. maddesinin 1/a-2 bendi hükümleri de yukarıda anılan 6. maddenin 1/a-1 bendinin 1.cümlesindeki ibareyle bağlantılı olması nedeniyle anılan hükümlerde de hukuka uyarlık görülmemiştir. Yönetmeliğin, yürürlük tarihinin yayım tarihinden önceki bir tarih olan 13.5.2008 tarihi olarak belirleyen 20. maddesine gelince; İptal istemine konu Yönetmelik 2872 sayılı Çevre Kanununun 5491 sayılı Kanunun 13. maddesiyle değişik 18. maddesi uyarınca çıkarılmış ve anılan değişiklik Kanunu 13.5.2006 tarihinde Resmi Gazete'de yayımlanmıştır. Davalı idarece, anılan tarih itibariyle 2872 sayılı Yasa'nın 18. maddesinin yürürlüğe girdiğinden bahisle bu madde uyarınca çıkarılan Yönetmeliğin yürürlük tarihinin anılan tarihe çekildiği ve Yönetmelikte 18. madde de öngörülmeyen bir yükümlülük getirilmediği savunulmuş ise de, idari işlemlerin yürürlüğe girdikleri andan itibaren hukuki etkilerini gösterdikleri ve idari işlemlerin geriye yürümezliği bilinen bir idare hukuku ilkesidir. Bu bağlamda, mali yükümlülük getiren dava konusu Yönetmeliğin Resmi Gazete'de yayım tarihi olan 3.4.2007 tarihinden önceki bir tarih olan 13.5.2006 tarihinden itibaren uygulanacağını kabul etmek geriye yürümezlik ilkesine aykırı olacağı gibi hukuki güvenirlik ilkesine de aykırı olacaktır. Açıklanan nedenlerle, Yönetmeliğin 6. maddesinin 1/a-1 bendinin 1. ve 2. cümleleri ile 6. maddenin 1/a-2 bendinin ayrıca Yönetmeliğin 20. maddesinin 13.5.2006 tarihinden geçerli olmak üzere bölümünün iptaline, aşağıda dökümü yapılan 113,60 TL. yargılama gideri ile karar verildiği tarihte yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücreti Tarifesi uyarınca belirlenen 575,00 TL. vekalet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine posta avansından artan 17,00 TL.'nin davacıya iadesine 23.12.2009 gününde oybirliğiyle karar verildi. Başkan Üye Üye Üye Üye Bekir Banu Nazlı Habibe Tülün AKSOYLU DİLÇİN KOÇER ÜNAL ÖZGENÇ YARGILAMA GİDERLERİ Başvuru Harcı : 20,00 TL. YD Harcı : 27,00 TL. Karar Harcı : 21,40 TL Vekalet Harcı : 2,20 TL Posta Gideri : 43,00 TL Toplam : : 113,60 TL