2011-8 Poli etilen tereftalat (PET) ithalatında korunma önlemine ilişkin Bakanlar Kuruluna öneride bulunulmasına dair tebliğ (Mülga)

İTHALATTA KORUNMA ÖNLEMLERİNE İLİŞKİN TEBLİĞ (TEBLİĞ NO: 2011/8) Dış Ticaret Müsteşarlığından:11.06.2011 tarih ve 27961 sayılı R.G. 2011/2171 Sayılı BKK ile ek mali yükümlülük yürürlüğe girmiştir. Kapsam MADDE 1 - (1) Bu Tebliğ, 11/3/2011 tarihli ve 27871 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan İthalatta Korunma Önlemlerine İlişkin 2011/4 sayılı Tebliğ ile başlatılan ve İthalatta Korunma Önlemleri Hakkında Karar ve İthalatta Korunma Önlemleri Yönetmeliği çerçevesinde yürütülen soruşturma sonucunda alınan kararı içermektedir. Soruşturma MADDE 2 - (1) Dış Ticaret Müsteşarlığı İthalat Genel Müdürlüğü tarafından yürütülerek tamamlanan soruşturma sonucunda ulaşılan bilgi ve bulguları içeren sonuç raporu ekte yer almaktadır. Karar MADDE 3 - (1) İthalatta Korunma Önlemlerini Değerlendirme Kurulu, 3907.60.20.00.00 Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonunda yer alan eşyanın ithalatında 3 (üç) yıl süreyle ek mali yükümlülük şeklinde korunma önlemi uygulanmasına, ek mali yükümlülüğün aşağıda yer alan tabloda gösterildiği şekilde CIF bedelin yüzdesi olarak belirlenmesine, gelişmekte olan ülkelere muafiyet tanınmasına ve önlemin istihsali hususunda Bakanlar Kurulu'na öneride bulunulmasına toplantıya katılan üyelerin oy birliği ile karar vermiştir. GTİP Eşya Tanımı 1 inci Dönem (CIF %) 2 nci Dönem (CIF %) 3 üncü Dönem (CIF %) 3907.60.20.00.00 78 ml/g veya daha fazla viskozitesi olanlar 8 7,5 7 Yürürlük MADDE 4 - (1) Bu Tebliğ yayımı tarihinde yürürlüğe girer. Yürütme MADDE 5 - (1) Bu Tebliğ hükümlerini Dış Ticaret Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakan yürütür. EK PET İTHALATINDA KORUNMA ÖNLEMİ SORUŞTURMASINA İLİŞKİN ÖZET SONUÇ RAPORU 1. SORUŞTURMAYA İLİŞKİN GENEL BİLGİLER 1.1. Kapsam Bu rapor, İthalatta Korunma Önlemleri Hakkında Karar hükümleri çerçevesinde yürütülen korunma önlemi soruşturması sonucunda yapılan tespitleri içermektedir. 1.2. Soruşturmanın Başlatılması Polietilen tereftalat (PET) ithalatına yönelik korunma önlemi soruşturması, yerli üretici Artenius Turkpet Kimyevi Maddeler ve Pet Amb. Mlz. San. A.Ş.'nin (Artenius) yapmış olduğu başvuruya istinaden, 11/3/2011 tarihli ve 27871 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan İthalatta Korunma Önlemlerine İlişkin 2011/4 sayılı Tebliğ ile başlatılmıştır. 1.3. İlgili Tarafların Bilgilendirilmesi ve Dinlenmesi Soruşturma konusu eşyanın yerli üreticileri, ithalatçıları ve ihracatçıları ile yabancı ülke temsilciliklerine ve diğer ilgili taraflara görüşlerini göndermeleri ve sözlü dinlenme taleplerini iletmeleri için yeterli süre tanınmıştır. İlgili taraf başvuru formları ve bilgi formları Müsteşarlık internet sayfasında yayımlanarak duyurulmuştur. Soruşturmaya ilgili taraf olarak iştirak etmek isteyen tüzel kişiliklerin başvuruları kabul edilmiş ve söz konusu tarafların görüşlerinin dinlenebilmesini teminen, 10/5/2011 tarihinde tarafları dinleme toplantısı yapılmıştır. Gerek bu toplantı öncesinde gerekse toplantıdan sonra Müsteşarlığımıza yazılı olarak iletilen bilgi formları ve ilgili taraf görüşleri, Müsteşarlık internet sayfasında yayımlanarak kamuoyuna duyurulmuştur. Alınan görüşler soruşturmada yapılan değerlendirmelerde dikkate alınmıştır. 1.4. Sonuçların Değerlendirilmesi Soruşturma sonucunda elde edilen bilgiler ve değerlendirmeleri içeren soruşturma raporu İthalatta Korunma Önlemlerini Değerlendirme Kurulu'nun 6/6/2011 tarihli toplantısında değerlendirilmiştir. 1.5. Soruşturma Konusu Eşya 2011/4 sayılı Tebliğ ile ithalatına karşı korunma önlemi soruşturması başlatılan eşya, 3907.60.20.00.00 Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonlu "polietilen tereftalat, 78 ml/g veya daha fazla viskozitesi olanlar" altında sınıflandırılmaktadır. 1.6. Benzer veya Doğrudan Rakip Ürün Başvuru konusu ürünlerin yerli ve ithal olanlarının kullanım alanları arasında bir fark bulunmamaktadır. Ayrıca, PET Resin, üreticilerden de ithalatçılardan da doğrudan endüstriyel kullanıcılara sevk edilen bir üründür, dolayısıyla dağıtım kanalları da benzerdir. İthal ürünler ile yerli ürünlerin teknik özellikleri ile fiziki özellikleri aynıdır. Bu itibarla, arz ve talep yönünden incelendiğinde, yerli ürünler ile ithal ürünlerin aynı veya benzer ürünler olduğunu söylemek mümkündür. 1.7. Yurt İçinde Yaratılan Katma Değer PET üretiminde esasen iki temel hammadde kullanılmaktadır. Bir ton resin üretmek için 850 kg katı hammadde olarak Saf Teraftalik Asit (PTA) ve 350 kg sıvı hammadde olarak Mono Etilen Glikol (MEG) kullanılmaktadır. Bu iki hammaddenin yerli üreticisi olarak PETKİM faaliyet göstermektedir. Başvuru sahibi firma 2010 yılında sözkonusu hammaddelerden PTA ihtiyacının % 41'lik kısmını, MEG ihtiyacının ise % 28'lik kısmını PETKİM'den karşılamıştır. Dolayısıyla firmanın yeterli ölçüde yerli hammadde kullandığı sonucuna ulaşılmaktadır. 2. SORUŞTURMA KONUSU EŞYANIN İTHALATI İLE İLGİLİ BİLGİLER 2.1. Mutlak İthalat İTHALAT 2006 2007 2008 2009 2010 2010 (1-3) 2011 (1-3) Ton 64.785 87.396 104.761 127.912 156.405 35.140 41.600 Değişim (%) - 35 20 22 22 - 18 2006 yılında 65 bin ton olan soruşturma konusu ürün ithalatı, izleyen yıllarda sürekli olarak artmıştır. İnceleme dönemi boyunca söz konusu ürünün ithalatı %141 oranında artış göstermiştir. 2010 yılının ilk üç aylık dönemi ile 2011 yılının ilk üç aylık dönemi karşılaştırıldığında ithalatın %18 oranında artış kaydettiği görülmektedir. Aylık Bazda Mutlak İthalat 2006 2007 2008 İTHALAT Ocak Şubat Mart Ocak Şubat Mart Ocak Şubat Mart Ton 4.967 5.531 7.187 6.404 4.384 5.125 8.502 7.809 7.329 2009 2010 2011 İTHALAT Ocak Şubat Mart Ocak Şubat Mart Ocak Şubat Mart Ton 6.722 9.094 8.250 10.277 13.437 11.426 9.153 11.022 21.425 Soruşturma konusu ürünün aylık bazda ithalat gerçekleşmelerine bakıldığında ise damping önleminin kalkmasından sonra ithalatın özellikle Mart ayında çok hızlı bir şekilde arttığı görülmektedir. (Başvuru konusu ürün için 27 Ocak 2006 tarihinde aşağıdaki tabloda belirtildiği şekilde haksız rekabete karşı önlem alınmış olup, bu önlemin uygulama süresi 27 Ocak 2011 tarihi itibariyle son bulmuştur.) 2010 yılı Mart ayında yapılan ithalat ile 2011 yılı Mart ayında yapılan ithalat karşılaştırıldığında artış oranı % 88 olarak gerçekleşmiştir. Bu eğilimin önümüzdeki aylarda da devam etmesi beklenmektedir. 2.2. İthalatın Yerli Üretime Oranı İthalat/Yerli üretim 2006 2007 2008 2009 2010 2010 (1-3) 2011 (1-3) Endeks 100 124 174 174 216 - 162 İthalatın yerli üretime oranı incelenen dönem içerisinde önemli ölçüde artış göstermiştir. 2.3. İthalatın Piyasa Payı İth. piyasa payı 2006 2007 2008 2009 2010 2010 (1-3) 2011 (1-3) Endeks 100 114 136 136 151 - 125 İthalatın piyasa payı 2006 yılından 2010 yılına % 50 oranında artmıştır. 2.4. Ülkeler İtibariyle İthalat ÜLKELER 2006 % 2007 % 2008 % 2009 % 2010 % 2011 % PAKİSTAN 22 22 15 19 35 33 İRAN 14 16 5 14 29 42 BAE 0 2 22 15 7 8 UMMAN 0 0 0 10 7 3 MALEZYA 0 0 6 7 5 2 Ç.H.C. 4 7 5 6 4 0 HİNDİSTAN 3 2 7 5 3 2 S. ARAB. 2 2 0 3 3 4 İSPANYA 10 7 11 0 2 1 G. KORE 0 1 1 2 1 2 VİETNAM 36 28 25 16 1 0 DİĞER ÜLK. 6 3 0 0 1 0 YUNANİSTAN 3 3 0 0 1 2 İTALYA 1 7 4 0 0 2 Türkiye'nin PET ithalatının yıllar itibariyle miktar bazında önemli menşe ülkelere göre dağılımı yukarıda yer almaktadır. Buna göre, soruşturma konusu dönemde PET ithalatında ülke paylarının önemli ölçüde değişiklik gösterdiği görülmektedir. 2006 yılında ithalatın yaklaşık %14'ünü gerçekleştiren İran, 2010 yılında ithalatın %28,65'ini; 2006 yılında ithalatın %22'sini gerçekleştiren Pakistan, 2010 yılında ithalatın %35,36'sını gerçekleştirerek ithalat paylarında büyük artış sağlamıştır. Ancak aynı dönemde, ithalatta yaklaşık %36 paya sahip olan Vietnam'ın payı %1,36'ya, %10 paya sahip olan İspanya'nın payı %2,11'e düşmüştür. 2011 yılının ilk üç ayında ise sırasıyla önemli ülke payları İran %42, Pakistan %33 ve BAE %8 şeklinde olmuştur. 3. ÖNGÖRÜLMEYEN GELİŞMELER Avrupa Birliği tarafından 27/9/2010 tarihinden itibaren İran, Pakistan ve BAE menşeli PET ithalatına yönelik olarak telafi edici vergi uygulanmaya başlamıştır. Umman ve Suudi Arabistan için ise 16/02/2011 tarihinde soruşturma başlatılmıştır. AB pazarının kapanması neticesinde özellikle İran ve Pakistan'ın düşük maliyetler ve devletin sağlamış olduğu desteklerin yardımıyla ülkemize yoğunlaşacağı açıktır ve ithalat istatistikleri de bu durumu desteklemektedir. Yeni soruşturma açılan ülkelerden de ülkemize yönelik ihracat atağı olacaktır. Diğer yandan AB herhangi bir önlem almamış olsaydı bile ihracatçı ülkelerdeki teşvikler ve düşük maliyetler nedeniyle ülkemiz pazarına yoğun bir ihracat yapılacaktır. Zaten AB'nin telafi edici vergi uygulaması da teşviklerin verildiğini kanıtlamaktadır. Sonuç itibariyle, PET ithalatına yönelik olarak AB'nin uygulamaya başladığı önlemler ve açmış olduğu soruşturmalar Türkiye'nin PET ithalatında ani artışa yol açan öngörülmeyen gelişmeler olarak değerlendirilmektedir. 4. CİDDİ ZARAR TESPİTİ İLE İLGİLİ BİLGİLER 4.1. Üretim Üretim 2006 2007 2008 2009 2010 2010 (1-3) 2011 (1-3) Endeks 100 109 93 114 112 - 73 2006 yılında 106 bin ton civarında olan soruşturma konusu ürünün üretimi, 2010 yılında 117 bin ton olarak gerçekleşmiştir. Üretim, 2010 yılında %2 oranında gerilemiştir. Üretim 2010 yılı ilk üç aylık döneminden 2011 yılı ilk üç aylık dönemine %27 oranında azalmıştır. 4.2. Yurt içi Satışlar Y.içi Satışlar 2006 2007 2008 2009 2010 2010 (1-3) 2011 (1-3) Endeks 100 109 93 114 110 - 67 Yerli üreticinin yurt içi satışları 2006 yılında 106 bin ton seviyesindeyken, 2010 yılında 117 bin ton seviyesine yükselmiştir. 2006 yılından 2010 yılına yurt içi satışlar %12 oranında artış kaydetmiştir. 2011 yılı ilk üç aylık döneminde yurt içi satışlar %33 azalmıştır. 4.3. Kapasite ve Kapasite Kullanım Oranı (KKO) Kapasite 2006 2007 2008 2009 2010 2010 (1-3) 2011 (1-3) Kapasite Endeks 100 100 100 107 107 - 100 KKO 88 96 82 93 92 92 67 Yerli üreticinin toplam üretim kapasitesi 2009 yılında %7 seviyesinde artmıştır. Bu bağlamda, üretimde yaşanan değişimleri yansıtan kapasite kullanım oranı, 2009 yılında en yüksek olarak %93 iken 2011 yılının ilk üç ayında %67'ye gerilemiştir. 4.4. Dönem Sonu Stoklar D. Sonu Stoklar 2006 2007 2008 2009 2010 2010 (1-3) 2011 (1-3) Endeks 100 243 74 103 180 - 1.065 PET üretimine ilişkin stokların düzenli bir seyir izlemediği görülmektedir. Ancak 2010 yılında bir önceki yıla göre artış olduğu görülmektedir. 2011 yılının ilk üç aylık döneminde ise artış oranı ciddi boyuta ulaşmıştır. 4.5. İstihdam İstihdam 2006 2007 2008 2009 2010 2010 (1-3) 2011 (1-3) Endeks 100 102 95 84 83 - 100 PET üretiminde çalışan direkt işçi sayısının 2006 yılından başlamak üzere sürekli olarak gerilediği görülmektedir. 4.6. İşgücü Verimliliği Verimlilik 2006 2007 2008 2009 2010 2010 (1-3) 2011 (1-3) Endeks 100 107 98 135 134 - 73 2006 yılında işçi başına 1.044 ton olan işgücü verimliliği, 2009 yılında %38 oranında artış göstermiştir. İzleyen yılda ise verimliliğin gerilediği görülmektedir. Verimlilik 2011 yılının ilk üç ayında % 27 oranında gerilemiştir. 4.7. Kârlılık Kâr 2006 2007 2008 2009 2010 Kârlılık (%) -8 -9 -12 -6 -2 Endeks 100 113 150 75 25 Firma incelenen dönem boyunca kâr eden bir yapıya kavuşamamıştır. 5. NEDENSELLİK İLİŞKİSİNİN İNCELENMESİ 5.1. Eğilimlerin Çakışması Soruşturma konusu ürünün ithalatının seyri ve yerli üretimin ekonomik göstergelerinin gelişimi önceki bölümlerde incelenmiştir. Bu incelemenin değerlendirilmesiyle soruşturma konusu ürünün ithalatında son dönemde görülen mutlak ve nisbi olarak artış, ithalatın piyasa payındaki yükselme ile üretimde, yurt içi satışlarda, kapasite kullanım oranında ve verimlilikte azalma, stoklarda artış şeklinde görülen ekonomik göstergelerdeki bozulma arasında paralel bir seyir olduğu ortaya çıkmaktadır. Bu durumun özellikle haksız rekabete karşı önlem yürürlükten kalkması sonrasında gerçekleşmesi ve önümüzdeki dönemde de bu ithalatın artacağı beklentisi ciddi zarar tehdidinin varlığını ortaya koymaktadır. Ayrıca diğer yerli üretici firma yapmış olduğu başvuruda ithalat baskısı nedeniyle kapasite artışına gidemediğini belirtmektedir. Üretimin ve kapasite kullanım oranının düşüş gösterdiği son dönemde, soruşturma konusu ürünün ithalatının 2011 yılının Mart ayında % 88 oranında artış kaydettiği tespit edilmiştir. Bu tespitler ışığında, soruşturma konusu ürünün ithalatında yaşanan artış ile yerli üretim üzerinde ortaya çıkan ciddi zarar tehdidi arasında bir eşzamanlılık ilişkisinin bulunduğu sonucuna varılmaktadır. 5.2. Fiyat Kırılması Yerli ve ithal PET fiyatlarını aynı aşamada karşılaştırmak üzere hazırlanan tablo aşağıda verilmektedir. Tabloda, ağırlıklı ortalama ithal fiyatlarına diğer masraflar (CIF ithalat değerinin %6'sı oranında) eklenerek oluşturulan ithal ürün fiyatı, gümrük işlemleri sona ermiş ithal ürünün yıllar itibariyle birim fiyatını göstermektedir. "Yerli Ürün Fiyatı 1", yerli üretimin yıllar itibariyle ağırlıklı ortalama yurt içi satış fiyatını, bir başka ifadeyle yerli malın fabrika çıkış fiyatını ifade etmektedir. Bunun yanında, yerli üretimin 2006 yılından 2010 yılına negatif kârlılıkla çalıştığı göz önüne alınarak yerli ürünün yıllar itibariyle "olması gereken" fiyatını gösteren "Yerli Ürün Fiyatı 2" oluşturulmuştur. "Yerli Ürün Fiyatı 2", yerli ürünün sınai maliyetine, sektör için mütevazı kârlılık oranı olan % 5 eklenerek hesaplanmıştır. Birim 2006 2007 2008 2009 2010 İthal Ürün Fiyatı USD/Kg 1,36 1,46 1,57 1,09 1,37 Yerli Ürün Fiyatı 1 USD/Kg 1,49 1,48 1,57 1,25 1,41 Yerli Ürün Fiyatı 2 USD/Kg 1,72 1,70 1,85 1,39 1,48 Fark 1 USD -0,13 -0,02 0,00 -0,16 -0,04 Fark 2 USD -0,36 -0,24 -0,28 -0,30 -0,11 Tablodan da görüldüğü üzere soruşturma dönemi boyunca ithal ürünün fiyatı, yerli ürünün gerçekleşen yurt içi satış fiyatı ile yerli ürünün olması gereken satış fiyatının altında seyretmiştir. Bu itibarla, inceleme konusu dönemde ithal ürünlerin yerli ürünler üzerinde fiyat kırılmasına ve fiyat baskısına yol açtığı görülmektedir. 5.3. Diğer Faktörler Soruşturma esnasında ithalatta görülen artış dışında kalan faktörlerin yerli üretimde ortaya çıkan ciddi zarar tehdidi üzerinde önemli bir etkisi olmadığı sonucuna varılmıştır. 6. SONUÇ Sonuç olarak, soruşturma konusu eşyanın ithalatının özellikle son dönemde ani ve önemli oranda arttığı; bu artışın yerli üreticinin ekonomik göstergelerinde bozulmalara neden olduğu, ithalat artışı ve gerçekleşme koşulları ile yerli üreticinin ciddi zarar tehdidi ile karşı karşıya kalması arasında kuvvetli bir nedensellik ilişkisinin olduğu anlaşılmıştır.