Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Bulgaristan Cumhuriyeti Hükümeti Arasında Kültür Varlığının Yasa Dışı İthal, İhraç ve Mülkiyet Devrinin Yasaklanması ve Önlenmesine İlişkin Anlaşma hakkında karar 2013/4371

TÜRKİYE CUMHURİYETİ HÜKÜMETİ İLE BULGARİSTAN CUMHURİYETİ HÜKÜMETİ ARASINDA KÜLTÜR VARLIĞININ YASA DIŞI İTHAL, İHRAÇ VE MÜLKİYET DEVRİNİN YASAKLANMASI VE ÖNLENMESİNE İLİŞKİN ANLAŞMA Karar Sayısı : 2013/4371 20.03.2013 tarih ve 28593 sayılı R.G. 28 Ağustos 2012 tarihinde İstanbul'da imzalanan ekli "Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Bulgaristan Cumhuriyeti Hükümeti Arasında Kültür Varlığının Yasa Dışı İthal, İhraç ve Mülkiyet Devrinin Yasaklanması ve Önlenmesine İlişkin Anlaşma"nın onaylanması; Dışişleri Bakanlığının 29/1/2013 tarihli ve HUM/8558316 sayılı yazısı üzerine, 31/5/1963 tarihli ve 244 sayılı Kanunun 3 üncü ve 5 inci maddelerine göre, Bakanlar Kurulu'nca 22/2/2013 tarihinde kararlaştırılmıştır. Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Bulgaristan Cumhuriyeti Hükümeti (bundan böyle işbu belgede "Taraflar" olarak anılacaktır), kültür varlıklarının korunması alanında ikili işbirliğini geliştirmenin daha yakın ikili ilişkileri ilerletmek için önemli bir araç ve insanlığın kültürel mirasını koruma misyonunu yerine getirmek için etkili bir yaklaşım olarak hizmet edeceğine inanmaktadırlar. Kültür varlıklarının çalınması, kaçak arkeolojik kazı yoluyla elde edilmesi ve yasa dışı ithali, ihracı, mülkiyet devrinin insanlığın kültürel mirası üzerinde büyük bir tehdit oluşturduğu ve her iki tarafça kanunsuz olarak kabul edildiği için, Taraflar, topraklarından yasa dışı biçimde çıkarılmış kültür varlıklarının yasadışı ithali ve ihracı ve mülkiyet devrinin önlenmesi ve yasaklanmasını desteklemek; bu varlıkları köken ülkeye iade etmek ve göndermek için aşağıdaki hususlarda mutabık kalmışlardır. Madde 1 Anlaşmanın Amaçları : a) Taşınabilir Kültür varlığı: 1970 UNESCO Kültür Varlıklarının Kanunsuz İthal, İhraç ve Mülkiyet Devrinin Önlenmesi ve Yasaklanması İçin Alınacak Tedbirlerle İlgili Sözleşmesi'nin 1. Maddesi'nde atıfta bulunulan kategorilere giren taşınır kültür varlıkları ve taşınmaz kültür varlığı parçaları ile Taraf Devletlerin ilgili mevzuatında tanımlanmış kültür varlıklarını ifade etmektedir. b) İade: Yasa dışı olarak kaçak arkeolojik kazılarda bulunmasının ve yasa dışı yollarla köken ülkesinden çıkarılmasının yanı sıra, yasa dışı ihraç, ithal veya mülkiyet devrine maruz kalan ve kökeni diğer Taraf Devlet'e ait olduğu belirlenmiş kültür varlıklarının bir Taraf Devlet tarafından diğer Taraf Devlete tamamen geri verilmesini ifade etmektedir. Madde 2 1- Taraflar, taşınabilir kültür varlığının yasa dışı ithali ve ihracı ve mülkiyet devrine ilişkin kanuna aykırı ve cezai eylemlerle mücadele etmek için iki ülkenin kanunlarında ve 1970 UNESCO "Kültür Varlıklarının Kanunsuz İthal, İhraç ve Mülkiyet Devrinin Önlenmesi ve Yasaklanması İçin Alınacak Tedbirlerle İlgili Sözleşme"sine uygun olarak önleyici, zorlayıcı ve iyileştirici önlemleri almak konusunda işbirliği yapmayı kabul etmişlerdir. 2- Kültür varlığı ve kültür varlığının yasa dışı ithal, ihraç ve mülkiyet devrine ilişkin iki ülkenin hukuk hükümleri arasında farklılıklar ortaya çıkarsa ve bu ihtilaflar Anlaşma'nın yürütülmesi ile ilgiliyse, Tarafların ilgili birimleri müzakere yoluyla bu ihtilafları çözeceklerdir. Madde 3 1- Taraflar, kökeni belli olmayan taşınır kültür varlığının topraklarına ve diğer Devletlere yasa dışı ithalini ve ihracını önlemek amacıyla gümrük kapılarında gerekli tedbirleri alır. 2- Kültür varlıklarının yasa dışı ithal ve ihracının tespit edilmesi durumunda Taraflar, ilgili gümrük makamları veya yetkili diğer makamlar yoluyla, bu Anlaşmada belirtilen, kültür varlığının ait olabileceği Taraf makamlarını bilgilendireceklerdir. Madde 4 1 - Taraflar yasa dışı ithal, ihraç ve mülkiyet devrine maruz kalan kültür varlığının tespiti halinde bunlara el koyacak ve mümkün olan en kısa sürede diğer tarafa bilgi ileteceklerdir. (a) Kültür varlığının ayrıntılı tanımına, (b) Yasa dışı ithal, ihraç ve mülkiyet devri eylemlerine karışan kişilerin hüviyet ve eşkâline, (c) Bu amaçla kullanılan her tür aracın tanımına ve ilgili ülkedeki soruşturmanın sonuçlandırılmasına yönelik tüm bilgi ve belgeleri vereceklerdir. Taraflar bu bilgilerin yanı sıra, el konulan kültür varlığının fotoğrafları ile belli davalarla ilgili belgeleri birbirlerine ileteceklerdir. 2 - Yasa dışı ithal, ihraç ve mülkiyet devrine maruz kalan kültür varlığı gerekli yasal sürecin tamamlanmasından sonra ait olduğu Taraf'a iade edilecektir. Madde 5 Taraflar, kültür varlığının yasa dışı ithali, ihracı ve mülkiyet devri sürecinde ciddi olarak şüphelenilen ve aşikar olan şahısların kendi ülkelerine girişlerini ve çıkışlarını gözetim altına alacaklardır. Madde 6 1 - Bu Anlaşma'nın amaçları doğrultusunda, Taraflar zamanında bilgi alışverişinde bulunacaklardır. Bu bilgiler aşağıdaki hususları kapsayacaktır: (a) İdari yetkililer tarafından izlenen ve uygulanan ilgili politikalar ve önlemlerin yanı sıra kültür varlığının korunmasına, özellikle kültür varlığının çalınmasının önlenmesine veya kaçak arkeolojik kazı yoluyla elde edilen arkeolojik eserlerin dolaşımına ve yasa dışı ithaline ve ihracına, mülkiyet devrine ve kültürel varlığın köken ülkeye iadesine veya gönderimine yönelik mevzuatı. (b) İhraç ve ithal yasakları hakkında bilgi ve ihraç sertifikaları veya diğer ihraç belgeleri. (c) Kültürel mirasın korunması ve muhafazasına ilişkin kuruluşlar ve işleyişleri hakkında bilgi. (d) Diğer tarafın ilgi alanında bulunan kültürel varlığa el konması hususu hakkında bilgi. (e) İşbu Anlaşmanın amacına hizmet etmek yönünden gerekli olduğu düşünülen başka bilgiler. 2 - Yukarıda belirtilen bütün bilgiler zamanında güncellenecektir. 3 - İşbu Anlaşmanın amaçları doğrultusunda elde edilen bilgiler gizli olacaktır ve bu bilgilerin korunmasına dair ulusal hukuk hükümlerine bağlı olan mevcut anlaşmanın yürütülmesi ile ilgili amaçlar doğrultusunda yalnızca taraflarca kullanılması gerekmektedir. Madde 7 Taraflar, kültür varlığının çalınması, yasa dışı ithalinin ve ihracının ve mülkiyet devrinin engellenmesi alanlarında, özellikle kültür varlığının güvenliği yönetimi, kültür varlığının ithal ve ihraç yönetimi, iç mevzuatın uyarlanması, bilgi toplanması ve uluslararası konularda işbirliği yapacaklar, bu alanlarda personel değişimi ve eğitimine yönelik programlar hazırlayacaklardır. Madde 8 Bu Anlaşma'nın amaçları doğrultusunda, Taraflar koordinasyonu geliştirecekler ve birbirlerinin yurda ihraç ve ithal edilebilecek kültür varlıklarının yönetimi, kültür varlığı tescil sistemi ve bu alandaki ulusal düzenlemeler ve uluslararası anlaşmalarla ilgili çalıntı kültür varlığı hakkında bilgi yayma sistemini daha da iyileştireceklerdir. Madde 9 Taraflar; koleksiyonculara ve kültür varlığı ticareti yapanlara kaçak arkeolojik kazılar sonucunda köken ülkeden çalınmış ve köken ülkesinin izni dışında yasa dışı edinilmiş kültür varlığının alım ve satımının kanuna aykırı olduğunu bildireceklerdir. Madde 10 Tarafların bu Anlaşmanın uygulanmasından sorumlu atanmış kurumları: TÜRKİYE CUMHURİYETİ -TC Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü BULGARİSTAN CUMHURİYETİ -Kültür Bakanlığı Madde 11 Taraflar, ya bu Anlaşmanın yürütülmesinden ya da Tarafların iç mevzuatının yürütülmesinden doğacak farklılıkları çözüme bağlamak amacıyla düzenli olarak çalışacak bir danışma mekanizması kuracaklardır. Madde 12 Bu Anlaşmanın yürürlüğe girmesi için Taraflar aşağıdaki hususlarda mutabık kalmışlardır: 1. İşbu Anlaşma, Tarafların Anlaşmanın yürürlüğe girmesi için iç yasal prosedürlerinin sonuçlandığına dair son notanın alındığı tarihte yürürlüğe girer. 2. Bu Anlaşma sadece tarafların karşılıklı muvafakatı ile değiştirilebilecektir. Değişiklikler, bu maddenin 1. paragrafı uyarınca yürürlüğe girecektir. 3. Bu Anlaşma bir yıl süreyle yürürlükte kalacaktır. Taraflar'dan biri diğer Taraf'a feshetme isteğini geçerlilik sürecinin sona ermesinden altı (6) ay önce yazılı olarak bildirmedikçe işbu Anlaşma'nın süresi otomatik olarak birer yıllık sürelerle yenilenecektir. 4. Bu Anlaşma'nın hiçbir hükmü, Taraflar'ın, taraf oldukları diğer uluslararası anlaşmalardaki hak ve yükümlülüklerini etkilemeyecektir. İşbu Anlaşma İstanbul'da 28 Ağustos 2012 tarihinde her biri Türkçe, Bulgarca ve İngilizce olmak ve bütün metinler eşit şekilde geçerli olmak üzere, iki asıl nüsha halinde imzalanmıştır. Metnin yorumlanmasında herhangi bir ayrılık olması halinde İngilizce metin geçerli olacaktır. TÜRKİYE CUMHURİYETİ BULGARİSTAN CUMHURİYETİ HÜKÜMETİ HÜKÜMETİ ADINA ADINA Kültür ve Turizm Bakanı Kültür Bakanı Ertuğrul GÜNAY Vezhdi RASHIDOV