Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Malezya Hükümeti Arasında Serbest Ticaret Anlaşması Hakkında Karar 2015-7593

TÜRKİYE CUMHURİYETİ HÜKÜMETİ İLE MALEZYA HÜKÜMETİ ARASINDA SERBEST TİCARET ANLAŞMASININ ONAYLANMASI HAKKINDA KARAR Karar Sayısı : 2015/7593 01.06.2015 tarih ve 29373 Mükerrer Sayılı R.G. Türkiye-Malezya …Menşe Yönetmeliği Ek 1. Protokol CK 2024/8511 1/2024 sayılı Ortak Komite Kararı (CK 2025/10598) Tasarruflu Yazılar 1 2 3 17 Nisan 2014 tarihinde Ankara'da imzalanan ve 4/2/2015 tarihli ve 6593 sayılı Kanunla onaylanması uygun bulunan ekli "Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Malezya Hükümeti Arasında Serbest Ticaret Anlaşması"nın onaylanması; Dışişleri Bakanlığının 20/3/2015 tarihli ve 7564821 sayılı yazısı üzerine, 31/5/1963 tarihli ve 244 sayılı Kanunun 3 üncü maddesine göre, Bakanlar Kurulu'nca 20/4/2015 tarihinde kararlaştırılmıştır. TÜRKİYE CUMHURİYETİ HÜKÜMETİ İLE MALEZYA HÜKÜMETİ ARASINDA SERBEST TİCARET ANLAŞMASI İçindekiler Dibace Fasıl 1 :Başlangıç Hükümleri Fasıl 2 :Genel Tanımlar Fasıl 3 :Mal Ticareti Fasıl 4 :Menşe Kuralları Fasıl 5 :Gümrük İşlemleri ve İşbirliği Fasıl 6 :Sağlık ve Bitki Sağlığı Önlemleri Fasıl 7 :Ticarette Teknik Engeller Fasıl 8 :Ticaret Politikası Önlemleri Fasıl 9 :Ekonomik ve Teknik İşbirliği Fasıl 10 :Şeffaflık Fasıl 11 :Kurumsal Hükümler Fasıl 12 :Anlaşmazlıkların Halli Fasıl 13 :Genel İstisnalar Fasıl 14 :Nihai Hükümler Ek 3-1: Gümrük Vergilerinin İndirilmesi veya Kaldırılması Bölüm 3-A: Türkiye'nin Tarife Cetveli Bölüm 3-B: Malezya'nın Tarife Cetveli Lahika 3-B-1: Tarife Kotası Lahika 3-B-2:Tarife Kotası Verilen Ürünlerde Tercihli Muamele Ek 4-1: Ek 4-2'deki Giriş Notlan Ek 4-2: İmal Edilen Ürünün Menşe Statüsü Kazanabilmesi için Menşeli Olmayan Maddelere Uygulanması Gereken İşçilik ve İşlem Listesi Ek 4-3: Menşe Belgesi Örneği Ek 4-4: Fatura Beyanı Metni Ek 6-1: Yetkili Makamlar ve Temas Noktaları Ek 12-1: Tahkim Paneli Üyeleri için Davranış Kuralları Ek 12-2 : Tahkim için Usul Kuralları Türkiye Cumhuriyeti'nden Malezya'ya Ek Mektup Malezya'dan Türkiye Cumhuriyeti'ne Ek Mektup DİBACE Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ve Malezya Hükümeti (bundan sonra "Taraflar" olarak adlandırılacaklardır): Köklü dostluk ve işbirliği ile gelişen ticaret ilişkisinden esinlenerek; Ticareti daha fazla serbestleştirmek yoluyla aralarındaki ilişkilerin çerçevesini genişletmek arzusuyla; Ekonomik ortaklıklarının güçlendirilmesinin ekonomik ve sosyal faydalar getireceğini, istihdam için yeni fırsatlar yaratacağını ve halklarının yaşam standartlarını geliştireceğini kabul ederek; Dünya Ticaret Örgütü ve diğer çok taraflı, bölgesel ve ikili anlaşmalar ve düzenlemeler çerçevesindeki hak ve yükümlülüklerini temel atarak; Kendi aralarında ticaretteki tarife dışı engelleri kaldırmak suretiyle ticaretin kolaylaştırılmasına yönelik ortak kararlılıklarını teyit ederek; Ekonomik ilişkilerin idaresine dair işbirliği çerçevesini dinamik hale getirmek ve daha geniş ve derin ekonomik işbirliğini teşvik etmek üzere güçlendirmek arzusuyla; Ekonomik kalkınma, sosyal gelişme ve çevrenin korunmasının sürdürülebilir kalkınmanın bileşenleri olduğunun ve serbest ticaret anlaşmalarının sürdürülebilir kalkınmanın teşvik edilmesinde önemli bir rol oynayabileceğinin farkında olarak; ve Açık ve karşılıklı avantaj sağlayan ticaret kurallarının tesisi ile ticari engellerden kaçınılması yoluyla ikili ticaretin teşvik edilmesine karar vererek, Aşağıda yer alan şekilde anlaşmışlardır: FASIL 1 BAŞLANGIÇ HÜKÜMLERİ Madde 1.1 Serbest Ticaret Alanı Tesis Edilmesi Taraflar işbu Anlaşma ile Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşması 1994'ün XXIV. Maddesi'ne uygun olarak, bir serbest ticaret alanı tesis etmişlerdir. Madde 1.2 Amaçlar İşbu Anlaşma'nın amaçları şunlardır: (a) Taraflar arasındaki ekonomik işbirliğini artırmak ve geliştirmek; (b) Taraflar arasındaki ekonomik ilişkilerin ahenkli şekilde gelişmesi yoluyla ticaretin büyümesini teşvik etmek; (c) İlgili sektörlerinin verimliliğini ve rekabet edebilirliğini geliştirmek üzere Taraflar arasındaki ticaretteki zorlukları ve kısıtlamaları kademeli olarak ortadan kaldırmak; (d) Taraflar arasındaki ticareti kolaylaştırmaya yönelik şeffaf ve öngörülebilir kurallar için bir çerçeve tesis etmek; ve (e) İşbu Anlaşma'nın kapsamının hizmetler ticareti ve ikili yatırımı içerecek şekilde genişletilmesi ve takviye edilmesine elverişli bir ortam yaratmak. Madde 1.3 Diğer Anlaşmalarla İlişki İşbu Anlaşma'da yer alan hiçbir hüküm, Taraflardan birinin DTÖ Anlaşması ya da taraf olduğu bir başka çok taraflı veya ikili anlaşma altındaki mevcut hak ve yükümlülüklerini ihlal etmeyecektir. İşbu Anlaşma ile Tarafların taraf: olduğu diğer bir başka anlaşma arasında herhangi bir tutarsızlık olması halinde, Taraflar uluslararası kamu hukukunun genel prensiplerini dikkate alarak karşılıklı tatmin edici bir çözüm bulmak amacıyla derhal Ortak Komite'de birbirleriyle danışmada, bulunacaklardır. Madde 1.4 Gümrük Birlikleri ve Serbest Ticaret Alanları İşbu Anlaşma'da yer alan hiçbir hüküm, işbu Anlaşma ile öngörülen hak ve yükümlülükleri, değiştirmediği müddetçe, Taraflardan, herhangi biriyle üçüncü ülkeler arasında gümrük birlikleri, serbest ticaret alanları veya diğer düzenlemelerin sürdürülmesine veya tesis edilmesine engel teşkil etmeyecektir. FASIL 2 GENEL TANİMLAR Madde 2.1 Genel Tanımlar İşbu Anlaşma'nın amaçları doğrulusunda, başka şekilde ifade edilmedikçe; (a) Anlaşma, Malezya Hükümeti ite Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti arasındaki Serbest Ticaret Anlaşması anlamındadır; (b) Gümrük Kıymeti Anlaşması, DTÖ Anlaşması Ek 1A'da yer alan GATT 1994'ün VII. Maddesi'nin Uygulanmasına ilişkin Anlaşma anlamındadır; (c) fasıllar, başlıklar ve alt başlıklar, işbu Fasıl'da "Armonize Sistem" veya "AS" olarak anılan, Armonize Mal Tanımlaması ve Kodlarna Sistemini oluşturan nomanklatürde kullanılan fasıllar (iki basamaklı kodlar), başlıklar (dört basamaklı kodlar) ve alt başlıklar (altı basamaklı kodlar) anlamındadır; (d) gümrük vergisi, eşyanın ithalatında ya da ithalatıyla bağlantılı olarak uygulanan her türlü vergi veya harcı, söz konusu ithalatta ya da ithalatla bağlantılı olarak uygulanan her türlü ilave vergi veya ilave harç da dahil olmak üzere kapsar. Gümrük vergisi aşağıdakilerden herhangi birisini kapsamaz: (i) GATT 1994'ün III. Maddesi'ne uygun olarak konulan bir iç vergiye eşdeğer harç; (ii)- Fasıl 8'e (Ticaret Politikası Önlemleri) uygun olarak konulan Vergiler; (iii) Madde 3,6'ya (İdari Resim ve Harçlar) uygun olarak konulan resim veya diğer harçlar; (e) Gümrük İdaresi, Taraflardan her birinin mevzuatına göre, gümrük kanunlarının yönetimi ve uygulamasından sorumlu olan otorite anlamındadır: (i) Malezya için, Malezya Kraliyet Gümrük Dairesi veya halefi; ve (ii) Türkiye için, Gümrük ve Ticaret Bakanlığı veya halefidir; (f) günler, hafta, sonları ve tatiller dahil takvim günleri anlamındadır; (g) GATT 1994, :DTÖ Anlaşması'nın Ek 1A'sında yer alan Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşması 1994 anlamındadır; (h) eşya, hem girdi hem ürün anlamındadır; (i) Armonize Sistem (AS), Genel Yorum Kuralları, Bölüm Notları ve Fasıl Notları ve bunların değişiklikleri dahil olmak üzere, Taraflarca kendi tarife mevzuatlarında kabul edildiği ve uygulandığı haliyle, 14 Haziran 1983 tarihinde Brüksel'de yapılan Armonize Mal Tanımlaması ve Kodlama Sistemi Uluslararası Konvansiyonu ile düzenlenen Armonize Mal Tanımlaması ve Kodlama Sistemi anlamındadır; (i) Ortak Ekonomi ve Ticaret Konseyi, Madde 11.1 (Ortak Ekonomi ve Ticaret Konseyi) kapsamında tesis edilen Ortak Ekonomi ve Ticaret Konseyi anlamındadır; (k) Ortak Komite, Madde 11.4 (Ortak Komite) kapsamında tesis edilen Ortak Komite anlamındadır; (l) önlem, Taraflardan birince yasa, yönetmelik, kural, usul, uygulama, karar, idari eylem ya da bir başka şekilde alınan her türlü önlem anlamındadır; (m) menşeli eşya, Fasit 4 (Menşe Kuralları) uyarınca menşeli olarak nitelendirilen eşya anlamındadır; (n) kişi, gerçek ve tüzel kişiler anlamındadır; (o) yayımlamak, yazılı usulde veya internette yayımı içerir; (p) Ülke[1] şu anlamdadır; (i) Malezya bakımından, (AA) Malezya Federasyonu toprakları; (BB) Malezya'nın karasuları ve karasularının deniz yatağı ve toprak altı ile Malezya'nın egemenlik sahibi olduğu bu tür alanlar üzerindeki hava sahası; ve (CC) canlı veya cansız doğal kaynakların araştırılması, işletilmesi ve korunması amacıyla Malezya'nın egemenlik hak ve yetkilerini kullanmak üzere Malezya: kanunlarına göre ve uluslararası hukuka uygun olarak tahsis edilen veya edilebilecek olan Malezya'nın karasularının ötesine uzanan herhangi bir alan ve bu alanın deniz yatağı veya deniz altı; (ii) Türkiye bakımından, kara ülkesi, içsuları, karasuları ve bunların üzerindeki hava sahası, aynı zamanda, doğal kaynakların araştırılması, işletilmesi ve korunması amacıyla uluslararası hukuka uygun olarak üzerinde yetki veya egemenlik haklarına sahip olduğu karasuları ötesindeki deniz alanları; (q) DTÖ, Dünya Ticaret Örgütü anlamındadır; ve (r) DTÖ Anlaşması, 15 Nisan 1994 tarihli Dünya Ticaret Örgütü'nü Kuran Marakeş Anlaşması anlamındadır. FASILL 3 MAL TİCARETİ Madde 3.1 Kapsam Aksi belirtilmediği sürece, işbu Fasıl Taraflar arasındaki mal ticaretine uygulanır. Madde 3.2 Ulusal Muamele Her bir Taraf, GATT 1994'ün III. Maddesi ve anılan Madde'nin yorumlayıcı notları gereğince, diğer Tarafın mallarına ulusal muamele sağlayacaktır ve bu amaç doğrultusunda, GATT 1994'ün III. Maddesi ve anılan Madde'nin yorumlayıcı notları mutatis mutandis işbu Anlaşma'ya dahil edilmiş ve işbu Anlaşma'nın bir parçası haline getirilmiştir. Madde 3.3 Gümrük Vergilerinin indirilmesi veya Kaldırılması 1. İşbu Anlaşma'da aksi belirtilmediği sürece, her bir Taraf diğer Taraf menşeli mallara uyguladığı gümrük vergilerini Ek 3-1'de yer alan kendi Tarife Cetveli uyarınca indirecek veya kaldıracaktır. 2. İşbu Anlaşma'da aksi belirtilmediği sürece, hiçbir Taraf işbu Anlaşma ile kapsanan diğer Taraf menşeli eşyaya uygulanan mevcut gümrük vergisini yükseltemez veya yeni gümrük vergisi koyamaz. 3. İşbu Anlaşma'nın yürürlüğe girişinden sonra herhangi bir zaman Taraflardan biri uygulanan en çok kayrılan ülke (bundan sonra "MFN" olarak anılacaktır) gümrük vergisinde indirimde bulunursa, bu oran ilgili Tarafın Ek 3-1'de yer alan Tarife Cetveli'ne göre hesaplanan gümrük vergisi oranından daha düşük olduğu sürece, bu Fasıl ile kapsanan mal ticaretinde söz konusu vergi oranı uygulanacaktır. 4. Taraflardan birinin talebi üzerine, Ek 3-1'deki ilgili Tarife Cetvellerinde yer alan gümrük vergilerinin indirilmesinin veya kaldırılmasının hızlandırılmasını değerlendirmek üzere Ortak Komite toplanacaktır. Ortak Komite'nin kararını takiben, her bir Taraf Madde 14.5'e (Tadilatlar) uygun olarak bu tür bir hızlandırmayı yürürlüğe koyacaktır. 5. İşbu Anlaşma'nın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren Taraflar ihracat üzerine yeni gümrük vergisi ve eş etkili vergi koymayacak veya mevcut olanları yükseltmeyeceklerdir. Taraflardan birinin, Taraf olmayan bir ülkeyle, ihracat üzerindeki gümrük vergileri ve eş etkili vergilerin serbestleştirilmesi bakımından işbu Anlaşma ile tanınandan daha elverişli taahhütler içeren bir anlaşmaya varması halinde, aynı elverişli muameleyi gecikmeksizin diğer Tarafa da uygulayacaktır. Madde 3.4 Malların Sınıflandırılması İşbu Anlaşma'nın amaçları doğrultusunda, Taraflar arasındaki ticarette malların sınıflandırılması Armonize Sistem (AS) ile uyumlu olacaktır. Madde 3.5 Gümrük Kıymeti Taraflar arasında ticarete konu eşyanın gümrük kıymetinin belirlenmesi amacıyla, Gümrük Kıymeti Anlaşması, olabilecek değişiklikler ile birlikte, mutatis mutandis işbu Anlaşma'ya dahil edilecek ve işbu Anlaşma'nın bir parçası haline getirilecektir. Madde 3.6 İdari Resim ve Harçlar Taraflardan her biri, GATT 1994'ün VIII:1. Maddesi ve yorumlayıcı notlarına uygun olarak, her ne özellikle olursa olsun ithalattan veya ihracattan alınan veya bunlarla ilgili olarak uygulanan tüm resim ve harçların (gümrük vergileri, GATT 1994'ün III:2. Maddesi'ne uygun olarak uygulanan iç vergiye veya diğer dahili harca eşdeğer harçlar, anti-damping vergisi, telafi edici vergi ve korunma önlemi vergisi hariç olmak üzere) verilen hizmetin yaklaşık maliyeti ile sınırlı tutarda olmasını ve yerli eşyaya dolaylı koruma sağlamamasını veya ithalatta veya ihracatta mali amaçla uygulanan vergi niteliğinde olmamasını teminat altına alacaktır. Madde 3.7 Tarife Dışı Önlemler 1. GATT 1994'ün. XI. Maddesi ile uyumlu olduğu durumlar haricinde veya işbu Anlaşma'da aksi belirtilmediği sürece, Taraflardan hiçbiri diğer Tarafın herhangi bir malının ithalatına veya diğer Tarafın ülkesine yönelik herhangi bir malın ihracatına veya ihraç edilmek üzere satışa konulmasına, gümrük vergileri, vergiler veya diğer harçlar haricinde hiçbir yasaklama veya kısıtlama getiremez veya muhafaza edemez. 2. Taraflardan her biri, paragraf 1'de imkan verilen tarife dışı önlemlerinin şeffaflığını ve Taraflar arasındaki ticarete gereksiz kısıtlamalar yaratmak; amacıyla veya böyle bir etki yaratacak şekilde oluşturulmadığını, kabul edilmediğini ve uygulanmadığını temin edecektir. Madde. 3.8 Mal Ticareti Alt Komitesi 1. Taraflar işbu Madde ile Tarafların resmi görevlilerinden oluşan bir Mal Ticareti Alt Komitesi kurmuşlardır. 2. İşbu Fasıl'ın etkin uygulanması ve işletilmesi amacıyla Mal Ticareti Alt Komitesi'nin görevleri aşağıdakileri içerir: (a) işbu Fasıl'ın uygulanmasını ve işleyişini gözden geçirmek ve izlemek; (b) işbu Fasıl'a ilişkin herhangi bir konuyu tartışmak; (c) tartışmaların bulgu ve sonuçlarını Ortak Komite'ye rapor etmek; (d) işbu Anlaşma altında tarifelerin kaldırılmasının hızlandırılması ve uygun görülen diğer konular dahil olmak üzere danışmalar yoluyla Taraflar arasında mal ticaretini teşvik etmek; (e) tarife dışı önlemlerin uygulanması ile ilişkili olanlar başta olmak üzere, Taraflar arasındaki mal ticaretindeki engelleri ele almak ve uygun olması durumunda, bu konuları değerlendirilmek üzere Ortak Komite'ye havale etmek; ve (f) Madde 11,4'e (Ortak Komite) uygun olarak Ortak Komite tarafından verilen diğer görevleri yerine getirmek. 3. Mal Ticareti Alt Komitesi Taraflarca mutabık kalınacak yer ve zamanda toplanacaktır. FASIL 4 MENŞE KURALLARI BÖLÜM 4-A GEMEL HÜKÜMLER Madde 4.1 Tanımlar İşbu Fasıl'ın amaçlarına uygun olarak: (a) su ürünleri yetiştiriciliği, üretimi artırmaya yönelik düzenli stoklama, besleme ya da yırtıcılardan koruma gibi büyütme ve yetiştirme süreçlerine müdahale etmek suretiyle; yumurta, larva, yavru balık ve balık larvası gibi kaynaklardan balıklar, kabuklular, yumuşakçalar suda yaşayan diğer omurgasızlar ve su bitkileri dahil olmak üzere, suda yaşayan organizmaların yetiştirilmesi anlamına gelir; (b) yetkili makamlar, Türkiye'de Gümrük ve Ticaret Bakanlığı ve Malezya'da Uluslararası Ticaret ve Sanayi Bakanlığı anlamına gelir; (c) sevkıyat, ya bir ihracatçıdan bir alıcıya aynı anda gönderilen, ya da ihracatçıdan alıcıya sevkinde tek bir sevk evrakı kapsamında yer alan veya böyle bir evrakın olmaması halinde tek bir fatura kapsamına giren ürünler anlamına gelir; (d) gümrük kıymeti, Gümrük Kıymeti Anlaşması'na göre tespit edilen kıymet anlamına gelir; (e) fabrika çıkış fiyatı, ürün için Türkiye'de veya Malezya'da nihai işçilik veya işlemin gerçekleştirilmesini üstlenen imalatçıya fabrika çıkışı itibariyle ödenen, kullanılan bütün girdi fiyatlarının dahil edilmiş olduğu, elde edilmiş ürünün ihracında geri ödenen veya ödenebilecek yurtiçi vergilerin tenziliyle bulunan fiyat anlamına gelir; (f) genel anlamda kabul edilen muhasebesel ilkeler (GAKENİİ), bir Taraf ülkede gelirler, harcamalar, maliyetler, varlıklar ve yükümlülüklerin kayıt altına alınması; bilgilerin açıklanması ve mali beyanların hazırlanmasıyla ilgili olarak geçerliliği kabul edilmiş, üzerinde mutabakata varılmış veya sağlam ve güvenilir bir dayanak olarak kabul edilmiş olan; ayrıntılı standartlar, uygulamalar ve süreçlerin yanı sıra, genel uygulamaya dair kapsamlı rehber ilkeleri de içerebilen standartlar anlamına gelir; (g) imalat, montaj veya özel işlemler dahil olmak üzere her türlü işçilik veya işlem anlamına gelir; (h) girdi, eşyanın üretiminde kullanılan veya tüketilen; ya da başka eşyanın üretimindeki bir sürece tabi tutulan eşyaya fiziksel olarak dahil edilen ham madde, bileşen, parça ve aksam dahil olmak üzere her tür madde veya cisim anlamına gelir: (i) menşeli olmayan eşya veya menşeli olmayan girdi, işbu Fasıl altında menşeli olarak nitelendirilmeyen bir eşya veya girdi anlamına gelir; (j) menşeli eşya veya menşeli girdi, işbu Fasıl altında menşeli olarak nitelendirilen bir eşya veya girdi anlamına gelir; (k) paketleme malzemeleri veya nakliye konteynerleri, eşyanın perakende satışı amacıyla kullanılan konteynerlerden veya malzemelerden farklı olarak, nakliyatı esnasında eşyayı korumak için kullanılan eşya anlamına gelir; (l) ürün, bilahare başka bir imalat işleminde kullanılması söz konusu olsa bile imal edilmiş ürün anlamına gelir; (m) üretim, bir eşyanın yetiştirilmesi/ekilmesi, madenden çıkartılması, hasat edilmesi, çiftçiliğinin yapılması, büyütülmesi, ıslah edilmesi, topraktan çıkartılması, toplanması, yakalanarak, balıkçılıkla, tuzak kurularak elde edilmesi, avlanılması, suda yetiştirilmesi, imal edilmesi, üretilmesi, işlenmesi veya monte edilmesi dahil olmak üzere elde edilme yöntemleri anlamına gelir; (n) girdilerin kıymeti, kullanılan menşeli olmayan girdilerin ithalatı esnasındaki gümrük kıymeti, veya bunun bilinmemesi ve tespit edilememesi halinde, Türkiye'de veya Malezya'da menşeli olmayan girdiler için ödendiği tespit edilebilen ilk fiyat anlamına gelir; ve (o) menşeli girdilerin kıymeti, ithal edilmeleri halinde, kullanılan menşeli girdilerin ithalatı esnasındaki gümrük kıymeti ya da bunun bilinmemesi ve tespit edilememesi halinde, Türkiye'de veya Malezya'da menşeli girdiler için ödendiği tespit edilebilen ilk fiyat anlamına gelir. BÖLÜM 4-B "MENŞELİ ÜRÜNLER" KAVRAMININ TANIMI Madde 4.2 Menşeli Ürünler İşbu Anlaşma'nın uygulanmasında, aşağıda belirtilen ürünler Taraflardan biri menşeli kabul edilirler: (a) Madde 4.4'te (Tamamen Elde Edilmiş Ürünler) belirtildiği şekilde, tamamen o Taraf ülkede elde edilen ürünler; ve (b) Madde 4.5'te (Yeterli İşçilik veya İşlem Görmüş Ürünler) belirtildiği şekilde, o Taraf ülkede yeterli işçilik veya işlemden geçirilmiş olmaları kaydıyla, tamamen söz konusu Taraf ülkede elde edilmemiş girdiler ihtiva ederek o Taraf ülkede üretilen ürünler. Madde 4.3 Menşe Kümülasyonu 1. Madde 4.2 (Menşeli Ürünler) hükümlerine halel getirmeksizin, Taraflardan biri menşeli girdiler, diğer Taraf ülkede bir ürüne dahil edildiğinde, diğer Taraf ülke menşeli girdiler olarak kabul edilir; Madde 4.6'da (Yetersiz/Asgari İşçilik veya İşlem) belirtilen işlemlerin ötesinde bir işçilik veya işlemden geçmiş olmaları şartıyla, söz konusu girdilerin yeterli işçilik veya işlemden geçmiş olmaları gerekmez. 2. Paragraf 1'e rağmen, AS'in 25 ila 97. Fasıllarında yer alan Avrupa Birliği menşeli girdiler, Türkiye'de veya Malezya'da daha ileri düzeyde bir işleme tabi tutuldukları veya bu ülkelerde bir ürün içine dahil edildikleri takdirde, Türkiye veya Malezya menşeli girdiler olarak kabul edilir. 3. Paragraf 2'de atıfta bulunulan ürünlerin menşe statüsü kazanabilmesi için: (a) söz konusu girdilerin Türkiye'de veya Malezya'da tabi tutulduğu işçilik veya işlemin, işbu Fasıl'ın Madde 4.6'sında (Yetersiz/Asgari İşçilik veya İşlem) atıfta bulunulan işlemlerin ötesine geçmesi; (b) söz konusu girdiler Türkiye'ye veya Malezya'ya doğrudan ihraç edilmiş olsalar idi geçerli olacak menşe kuralları uygulandığında, girdilerin yine Avrupa Birliği menşei kazanacak olması; ve (c) Türkiye, Malezya ve Avrupa Birliği arasında, bu kümülasyon mekanizması ile söz konusu ürünlerin menşeinin belgelendirilmesi ve kontrolüne ilişkin maddelerin tam olarak uygulanmasını sağlayan yeterli idari işbirliği süreçlerine imkan veren düzenlemelerin mevcut olması koşuluyla, girdilerin yeterli işçilik veya işlemden geçmiş olmaları gerekmez. 4. Paragraf 2 ve 3'te tesis edilen kümülasyon Türkiye, Malezya ve Avrupa Birliği arasında GATT 1994'ün XXIV. Maddesi ile uyumlu ayrı tercihli ticaret anlaşmalarının yürürlükte olması koşuluyla uygulanır. 5. Paragraf 1'e rağmen, AS'in 25 ila 97. Fasıllarında yer alan Güneydoğu Asya Uluslar Birliği (bundan sonra "ASEAN" olarak atıfta bulunulacaktır) üyesi bir ülke menşeli girdiler, Türkiye'de veya Malezya'da daha ileri düzeyde bir işleme tabi tutuldukları veya bu ülkelerde bir ürün içine dahil edildikleri takdirde, Türkiye veya Malezya menşeli girdiler olarak kabul edilir. 6. Paragraf'5'te atıfta bulunulan ürünlerin menşe statüsü kazanabilmesi için: (a) söz konusu girdilerin Türkiye'de veya Malezya'da tabi tutulduğu işçilik veya işlemin, işbu Fasıl Madde 4.6'da (Yetersiz/Asgari İşçilik veya İşlem) atıfta bulunulan işlemlerin ötesine geçmesi; (b) söz konusu girdiler Türkiye'ye veya Malezya'ya doğrudan ihraç edilmiş olsalar idi geçerli olacak menşe kuralları uygulandığında, girdilerin yine bir ASEAN üyesi ülke menşei kazanacak olması; ve (c) Türkiye, Malezya ve ilgili ASEAN üyesi ülke arasında, bu kümülasyon mekanizması ile söz konusu ürünlerin menşeinin belgelendirilmesi ve kontrolüne ilişkin maddelerin tam olarak uygulanmasını sağlayan yeterli idari işbirliği süreçlerine imkan veren düzenlemelerin mevcut olması koşuluyla, girdilerin yeterli işçilik veya istemden geçmiş olmaları gerekmez. 7. Paragraf 5 ve 6'da tesis edilen kümülasyon Türkiye, Malezya ve ilgili ASEAN üyesi arasında GATT 1994'ün XXIV. Maddesi ile uyumlu ayrı tercihli ticaret anlaşmalarının yürürlükte olması koşuluyla uygulanır. Madde 4.4 Tamamen Elde Edilmiş Ürünler 1. Aşağıdakilerin tamamen Türkiye'de veya Malezya'da elde edilmiş oldukları kabul edilir: (a) Taraf ülkelerden birinin topraklarından, sularından, deniz yataklarından veya deniz yataklarının altından çıkartılan veya alınan, (b) ila (e) alt paragraflarında yer almayan mineral ürünler ve doğal yollardan oluşan diğer maddeler; (b) Taraf ülkelerden birinin topraklarında: yetiştirilen, ekilen, dikilen, hasat edilen, ayıklanan veya toplanan meyveler, çiçekler, sebzeler, ağaçlar, deniz yosunları, mantarlar ve canlı bitkiler dahil olmak üzere bitkiler ve bitkisel ürünler; (c) Taraflardan birinin topraklarında doğmuş ve yetiştirilmiş canlı hayvanlar; (d) o Taraf ülkede yetiştirilmiş canlı hayvanlardan elde edilen ürünler; (e) Taraf ülkelerden birinin topraklarında avcılık, tuzaklama, balıkçılık, çiftçilik, ekim, dikim, yetiştiricilik, su ürünleri yetiştiriciliği, toplayıcılık ya da yakalama suretiyle elde edilen ürünler; (f) Türkiye veya Malezya karasuları dışında kendi gemileri ile denizden elde edilen, kabuklu deniz ürünleri ve diğer deniz; ürünleri dahil olmak üzere, balıkçılık ürünleri ve diğer ürünler; (g) münhasıran (f) alt paragrafında, belirtilen ürünlerden kendi fabrika gemilerinin bordasında elde edilen, işlenen veya üretilen ürünler; (h) asıl amacını artık yerine getiremeyecek durumda olan ya da yenilenmeye veya tamir edilmeye uygun olmayan, yalnızca hammaddelerin geri kazanımına elverişli, o Taraf ülkede toplanan kullanılmış maddeler; (i) asıl amacını artık yerine getiremeyecek durumda olan ya da yenilenmeye veya tamir edilmeye uygun olmayan, yalnızca hammaddelerin geri kazanımına elverişli, Taraf ülkelerden birinin topraklarında toplanan atık, hurda veya kullanılmış eşya; (j) Taraf ülkelerden birinin karasuları dışındaki sulardan, deniz yatağından veya o deniz yatağının altından, o Taraf ülkenin uluslararası hukuk uyarınca söz konusu sular, deniz yatağı ve o deniz yatağının altına ait münhasır işletme hakkına sahip olması kaydıyla çıkarılan eşya; ve (k) Taraf ülkelerden birinin topraklarında, üretimin herhangi bir aşamasında, yalnızca (a) ila (j) alt paragraflarında atıfta bulunulan ürünlerden veya bunların türevlerinden üretilen eşya. 2. Paragraf 1'in (f) ve (g) alt paragraflarındaki "kendi gemileri" ve "kendi fabrika gemileri" terimleri sadece: (a) Türkiye'de veya Malezya'da kayıtlı olan; (b) Türkiye'nin veya Malezya'nın bayrağı altında seyreden; (c) aşağıdaki şartlardan birini karşılayan; (i) en az yüzde %50'si Türkiye veya Malezya vatandaşlarına ait; veya (ii) (AA) yönetim ve iş merkezleri Türkiye'de veya Malezya'da olan; ve (BB) en az yüzde %50'sine Türkiye veya Malezya'nın, bunların kamu kurumlarının veya vatandaşlarının sahip olduğu şirketlere ait olan gemi ve fabrika gemileri için uygulanır. Madde 4.5 Yeterli İşçilik veya İşlem Görmüş Ürünler 1. Madde 4.2'nin (Menşeli Ürünler) (b) alt paragrafına göre, tamamen elde edilmemiş ürünler, Ek 4-2'de yer alan listede belirtilen şartlar yerine getirildiği takdirde: yeterli derecede işçilik veya işlem görmüş olarak kabul edilirler. İşbu Anlaşma tarafından kapsanan tüm ürünler için yukarıda belirtilen şartlar, imalatta kullanılan menşeli olmayan girdiler üzerinde yapılması gerekli işçilik ve işlemleri gösterir ve sadece bu girdilerle ilgili olarak uygulanır. Bu nedenle, listedeki şartları yerine getirerek menşe statüsü kazanmış bir ürün başka bir ürünün imalatında kullanılırsa, onun bileşiminde yer aldığı ürüne tatbiki mümkün şartlar, kendisine uygulanmaz ve bunların imalatında kullanılmış olabilecek menşeli olmayan girdiler dikkate alınmaz. 2. Paragraf 1'e istisna ve 3 ile 4. paragraflara tabi olarak, Ek 4-2'de yer alan listede belirtilen şartlar uyarınca belli bir ürünün imalatında kullanılmaması gereken menşeli olmayan girdiler, ancak toplam kıymetlerinin veya ölçülen safi ağırlıklarının: (a) Fasıl 16'da sınıflandırılan işlenmiş balıkçılık ürünleri hariç olmak üzere, Armonize Sistem'in Fasıl 2'si ile Fasıl 4 ila 24'ünde sınıflandırılan ürünler için, o ürünün ağırlığının %10'unu; (b) Armonize Sistemin Fasıl 50 ila 63'ünde sınıflandırılan ürünler hariç olmak üzere, Ek 4-1'in 6 ve 7. Notlarında belirtilen toleransların uygulandığı diğer ürünler için ürünün fabrika çıkış fiyatının %10'unu; Geçmemesi şartıyla kullanılabilir. 3. Paragraf 2, Ek 4-2'de yer alan listede yer verilen kurallarda, menşeli olmayan girdiler için belirlenmiş olan azami yüzdelerin aşılmasına izin vermez. 4. Paragraf 2 ve 3, Madde 4.4 (Tamamen Elde Edilmiş Ürünler) anlamında Taraf ülkelerden birinde tamamen elde edilmiş ürünlere uygulanmaz. Buna karşın, bu paragraflarda sağlanan tolerans, Madde 4.6'ya (Yetersiz/Asgari İşçilik veya İşlem) ve Madde 4.7'nin (Nitelendirme Birimi) 2. paragrafına halel gelmeksizin, ancak Ek 4-2'de yer alan listede bir ürün için kullanılan girdilerin tamamen elde edilmiş olmasını gerektiren bir kural olması halinde, o ürünün imalatında kullanılan girdilerin tamamına uygulanır. Madde 4.6 Yetersiz/Asgari İşçilik veya İşlem 1. Paragraf 2'ye halel getirmeksizin, Madde 4.5'te (Yeterli İşçilik ve İşlem Görmüş Ürünler) belirtilen koşullar yerine getirilmiş olsun veya olmasın, aşağıdaki işlemler menşe statüsü vermek için yetersiz işçilik veya işlem olarak kabul edilir: (a) nakliyat ve depolama süresince ürünlerin iyi şartlarda muhafazasını sağlamaya yönelik koruyucu işlemler; (b) ambalaj ayırma, birleştirme, değiştirme veya ürünleri satışa sunma; (c) yıkama, temizleme, toz, oksit, yağ, boya veya diğer tabakalardan arındırma; (d) basit boyama ve cilalama işlemleri; (e) keskinleştirme, yarma, basit sarma ve çözme, bükme, basit bileme veya basit kesme; (f) eleme, kalburdan geçirme, ayırma, tasnifleme, kalibrasyon, eşleştirme (mallardan setler oluşturma dahil); (g) dokumaya elverişli maddeleri ütüleme veya presleme; (h) tahıl ve pirinci kabuklarından ayırma, kısmi veya tam ağartma; parlatma ve perdahlama; (i) şeker renklendirme veya şeker tatlandırma veya şeker topaklarını biçimlendirme işlemleri; kristal şekerin kısmen veya tamamen öğütülmesi: (j) meyvelerin, kuruyemişlerini ve sebzelerin kabuklarını soyma, zarlarını ayıklama, çekirdeklerini çıkarma; (k) basit şişeleme, tenekeye veya beherlere koyma, torbalama, sandıklama, kutulama, karton veya tahta üzerine yerleştirme ve tüm diğer basit paketleme işlemleri; (l) ürün veya paketler üzerine marka, etiket, logo ve diğer benzen ayırt edici işaretleri yapıştırma veya basma işlemleri; (m) farklı türde olmalarına bakılmaksızın ürünlerin basit karıştırılma işlemleri; şekerin herhangi bir girdiyle karıştırılması; (n) ürünlere basitçe su ilave edilmesi veya ürünlerin seyreltilmesi veya suyunun alınması veya denatürasyonu; (o) tamamlanmış bir ürün oluşturmak üzere parçaların basit montajı veya ürünlerin parçalarına ayrılması; (p) hayvan kesimi; ve (q) (a) ila (p) alt paragraflarında belirtilen işlemlerin iki veya daha fazlasının bir arada yapılması. 2. Belirli bir ürüne uygulanan işçilik veya işlemin paragraf 1 hükümleri çerçevesinde yetersiz kabul edilip edilmeyeceğine karar verilirken, Türkiye'de ya da Malezya'da gerçekleştirilen işlemlerin tümü birlikte dikkate alınır. 3. Paragraf 1'in amacına uygun olarak, yerine getirilmesi için özel vasıflara ya da özellikle bunun için üretilmiş veya kurulmuş makine, cihaz veya ekipmana gerek duyulmayan işlemler basit olarak kabul edilir. Madde 4.7 Nitelendirme Birimi 1. İşbu Fasıl hükümlerinin uygulanması amacıyla, nitelendirme birimi, Armonize Sistem nomanklatürünü kullanarak sınıflandırma yapılırken temel birim olarak kabul edilen belirli bir üründür. Buna göre: (a) muhtelif maddelerin montajı veya gruplandırılmasından oluşan bir ürün, Armonize Sistem'de tek bir pozisyonda sınıflandırıldığında, bu ürünün tümü, nitelendirme birimini oluşturur; (b) bir sevkiyat, Armonize Sistem'de aynı pozisyon içinde sınıflandırılan belli sayıda aynı üründen oluşuyorsa, her bir ürün işbu Fasıl hükümlerinin uygulanışı sırasında münferiden değerlendirilmelidir. 2. Armonize Sistemin 5. Genel Kuralı çerçevesinde ambalaj, sınıflandırma açısından ürüne dahil ediliyorsa, menşe tespiti açısından da dahil edilir. Madde 4.8 Aksesuarlar, Yedek Parçalar ve Aksam 1. Eşyanın bir kısmını oluşturan ve o eşyayla birlikte teslim edilen standart aksesuarlar yedek parçalar, aksam ve tanıtıcı veya diğer bilgilendirici mahiyetteki malzemeler, o eşyanın bir parçası olarak kabul edilir ve menşeli eşyanın üretiminde kullanılan menşeli olmayan tüm girdilerin ilgili tarife sınıflandırması değişikliği kuralını yerine getirip getirmediğinin tespitinde: (a) o aksesuarlar, yedek parçalar, aksam ve tanıtıcı veya diğer bilgilendirici mahiyetteki malzemelerin o eşyayla birlikte sınıflandırılmış ve o eşyadan ayrı olarak faturalandırılmamış olması; ve (b) o aksesuarlar, yedek parçalar, aksam ve tanıtıcı veya diğer bilgilendirici mahiyetteki malzemelerin miktar ve kıymetinin o eşya için mutad olması kaydıyla dikkate alınmaz. 2. Perakende satışa yönelik paketlerin ve paketleme malzemelerinin kıymeti, duruma göre o paketlerin ve paketleme malzemelerinin o eşyayla bir bütün oluşturduğunun değerlendirilmesi kaydıyla, o eşyanın menşeli olup olmadığının tespitinde dikkate alınır. 3. Bir eşyanın Ek 4-2'de yer verilen tarife sınıflandırması değişikliği kuralına tabi olduğu hallerde, paketlenmiş eşyayla birlikte sınıflandırılan paketler ve paketleme malzemeleri menşe tespitinde dikkate alınmaz. 4. Bir eşyanın nakliyatında ayrı olarak kullanılan paketleme malzemeleri ve konteynerler bu gibi eşyanın menşeinin tespitinde dikkate alınmaz. Madde 4.9 Setler Armonize Sistem'in 3 sayılı Genel Kuralı'nda tanımlanan setler, ürünlerin tüm bileşenleri menşeli olduğunda, menşeli olarak kabul edilir. Ancak, bir set menşeli ve menşeli olmayan ürünlerden oluştuğunda, menşeli olmayan ürünlerin kıymeti, setin fabrika çıkış fiyatının %15'ini aşmıyorsa, set bir bütün olarak menşeli olarak kabul edilir. Madde 4.10 Etkisiz Unsurlar Bir ürünün menşeli olup olmadığını belirlemek için, ürünün imalatında kullanılabilecek olan ve fiziksel olarak eşyaya dahil edilmeyen: (a) enerji, yakıt, katalizör ve çözücüler; (b) teçhizat ve ekipman; (c) makineler, aletler, kalıplar ve şablonlar; (d) makine yağları, gres yağları, birleştirme malzemeleri ve üretimde veya ekipmanların ve binaların işletilmesinde kullanılan diğer malzemeler; (e) eldivenler, gözlükler, ayakkabılar, kıyafetler, güvenlik ekipman ve malzemeleri; (f) eşyanın test veya kontrol edilmesi için kullanılan ekipman, cihaz ve malzemeler; ve (g) ürünün nihai bileşimine girmeyen ve girmesi amaçlanmayan eşyanın menşeini belirlemek gerekmez. BÖLÜM 4-C ÜLKESEL GEREKLİLİKLER Madde 4.11 Ülkesellik İlkesi 1. Madde 4.3 (Menşe Kümülasyonu) hükümleri saklı kalmak üzere, menşe statüsü kazanılmasına ilişkin Bölüm 4-B'de ("Menşeli Ürünler" Kavramının Tanımı) yer alan koşullar, Taraf ülkelerden birinde kesintisiz olarak yerine getirilmelidir. 2. Bir Taraf ülkeden Taraf olmayan bir ülkeye ihraç edilmiş olan menşeli eşyanın, geri gelmesi halinde, aşağıdaki hususlar gümrük idarelerini tatmin edecek şekilde ispat edilmediği takdirde, menşeli olmadığı kabul edilir: (a) geri gelen eşyanın, ihraç edilmiş eşya ile aynı olduğu; ve (b) söz konusu ülkede bulunma veya ihraç edilme süresi içerisinde, iyi koşullarda muhafaza edilmeleri için gerekli olanların ötesinde herhangi bir işleme tabi tutulmadığı. Madde 4.12 Doğrudan Nakliyat 1. Taraf ülkelerden birinde ithal edilecekleri beyan edilen ürünler, menşeli oldukları kabul edilen diğer Taraf ülkeden ihraç edilmiş olan ürünlerle aynı olmalıdır. Bu ürünlerin, ithal edileceklerinin beyan edilmesinden önce değiştirilmemiş, herhangi bir şekilde dönüştürülmemiş veya iyi koşullarda muhafaza edilmelerine yönelik işlemler dışında bir işlemden geçirilmemiş olmaları gerekir. Ürünlerin depolanması veya sevkiyatı ve sevkiyatın bölünmesi, bu işlemlerin ihracatçının veya eşyanın, sonraki hamilinin sorumluluğu altında gerçekleştirildiği yerde yapılabilir ve bu ürünler, transit ülke(ler)de gümrük gözetimi altında kalır. 2. Gümrük idarelerine aksini gösterecek bir sebep olmadığı sürece, Paragraf 1 hükümlerinin yerine getirilmiş olduğu kabul edilir. Bu hallerde, gümrük idareleri beyan sahibinden, konşimento gibi yükleniciye ait taşımacılık belgeleri ya da ambalaj işaret veya numaralarına dayanan gerçek veya somut kanıtlar ya da eşyanın kendisiyle ilgili her tür kanıt dahil olmak üzere, bu hükümlerin yerine getirildiğine dair herhangi bir usulde verilebilecek tüm kanıtları temin etmesini talep edebilir. Madde 4.13 Sergiler 1. Üçüncü bir ülkeye sergilenmek üzere gönderilen ve sergiden sonra Türkiye'ye veya Malezya'ya ithal edilmek üzere, satılan menşeli ürünler, gümrük idarelerinin; (a) bir ihracatçının bu ürünleri Türkiye'den veya Malezya'dan serginin düzenlendiği ülkeye naklettiği ve orada sergilediği; (b) ürünlerin bu ihracatçı tarafından Türkiye'deki veya Malezya'daki bir kimseye satıldığı veya tasarrufuna verildiği; (c) ürünlerin sergi süresi içinde veya sergiden hemen sonra, sergilenmek üzere gönderildikleri durumda sevkedildiği; ve (d) ürünlerin sergilenmek üzere gönderildikleri andan ibaren, bu sergide teşhir edilmek dışında başka bir amaçla kullanılmadığı hususlarında tatmin edilmesi kaydıyla, ithalatta işbu Anlaşma hükümlerinden yararlanırlar. 2. Bölüm 4-E (Menşe İspat Belgesi) hükümleri uyarınca, bir menşe ispat belgesi düzenlenmeli veya hazırlanmalı ve usullere uygun olarak ithalatçı Taraf ülke gümrük idaresine ibraz edilmelidir. Serginin adı ve adresi bu belgede gösterilmelidir. Gerektiğinde, ürünlerin sergilendikleri koşullara dair ek kanıtlayıcı belgeleri istenebilir. 3. Paragraf 1. özel amaçla yabancı ürün satmak üzere kurulmuş işyeri veya mağazalarda düzenlenmemiş olan ve ürünlerin gümrük denetimi altında kaldığı her türlü ticaret, sanayi, tarım ve el sanatları sergi, fuar veya benzeri umumi gösterilere uygulanır. BÖLÖM 4-D GERİ ÖDEME VEYA MUAFİYET Madde 4.14 Gümrük Vergilerinin Geri Ödenmesi veya Gümrük Vergilerinden Muafiyet Ortak Komite, işbu-Anlaşma'nın yürürlüğe girmesinden iki yıl sonra, herhangi bir Taraf ülkenin talebi üzerine, Taraf ülkelerin gümrük vergilerinin geri ödenmesi işlemlerini ve dahilde işleme rejimlerini gözden geçirir. Ortak Komite, Taraf ülkelerin gümrük vergilerinin geri ödenmesi ve dahilde işleme konularının gözden geçirilmesine dair kriterler belirleyebilir ve gümrük vergilerinin geri ödenmesi uygulamasını yasaklamayı değerlendirebilir. BÖLÜM 4-E MENŞE İSPAT BELGESİ Madde 4.15 Genel Koşullar 1, Türkiye menşeli ürünler Malezya'ya ithal edilirken ve Malezya menşeli ürünler Türkiye'ye ithal edilirken: (a) Bir örneği Ek 4-3'te yer alan Menşe Belgesi; veya (b) Madde 4.21'in (Fatura Beyanı Koşulları) 1. paragrafında belirtilen durumlarda, ihracatçı tarafından, söz konusu ürünleri teşhislerini mümkün kılmaya yeterli ayrıntıda tanımlayan fatura, teslimat notu veya başka herhangi bir ticari belge üzerinde belirtilen, metni Ek 4-4'te yer alan bir beyan (bundan sonra "fatura beyanı" olarak atıfta bulunulacaktır) İbrazıyla işbu Anlaşma'dan yararlanırlar. 2. Paragraf 1'e rağmen, işbu Fasıl anlamındaki menşeli ürünler, Madde 4.27'de (Menşe İspat Belgesinden Muafiyet) belirtilen durumlarda, yukarıda atıfta bulunulan belgelerden herhangi birinin ibrazına gerek olmaksızın işbu Anlaşma'dan yararlanırlar. Madde 4.16 Menşe Belgesinin Düzenlenme İşlemleri 1. Bir Menşe Belgesi, ihracatçının veya ihracatçının sorumluluğunda yetkili temsilcisinin yazılı başvurusuna binaen, ihracatçı Taraf ülkenin yetkili makamları tarafından düzenlenir. 2. Bu amaçla, ihracatçı veya yetkili temsilcisi, örneği Ek 4-3'te yer alan Menşe Belgesini doldurur. Bu form, İngilizce olarak ve ihracatçı Taraf ülkenin iç mevzuat hükümleri çerçevesinde doldurulur. Eğer el yazısı kullanılırsa, açık ve okunaklı şekilde matbaa harfleriyle ve mürekkeple doldurulur. Bu durumda, form üzerinde silinti ve değişikliklere izin verilmez. Ürünlerin tanımı, bu amaçla ayrılmış kutu içine boş satır bırakılmaksızın yapılmalıdır. Eğer kutunun tamamı dolmaz ise, tanımın son satırının altına bir yatay çizgi çekilerek, boş alan çapraz bir çizgi ile kapatılmalıdır. 3. Menşe Belgesi düzenlenmesi için başvuruda bulunan ihracatçı, Menşe Belgesinin düzenleneceği ihracatçı Taraf ülkenin yetkili makamlarının talebi halinde, söz konusu eşyanın menşe statüsünü ve işbu Fasıl'ın diğer koşullarının yerine getirilmiş olduğunu ispatlayan tüm ilgili belgeleri herhangi bir zamanda ibraz etmeye hazırlıklı olur. 4. Menşe Belgesi, Türkiye'nin veya Malezya'nın yetkili makamları tarafından, ürünlerin Türkiye veya Malezya menşeli olduğu ve işbu Fasıl'ın diğer koşullarını karşıladığı hallerde düzenlenir. 5. Menşe Belgesini düzenleyen yetkili makamlar, ürünlerin menşe statüsünün ve işbu Fasıl'ın diğer koşullarının yerine getirildiğinin kontrolü için gereken her tedbiri alırlar. Bu amaçla, Gümrük İdareleri, kendi iç mevzuatları uyarınca, her türlü delil talebinde bulunma ve ihracatçının hesaplarında denetleme yapma veya gerekli görülen başka herhangi bir kontrol hakkına sahiptirler. 6. Belgeleri düzenleyen yetkili makamlar paragraf 2'de atıfta bulunulan formun usulünce doldurulmasını da sağlarlar. Özellikle, ürünün tanımı için ayrılmış bulunan boşluğun, her türlü sahte ilaveler yapılması imkanını ortadan kaldırılacak şekilde doldurulmuş olduğunu kontrol ederler. 7. Menşe Belgesinin düzenlendiği tarih, Belge üzerindeki 11 numaralı kutuda gösterilir. 8. Menşe Belgesi, yetkili makamlar tarafından düzenlenerek fiili ihracatın gerçekleştiği veya kesinleştiği anda ihracatçının kullanımına verilir. Madde 4.17 Sonradan Düzenlenen Menşe Belgesi 1. Bir Menşe Belgesi, Madde 4.16'nın (Menşe Belgesinin Düzenlenme İşlemleri) 8. paragrafına rağmen, istisnai olarak: (a) hatalar, istenmeyerek yapılan ihmaller veya özel durumlar nedeniyle, ihracat esnasında düzenlenmemiş ise; veya (b) gümrük idareleri veya diğer yetkili makamlar bir Menşe Belgesinin düzenlenmiş, ancak teknik nedenlerle ithalatta kabul edilmemiş olduğu hususunda tatmin edilirlerse ait olduğu eşyanın ihracatından sonra, ihracat tarihinden itibaren en geç 12 ay içerisinde düzenlenebilir. 2. Paragraf 1'in uygulanması açısından, ihracatçı, başvurusunda Menşe Belgesinin ait olduğu ürünlerin ihracat yer ve tarihini ve talebinin gerekçelerini belirtmelidir. 3. Yetkili makamlar, ancak ihracatçının başvurusundaki bilgilerin mütekabil dosya ile uyumlu olduğunu doğruladıktan sonra bir Menşe Belgesini sonradan düzenleyebilirler. 4. Sonradan verilen Menşe Belgesi "ISSUED RETROSPECTIVELY" ibaresini taşımalıdır. Bu ibare, Menşe Belgesinin "Gözlemler" kutusuna.konulur. Madde 4.18 İkinci Nüsha Menşe Belgesinin Düzenlenmesi 1. Menşe Belgesinin çalınması, kaybolması veya hasar görmesi halinde ihracatçı, belgeyi düzenleyen yetkili makamlara, elindeki ihracat belgelerine dayanarak ikinci bir nüsha düzenlenmesi için başvuruda bulunabilir. 2. İkinci nüsha Menşe Belgesi, asıl Menşe Belgesinin düzenlenme tarihini taşır ve bu tarihten itibaren hüküm ifade eder. Madde 4.19 Önceden Düzenlenmiş veya Hazırlanmış Bir Menşe İspat Belgesine İstinaden Menşe Belgesi Düzenlenmesi Menşeli ürünler Türkiye'de veya Malezya'da bir gümrük idaresinin kontrolü altında iken, söz konusu ürünlerin tamamını veya bir bölümünü Taraf ülkelerden birinde herhangi bir yere göndermek amacıyla, asıl menşe ispat belgesi bir veya daha fazla menşe ispat belgesi ile değiştirilebilir. Değiştirilen menşe ispat belgesi(leri), Türkiye'de ürünleri kontrolü altında bulunduran gümrük idaresi veya Malezya'daki yetkili makamlar tarafından düzenlenir. Madde 4.20 Aynı ve İkame Edilebilir Girdiler Aynı ve ikame edilebilir girdilerin menşeli girdiler olup olmadığının tespiti, ihracatçı Taraf ülkede, her bir girdinin fiziksel olarak ayrılması veya stok kontrolüne dair genel anlamda kabul edilmiş muhasebesel ilkelerin kullanılması veya geçerli envanter yönetimi suretiyle yapılır. Madde 4.21 Fatura Beyanı Koşulları 1. Madde 4.15'in (Genel Koşullar) 1(b) alt paragrafında atıfta bulunulan fatura beyanı: (a) Madde 4.22 (Onaylamış ihracatçı) anlamında bir onaylanmış ihracatçı tarafından; veya (b) toplarn kıymeti 10.000 ABD Doları'nı geçmeyen menşeli ürünler ihtiva eden, ve bir veya daha fazla paketten oluşan bir sevkiyat için, herhangi bir ihracatçı tarafından: hazırlanabilir. 2. Bir fatura beyanı, ancak söz konusu ürünlerin Türkiye veya Malezya menşeli olduğu ve işbu Fasıl'ın diğer tüm şartlarını karşıladığı hallerde düzenlenebilir: 3. Fatura beyanında bulunan ihracatçı, ihracatçı Taraf ülkenin gümrük idaresinin veya yetkili makamlarının talebi halinde, söz konusu eşyanın menşe statüsünü ve işbu Fasıl'ın diğer koşullarının yerine getirilmiş olduğunu ispatlayan tüm ilgili belgeleri her an ibraz etmeye hazırlıklı olur. 4. Fatura beyanı, ihracatçı tarafından, metni Ek 4-4'te verilen, ihracatçı Taraf ülkenin iç mevzuat hükümleriyle uyumlu şekilde fatura, teslimat notu veya başka bir ticari belge üzerine İngilizce olarak daktilo edilmesi, damgalanması veya basılmasıyla hazırlanır. Eğer beyan el yazısı ile yapılırsa, açık ve okunaklı şekilde matbaa harfleriyle ve mürekkeple yazılır. Bu durumda, söz konusu formlar üzerinde silinti ve değişikliklere izin verilmez. 5. Fatura beyanları, ihracatçının kendi el yazısı ile atacağı orijinal imzasını ihtiva eder. Ancak, Madde 4.22 (Onaylanmış İhracatçı) anlamında onaylanmış ihracatçıdan, kendi adıyla hazırlanmış herhangi bir fatura beyanının kendi el yazısıyla imzalanmış addedilerek tüm sorumluluğunu üzerine aldığına dair yazılı bir taahhütnameyi ihracatçı Taraf ülkenin gümrük idaresine veya yetkili makamlarına vermiş olması koşuluyla, bu beyanı imzalama şartı aranmaz. 6. Bir fatura beyanı, ihracatçı tarafından ait olduğu ürünlerin ihracatı sırasında veya ait olduğu ürünlerin ithalatından itibaren 12 ay içerisinde ithalatçı Taraf ülkede ibrazı koşuluyla, ihracattan sonra hazırlanabilir. Madde 4.22 Onaylanmış İhracatçı 1. İhracatçı Taraf ülkenin yetkili makamları, işbu Anlaşma kapsamındaki ürünlerin sık aralıklarla sevkiyatını yapmakta olan herhangi bir ihracatçıyı, söz konusu ürünlerin kıymetine bakılmaksızın fatura beyanında bulunabilmesi konusunda "onaylanmış ihracatçı" olarak yetkili kılabilir. Böyle bir yetki talebinde bulunan ihracatçı, ürünlerin menşe statüsünü ve işbu Fasıl'ın diğer koşullarının yerine getirildiğini doğrulamak üzere yetki makamlara tatmin edici her türlü gerekli kanıtı vermelidir. 2. Yetkili makamlar, onaylanmış ihracatçı statüsünü, kendisinin uygun gördüğü herhangi bir şarta bağlı olarak verebilirler. 3. Yetkili makamlar, onaylanmış ihracatçıya, fatura beyanında yer almak üzere, bir gümrük onay numarası veya referans numarası verirler. 4. Yetkili makamlar, onaylanmış ihracatçının bu yetki kullanımını takip ederler. 5. Yetkili makamlar, vermiş olduğu yetkiyi herhangi bir anda geri alabilirler. Onaylanmış ihracatçı Paragraf 1'de belirtilen garantiyi artık vermez, Paragraf 2'de belirtilen şartları artık yerine getirmez veya yetkiyi doğru olmayan bir şekilde kullanırsa, yetki makamlar bu tasarrufta bulunurlar. 6. Madde 4.33 (Menşe İspat Belgelerinin Kontrolü) anlamında menşe ispat belgesinin kontrolünün uygulanmasından sorumlu yetkili makamlar, onaylanmış ihracatçılara yetki verilmesine ilişkin değişiklikler hakkında birbirlerini bilgilendirebilirler ve güncellenmiş listeleri de karşılıklı olarak değiştirebilirler. Madde 4.23 Üçüncü Ülke Faturası İthalatçı Taraf ülke yetkili makamları, faturanın üçüncü bir ülkede yerleşik bir şirket veya söz konusu şirketin hesabına çalışan bir ihracatçı tarafından düzenlendiği durumlarda, ilgili eşyanın işbu Fasıl'ın gerekliliklerini yerine getirmesi koşuluyla, Menşe Belgesini veya fatura beyanını kabul edebilirler. Madde 4.24 Menşe İspat Belgesinin Geçerliliği 1. Bir menşe ispat belgesi, ihracatçı Taraf ülkede düzenlenme tarihinden itibaren 12 ay süreyle geçerli olur ve bu süre zarfında ithalatçı Taraf ülkenin gümrük idarelerine ibraz edilmelidir. 2. Paragraf 1'de belirtilen son ibraz tarihinden sonra ithalatçı Taraf ülkenin gümrük idarelerine ibraz edilen menşe ispat belgeleri, bu belgelerin belirlenen son tarihe kadar ibraz edilememesinin istisnai durumlardan kaynaklanması halinde, tercihli muamele uygulanmak üzere kabul edilebilir. 3. Diğer geç ibraz hallerinde ithalatçı Taraf ülkenin gümrük idareleri, ürünlerin belirtilen son tarihten önce gümrüğe sunulmuş olması kaydıyla menşe ispat belgelerini kabul edebilir. Madde 4.25 Menşe İspat Belgesinin İbrazı Menşe ispat belgeleri, ithalatçı Taraf ülkedeki usullere uygun olarak bu ülkenin gümrük idarelerine ibraz edilir. Anılan idareler, menşe ispat belgesinin çevirisini ve ayrıca, ithalat beyanına eşlik edecek şekilde, ürünlerin işbu Fasıl'ın koşullarını sağladığına ilişkin ithalatçının beyanını da talep edebilir. Madde 4.26 Parçalar Halinde İthalat İthalatçının talebi üzerine ve ithalatçı Taraf ülkenin gümrük idaresince belirlenen şartlara binaen, Armonize Sistem'in 2(a) Genel Kuralı anlamındaki birleştirilmemiş veya monte edilmemiş halde olan ve Armonize Sistem'in XVI. ve XVII. bölümlerinde veya 7308 ve 9406 pozisyonlarında yer alan ürünlerin, parçalar halinde ithal edilmesi halinde, bu tür ürünler için tek bir menşe ispat belgesi, ilk parçanın ithalatı sırasında gümrük idaresine ibraz edilir. Madde 4.27 Menşe İspat Belgesinden Muafiyet 1. Malezya'dan Türkiye'ye gerçek kişilerden gerçek kişilere küçük paketler halinde gönderilen veya Malezya'dan Türkiye'ye seyahat eden yolcunun zati eşyasını oluşturan ürünler, ticari amaçlarla ithal edilmemişlerse ve işbu Fasıl'ın şartlarına uydukları beyan edilirse ve böyle bir beyanın doğruluğundan şüphe edilmiyorsa, menşe ispat belgesinin ibrazına gerek olmaksızın menşeli olarak kabul edilirler. Malezya'dan Türkiye'ye postayla gönderilen ürünler için bu beyan, CN22/CN23 gümrük beyannamesi üzerinde veya bu belgeye eklenen bir kağıt üzerinde yapılabilir. 2. Malezya'dan Türkiye'ye arızî olarak yapılan ve yalnızca alıcıların veya yolcuların veya bunların ailesinin kişisel kullanımına yönelik ürünlerin ithalatı, ürünlerin cinsinden ve miktarından ticari amaç güdülmediği aşikarsa ticari amaçlı ithalat olarak kabul edilmez. 3. Ayrıca, paragraf 1 ve 2'de atıfta bulunulan ürünlerin toplam kıymeti, küçük paketler için 500 Euro'yu veya yolcunun zati eşyasını oluşturan ürünler için 1.200 Euro'yu aşamaz. 4. Türkiye menşeli olup, Malezya'ya ihraç edilen ve FOB kıymeti 200 ABD Dolarını geçmeyen eşyanın sevkiyatında, bu ithalatın menşe ispat belgesi ibrazından kaçınmak amacıyla taahhüt veya tertip edilmiş olduğunun doğal olarak değerlendirilebileceği bir veya birden fazla ithalatın parçasını teşkil etmemesi kaydıyla, menşe ispat belgesi zorunluluğundan feragat edilebilir. Madde 4.28 Destekleyici Belgeler Madde 4.16'nın (Menşe Belgesinin Düzenlenme İşlemleri) 3. paragrafında ve Madde 4.21'in (Fatura Beyanı Koşulları) 3. paragrafında belirtilen, bir Menşe Belgesi veya fatura beyanı kapsamındaki ürünlerin Türkiye veya Malezya menşeli olduğunu ve işbu Fasıl'ın diğer koşullarını yerine getirdiğini ispatlamak amacıyla kullanılacak belgeler, Menşe Belgesi veya fatura beyanına ilaveten: (a) ihracatçı veya tedarikçi tarafından, söz konusu eşyanın elde edilmesi için gerçekleştirilen işlemleri belgeleyici nitelikte, örneğin hesaplarında veya iç muhasebesinde yer alan doğrudan deliller; (b) Türkiye'de veya Malezya'da düzenlenmiş veya hazırlanmış, kullanılan girdilerin menşe statüsünü ispatlayan belgeler; (c) Türkiye'de veya Malezya'da düzenlenmiş veya hazırlanmış; Türkiye'de veya Malezya'da girdiler üzerinde yapılan işçilik veya işlemi ispatlayan belgeler; ve/veya (d) Türkiye'de veya Malezya'da işbu Fasıl uyarınca düzenlenmiş veya hazırlanmış olan, kullanılan girdilerin menşe statüsünü ispatlayan Menşe Belgeleri veya fatura beyanları olabilir. Madde 4.29 Menşe İspat Belgeleri ile Destekleyici Belgelerin Muhafaza Edilmesi 1. Menşe Belgesi düzenlenmesi için başvuruda bulunan ihracatçı, Madde 4.16 (Menşe Belgesinin Düzenlenme İşlemleri) paragraf 3'te belirtilen belgeleri en az üç yıl muhafaza eder. 2. Fatura beyanında bulunan ihracatçı, işbu beyanın bir nüshasını ve Madde 4.21 (Fatura Beyanı Koşulları) paragraf 3'te belirtilen belgeleri en az üç yıl muhafaza eder. 3. İthalatçı Taraf ülke yetkili makamları, kendisine ibraz edilen Menşe Belgelerini ve fatura beyanlarını en az üç yıl muhafaza eder. Madde 4.38 Farklılıklar ve Şekli Hatalar 1. Menşe ispat belgesi üzerindeki ibareler ile ürünlerin ithalat işlemlerini yerine getirmek amacıyla gümrük idarelerine ibraz edilen belgeler üzerindeki ibareler arasında bulunabilecek küçük tutarsızlıklar, sunulan ürünlere karşılık geldiğinin usulünce tespit edilmesi kaydıyla, menşe ispat belgesini kendiliğinden geçersiz kılmaz. 2. Menşe ispat belgesi üzerindeki ifadelerin doğruluğu üzerinde şüphe yaratması söz konusu olmayan, daktilo hatası gibi bariz şekli hatalar, menşe ispat belgesinin reddedilmesini gerektirmez. Madde 4.31 ABD Doları veya Euro Cinsinden İfade Edilen Tutarlar 1. Madde 4.21 (Fatura Beyanı Koşulları) alt paragraf 1(b) ve Madde 4.27 (Menşe İspat Belgesinden Muafiyet) paragraf 3 hükümlerinin uygulanması için, eşyanın ABD Doları veya Euro dışında bir para birimi üzerinden faturalandırıldığı durumlarda, Türkiye'de veya Malezya'da ulusal para birimleri cinsinden ifade edilen ve ABD Doları veya Euro tutarına eşit tutarlar, ilgili ülkelerin her biri tarafından yıllık olarak sabitlenir. 2. Bir sevkiyat, ilgili ülke tarafında sabitlenen tutara göre, faturanın düzenlendiği para birimine atıf yapılmak suretiyle, Madde 4.21 (Fatura Beyanı Koşulları) alt paragraf 1(b) ve Madde 4.27 (Menşe ispat Belgesinden Muafiyet) paragraf 3 hükümlerinden yararlanır. 3. Belirli bir ulusal para biriminde kullanılacak tutarlar, Ekim ayının ilk iş günü kurundan ifade edilen ABD Doları veya Euro cinsinden tutarlara eşit olur ve bir sonraki yılın 1 Ocak; gününden itibaren uygulanır. Taraf ülkeler ilgili tutarları birbirlerine 15 Ekim'e kadar bildirirler. 4. Türkiye veya Malezya, ABD Doları veya Euro cinsinden ifade edilen bir tutarın kendi ulusal para birimine çevrilmesinin sonucunda ortaya çıkan tutarda, aşağı veya yukarı doğru yuvarlama yapabilir. Yuvarlanan tutarlar, çevirme işlemi sonucunda ortaya çıkan tutarın %5'inden farklı olamaz. Türkiye veya Malezya, paragraf 3'te öngörülen yıllık ayarlama zamanında yapılan çevirme işlemi, ulusal birim cinsinden eşdeğerinin yuvarlama yapılmaksızın %15'inden daha düşük bir artışla sonuçlanıyorsa, ABD Doları veya Euro cinsinden ifade edilen tutarın eşdeğeri ulusal para karşılığını, değiştirmeden koruyabilir. Çevirme işlemi ulusal para eşdeğerinde bir düşüşle sonuçlanıyorsa, bu eşdeğer değiştirilmeden: korunabilir. 5. ABD Doları veya Euro cinsinden ifade edilen tutarlar, taraf ülkelerin herhangi birinin talebi üzerine Ortak Komite tarafından gözden geçirilir. Gözden geçirme sırasında Ortak Komite, belirtilen limitlerin gerçekteki etkilerinin korunmasının istenilip istenilmediğini değerlendirir. Bu amaçla, ABD Doları veya Euro cinsinden ifade edilen tutarları değiştirmeye karar verebilir. BÖLÜM 4-F İDARİ İŞBİRLİĞİ DÜZENLEMELERİ Madde 4.32 Karşılıklı Yardım 1. Her bir Taraf ülke, Menşe Belgesini düzenleyecek ve menşe ispat belgelerini kontrol edecek kendi Yetkili Makamlarının isimleri ve adresleri konusunda diğer Taraf ülkeyi bilgilendirir ve söz konusu makamlar tarafından kullanılacak resmi mühürleri temin eder. İsim, adres, imza örnekleri veya resmi mühürlerdeki değişiklikler aynı şekilde ivedilikle bildirilir. 2. İşbu Fasıl'ın doğru bir şekilde uygulanmasını teminen, Türkiye ve Malezya, yetkili gümrük idareleri ve usulüne uygun olarak yetkilendirilmiş makamları aracılığıyla, Menşe Belgesinin veya fatura beyanlarının doğruluğunun ve bu belgelerde verilen bilgilerin uygunluğunun kontrolünde birbirlerine yardımcı olurlar. Madde 4.33 Menşe İspat Belgelerinin Kontrolü 1. İthalatçı Taraf ülke Yetki Makamı, bir eşyanın tercihli tarife uygulamasına uygunluğunu kendi iç mevzuatı, düzenlemeleri veya idari uygulamalarıyla uyumlu olarak kontrol edebilir. 2. İthalatçı Taraf ülke Yetkili Makamı, Menşe Belgesi veya kanıt niteliğindeki diğer belgelerde yer alan bilgilerin doğruluk veya geçerliliğine ilişkin makul bir şüphesi olması halinde: (a) Menşe Belgesinin veya menşei ispatlayıcı diğer belgelerin geçerliliğini tespit etmek üzere geriye dönük kontrol amaçlı önlemler alabilir; (b) tercihli tarife uygulaması talep edilmiş bir eşyanın ilgili ithalatçısından bilgi talep edebilir; veya (c) ihracatçıdan veya üreticiden bilgi alınmasını teminen, ihracatçı Taraf ülkenin Belgeyi Düzenleyen Makamından yazılı talepte bulunabilir. 3. İhracatçı Taraf ülke Yetkili Makamı, paragraf 2 uyarınca talep edilen bilgileri, yazılı talebin yapıldığı tarihten itibaren 90 günlük bir süre içerisinde temin eder. 4. İhracatçı Taraf ülke Yetkili Makamının yanıtında, belgelerin geçerli olup olmadığı, ürünlerin Türkiye veya Malezya menşeli olarak değerlendirilip değerlendirilemeyeceği ve işbu Fasıl'ın diğer şartlarını karşılayıp karşılamadığı açık bir şekilde belirtilmelidir. 5. Bu yanıtın paragraf 4'te belirtilen gerekli ayrıntıları içermemesi halinde, ithalatçı Taraf ülke Yetkili Makamı, eşyanın tercihli tarife uygulamasına uygun olup olmadığıyla ilgili değerlendirmesini, ihracatçı Taraf ülkenin yanıtının alındığı tarihten itibaren 90 gün içerisinde ihracatçı Taraf ülkeye yazılı olarak iletir. İhracatçı Taraf ülke, bu yazının tarihinden itibaren 90 gün içerisinde, nihai kararını vermesi amacıyla ithalatçı Taraf ülkeye bir yanıt verir. 6. İhracatçı Taraf ülke Yetkili Makamından paragraf 3 uyarınca 90 gün içerisinde bir yanıt alınamazsa ya da ihracatçı Taraf ülke Yetkili Makamından paragraf 5 uyarınca 180 gün içerisinde bir yanıt alınamazsa ya da yanıt belgenin doğruluğunun veya ürünlerin gerçek menşeinin tespitine imkan verecek ölçüde yeterli bilgi içermiyorsa, ithalatçı Taraf ülke Yetkili Makamı tercih tanınmasını, istisnai haller dışında, reddeder. Madde 4.34 Tercihli Tarife Uygulamasının Askıya Alınması 1. İthalatçı Taraf ülke Gümrük İdareleri, işbu Fasıl uyarınca menşe kontrolüne tabi olan eşya için tercihli tarife uygulamasını, bu kontrol süresince veya kontrolün herhangi bir aşamasında askıya alabilir. 2. İthalatçı Taraf ülke Gümrük İdareleri eşyayı, ithalat yasağına veya kısıtlamasına tabi tutulmaması ve bir sahtecilik şüphesi bulunmaması kaydıyla, gerekli görülen her türlü idari tedbire tabi olmak üzere ithalatçıya teslim edebilir. 3. İthalatçı Taraf ülke Yetkili Makamı tarafından, eşyanın ihracatçı Taraf ülke menşeli eşya niteliğinde olduğunun tespit edilmesi halinde tercihli tarife uygulanır. Madde 4.35 Cezalar Ürünler için tercihli muamele elde etmek amacıyla, asılsız bilgi içeren bir belgeyi hazırlayan veya hazırlattıran şahıslara iç mevzuat ve düzenlemeler uyarınca ceza uygulanır. BÖLÜM 4-G SON HÜKÜMLER Madde 4.36 Menşe Kuralları Alt Komitesi 1. Ortak Komite'nin görevlerini yerine getirmesinde yardımcı olmak ve uzmanlar arasında sürekli bir bilgi ve danışma süreci, sağlamak amacıyla İşbu Komite altında bir Menşe Kuralları Alt Komitesi kurulur. 2. Menşe Kuralları Alt Komitesi'nin görevleri şunları içerir: (a) işbu Fasıl'ın uygulanması ve idaresinin izlenmesini; (b) uygulama esnasında ortaya çıkabilecek her türlü sorunun görüşülmesini; (c) işbu Fasıl'da yer alan menşe kurallarına ilişkin önerilen her türlü değişikliğin görüşülmesini; (d) menşe kuralları ve idari işbirliğine ilişkin konularda danışmalarda bulunulmasını; ve (e) Madde 4.33 (Menşe ispat Belgelerinin Kontrolü) uyarınca kontrole ilişkin olarak ortaya çıkabilecek ve kontrolün yerine getirilmesinden sorumlu olan yetkili makamlar arasında çözülemeyen her türlü sorunun görüşülmesini. Madde 4.37 Sevkiyat Halindeki veya Antrepodaki Eşyaya İlişkin Geçiş Hükümleri İhracatçı Taraf ülkeden ithalatçı Taraf ülkeye sevk edilmekte olan ya da ithalatçı Taraf ülkedeki antrepolarda geçici depolanan menşeli eşyanın, işbu Anlaşma'nın yürürlüğe girdiği tarihte veya bu tarihten sonra ithalatçı Taraf ülkeye ithal edilmesi halinde, ithalatçı Taraf ülke Gümrük İdaresine sonradan düzenlenmiş bir Menşe Belgesinin söz konusu tarihten itibaren 12 ay içerisinde ibraz edilmesi kaydıyla ve ithalatçı Taraf ülkenin iç mevzuatı, düzenlemeleri veya idari uygulamalarına tabi olmak suretiyle, eşya tercihli tarife uygulamasından yararlanır. Madde 4.38 Gözden Geçirme ve Temyiz İthalatçı Taraf ülke, Taraf ülkeler arasında ticareti yapılan veya yapılacak eşyanın tercihli tarife uygulamasına ehil olup olmadığına dair konularda ithalatçılara kendi iç mevzuatı, düzenlemeleri ve idari uygulamaları uyarınca temyiz hakkı tanır. FASIL 5 GÜMRÜK İŞLEMLERİ VE İŞBİRLİĞİ Madde 5.1 Amaçlar İşbu Fasıl'ın amaçları: (a) Tarafların gümrük kanunlarının ve düzenlemelerinin uygulanmasında öngörülebilirlik, tutarlılık ve şeffaflık sağlamak; (b) gümrük işlemlerinin etkili ve ekonomik bir şekilde gerçekleştirilmesi ile eşyanın gümrük işlemlerinin hızlı bir biçimde tamamlanmasını teşvik etmek; (c) gümrük işlemlerini basitleştirmek; ve (d) Tarafların gümrük idareleri arasında işbirliğini teşvik etmektir. Madde 5.2 Kapsam İşbu Fasıl, Tarafların ilgili kanun, yönetmelik ve politikalarına uygun bir şekilde, Taraflar arasındaki ticarete konu eşyaya ilişkin gümrük işlemlerine uygulanır. Madde 5.3 Tanımlar İşbu Fasıl'ın amaçları doğrultusunda: (a) gümrük mevzuatı, gümrük vergileri, harçlar ve diğer vergilerle ya da her bir Tarafın gümrük bölgesi sınırları dahilinde kontrole tabi tutulmuş eşyanın dolaşımına dair yasaklamalarla, kısıtlamalarla ve benzeri diğer kontrollerle ilgili olduğu ölçüde, her bir Tarafın gümrük idaresince eşyanın ithalatı, ihracatı ve transiti/sevkiyatına ilişkin olarak yürütülen ve uygulanan kanunlar ve düzenlemeler anlamındadır; (b) gümrük işlemleri, gümrük mevzuatına tabi olan eşyaya her bir Tarafın gümrük idaresince uygulanan işlem anlamındadır. Madde 5.4 Gümrük İşlemleri ve Kolaylaştırma 1. Taraflar, gümrük işlemlerinin ve uygulamalarının öngörülebilir, tutarlı, şeffaf olmasını ve eşyanın gümrük işlemlerinin hızlı bir şekilde tamamlanması da dahil olmak üzere ticareti kolaylaştırmasını sağlayacaktır. 2. Tarafların gümrük işlemleri, mümkün olan hallerde ve gümrük mevzuatlarının izin verdiği ölçüde, Dünya Gümrük Örgütü'nün standartlarıyla ve tavsiye edilen uygulamalarıyla uyumlu olacaktır. 3. Tarafların gümrük idareleri, gümrük istemlerini ticaretin kolaylaştırılması amacıyla basitleştirmek üzere gözden geçirecektir. Madde 5.5 Risk Yönetimi 1. Taraflar, gümrük işlemlerini, düşük riskli eşyanın gümrük işlemlerinin tamamlanmasını kolaylaştıracak ve yüksek riskli eşyaya odaklanacak şekilde gerçekleştirecektir. Gümrük idareleri bu işlemleri, sınırları ötesine eşya akışını arttırmak üzere düzenli olarak gözden geçirecektir. 2. Gümrük idaresinin, eşyanın gümrük işlemlerinin tamamlanmasına yönelik olarak gümrük kontrolünden geçirilmesi için muayene edilmesine gerek görmediği hallerde, Taraflar söz konusu eşyanın belge üzerinden veya elektronik ortamda işlem görmesi için tek bir yer tayin etmeye çaba sarf edecektir. Madde 5.6 Ön Kararlar 1. Taraflar, gümrük idareleri veya diğer ilgili makamları aracılığıyla kendi kanun, düzenleme ve idari hükümlerinin izin verdiği ölçüde, alt paragraf 2(a)'da atıfta bulunulan kişinin başvurusu üzerine tarife sınıflandırmasıyla ilgili ön kararları yazılı olarak verecektir. 2. Taraflar, uygun olan hallerde, ön kararlara yönelik prosedürleri kabul veya muhafaza edecektir. Bu prosedürler; (a) tendi gümrük bölgelerinde yerleşik ithalatçıların söz konusu eşyanın ithalatından önce bir ön karar almak için başvuruda bulunabilmesini temin eder; (b) ön karar başvurusunda bulunan kişinin, eşyanın ayrıntılı tanımı ile ön karar başvurusunun incelenmesi için gereken tüm bilgileri temin etmesini gerektirir; (c) gümrük idaresinin, ön karar başvurusunun değerlendirilmesi sürecinde herhangi bir anda başvuru sahibinden, belirlenen süre zarfında ilave bilgi sağlaması talebinde bulunmasını temin eder; (d) herhangi bir ön kararın, başvuru sahibi tarafından ortaya konan hal ve koşullar ile karar verici mercide mevcut ilgili diğer tüm bilgileri esas almasını terhin eder; ve (e) ön kararın, Tarafların kanun, düzenleme veya idari hükümlerinde belirlenen süre içerisinde, başvuru sahibine yönelik olarak süratte alınmasını temin eder. 3. Taraflar, alt paragraf 2(c)'ye uygun olarak talep edilen ilave bilginin belirlenen süre zarfında temin edilmediği durumlarda, ön karar taleplerini reddedebilir. 4. Taraflar ön kararı, 1. ve 5. paragraflara tabi olarak ve uygun olan hallerde, söz konusu kararda tanımı yapılan ve kendi kanunları, düzenlemeleri veya idari hükümlerinde belirtilen süre boyunca kendi gümrük bölgesine ithalatı yapılan eşyaya dair tüm işlemler için uygulayacaktır. 5. Taraflar, bir ön kararı, söz konusu kararın, hatalı bir durum veya kanuna (insan hatası dahil) dayandığının veya temin edilen bilginin sahte veya yanlış olduğunun tespit edilmesi üzerine ya da dayandığı: (a) iç kanun; (b) maddi unsur; veya (c) koşullarda, bir değişiklik olması halinde değiştirebilir veya kaldırabilir. 6. İthalatçının ithal edilen eşyaya ilişkin işlemin bir ön karar kapsamında gerçekleştirilmesini talep etmesi halinde gümrük idaresi, söz konusu ithalatla ilgili durum ve koşulların ön karara esas oluşturan durum ve koşullara uygun olup olmadığına ilişkin değerlendirmede bulunabilir. Madde 5.7 Bilgisayarlı Sistemlerin Kullanılması 1. Gümrük idareleri, uygulanabilen hallerde, elektronik gümrük işlemlerini destekleyen bir sisteme sahip olmak için çaba sarf edeceklerdir. 2. Gümrük idareleri, inisiyatiflerin uygulanması hususunda, Tarafların mevcut altyapılarını ve kapasitelerini de göz önünde bulundurmak suretiyle, Dünya Gümrük Örgütü tarafından tavsiye edilen ilgili standartları ve en iyi uygulamaları dikkate alacaktır, Madde 5.8 Gümrük İşbirliği 1. Tarafların gümrük idareleri, kendi iç hukuklarının izin verdiği ölçüde ve uygun görüldüğü takdirde, aşağıdaki konularda birbirlerine yardım edeceklerdir: (a) işbu Fasıl'ın uygulanması ve idaresi; (b) gümrüğe ilişkin en iyi uygulamaların ve risk yönetimi tekniklerinin geliştirilmesi ve uygulanması; (c) mümkün olan hallerde, işbu Anlaşma'nın uygulanmasını etkileyebilecek kanun, düzenleme, ilgili prosedür ve rehber ilkelerdeki değişikliklerin önceden bildirilmesinin sağlanması; (d) gümrük işlemlerinin basitleştirilmesi ve uyumlaştırılması; (e) teknik becerilerin ve teknoloji kullanımının arttırılması; ve (f) Gümrük Kıymeti Anlaşması'nın uygulanması. 2. Tarafların gümrük idareleri, mevcut kaynaklara bağlı olarak ve uygun görüldüğü takdirde, gümrük personelinin kapasitesinin arttırılmasına yönelik kapasite geliştirme programlan da dahil olmak üzere, taraflar arasında işbirliği projelerini araştırır ve üstlenir. Madde 5.9 Şeffaflık Taraflar kendi gümrük kanunları, düzenlemeleri ve genel idari kurallarının ve gümrük ücretleri ile harçları da dahil olmak üzere diğer gerekliliklerin, ilgili tüm tarafların mümkünse elektronik formatta erişimine açık olmasını kendiliğinden temin edecektir. Madde 5.10 İrtibat Noktaları Taraflar, ilgili kişilerin gümrük konularına ilişkin sorgularını yöneltebilecekleri bir veya daha fazla irtibat noktası tayin veya muhafaza edecektir. Madde 5.11 İstişare Tarafların gümrük idareleri, Taraflar arasında ticarete konu eşyaya etki edecek nitelikteki önemli gümrük konularına ilişkin olarak birbirleriyle istişarede bulunmayı teşvik edeceklerdir. Madde 5.12 Gizlilik 1. İşbu Fasıl'da yer alan hiçbir hüküm, Tarafların, ifşa edilmesinin: (a) kendi mevzuatında belirlenmiş kamu çıkarlarına aykırılık teşkil edeceği; (b) mali kurumların bireysel müşterilerinin kişisel mahremiyetinin veya mali ilişkilerinin ve hesaplarının korunmasına ilişkin olanlar da dahil olmak ancak bunlarla sınırlı olmamak üzere, kendi mevzuatlarına aykırılık teşkil edeceği; (c) mevzuatın uygulanmasını engelleyeceği; veya (d) kamusal veya özel belirli teşebbüslerin rekabetçi konumları da dahil olmak üzere, meşru ticari çıkarlarına halel getireceği değerlendirmesinde bulundukları gizli bilgilerin temin edilmesinin veya söz konusu bilgilere erişim sağlanmasına izin; verilmesinin gerektiği şeklinde yorumlanamaz. 2. Taraflardan birinin gizli olarak tanımladığı bir bilgiyi işbu Fasıl hükümlerine uygun olarak diğer Tarafa temin ettiği hallerde, bilgiyi alan Taraf bilginin gizliliğini koruyacak, yalnızca bilgiyi temin eden Tarafın belirttiği amaçlar doğrultusunda kullanacak ve bilgiyi temin eden Tarafın özel yazılı izni olmaksızın ifşa etmeyecektir. Madde 5.13 Gözden Geçirme ye İtiraz 1. Taraflar, kendi gümrük bölgelerindeki ithalatçıların, gözden geçirmeye konu kararı alan gümrük idaresi ve mümkün olan hallerde söz konusu idarenin gözetiminden sorumlu daha yüksek düzeyli bir idare bünyesindeki idari gözden geçirme sürecine ve/veya idari gözden geçirme sürecinin son aşamasında verilen hükmün adli olarak gözden geçirilmesi sürecine katılım sağlamasını, Tarafların iç hukuklarına uygun olarak temin edecektir. 2. İtiraza ilişkin olarak alınan karar, itiraz sahibine verilecek ve bu kararın nedenleri yazılı olarak temin edilecektir. 3. İdari gözden geçirmeyi yapacak kurumun seviyesi, Tarafların iç hukukuna uygun herhangi bir idare olabilir. FASIL 6 SAĞLIK VE BİTKİ SAĞLIĞI ÖNLEMLERİ Madde 6.1 Amaçlar İşbu Fasıl'ın amaçları: (a) her bir Tarafın ülkesindeki insan, hayvan veya bitki yaşamı ve sağlığını korurken, gıda, bitkiler, hayvanlar ile bunların ürünlerinin ikili ticaretini kolaylaştırmak; (b) Tarafların sağlık ve bitki sağlığı önlemleri istişare ve uygulamalarına ilişkin mevzuat ve işlemlerine dair karşılıklı anlayışı derinleştirmek; (c) Tarafların sağlık ve bitki sağlığı konularından sorumlu yetkili makamları arasındaki işbirliğini güçlendirmek; ve (d) iletişimi arttırmak ve sağlık ve bitki sağlığı konularında çözüm geliştirmek üzere araç sağlamaktır. Madde 6.2 Kapsam ve İçerik İşbu Fasıl, Taraflardan birinin, Taraflar arasındaki ticareti doğrudan veya dolaylı olarak etkileyebilecek tüm sağlık ve bitki sağlığı önlemlerine uygulanacaktır. Madde 6.3 Tanımlar İşbu Fasıl'ın amaçları doğrultusunda: (a) SBS Anlaşması, DTÖ Anlaşması Ek 1A'da bulunan Sağlık ve Bitki Sağlığı Önlemlerinin Uygulanmasına Dair Anlaşma anlamındadır; (b) SBS Arılaşması Ek A'da yer alan tanımlar muiatis mutandis işbu Fasıl'a dahil edilmiş ve işbu Fasıl'ın parçası haline getirilmiştir; ve (c) işbu Fasıl'ın uygulanmasında Kodeks Alimentarius Komisyonu, Dünya Hayvan Sağlığı Örgütü ve Uluslararası Bitki Koruma Sözleşmesi tarafından geliştirilen ilgili tanımlar kullanılacaktır. Madde 6.4 Genel Hükümler 1. Taraflar, birbirlerine karşı SBS Anlaşması altında mevcut hak ve yükümlülüklerini teyit ederler. 2. Taraflar, ikili ticareti kolaylaştırmak ve artırmak için, sağlık ve bitki sağlığı önlemleri alanındaki işbirliğini geliştirmeyi ve ilgili sistemlerine ilişkin karşılıklı anlayış ve farkındalığı derinleştirmeyi amaçlayacaktır. 3. Taraflar, karşılıklı denkliğin tanınması, uluslararası standartlara dayalı uyumlaştırma, rehberler ve tavsiyeler veya diğer işbirliği düzenlemeleri gibi düzenleyici konularda işbirliğine yönelik girişimleri tespit etmeyi amaçlayacaktır. 4. Taraflar, talep üzerine, belirli sağlık ve bitki sağlığı önlemlerinin denkliğinin tanınmasına ilişkin ikili ve çok taraflı anlaşmalar yapmak amacıyla istişarelerde bulunacaklardır. Madde 6.5 Sağlık ve Bitki Sağlığı Önlemleri Alt Komitesi 1. Taraflar, işbu Madde ile her bir Tarafın sağlık ve bitki sağlığı konularından sorumlu temsilcilerinden oluşan Sağlık ve Bitki Sağlığı Önlemleri Alt Komitesi'ni (bundan sonra "SBS Önlemleri Alt Komitesi" olarak adlandırılacaktır) kurmuşlardır. SBS Önlemleri Alt Komitesi faaliyetlerini Ortak Komite'ye bildirecektir. 2. SBS önlemleri Alt Komitesi şunlar için forum sağlayacaktır: (a) Taraflar arasındaki ticareti etkileyen veya etkileyebilecek olan sağlık ve bitki sağlığı önlemlerinin geliştirilmesine ve uygulanmasına ilişkin hususlarda istişarelerde bulunmak; (b) sağlık ve bitki sağlığı konularında teknik işbirliği programlarını koordine etmek; (c) uygulamaya dair belirli hususlar dahil olmak üzere, DTÖ Sağlık ve Bitki Sağlığı Önlemleri Komitesi ve SBS Anlaşması'nda atıf yapılan diğer ilgili uluslararası kuruluşların konularına ve toplantı gündemlerine ilişkin karşılıklı anlayışı geliştirmek; (d) Tarafların bu tür konularından sorumlu yetkili makamları arasında ortaya çıkabilecek sağlık ve bitki sağlığı meselelerinin ele alınışındaki gelişmeyi gözden geçirmek; ve (e) alt paragraf (a)'da atıf yapılan danışma prosedürü ile ilgili konuları uzlaşmaya varmak amacıyla tartışmak. 3. SBS Önlemleri Alt Komitesi, işbu Anlaşma'nın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren en geç bir yıl içerisinde toplanacaktır. SBS Önlemleri Alt Komitesi'nin usul kuralları ilk toplantısında belirlenecektir. 4. SBS Önlemleri Alt Komitesi usul kuralları hakkında Ortak Komite'yi bilgilendirecektir. 5. SBS Önlemleri Alt Komitesi Taraflardan birinin talebi üzerine toplanacaktır. Karşılıklı mutabakat çerçevesinde, gerektiği takdirde, ad hoc çalışma grupları kurulabilecektir. Madde 6.6 Yetkili Makamlar ve Temas Noktaları 1. İşbu Fasılda atıf yapılan önlemlerin uygulamasından sorumlu Yetkili Makamlar ve Temas Noktaları Ek 6-1'de yer almaktadır. 2. Taraflar Yetkili Makamlarının ve Temas Noktalarının yapısı örgütlenmesi ve yetki paylaşımındaki herhangi bir önemli değişiklik hakkında birbirlerini bilgilendireceklerdir. Madde 6.7 İşbirliği 1. Taraflar işbu Fasıl'ın hükümleri ile tutarlı olarak karşılıklı fayda görülen sağlık ve bitki sağlığı konularında daha ileri düzeyde işbirliği, ortak çalışma ve bilgi değişimi fırsatlarını araştıracaktır. Bu tür fırsatlar teknik yardım, kapasite geliştirme ve fayda görülen ürünler için pazara girişin kolaylaştırılmasını içerecektir. 2. Taraflar işbu Fasıl'ın uygulanmasını kolaylaştırmak üzere işbirliği yapmayı kabul ederler. Madde 6.8 Anlaşmazlıkların Halli Taraflardan hiçbiri, bu Fasıl'dan kaynaklanan herhangi bir anlaşmazlık veya farklılık için Fasıl 12'de (Anlaşmazlıkların Halli) oluşturulan anlaşmazlıkların halli mekanizmasına başvuramayacaktır. FASIL 7 TİCARETTE TEKNİK ENGELLER Madde 7.1 Amaçlar İşbu Fasıl'ın amaçları, DTÖ Ticarette Teknik Engeller Anlaşması ve Ekleri'ne (bundan böyle TTE Anlaşması" olarak anılacaktır) istinaden Tarafların hak ve yükümlülüklerine uygun olarak ticarette gereksiz engelleri önlemek ve ortadan kaldırmak ve ikili işbirliğini geliştirmek vasıtasıyla ikili ticareti arttırmak ve kolaylaştırmaktır. Madde 7.2 Kapsam ve İçerik 1. Paragraf 2 ve 3'te belirtilenler haricinde, işbu Fasıl Taraflar arasındaki mal ticaretini doğrudan ya da dolaylı olarak etkileyebilecek tüm standartlara, teknik düzenlemelere ve uygunluk değerlendirme prosedürlerine uygulanır. 2. İşbu Fasıl, Fasıl 6 (Sağlık ve Bitki Sağlığı Önlemleri) ile düzenlenen sağlık ve bitki sağlığı önlemleri için uygulanmaz. 3. İşbu Fasıl, kamu kurumlarınca, bu kurumların üretim ve tüketim gerekleri için hazırlanan satın alma şartnameleri için uygulanmaz. Madde 7.3 TTE Anlaşması'nın Teyidi Taraflar, birbirlerine karşı TTE Anlaşmasından kaynaklanan mevcut hak ve yükümlülüklerini teyit ederler. Madde 7.4 Uluslararası Standartlar 1. Taraflar, TTE Anlaşması Madde 4.1'e göre, Tarafların standardizasyon kuruluşlarının, TTE Anlaşmasının Ek 3'ünde yer alan Standartların Hazırlanması ve Kabulüne Dair İyi Uygulama Kodunu ve DTÖ'nün TTE Komitesi tarafından yayımlanan ve Komite'nin 1 Ocak 1995 tarihinden itibaren kabul ettiği Kararlar ve Tavsiyelerin, G/TBT/1/rev.11, 16 Aralık 2013, Ek B'si (Anlaşmanın 2. ve 5. maddeleri ile Ek 3'ü ile ilgili olarak Uluslararası Standartlar, Rehberler ve Tavsiyelerin Geliştirilmesi için Prensiplere Dair Komite Kararı) ile düzenlenen prensipleri kabul etme ve bunlara uyma yükümlülüklerini onaylarlar. 2. Taraflar, TTE Anlaşması 2.4. ve 5.4. maddelerine uygun olarak, ilgili uluslararası standartları, rehberleri ve tavsiyeleri, teknik düzenlemeler ve uygunluk; değerlendirme prosedürleri için temel alacaklardır. Madde 7.5 Teknik Düzenlemelerin Denkliği TTE Anlaşması ile uyumlu olarak, her bir Taraf, diğer Tarafın teknik düzenlemelerini, bu teknik düzenlemeler kendininkilerden farklı olsa dahi, kendi düzenlemelerinin meşru amaçlarını yeterince karşıladığını ve aynı derecede koruma sağladığını düşündükleri takdirde eşdeğer teknik düzenlemeler olduğunu kabul etme konusuna olumlu yaklaşacaktır. Madde 7.6 Ticaretin Kolaylaştırılması 1. Taraflar, standartlar, teknik düzenlemeler ve uygunluk değerlendirme prosedürleri alanlarında Taraflar arasındaki ticareti kolaylaştırma niyetiyle işbirliği içinde çalışacaklardır. 2. Bu maksatla, Taraflar belirli konu veya sektörler için uygun olan standartlar, teknik düzenlemeler ve uygunluk değerlendirme prosedürlerine ilişkin olarak ticareti kolaylaştırıcı ikili inisiyatifler belirlemek üzere çabalayacaklardır. Bu inisiyatifler aşağıdakileri içerebilir: (a) teknik düzenlemeler ve standartların yakınlaştırılması veya denkleştirilmesi gibi düzenleyici hususlarda işbirliği; (b) uluslararası standartlara uyum; (c) tedarikçi uygunluk beyanına güven; (d) uygunluk değerlendirme kuruluşlarının değerlendirilmesinde akreditasyonun kullanılması; ve (e) uygunluk değerlendirme prosedürlerinin tanınması yoluyla işbirliği. Madde 7.7 Uygunluk Değerlendirme Prosedürleri ve Akreditasyon 1. Taraflar, diğer Tarafın ülkesinde yürütülen uygunluk değerlendirme prosedürleri sonuçlarının kabulünü kolaylaştırmak için aşağıdakiler de dahil olmak üzere geniş kapsamlı mekanizmaların varlığını tanır; (a) her bir Tarafın ülkesindeki uygunluk değerlendirme kuruluşları arasında ihtiyari düzenlemeler; (b) diğer Tarafın ülkesinde yerleşik kuruluşlar tarafından yürütülen belirlenmiş düzenlemelere dair uygunluk değerlendirme prosedürleri sonuçlarının karşılıklı kabulüne ilişkin anlaşmalar; (c) diğer Tarafın ülkesinde gerçekleştirilen uygunluk değerlendirme prosedürleri sonuçlarının bir Tarafça tek taraflı olarak tanınması; (d) uygunluk değerlendirme kuruluşlarının değerlendirilmesinde akreditasyon prosedürleri ve uluslararası karşılıklı tanıma düzenlemeleri altında akreditasyon ve belgelendirme kuruluşlarının tanınmasının desteklenmesi; (e) uygunluk değerlendirme kuruluşlarının hükümetçe belirlenmesi; (f) uygun olduğunda, tedarikçi uygunluk beyanına güvenilmesi: ve (g) Tarafların taraf olduğu bölgesel ve uluslararası çok taraflı tanıma anlaşmalarının ve düzenlemelerinin kullanılması. 2. Paragraf 1'i göz önünde bulundurarak, Taraflar aşağıdakileri taahhüt ederler: (a) uygunluk değerlendirme sonuçlarının kabulünü kolaylaştırma amacıyla bu ve benzeri mekanizmalara dair bilgi değişimini güçlendirmeyi; (b) özellikle belirli ürünler için uygun uygunluk değerlendirme prosedürlerinin seçiminde kullanılacak kriterler başta olmak üzere, uygunluk değerlendirme prosedürlerine dair bilgi değişimini; (c) akreditasyon politikasına dair bilgi değişimini ve akreditasyonda uluslararası standartlar ile örneğin Uluslararası Laboratuvarlar Akreditasyon Birliği ve Uluslararası Akreditasyon Forumu mekanizmaları yoluyla Tarafların akreditasyon kuruluşlarının yer aldığı uluslararası anlaşmalardan en iyi şekilde nasıl yararlanılacağının dikkate alınacağını; ve (d) TTE Anlaşması Madde 5.1.2 uyarınca, gereğinden fazla sıkı olmayan uygunluk değerlendirme prosedürlerinin talep edilmesini. 3. Uygunluk değerlendirme prosedürleri sonuçlarının kabulünün kolaylaştırılması ve birbirlerinin uygunluk değerlendirme sonuçlarının sürekli güvenilirliğinin geliştirilmesi için geniş kapsamlı mekanizmaların tanınmasında Taraflar, ilgili uygunluk değerlendirme kuruluşlarının teknik yeterliliği gibi konularda görüş alışverişi yapabilirler. 4. Her bir Taraf, diğer Tarafın ülkesindeki uygunluk değerlendirme kuruluşlarını akredite etme, onaylama, lisans verme veya olmazsa tanımada, birbirlerinin Uluslararası Laboratuvarlar Akreditasyon Birliği ve Uluslararası Akreditasyon Forumu yükümlülükleri kadarıyla kendi ülkesindeki uygunluk değerlendirme kuruluşlarına davrandığından daha az avantajlı davranmayacaktır. Madde 7.8 Şeffaflık 1. Taraflar, taslak teknik düzenlemeler ve uygunluk değerlendirme prosedürlerine ilişkin kişilere yorum yapma imkanı sağlamak dahil şeffaflığın karar sürecine etkisinin önemini kabul ederler. Taraflardan biri TTE Anlaşması'nın 2.9. veya 5.6. maddeleri uyarınca bir bildirim yayımladığında, söz konusu Taraf: (a) bildirime taslak teknik düzenleme ya da uygunluk değerlendirme prosedürünün amacını ve önerdiği yaklaşımın gerekçesini açıklayan bir ifadeyi ekler; ve (b) TTE Anlaşması uyarınca DTÖ Üyelerine taslağı göndermesiyle eş zamanlı olarak diğer Tarafın TTE Anlaşması Madde 10 uyarınca belirlenen bilgi bildirim merkezine, taslağı elektronik olarak iletir. Taraflar alt paragraf (b)'de belirtilen taslağın iletilmesinden sonra kamuoyu ve diğer Tarafın yazılı yorumda bulunulabilmesi için en az 60 gün süre tanımalıdır. 2. Taraflardan biri TTE Anlaşması'nın 2.10. veya 5.7. maddeleri kapsamında bir bildirim yaptığında, bildirimi eş zamanlı olarak alt paragraf 1(b)'de atıfta bulunulan bilgi bildirim merkezi aracılığıyla elektronik olarak diğer Tarafa iletecektir. 3. Taraflardan biri talep üzerine, kabul ettiği ya da kabul etmeyi planladığı bir standart, teknik düzenleme ya da uygunluk değerlendirmesi prosedürünün amacı ve gerekçesine ilişkin diğer Tarafa bilgi verecektir. Madde 7.9 Teknik İşbirliği İşbu Fasıl'ın amaçlarını gerçekleştirmek maksadıyla, Taraflar, herhangi bir Tarafın talebi üzerine ve mümkün olması durumunda aşağıdaki konularda işbirliği yapacaklardır: (a) teknik düzenlemeler, standartlar, uygunluk değerlendirmesi, metroloji ve akreditasyondan sorumlu ulusal kurumlar tarafından yayımlanan mevzuat, yönetmelikler, kurallar ve diğer bilgiler ile süreli yayınlar hakkında bilgi değişimi; (b) onaylanmış kuruluşlar da dahil, uygunluk değerlendirmesi ve belgelendirme kuruluşları ile uygunluk değerlendirme kuruluşlarının belirlenmesi ve akreditasyonuna ilişkin genel bilgi ve yayımların değişimi; (c) karşılıklı belirlenen: usul ve esaslar çerçevesinde teknik danışmanlık, bilgi ve destek sağlanması ve diğer Tarafın standartlar, teknik düzenlemeler ve uygunluk değerlendirmesi prosedürleri ve ilgili faaliyetlerine ilişkin sistemini geliştirmek için deneyim paylaşımı; (d) özellikle ikili ticarete konu bir malın bir Tarafın ilgili teknik düzenlemeler ve uygunluk değerlendirme prosedürlerine uyumsuzluğu durumunda bilgi değişimini artırma; (e) ilgili teknik düzenlemeler, standartlar ve uygunluk değerlendirme prosedürlerinin uyum ve/veya denkliğini araştırma; (f) diğer Tarafın talebi üzerine, daha ileri işbirliğine yönelik sektör spesifik önerileri öncelikli dikkate alma; (g) Tarafların standardizasyon, test, belgelendirme, akreditasyon ve metrolojiden sorumlu, özel ve/veya kamu, kuruluşları arasında ikili işbirliğini geliştirme ve destekleme; (h) bu Fasıl kapsamındaki konuları ele alan ilgili uluslararası kuruluşlar ve forumlarda ikili işbirliğini arttırma; ve (i) mümkün olduğunca, TTE konularına ilişkin olarak uluslararası düzeyde katılım sağlanan anlaşmalar ve programlarla ilgili diğer Tarafı bilgilendirme. Madde 7.10 Standartlar, Teknik Düzenlemeler ve Uygunluk Değerlendirme Prosedürleri Alt Komitesi 1. Taraflar, bu vesile ile her iki tarafın da temsilcilerinden oluşan bir Standartlar, Teknik Düzenlemeler ve Uygunluk Değerlendirmesi Prosedürleri Alt Komitesi (bundan sonra TTE Konuları Alt Komitesi olarak anılacaktır) kurmuşlardır. 2. İşbu Madde'nin amaçları bakımından, TTE Konuları Alt Komitesi'nin eşgüdümü aşağıdakiler tarafından sağlanacaktır: (a) Türkiye için, Ekonomi Bakanlığı, Ürün Güvenliği ve Denetimi Genel Müdürlüğü veya halefi; ve (b) Malezya için, Bilim, Teknoloji ve İnovasyon Bakanlığı, Malezya Standartları Bölümü veya halefi. 3. İletişimi kolaylaştırmak ve TTE Konuları Alt Komitesi'nin düzenli işleyişini sağlamak için Taraflar, işbu Anlaşma'nın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren iki ayı geçmeyecek bir sürede temas noktası belirleyeceklerdir. 4. TTE Konuları Alt Komitesi'nin işlevleri aşağıdakileri içerecektir: (a) İşbu Fasıl'ın uygulama ve yönetiminin izlenmesi; (b) teknik düzenlemelerin ve uygunluk değerlendirme prosedürlerinin gelişimine, kabul edilmesine, uygulanmasına veya yürürlüğe girmesine ilişkin bir Tarafın ileri sürdüğü herhangi bir konunun ivedilikle ele atamasını; (c) teknik düzenlemeler ve uygunluk değerlendirme prosedürlerinin hazırlanması ve geliştirilmesindeki işbirliğinin artırılması; (d) standartlar, teknik düzenlemeler ve uygunluk değerlendirme prosedürlerine dair, Tarafların tüm makul talepleri hususunda bilgi değişimini; (e) belirli teknik düzenlemeler alanında, bir Taraftan alınan soruların uygun düzenleyici kuruluşa aktarılması yoluyla işbirliğinin kolaylaştırılmasını; (f) uygun olduğunda, Tarafların ülkelerindeki kamu ve özel sektör uygunluk değerlendirme kuruluşları arasındaki sektörel işbirliğinin kolaylaştırılmasını; (g) standardizasyon, teknik düzenlemeler ve uygunluk değerlendirme prosedürlerine ilişkin faaliyetler hakkında hükümet dışı, bölgesel ve çok taraflı forumlardaki gelişmeler üzerine bilgi değişimini; (h) bir Tarafın talebi üzerine, işbu Fasıl ile ilgili ortaya çıkan herhangi bir konuda görüş alışverişinde bulunulmasını; (i) TTE Anlaşması kapsamındaki her türlü gelişme göz önünde bulundurularak işbu Fasıl'ın gözden geçirilmesini ve bu gelişmeler çerçevesinde işbu Fasıl'da değişiklikler yapılmasına yönelik tavsiyelerin geliştirilmesini; (j) işbu Fasıl'ın uygulanması ile ilgili hususların uygun görüldüğü takdirde Ortak Komite'ye rapor edilmesini; ve (k) Tarafların, aralarındaki mal ticaretinin kolaylaştırılmağında ve TTE Anlaşması'nın uygulanmasında kendilerine yardımcı olacağını düşündükleri herhangi diğer önlemlerin alınmasını. 5. TTE Konuları Alt Komitesi, Taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça, en az yılda bir kez toplanacaktır. Gerektiği takdirde, karşılıklı anlaşma ile ad hoc çalışma grupları kurulabilecektir. 6. TTE Konuları Alt Komitesi'nin usul kuralları Taraflarca karşılıklı kabul edilecektir. TTE Konuları Alt Komitesi usul kuralları hakkında Ortak Komite'yi bilgilendirecektir. Madde 7.11 Bilgi Değişimi İşbu Fasıl'ın hükümleri çerçevesinde bir Tarafın talep ettiği herhangi bir bilgi veya açıklama, diğer Tarafça yazılı ya da elektronik olarak, Taraflar arasında kabul edilen makul bir süre içinde sağlanır. Madde 7.12 Anlaşmazlıkların Halli Taraflardan hiçbiri, bu Fasıl'dan kaynaklanan herhangi bir anlaşmazlık veya farklılık için Fasıl 12'de (Anlaşmazlıkların Halli) oluşturulan anlaşmazlıkların halli mekanizmasına başvuramayacaktır. FASIL 8 TİCARET POLİTİKASI ÖNLEİLERİ BÖLÜM 8-A İKİLİ KORUNMA ÖNLEMLERİ Madde 8.1 Tanımlar Bu Bölümün amaçları doğrultusunda; (a) yerli sanayi, ithal ürünle ilgili olarak, benzer veya doğrudan rakip ürün üreticilerinin tamamı veya ürettikleri benzer veya doğrudan rakip ürünlerin toplam üretimi o ürünlerin toplam yerli üretiminin önemli bir kısmını oluşturan yerli üreticiler anlamındadır; (b) geçici önlem, Madde 8.5'de (Geçici Önlemler) tanımlanan geçici ikili korunma önlemi anlamındadır; (c) korunma önlemi veya korunma önlemleri Madde 8.2'de (Korunma Önlemlerinin Uygulanması) tanımlanan geçici ikili korunma önlemi veya önlemleri anlamındadır; (d) ciddi zarar, bir yerli sanayi dalının durumunda belirgin bir genel bozulma anlamındadır; (e) ciddi zarar tehdidi, açıkça yaklaşan ciddi zarar anlamındadır ve yalnızca iddialara, varsayımlara veya uzak ihtimallere değil, gerçeklere dayandırılarak belirlenecektir; ve (f) geçiş dönemi, belirli bir ürüne ilişkin, işbu Anlaşma'nın yürürlüğe girmesinden başlayan ve ilgili üründeki gümrük vergisinin Ek 3-1'e uyumlu şekilde kaldırıldığı tarihten iki yıl sonrasına kadar olan süre anlamındadır. Madde 8.2 Korunma Önlemlerinin Uygulanması Geçiş dönemi süresince, işbu Anlaşma kapsamında tarifelerin indirilmesi veya kaldırılmasının sonucu olarak, Taraflardan biri menşeli bir ürünün diğer Tarafın ülkesine mutlak veya yerli üretime göre nispi olarak artan miktarda ve benzer veya doğrudan rakip mallar üreten yerli sanayi üzerinde ciddi zarar veya zarar tehdidi oluşturacak şartlarda ithal edilmesi halinde diğer Taraf ciddi zararı önlemek veya gidermek ve uyumu kolaylaştırmak için gerekli olduğu ölçüde aşağıda belirtilen korunma önlemlerini uygulayabilecektir; (a) korunma önlemi uygulanmaya başlandığı tarihten itibaren, diğer Taraf menşeli ürüne işbu Anlaşma kapsamında sağlanan gümrük vergisinin ileri indiriminin askıya alınması; veya (b) diğer Taraf menşeli ürünün gümrük vergisi oranının aşağıda belirtilen oranların daha düşük olanını geçmeyecek seviyeye yükseltilmesi: (i) korunma önlemi uygulanmaya başlandığı tarihte yürürlükte olan MFN gümrük vergisi oranı; veya (ii) işbu Anlaşma'nın yürürlüğe girdiği tarihten hemen önceki gün yürürlükte olan MFN gümrük vergisi oranı. Madde 8.3 Korunma Önlemlerinin Kapsamı ve Süresi 1. Taraflar, sadece ciddi zararı önlemek veya gidermek ve uyumu kolaylaştırmak için gerekli olabilecek bir süre için korunma önlemi uygulayacaktır. Taraflar, ilk uygulama döneminde korunma önlemini iki yıldan fazla süreyle uygulayamaz. Korunma önlemlerinin süresi, işbu Fasıl'da belirtilen şartların karşılanması ve korunma önleminin ciddi zararı önlemek veya gidermek için gerekli ölçüde uygulanmaya devam edilmesi şartıyla ve sanayinin uyum halinde olduğuna dair kanıtların olması durumunda bir yıl uzatılabilir. Korunma önleminin toplam süresi, tüm uzatmalar da dahil olmak üzere, üç yılı geçmeyecektir. 2. Bir korunma önlemi, uygulama süresine veya uzatılıp uzatılmadığına bakılmaksızın, ilgili üründeki geçiş döneminin sonunda sona erecektir. Geçiş döneminin bitiminden sonra, bir ürüne yönelik yeni bir korunma önlemi uygulanamayacaktır. 3. Korunma önleminin öngörülen uygulama süresinin bir yılı geçtiği durumlarda, korunma önlemini uygulayan Taraf uyumun hızlandırılması için söz konusu önlemi uzatma dönemi de dahil olmak üzere uygulama süresi boyunca düzenli aralıklarla kademeli olarak liberalize edecektir. 4. Bir Taraf, diğer Taraf menşeli aynı ürüne yönelik bir korunma önlemini veya geçici önlemi tekrar uygulamayacaktır. 5. Diğer Taraf menşeli ürün ithalatının toplam ithalat içindeki payının % sekizden az olduğu durumlarda soruşturma ikili korunma önlemi alınmaksızın derhal sonlandırılacaktır. 6. Bir Taraf, GATT 1984'ün XIX. Maddesi ve DTÖ Korunma Önlemleri Anlaşması'na (bundan sonra "Korunma Önlemleri Anlaşması" olarak anılacaktır) göre veya DTÖ Tarım Anlaşması veya GATT 1994'ün VI. Maddesi ve GATT 1994'ün VI. Maddesi'nin Uygulanmasına İlişkin DTÖ Anlaşması'na (bundan sonra "Anti-Damping Anlaşması" olarak anılacaktır) göre önlem uygulanan diğer Taraf menşeli bir ürüne korunma önlemi ya da geçici önlem uygulamayacaktır. 7. Bir Taraf, korunma önlemi uygulanmakta olan bir ürün için GATT 1994'ün XIX. Maddesi ve Korunma Önlemleri Anlaşması'na göre veya DTÖ Tarım Anlaşması veya GATT 1994'ün VI. Maddesi ve Anti-Damping Anlaşması'na göre korunma önlemi uygulamak isterse söz konusu önlemi GATT 1994'ün XIX. Maddesi ve Korunma Önlemleri Anlaşması'na göre veya DTÖ Tarım Anlaşması veya GATT 1994'ün VI. Maddesi ve Anti-Damping Anlaşması kapsamında önlem uygulanmasından önce sonlandıracaktır. 8. Korunma önleminin uygulamadan kaldırılması halinde önlemi uygulayan Taraf, Ek 3-1'de yer alan Tarife Cetvelinde önlemin uygulamadan kaldırıldığı tarih için belirtilen gümrük vergi oranını korunma önlemi hiç uygulanmamış gibi uygulamaya başlayacaktır. Madde 8.4 Soruşturma 1. Bir Taraf, ancak Korunma Önlemleri Anlaşması'nın 3. ve 4.2. maddelerinde belirtilen prosedürlere uygun şekilde yetkili makamlarınca yürütülen soruşturma sonucunda korunma önlemi uygulayabilecek veya mevcut bir önlemi uzatabilecektir. 2. Bu soruşturmada, ilgili bütün taraflara makul şekilde ilan yapılacak ve bir korunma önlemi uygulanmasının kamu yararına olup olmayacağı hakkında ve diğer hususlarda görüşlerini sunabilme ve diğer tarafların görüşlerine cevap verebilme imkanı dahil, ithalatçılar, ihracatçılar ve diğer ilgili tarafların delil ve görüş sunabilecekleri kamuya açık duruşmalar yapılacak ve diğer uygun yöntemler kullanılacaktır. 3. Soruşturma, başlatıldıktan itibaren mümkünse 180 gün içinde tamamlanacak, fakat bu süre hiçbir şekilde bir yılı aşmayacaktır. Soruşturmanın tamamlanmasının 180 günden daha fazla süre alması durumunda, soruşturmayı yürüten Taraf diğer Tarafı öngörülen soruşturma süresi hakkında 180. günden önce bilgilendirecektir. Soruşturmanın tamamlanmasını takiben, yetkili makamlar ilgili bütün gerçek ve hukuki hususlar hakkındaki bulgularını ve vardıkları sonuçları içeren bir raporu derhal yayımlayacaklardır. 4. Her bir Taraf, korunma önlemi soruşturması usullerine ilişkin kanun, yönetmelik, karar ve kuralların tutarlı, tarafsız ve makul bir şekilde uygulanmasını sağlayacaktır. 5. Her bir Taraf, adil, uygun, şeffaf ve etkin korunma önlemi soruşturması usullerini belirleyecek ve uygulayacaktır. Madde 8.5 Geçici Önlemler 1. İşbu Anlaşma kapsamında yapılan tarife indirimi veya muafiyeti sonucunda bir Taraf menşeli ürünün ithalatının ciddi zarar veya ciddi zarar tehdidi oluşturacak şekilde artan miktarlarda ithal edildiği yönünde açık kanıtların bulunduğu ve gecikmenin telafisi güç zararlara yol açabileceği kritik durumlarda bir Taraf Madde 8.2'in (Korunma Önlemlerinin Uygulanması) (a) ve (b) paragraflarında belirtilen şekilde geçici korunma önlemi uygulayabilecektir. 2. Geçici önlemin süresi, mümkün olması halinde 120 günü aşmaması, ancak her halükarda 200 günü kesinlikle aşmamalıdır. Bu süre içinde Madde 8.1 (Tanımlar) ve Madde 8.4'ün (Soruşturma) gerekleri yerine getirilecektir. Geçici önlemin uygulama süresi, Madde 8.3'te (Korunma Önleminin Kapsamı ve Süresi) belirtilen toplam uygulama süresinin bir parçası olarak sayılacaktır. 3. Geçici önlem kapsamında alınan ilave gümrük vergileri, Madde 8.4'te (Soruşturma) belirtilen soruşturma sonucunda artan diğer Taraf menşeli ithalatın bir yerli sanayi dalına ciddi zarar verdiği veya verme tehdidinin bulunduğu tespit edilemediği takdirde derhal geri ödenecektir. Bu durumda, geçici önlemi uygulayan Taraf, Ek 3-1'de yer alan Tarife Cetveli'nde belirtilen gümrük vergisi oranını geçici önlem hiç uygulanmamış gibi uygulayacaktır. Madde 8.6 Bildirim ve İstişare 1. Bir Taraf, aşağıdaki hallerde diğer Tarafa yazılı olarak acilen bildirimde bulunacaktır: (a) Madde 8.4 (Soruşturma) kapsamında soruşturma açılması; (b) işbu Anlaşma kapsamında gümrük vergilerinin azaltılması veya kaldırılması sonucunda diğer ülke menşeli eşya ithalatındaki artışın ciddi zarar veya ciddi zarar tehdidine neden olduğunun tespit edilmesi; (c) bir korunma önlemi uygulamaya, süresini uzatmaya veya geçici önlem uygulamaya karar verilmesi; ve (d) daha önce uygulanan korunma önleminin kademeli olarak liberalleştirilmesine karar verilmesi. 2. Soruşturmayı yürüten Taraf, diğer Tarafa, Madde 8.4 (Soruşturma) paragraf 1 gereğince, yetkili makamlarca çıkarılan raporun kamuya açık bir örneğini en kısa sürede sağlayacaktır. 3. Paragraf 1(a)'da belirtilen yazılı bildirimde, soruşturmanın başlatılma nedeni, soruşturma konusu menşeli ürünün açık bir tanımı ve ürünün alt pozisyonu veya daha detaylı AS kodu, soruşturmaya konu dönem ve soruşturmanın başlatılma tarihi yer alacaktır. 4. Paragraf 1(b) ve (c) kapsamında yapılan bildirimlerde, önlemi uygulayan veya uzatan Taraf işbu Anlaşma kapsamında gümrük vergisinin azaltılması veya kaldırılması sonucu diğer Taraf menşeli ürünün artan ithalatının neden olduğu ciddi zarar veya zarar tehdidine ilişkin delilleri; söz konusu ürünün tam bir tanımını, alt pozisyonunu veya daha detaylı AS pozisyonunu; önerilen korunma önlemine ilişkin detayları ve önlemin başlangıcı, süresi ve eğer uygulanabiliyor ise tedbirin kademeli olarak liberalizasyonu için takvimi ortaya koyacaktır. Korunma önleminin uzatılması durumunda, yerli sanayinin uyum sağlamakta olduğuna dair deliller de sunulacaktır. Talep edilmesi halinde, korunma önlemini uygulayan veya uzatan Taraf mümkün olabildiği ölçüde diğer Tarafın gerekli gördüğü ek bilgileri sağlayacaktır. 5. Korunma önlemi uygulamayı veya mevcut korunma Önleminin süresini uzatmayı teklif eden Taraf, diğer hususlar yanında, paragraf 4 kapsamında sağlanan bilgileri gözden geçirmek, önlem hakkında fikir teatisinde bulunmak ve Madde 8.7 (Tazminat) paragraf 1'de belirtilen tazminat hususunda anlaşmaya varmak için diğer Taraf ile ön istişarelerde bulunmak üzere yeterli imkan sağlayacaktır. 6. Taraflardan birinin Madde 8,5'de (Geçici Önlemler) belirtildiği şekilde geçici önlem uygulaması durumunda, diğer Tarafın talebi üzerine, önlem alındıktan hemen sonra istişareler başlatılacaktır. 7. İşbu Madde'deki bildirime ilişkin hükümler, Taraflardan herhangi birinin, açıklanması kanunların uygulanışına engel teşkil edecek, kamu yararına aykırı bir durumu ortaya çıkaracak ya da belirli kamu veya özel kuruluşların meşru ticari çıkarlarına halel getirecek gizli bilgileri açıklamasını gerektirmeyecektir. Madde 8.7 Tazminat 1. Bir korunma önlemi uygulamayı teklif eden Taraf, diğer Tarafla istişare ederek, korunma önleminin uygulama süresince, diğer Tarafa karşılıklı olarak mutabakat sağlanmış eşdeğer tavizler şeklinde tazminat sağlayacaktır. Bu istişareler korunma önlemi uygulama kararı alınmasını müteakip 30 gün içinde başlayacak ve Madde 8.6 (Bildirim ve istişare) paragraf 5'te belirtildiği şekilde önlem uygulamasından önce yapılacaktır. 2. Taraflar istişarelerin başladığı tarihten itibaren 30 gün içinde anlaşmaya varamazlarsa, ihracatçı Taraf, korunma önlemini uygulayan Tarafa tanıdığı eşdeğer tavizlerin uygulanmasını askıya alma konusunda serbest olacaktır. 3. Bir Taraf, paragraf 2 kapsamında tavizlerin askıya alınmasından en az 30 gün önce, diğer Tarafa yazılı bildirimde bulunacaktır. 4. Paragraf 2'de belirtilen askıya alma hakkı, korunma önleminin ithalattaki mutlak bir artış nedeniyle alınmış olması halinde ikili korunma önleminin yürürlükte olduğu dönemin ilk iki yılı boyunca uygulanmayacaktır. Madde 8.8 Anlaşmazlıkların Halli 1. Taraflardan hiçbiri, Fasıl 12'de (Anlaşmazlıkların Halli) oluşturulan anlaşmazlıkların halli mekanizmasına başvuramayacaktır. Bu Bölürn'ün herhangi bir hükmünün yorumlanması, yürütülmesi veya uygulanmasına ilişkin olarak Taraflar arasında olabilecek herhangi bir sorun, farklılık veya uyuşmazlık Madde 8.8 (Bildirim ve istişare) gereğince karşılıklı istişare ve müzakere yoluyla dostane şekilde çözülecektir. 1. Bu Bölümle ilgili olarak Taraflar arasında paragraf 1 kapsamında çözülemeyen herhangi bir sorun, farklılık veya uyuşmazlık Ortak Komite'ye götürülecektir. BÖLÜM 8-B GENEL KORUNMA ÖNLEILERİ Madde 8.9 Genel Korunma Önlemleri 1. Her bir Taraf, GATT 1994'!ün XIX. Maddesi ve Korunma Önlemleri Anlaşması ve DTÖ Anlaşması'nın ilgili diğer tüm hükümleri ite bunların yerini alacak diğer Anlaşmalardaki hak ve yükümlülüklerini saklı tutar. 2. İşbu Anlaşma, Taraflara GATT 1994'ün XIX. Maddesi'nde, Korunma Önlemleri Anlaşmasında ve bunların yerini alacak diğer anlaşmalarda öngörülen eylemlere ilişkin olarak ilave hiçbir hak veya yükümlülük getirmez. 3. Fasıl 11 (Kurumsal Hükümler) ve Fasıl 12 (Anlaşmazlıkların Halli) bu Bölüm'e uygulanmayacaktır. BÖLÜM 8-C ANTİ-DAMPİNG ÖMLEMLERİ Madde 8.10 Genel Hükümler 1. Taraflar, GATT 1994'ün VI. Maddesi ve Anti-Damping Anlaşması çerçevesindeki hak ve yükümlülüklerini muhafaza ederler, 2. Bu Bölüm'de aksi belirtilmedikçe, işbu Anlaşma anti-damping soruşturmalarının açılması ve yürütülmesi ile paragraf 1'de belirtilen dampinge karşı önlemlerin uygulanması hususlarında Taraflara herhangi bir ilave hak ve yükümlülük getirmemektedir. Madde 8.11 Daha Az Oranda veya Miktarda Önlem Bir Taraf, önlem düzeyinin zararı ortadan kaldırmaya yeterli olması şartına dayanarak dampinge karşı önlem yürürlüğe koymaya karar verirse, bu Tarafın damping marjından daha az oranda veya miktarda önlem yürürlüğe koyması beklenir. Madde-8.12 DTÖ Anti-Damping Uygulamaları Komitesi'nin Önerileri Her bir Taraf, diğer Tarafın mallarına karşı yürütülen bütün soruşturmalarda, DTÖ Anti-Damping Uygulamaları Komitesi'nin önerilerini dikkate alabilir. Madde 8.13 Bildirim 1. Bir anti damping soruşturmasının başlatılmasından sonra, soruşturmayı başlatan Taraf, Anti-Damping Anlaşması Madde 12.1.1'de belirtilen bildirimi yazılı olarak diğer Tarafa mümkün olan en kısa sürede yapacaktır. 2. Taraflar, Anti-Damping Anlaşması Madde 5,5'te belirtilen bildirimleri ve bahsedilen bildirimlere ilişkin ön yazıları İngilizce olarak yapacaktır. Madde 8.14 İletişim Noktası 1, Her iki Taraf Madde 8.13'te (Bildirim) belirtilen bildirimleri Büyükelçiliklerin, yanı sıra, soruşturma makamlarına da yapacaktır. 2. Paragraf 1'de belirtilen bildirim günü ile ilgili herhangi bir anlaşmazlıkta, bildirimin Büyükelçiliklere gönderilme günü bağlayıcı sayılır. Madde 8.15 Anlaşmazlıkların Halli Fasıl 11 (Kurumsal Hükümler) ve Fasıl 12 (Anlaşmazlıkların Halli) bu Bölüm'e uygulanmayacaktır. BÖLÜM 8-D ÖNLEMLERİN ETKİSİZ KILINMASININ ENGELLENMESİ ALANINDA İŞBİRLİĞİ Madde 8.16 İşbirliği Alanları 1. Taraflar ticaret politikası önlemlerinin etkisiz kılınmasının önlenmesinde işbirliği yapmaya çaba sarf edeceklerdir. İşbirliği alanları şunlardır: (a) ilgili taraflara soru formaları ve diğer belgelerin iletilmesi; (b) firmalar ve sektörün tümü hakkında bilgi alışverişi yapılması; (c) önlemlerin etkisiz kılınmasına karşı soruşturma konusu eşyaya ilişkin ticari veri ve benzeri bilgilerin alışverişinin yapılması ve (d) Taraflarca karşılıklı olarak anlaşılacak diğer muhtemel işbirliği alanları. 2. Bu Bölüm'deki hiçbir husus bu Fasıl uyarınca diğer Tarafı ifşasının aşağıdakilere neden olacağını değerlendirdiği gizli bilgilere veya bunlara erişime olanak sağlamasını gerektirecek şekilde yorumlanamaz: (a) kanunları ile belirlendiği üzere kamu yararına aykırı olacak; (b) finansal kurumların şahıs müşterilerinin finansal hesap ve işlemleri ya da kişisel bilgilerini koruyanlar dahil ancak bunlarla sınırlı olmayacak şekilde, herhangi bir kanuna aykırı olacak; (c) kanunların uygulanmasını engelleyecek ve. (d) kamu ya da özel belli işletmelerin rekabetçi pozisyonları dahil meşru ticari çıkarlara halel getirecek. 3. Taraflardan birinin bu Bölüm çerçevesinde diğer Tarafa bilgi sağlaması ve bu bilgiyi gizli olarak sınıflandırması durumunda, bilgiyi alan Taraf bilginin gizliliğini sürdürecek, aldığı bilgiyi sadece bilgiyi veren Tarafın belirttiği amaçlar için kullanacak ve bilgiyi veren tarafın özel yazılı onayını almadan ifşa etmeyecektir. 4. Fasıl 11 (Kurumsal Hükümler) ve Fasıl 12 (Anlaşmazlıkların Halli) bu Bölüm'e uygulanmayacaktır. BÖLÜM 8-E TELAFİ EDİCİ ÖNLEMLER Madde 8.17 Telafi Edici Önlemler 1. Her bir Taraf, DTÖ Sübvansiyonlar ve Telafi Edici Önlemler Anlaşması çerçevesindeki hak ve yükümlülüklerini koruyacaktır. 2. Fasıl 11 (Kurumsal Hükümler) ve Fasıl 12 (Anlaşmazlıkların Halli) bu Bölüm'e uygulanmayacaktır. BÖLÜM-8-F İŞBİRLİĞİ Madde 8.18 İşbirliği 1. Taraflar, işbu Fasıl'ın hükümleriyle tutarlı şekilde karşılıklı çıkarları doğrultusunda işbirliği, birlikte çalışma ve bilgi değişimi fırsatlarını araştıracaklardır. Bu tür fırsatlar ticaret politikası önlemleri kanunlarının yönetimi ile ilgili teknik yardım, kapasite inşa etme ve eğitim programlarının geliştirilmesini içerir. 2. Taraflar, işbu Fasıl'ın. Uygulanmasının kolaylaştırılması için işbirliği yapmayı kabul ederler. FASIL 9 EKONOMİK VE TEKNİK İŞBİRLİĞİ Madde 9.1 Amaçlar 1. Taraflar, aralarında hâlihazırda yürürlükte olan ticari, ekonomik ve teknik işbirliği alanlarındaki anlaşmaların hükümlerine halel getirmeksizin, karşılıklı menfaat sağlayacak alanlarda kapasite geliştirme faaliyetlerini teşvik etmek amacıyla işbu Anlaşma'dan elde edecekleri faydayı geliştirmeye ve arttırmaya yönelik işbirliği için bir çerçeve oluşturma konusunda anlaşmışlardır. 2. Taraflar, aşağıdakilerle sınırlı olmamak kaydıyla, şu alanlarda yakın işbirliği içerisinde olacaklardır: (a) ekonomik ve teknik işbirliğini aralarında geçerli olan yasalara ve düzenlemelere uygun olarak teşvik etme ve geliştirme; (b) aralarındaki mevcut ilişkileri geliştirme ve yeni işbirliği alanları kurma; (c) insan kaynaklarının gelişimini destekleme, ticaret ve yatırım için yeni fırsatlar yaratma, uygun olan halterde, özel sektörün de katılımı ile rekabetçiliği ve yenilikçiliği teşvik etme; (d) karşılıklı ekonomik büyüme ve gelişmeyi teşvik etmek için stratejik ittifakların oluşturulması ve geliştirilmesinde özel sektörlerinin önemli rolüne katkıda bulunma; (e) birbirlerinin mal, hizmet ve yatırımlarının kendi pazarlarındaki varlığının desteklenmesi ve (f) karşılıklı menfaat içeren alanlarda aralarındaki işbirliği faaliyetlerini arttırma ve seviyesini derinleştirme. Madde 9.2 Kapsam 1. Taraflar, aşağıdaki hususlarda ellerinden gelen gayreti göstereceklerdir: (a) Tarafların ekonomilerini daha fazla yakınlaştırması olası alanlar üzerinde yoğunlaşmak; (b) işbu Anlaşma'nın uygulanması için gerekli kurum ve insan kaynaklarını oluşturmaya katkıda bulunacak kapasite geliştirme ve eğitim programlarını teşvik etmek; (e) özel sektörleri arasında ortak girişimler, ortak yatırımlar ve diğer işbirliği biçimlerini teşvik etmek; (d) Tarafların ürün ve hizmetlerinin, her iki ülke ve üçüncü ülke pazarlarında ortak pazarlama ve tanıtımını desteklemek, 2. İşbu Anlaşma kapsamında işbirliği, öncelikli olarak bu Fasıl'ın 9,3 ila 9.17, maddeleri arasında ayrıntılı olarak atıfta bulunulan aşağıdaki alanları kapsayacak, ancak, bunlarla sınırlı olmayacaktır; (a) hizmetler; (b) yatırım teşvik; (c) küçük ve orta ölçekli işletmeler (KOBİ'ler); (d) ticaretin geliştirilmesi; (e) tarım ve gıda sanayi; (f) ulaştırma; (g) turizm; (h) çevre; (i) araştırma, geliştirme ve yenilikçilik; (j) fikri mülkiyet; (k) sağlık; (l) enerji; (m) helal ile ilgili alanlar; (n) elektronik ticaret ve (o) otomotiv. 3. Taraflar, işbirliğini eğitim ve beşeri sermayenin gelişimi, iletişim, bilim ve teknoloji gibi ancak bunlarla sınırlı olmayan diğer alanlara genişletebilirler. 4. İşbirliği faaliyetleri bunlarla sınırlı olmayacak şekilde aşağıdaki alanları kapsayabilir: (a) bilgi değişimi; (b) diyalog, konferans ve seminerler; (c) ortak araştırma programlarının geliştirilmesi; (d) özel sektör işbirliğinin teşviki; (e) teknik, idari ve düzenleyici yardım ve (f) sergi ve fuarlara karşılıklı katılım sağlanmasının teşviki; 5. İşbirliği alanları, mevcut veya yeni düzenlemelerle geliştirilebilir. Madde 9.3 Hizmetler Alanında İşbirliği 1. Taraflar, hizmetler sektörünün ekonomilerinin gelişmesi ve büyümesindeki artan öneminin farkında olarak, DTÖ Hizmet Ticareti Genel Anlaşması ("GATS") ile uyumlu bir şekilde, kendi yetkinlik alanlarının sınırları dâhilinde hizmetler sektöründe birbirleriyle işbirliğine gitmeyi teşvik edeceklerdir, 2. Taraflar, işbirliğini yoğunlaştıracakları karşılıklı yarar sağlayacak sektörleri belirleyeceklerdir. İşbirliği, hizmetler sektöründe verimliliği ve rekabet gücünü arttırmayı hedefleyecektir. 3. Taraflar, kendi müteahhitlik ve müteahhitlikle ilgili hizmet sektörlerinin potansiyel ve kapasitesini göz önünde bulundurarak, firmaları arasında Türkiye'de ve Malezya'da ve aynı zamanda üçüncü ülkelerdeki işbirliği fırsatlarını araştıracaklardır. 4. Taraflar, ilgili alanlardaki pazarlar ve faaliyetler hakkında özel sektörleri arasındaki bilgi alışverişini teşvik edeceklerdir. Madde 9.4 Taraflar Arasında Yatırımların Teşvikinde İşbirliği Taraflar, yatırım ve teknoloji akışını teşvik etmenin, ekonomik büyüme ve kalkınmanın sağlanması için önemli bir araç olduğunu kabul ederler, Taraflar, "Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ve Malezya Hükümeti arasında Yatırımların Karşılıklı Teşviki ve Korunmasına İlişkin Anlaşma"nın hükümlerine halel getirmeksizin bunlarla sınırlı olmamak kaydıyla, aşağıdaki alanlarda işbirliği yapmak üzere uzlaşmışlardır: (a) yatırım teşvik ve kapasite geliştirme faaliyetlerinde etkin olma yollarının ele alınması; (b) yatırım fırsatları konusunda farkındalığı arttırmak üzere kanunlar, yönetmelikler ve politikalar da dahil, yatırıma dair bilgi alışverişi: ve tedarikinin kolaylaştırılması; (c) Tarafların veya özel sektörlerinin yatırım teşvik faaliyetlerinin özendirilmesi ve desteklenmesi; ve (d) üçüncü ülkelerde yatırımı teşvik etmek amacıyla özel sektörleri arasında ortak girişim veya her türlü işbirliği kurulmasının teşvik edilmesi. Madde 9.5 Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeler Arasında İşbirliği Taraflar, ticari ve ekonomik faaliyetleri, daha da geliştirmek amacıyla, iş ve yatırım imkânlarını iyileştirmenin yani sıra, KOBİ'Ieri arasındaki ortak girişimleri teşvik etmeye öncelik vereceklerdir. Bu çerçevede Taraflar, diğer hususların yanı sıra; (a) işbirliği ve deneyim paylaşımını kolaylaştırmak amacıyla, teknoloji aktarımı, ürün kalitesini geliştirme, tedarik zinciri bağlantılar, KOBl'ler için finansmana erişim ve teknik destek gibi alanlarda Türk ve Malezya KOBİ'leri için ağ iletişimi fırsatlar; oluşturacak; (b) Malezya ve Türkiye arasındaki yatırımları kolaylaştıracak; (c) Malezya'dan ve Türkiye'den resmi görevliler ve uzmanlar tarafından yapılacak ziyaretler ve görüşmeler aracılığıyla birbirlerinin politika ve faaliyetlerine dair anlayışı geliştirecek ve deneyimlerini paylaşacak; (d) müteahhitlik ve müteahhitlikle ilgili hizmetleri, yenilik, araştırma ve geliştirme, bilişim teknolojileri ve imalat sanayi gibi sektörlerdeki yüksek vasıflı işçiler ve teknisyenlerin kapasitelerini geliştirmeye yönelik işbirliğine gidecek; (e) girişimcilik, yönetim, araştırma ve yönetim merkezleri, kalite ye üretim standartları konularında bilgi değişiminde bulunacak; (f) özellikle işçilerin yetenek ve gelişimlerini teşvik etmek ve ilgili kuruluşlar arasındaki iletişimi güçlendirmek için ilgili kurumları diyalog ve yakın işbirliği içerisinde bulunmaları hususunda teşvik edecek; ve (g) ülkelerinin KÖBİ'lerinin girişimcilik ağlarını teşvik edecek, ilgili Ticaret/Sanayi Odaları/Birlikleri arasındaki işbirliklerini destekleyecek ve KÖBİ'lere yardım sağlayan ilgili yapıları arasında ağların kurulmasını teşvik edeceklerdir. Madde 9.6 Ticaretin Geliştirilmesinde İşbirliği Ticaretin geliştirilmesi konusundaki işbirliği öncelikle şunlara odaklanacaktır: (a) Taraflar arasındaki ticaretin geliştirilmesi, çeşitlendirilmesi ve arttırılması ile yerel, bölgesel ve uluslararası pazarlarda rekabet güçlerinin iyileştirilmesi; (b) gümrük alanında meslekî eğitim de dahil olmak üzere, gümrük ve menşe konularında işbirliğinin arttırılması; (c) her iki ülkede, iş örgütleri arasındaki işbirliğinin teşvik edilmesi ve fuar ve: sergilere katılmaları için iş çevrelerinin özendirilmesi; (d) kamu ve özel sektörde ticaret ve ilgili hizmetlerde kapasite geliştirme faaliyetlerinin, insan kaynaklarının ve mesleki becerilerin artırılması; (e) aşağıdaki hususlarda uzman ve bilgi değişirini; (i) ikili ticaret ve yatırımlarla ilgili kanunlar, yönetmelikler ve en iyi uygulamalar; (ii) Tarafların imalat sanayileri ve serbest ticaret bölgesi pratiklerinin geliştirilmesi için en iyi uygulamalar ve yöntemler ve (iii) standardizasyon, uygunluk değerlendirmesi, metroloji ve akreditasyon. (f) müşavirlik ve müteahhitlik firmalarının, birbirlerinin kalkınma projelerindeki müşavirlik ve müteahhitlikle ilişkili hizmetlerine iştirakinin kolaylaştırılması ve teşvik edilmesi; ve (g) üçüncü ülkelerde ticaret ve ticaret ile ilgili altyapı ve hizmetlerin geliştirilmesi için bölgesel işbirliğinin teşvik edilmesi, Madde 9.7 Tarım ve Gıda Sanayinde İşbirliği Taraflar, ikili ekonomik ve ticari ilişkilerin arttırılması için tarım ve gıda sanayindeki işbirliğinin önemini dikkate alarak, bunlarla sınırlı olmamak kaydıyla aşağıdaki alanlarda işbirliği yapacaklardır; (a) tarım ve gıda sanayine ilişkin bilgi, uzmanlık ve uzman değişimi; (b) eğitimler, seminerler, konferanslar ve toplantıların organize edilmesi; (c) ortak faaliyetlerde bulunulmasının teşviki; (d) her iki ülkede ve üçüncü ülkelerde, tarımsal ürünlerin ticareti ve pazarlanmasının yanı sıra, tarım ürünlerinin üretimi ve işlenmesine yatırım yapılmasının teşviki; ve (e) tarım ve gıda sanayinde teknoloji ve teknik bilgi transferinin teşviki. Madde 9.8 Ulaştırma Alanında İşbirliği 1. Taraflar, ikili ticareti geliştirmek amacıyla kara, deniz ve hava ulaşımı alanlarında faaliyet gösteren, işletmeler, örgütler ve yetkili kuruluşlar arasındaki işbirliğini mümkün olduğu ölçüde teşvik edeceklerdir. 2. Taraflar, uluslararası ticaret ile ilgili lojistik konusunda bilgi: ve uzmanlık değişiminde bulunacaklardır. Madde 9.9 Turizm Alanında işbirliği Taraflar aşağıdaki alanlarda işbirliğinde bulunacaklardır: (a) özel ve kamu turizm örgütleri, kuruluşları veya birlikleri arasında işbirliğinin teşvik edilmesi; (b) turizm fırsatları, sergiler, kongreler ve yayınlar hakkında bilgi paylaşımı; (c) turizm alanında uzmanlık ve en iyi uygulamaların değişimi; ve (d) turizm eğitimi konusunda işbirliğinin güçlendirilmesi. Madde 9.10 Çevre Alanında İşbirliği 1. Ortak küresel veya yerel meselelere ilişkin alanlarda çevresel işbirliği çalışma programı, diğerlerinin yanı sıra, şunları da içerebilir; (a) iklim değişikliği; (b) biyo-çeşitlilik ye doğal kaynakların korunması; (c) zararlı kimyasalların yönetimi; (d) hava kalitesi; (e) su yönetimi; (f) atik yönetimi; (g) deniz ve kıyılarda ekolojik koruma ve kirlilik kontrolü; (h) stratejik çevresel etki değerlendirmesi; (i) su ve kanalizasyon sistemlerinin yönetimi; (j) madencilik uygulamaları ve madenlerin rehabilitasyonu; ve (k) çevresel bilincin arttırılması. 2, Taraflar, işbu Maddenin daha iyi uygulanması için temas noktaları belirlenmesi hususunda uzlaşmışlardır. Madde 9.11 Araştırma, Geliştirme ve Yenilikçilik Alanlarında İşbirliği Araştırma, geliştirme ve yenilikçilik alanlarında işbirliği, karşılıklı ve tamamlayıcı çıkarların bulunduğu sektörlerdeki işbirliği faaliyetleri vasıtasıyla gerçekleştirilecektir. Taraflar ayrıca, mümkün olduğu takdirde, yenilikçi ürün ve hizmetlerin geliştirilmesinin yanı sıra, bağlantı, yenilikçilik ve teknoloji değişimini desteklemeye yönelik faaliyetler için ortaklıkları teşvik edeceklerdir. Madde 9.12 Fikri Mülkiyet Alanında İşbirliği 1, Fikri mülkiyet haklarının uygulanması, tanıtımı, yayılması, idaresi, korunması ve etkin bir şekilde uygulanması ve bu hakların ihlalinin engellenmesi, sahtecilik ve korsana karşı mücadelenin yanı sıra, bu tür hakların korunması ve kontrolü için ulusal örgütlerin kurulması ve güçlendirilmesi ile ilgili konularda Taraflar, kapasitelerine ve tabi oldukları kanunları, yönetmelikleri ve politikalarına göre işbirliği yapmayı kabul etmektedirler. 2. İşbu Fasıl'ın amaçları doğrultusunda fikri mülkiyet hakları, Ticaretle Bağlantılı Fikri Mülkiyet Hakları Anlaşması'nda tanımlanan ve tarif edilen, telif hakları ve ilgili haklar, ticari markalardaki haklar, coğrafi işaretler, endüstriyel tasarımlar, patentler, entegre devrelerin düzen tasarımları ye bitki çeşitliliği haklarını ifade etmektedir, Madde 9.13 Sağlık Alanında İşbirliği 1. Taraflar, mümkün olan ölçüde, şu konularda işbirliği içerisinde olacaklardır: (a) anne ve çocuk sağlığı ile üreme sağlığı hizmetleri; (b) eczacılık ürünleri hakkında bilgi paylaşımı; (c) Tarafların ilaç alanında ilgili düzenleyici makamları arasında ilaç eğitim ve uygulamaları hakkında bilgi paylaşımı ile iletişim kanalları kurmaları; (d) gıda güvenliği hakkında bilgi paylaşımı; (e) beslenme alanında bilgi paylaşımı ve uzmanlık değişimi; ve (f) sağlık hizmetleri seyahatleri alanında bilgi, uzmanlık ve en iyi uygulamaların paylaşımı. 2. Taraflar, sağlık ve tıp konularında karşılıklı olarak mutabık kalınacak diğer işbirliği alanları veya biçimleri üzerinde çalışmaya karar verecektir. Madde 9.14 Enerji Alanında İşbirliği 1. Taraflar enerji konusunun, iki ülke arasındaki potansiyel işbirliği alanlarından birini oluşturduğunu teyit ederler. Bu bağlamda, Taraflar aşağıdaki hususlarda anlaşmışlardır: (a) enerji kullanımı etkinliğini geliştirmek için bilgi değişimi; (b) kamu ve özel sektör işbirliğinin teşviki; ve (c) alternatif enerji kaynakları ve yenilenebilir enerji kullanımının teşvik edilmesi. 2. Taraflar, enerji sektörlerinin potansiyel ve kapasitesini dikkate alarak, firmalarının Türkiye ve Malezya'nın yanı sıra, üçüncü ülkelerde işbirliğinde bulunması imkânlarını araştıracaklardır. 3. Taraflar, madencilik ve mineral yakıtlar alanında işbirliği olanaklarını araştırabilirler. Madde 9.15 Helal İle İlgili Alanlarda İşbirliği 1. Taraflar, en iyi helal uygulamalarının geliştirilmesinin teşvik edilmesi için işbirliğinde bulunacaktır. Bu amaçla Taraflar: (a) en iyi helal uygulamaları, metodolojiler, referans materyalleri ve araştırma sonuçları ile ilgili olarak bilgi, deneyim, uzmanlık paylaşımı ve değişiminde bulunacaktır; ve (b) helal ile ilgili özel faaliyetler, ticari etkinlikler, konferanslar ve seminerler konusunda işbirliğinde bulunacaktır. Madde 9.16 Elektronik Ticaret Alanında İşbirliği 1. Taraflar, pek çok sektördeki ticaret olanaklarını kolaylaştırma konusunda elektronik ticaretin önemini kabul ederler. Her iki Tarafın özel sektörleri, elektronik ticaretin geliştirilmesi ve ticari teamüllerin tesis edilmesi konularına öncülük etmelidir. 2. Taraflar, elektronik ticarette gereksiz kısıtlamalara gidişmesinden kaçınmalıdır. Uygulanacak olan hükümet eylemleri, gerektiğinde, şeffaf olmalıdır. 3. Taraflar, gelecekte elektronik ticaretin geliştirilmesini desteklemek için aşağıdaki yöntemleri kullanarak kapasiteleri ölçüsünde birlikte çalışacaklardır: (a) elektronik ticarete ilişkin konularda uzman düzeyindeki ikili görüşmelerin teşviki; ve (b) elektronik ticarete ilişkin konularda deneyim ve en iyi uygulamaların paylaşımı. Madde 9.17 Otomotiv Alanında İşbirliği Taraflar, diğer hususların yanı sıra, teknik uzmanların değişimi ile bilgi ve teknoloji paylaşımını artırmak üzere, otomotiv sektöründeki şirketler arasında işbirliğini teşvik edecektir. İşbirliği alanları ve biçimleri, şirketler ve ilgili kuruluşlarca belirlenecektir. Madde 9.18 Ekonomik ve Teknik İşbirliği Alt Komitası 1. İşbu Fasıl'ın amaçları doğrultusunda, Taraflar, bir Ekonomik ve Teknik İşbirliği Alt Komitesi kurmuşlardır. 2. Ekonomik ve Teknik İşbirliği Alt Komitesi: (a) Tarafların temsilcilerinden oluşacaktır ve ortak kararla, ilgili konuları tartışmaya yeterli uzmanlığa sahip hükümet dışı ilgili kuruluş temsilcilerini de davet edebilecektir; ve (b) eş başkanlığı Tarafların resmi görevlilerince yapılacaktır. 3. Ekonomik ve Teknik İşbirliği Alt Komitesi şu kurumlar tarafından koordine edilecektir: (a) Malezya için, Uluslararası Ticaret ve Sanayi Bakanlığı veya halefi; ve (b) Türkiye için, Ekonomi Bakanlığı veya halefi. 4. Taraflar, Ekonomik ve Teknik İşbirliği Alt Komitesi'nin düzgün işlemesini sağlamak için işbu Anlaşma'nın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren en geç bir ay içinde bir irtibat noktası tayin edeceklerdir, irtibat noktasında bir değişiklik olması halinde Taraflar, gecikmeden birbirlerini haberdar edecektir. 5. Ekonomik ve Teknik işbirliği Alt Komitesi: (a) çalışma usullerini belirleyecektir; (b) işbu Anlaşma'nın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren dört ay içerisinde kendi çalışma programını oluşturacaktır; (c) işbu Fasıl altında ele alınabilecek işbirliği faaliyetlerini tanımlayacak ve görüşecektir; (d) işbu Fasıl'ın uygulanması ve işleyişini takip edecek ve izleyecektir; (e) işbirliği alanında bilgi alışverişi gerçekleştirecektir; (f) Taraflarca mutabakat sağlanması halinde, çalışma gruplarının kurulması da dâhil olmak üzere işbirliğini geliştirmek için bu Fasıl kapsamında tüm diğer işlevleri üstlenecektir; ve (ğ) toplantılarının sonuçlarını düzenli olarak Ortak Komite'ye rapor edecektir. 6. Ekonomik ve Teknik İşbirliği Alt Komitesi, açılış toplantısını işbu Anlaşma'nın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içerisinde düzenleyecek ve daha sonra Taraflarca kararlaştırılacak yer ve zamanda bir araya gelecektir. 7. Ekonomik ve Teknik İşbirliği Alt Komitesi, Alt Komite altında her bir işbirliği alanı için çalışma grubu kurabilecektir. Çalışma Grupları, kendilerince belirlenecek zaman ve yerde: toplanacaktır. Madde 9.19 Mali Hükümler İşbu Fasıl altında öngörülen ya da ele alınan her türlü işbirliği faaliyeti, kaynakların yeterliliğine ve Tarafların kanun, yönetmelik ve politikalarına tabi olacaktır, İşbirliği faaliyetlerinin maliyetleri, Taraflar arasında karşılıklı olarak belirlenecek bir şeklide üstlenilecektir. Madde 9.20 Anlaşmazlıkların Halli Taraflardan hiçbiri, bu Fasıl'dan kaynaklanan herhangi bir anlaşmazlık veya farklılık için Fasıl 12'de (Anlaşmazlıkların Halli) oluşturulan anlaşmazlıkların halli mekanizmasına başvuramayacaktır. FASİL 10 ŞEFFAFLIK Madde 10.1 Tanımlar İşbu Fasıl'ın amaçları kapsamında: Genel uygulamaya ilişkin idari karar tüm şahıslara ve somut olaylara uygulanan ve işbu Anlaşma'nın uygulanmasıyla ilgili olan idari karar veya yorum anlamındadır, ancak şunları kapsamaz: (a) belirli bir durumda, diğer Tarafın belirli bir şahsına, malına veya hizmetine uygulanan idari veya yarı-yargısal davalarda verilen bir tespit veya karar; veya (b) özel bir eylem veya uygulama hakkında hüküm veren bir karar. Madde 10.2 Yayım 1. Her bir Taraf, mümkün olduğunda elektronik şekilde, işbu Anlaşma'da kapsanan her konuya ilişkin kanunlarını, yönetmeliklerini, usullerini ve genel uygulamaya ilişkin idari kararların zamanında yayımlamak veya diğer Tarafın ilgili kişilerinin bunlardan haberdar olmasını sağlayacak şekilde erişebilir kılmak üzere elinden gelen çabayı sarf edecektir. 2. Mümkün oldukça, her bir Taraf, kendi iç hukukuna uygun olarak: (a) kabul etmeyi tasarladığı paragraf 1'de atıfta bulunulan herhangi bir önlemi önceden yayımlayacak; ve (b) uygun olan hallerde, talepleri üzerine, ilgili kişilere ve taraftara bu tür taslak önlemler hakkında yorumda bulunmaları için makul bir fırsat sağlayacaktır. Madde 10.3 İdari İşlemler İşbu Anlaşma'da kapsanan konuları etkileyen tüm önlemlerin tutarlı, tarafsız ve makul bir şekilde uygulanmasını sağlamak üzere ve iç hukuklarına halel getirmeksizin, her bir Taraf, Madde 10.2 (Yayım) paragraf 1'de atıfta bulunulan önlemleri uygulamaya yönelik idari işlemlerinin diğer Tarafın belirli kişiler, mallar veya hizmetlerine yönelik olduğu özel durumlarda: (a) mümkün olduğunda, diğer Tarafın işlemden doğrudan etkilenen kişilerine, işlemin başlatılmasıyla birlikte, iç usullere uygun olarak, işlemin mahiyeti, işlemi başlatan yasal makamın beyanı ve konuya ilişkin tüm diğer hususların genel bir tanımını da içeren makul bir bildirim yapılmasını; (b) bu kişilere, zaman, işlemin mahiyeti ve kamu yararı imkan verdiğinde, nihai bir idari eylem öncesinde kendi durumlarını destekleyecek maddi unsurları ve savunmalarım sunmaları için makul bir fırsat tanınmasını; ve (c) süreçlerinin iç hukuka uygun yürütülmesini sağlayacaktır. Madde 10.4 Gözden Geçirme ve Temyiz 1. Her bir Taraf, gerek duyulması halinde, ihtiyati nedenlerle alınanlar hariç olmak üzere işbu Anlaşma'nın kapsadığı konularla ilgili nihai idari işlemlerin hızlı gözden geçirilmesi ve düzeltilmesi amaçlarıyla yargısal, yarı-yargısal veya idari mahkemeler yahut usuller tesis veya muhafaza edeceklerdir. Bu tür mahkemeler idari uygulama ite görevlendirilmiş makam veya yetkililerden bağımsız olacak ve konunun sonucuna ilişkin çıkarları bulunmayacaktır. 2. Her bir Taraf, iç hukukuna uygun olarak, bu tür mahkeme veya süreçlerde, istemin taraflarına şu hakların sağlanacağını garanti edecektir: (a) kendi durumlarını desteklemeleri ve savunmaları için makul bir fırsat; ve (b) kanıt ve belge ibrazına dayanan bir karar. 3. Her bir Taraf, kendi iç hukuku ile düzenlenen temyiz ve yeniden inceleme yolu açık olmak üzere, bu kararın, ele alınan idari eyleme ilişkin olarak ilgili makam veya yetkililerce uygulanmasını ve uygulamalarında esas alınmasını sağlayacaktır. Madde 10.5 Bilgi Değişimi 1. Talep üzerine ve mümkün olduğu ölçüde, her bir Taraf, işbu Anlaşma'nın işleyişini somut olarak etkileyen ya da diğer Tarafın işbu Anlaşma'dan kaynaklanan menfaatlerini önemli ölçüde etkileyen taslak veya yürürlükteki herhangi bir önlem hakkında derhal bilgi sağlayacak ve karşı Tarafça yöneltilen sorulara cevap verecektir. 2. İşbu Madde kapsamındaki tüm talep veya bilgiler diğer Tarafa, irtibat noktaları aracılığıyla iletilecektir. 3. Bilgi talebine konu önlemin, işbu Anlaşma ile uyumlu olup olmadığına halel getirmeksizin, işbu Madde uyarınca sağlanan bilgiler normal şartlar altında 60 gün içerisinde temin edilecektir. 4. işbu Madde'nin hükümleri ile diğer Fasıllardaki şeffaflık ile ilgili hükümleri arasında bir tutarsızlık olması halinde, tutarsızlıkla sınırlı olmak üzere ikincisi geçerli olacaktır. Madde10.6 İrtibat Noktaları 1. İşbu Anlaşma kapsamındaki herhangi bir ticari konuda Taraflar arasındaki irtibatı kolaylaştırılmak üzere, Taraflar aşağıdaki irtibat noktalarını belirlemişlerdir: (a) Türkiye Cumhuriyeti için: Ekonomi Bakanlığı veya halefi; ve (b) Malezya için: Uluslararası Ticaret ve Sanayi Bakanlığı veya halefi. 2. Taraflardan herhangi birinin talebi üzerine, diğer Tarafın irtibat noktası, konudan sorumlu olan makam veya resmi yetkiliyi belirtecek ve irtibat talebinde bulunan Taraf ile iletişimi kolaylaştırmak üzere gerekil olan desteği sağlayacaktır. Taraflardan her biri, irtibat noktası ile ilgili olabilecek herhangi bir değişikliği diğer Tarafa zamanında bildirecektir. FASIL 11 KURUMSAL HÜKÜMLER Madde 11.1 Ortak Ekonomi ve Ticaret Konseyi İşbu vesileyle dış ticaretten sorumlu Bakanların eş başkanlığında ve çalışma usullerinde belirlenen şartlar uyarınca en az her iki yılda bir toplanacak olan bir Ortak Ekonomi ve Ticaret Konseyi kurulmuştur. Madde 11.2 Ortak Ekonomi ve Ticaret Konseyinin Görevleri Ortak Ekonomi ve Ticaret Konseyi işbu Anlaşma'nın uygulanmasında kaydedilen ilerlemeyi gözden geçirecektir. Ayni zamanda, ekonomik ve sosyal etkisi ile karşılıklı menfaat içeren diğer ikili ve uluslararası konular da dâhil olmak üzere, işbu Anlaşma çerçevesinde ortaya çıkan her türlü önemli konuyu inceleyecektir. Madde 11.3 Ortak Ekonomi ve Ticaret Konseyinin Usulleri 1. Ortak Ekonomi ve Ticaret Konseyi, Tarafların üst düzey resmi görevlilerinden oluşacaktır. Ortak Ekonomi ve Ticaret Konseyi kendi onayına tabi olmak suretiyle özel sektör temsilcilerini toplantılarına davet edebilir. 2. Ortak Ekonomi ve Ticaret Konseyi kendi çalışma usullerini ve mali düzenlemelerini tesis edecektir. 3. Ortak Ekonomi ve Ticaret Konseyi, Tarafların ilgili iç yasal süreçlerine tabi olmak suretiyle, işbu Anlaşma ile ilgili her konuda karar alabilir, Ortak Ekonomi ve Ticaret Konseyi aynı zamanda işbu Anlaşma ile ilgili konularda tavsiyelerde bulunabilir. 4. Ortak Ekonomi ve Ticaret Konseyi Tarafların mutabakatı ile karar alacak ve tavsiyelerde bulunacaktır. Madde 11.4 Ortak Komite 1. İşbu vesileyle Ortak Ekonomi ve Ticaret Konseyinin yetkisine tabi olmak üzere, her bir Tarafın kendi üst düzey resmi görevlilerince temsili edileceği bir Ortak Komite kurulmuştur. Ortak Ekonomi ve Ticaret Konseyi yetkilerinin tamamını ya da bir kısmını Ortak Komite'ye devredebilir, 2. İşbu Anlaşma'nın düzgün bir şekilde işlemesini sağlamak üzere Ortak Komitenin görevleri aşağıdakileri içerecek, ancak bunlarla sınırlı olmayacaktır: (a) işbu Anlaşma'nın uygulanması ve işleyişini gözden geçirmek; (b) ticaretteki kısıtlamaların daha fazla kaldırılması imkânı dâhil olmak üzere, Taraflar arasındaki ticaretin ve Anlaşma'nın amaçlarının geliştirilmesi yollarını araştırmak; (c) görevlerini yerine getirirken ve belirli konulan ele alırken gerek duyması halinde kendisine yardımcı olmak üzere alt komiteler ve çalışma grupları kurmak; (d) alt komiteler ve çalışma gruplarınca rapor edilen konular dâhil olmak üzere, işbu Anlaşma'nın işleyişi ve uygulanması ile ilgili belirli konulan gözden geçirmek, değerlendirmek ve uygun olan durumlarda karar vermek; (e) işbu Anlaşma uyarınca kurulan alt komite ve çalışma gruplarının işlerini denetlemek ve koordine etmek ile görev alanına giren herhangi bir konuda teknik uzmanlara başvurmak; (f) işbu Anlaşma'da yapılacak herhangi bir tadilatın kabul edilmesine dair kararlar dâhil olmak üzere, işbu Anlaşma ile ilgili konularda karar almak. Ortak Komite aynı zamanda işbu Anlaşma ite ilgili konularda tavsiyelerde bulunabilir. Ortak Komite Tarafların oybirliği ile karar alacak ve tavsiyelerde bulunacaktır. Anlaşma'da yapılacak herhangi bir tadilat da dâhil olmak üzere Ortak Komite tarafından alınan kararlar, Tarafların ilgili iç yasal onay süreçlerinin tamamlanmasına tabi olacaktır; (g) gereken durumlarda alt komitelerin aldığı kararları ve tavsiyeleri kabul etmek; (h) işbu Anlaşma'dan kaynaklanan uyuşmazlıkların önlenmesine ve bunların çözümüne, uygun olacak şekilde, yardımcı olmak; ve (i) Tarafların mutabık kalacağı diğer görevleri yerine getirmek. 3. Ortak Komite kendi çalışma usul ve esaslarını belirleyecektir, 4. Ortak Komite işbu Anlaşma'nın yürürlüğe girişinden sonra bir yıl içinde açılış toplantısını düzenleyecektir. Müteakip toplantıları Taraflarca üzerinde anlaşılan sıklıkta yapılacaktır. Her iki Tarafça karşılıklı olarak kabul edilmesi halinde, Taraflardan birinin talebi üzerine 30 gün içinde, Ortak Komite olağanüstü toplanabilir. Taraflar aksini kararlaştırmadığı sürece, Ortak Komite dönüşümlü olarak Türkiye'de ve Malezya'da toplanacaktır. Madde- 11.5 Alt Komiteler 1. İşbu Anlaşma uyarınca kurulan aşağıdaki alt komiteler Ortak Komite'nin yetkisine tabidir: (a) Mal Ticareti Alt Komitesi; (b) Menşe Kuralları Alt Komitesi; (c) Sağlık ve Bitki Sağlığı Önlemleri Alt Komitesi; (d) Standartlar, Teknik Düzenlemeler ve Uygunluk Değerlendirme Prosedürleri Alt Komitesi; ve (e) Ekonomik ve Teknik İşbirliği Alt Komitesi. 2. Alt komiteler, Ortak Komite tarafından kendilerine havale edilen belirli konuları ele almak amacıyla geçici çalışma grupları kurabilirler. Alt Komitelerin diğer usul ve görevleri kuruldukları münferit Fasıllarda belirtilecektir. FASIL 12 ANLAŞMAZLIKLARIN HALLİ Madde 12.1 Amaç Bu Fasıl'ın amacı danışmalar ile işbu Anlaşma altında ortaya çıkan anlaşmazlıkların halli için etkin ve verimli bir süreç sağlamak ve mümkün olduğunca, her iki Tarafı da memnun edecek bir çözüme ulaşmaktır. Madde 12.2 Uygulama Alanı ve Kapsam 1. işbu Anlaşma'da aksi öngörülmediği sürece, işbu Fasıl, Taraflar arasında işbu Anlaşma'nın yorumlanması ve uygulanmasından doğan anlaşmazlıkların halli için uygulanacaktır. 2. Madde 12.3'e (Forum Seçimi) tabi olmak üzere, işbu Fasıl, Tarafların taraf oldukları diğer anlaşmalar altında mevcut olan anlaşmazlıkların halli usullerine başvurma haklama helal getirmez. Madde 12.3 Forum Seçimi 1. Aynı konu ile ilgili olarak işbu Anlaşma ile Tarafların taraf oldukları diğer bir anlaşma altında bir anlaşmazlık ortaya çıkması durumunda, şikâyet eden Taraf anlaşmazlığın halli için, anlaşmazlıkların halli süreci seçimini yapabilir. 2. Şikâyet eden Taraf belirli bir forumu seçmeden önce bu yöndeki niyetini yazılı olarak diğer Tarafa bildirecektir. 3. Şikâyet eden Taraf, paragraf 1'de atıfta bulunulan anlaşmalardan birine dayanarak bir Panel talebinde bulunursa, seçilen usul diğeri hariç tutularak kullanılacaktır. Madde 12.4 Danışmalar 1. Her bir Taraf, işbu Anlaşma'nın yorumlanmasını ve uygulanmasını etkileyen her konuda, diğer Tarafla danışmalarda bulunmak için yeterli imkan tanıyacaktır. Böylesi konular mümkün olduğunca Taraflar arasında danışmalar yoluyla çözülecektir. 2. Danışma talebi yazılı olarak yapılacaktır. Talep, şikâyet konusu önlemin tanımlanması ve şikâyetin hukuksal dayanağını da gösterecek şekilde talebin sebeplerini belirtecek ve konunun incelenmesine olanak sağlayacak yeterli bilgi içerecektir. Danışma talebinin bir örneği Ortak Komite'ye gönderilecektir. Kendisinden talepte bulunulan Taraf, talebin kendisine ulaşmasından itibaren 10 gün içerisinde yazılı olarak talebe cevap verecek ve aşağıdaki süreleri aşmayacak şekilde danışmalara başlayacaktır: (a) kolay bozulabilir mallar söz konusu olduğunda talebin kendisine ulaşmasını takiben en geç 15 gün içerisinde; veya (b) tüm diğer konular söz konusu olduğunda talebin kendisine ulaşmasını takiben en geç 30 gün içerisinde. 3. Taraflar, danışmalar yoluyla her iki Tarafı da memnun eden bir çözüme ulaşmak için her tür çabayı göstereceklerdir. Danışmaların başlaması ile birlikte Taraflar: (a) konunun işbu Anlaşma'nın işleyişini ve uygulanmasını nasıl etkileyebileceği yönünde etraflı incelemede bulunulabilmesini teminen yeterli bilgi sağlayacaklardır; ve (b) karşı Tarafça sağlanan ve gizli addedilen her bilgiye gizlilik sağlayacaktır. 4. Şikâyet eden Taraf, şikâyet edilen Tarafın devlet kurumları veya diğer düzenleyici kuruluşlarından danışmalar kapsamındaki konuya ilişkin uzmanlığı olan yetkililerini danışmalarda mevcut bulundurmasını talep edebilir. Danışmalar, Taraflar aksini kararlaştırmadıkça, şikâyet edinen Tarafın ülkesinde gerçekleştirilecektir. 5. Danışmalar gizli olacaktır ve her iki Tarafın da ileriki süreçlerdeki haklarına halel getirmeyecektir. Madde 12.5 İyi Niyet Görevi, Uzlaştırma ve Arabuluculuk 1. Taraflar iyi niyet görevi (good offices), uzlaştırma veya arabuluculuk yollarına başvurmak için her zaman anlaşabilirler. Bu yollar her zaman başlatılabilir ve sonlandırılabilir. 2. Taraflar anlaştığı takdirde; iyi niyet görevi, uzlaştırma veya arabuluculuk, anlaşmazlığın: çözüm için bir Tahkim Panelinin önünde olduğu süreçte de devam edebilir. 3. İyi niyet görevi, uzlaştırma ve arabuluculuk süreçleri ve bu süreçler süresinde Tarafların aldığı pozisyonlar gizlidir ve her iki Tarafın da ileriki süreçlerdeki haklarına halel getirmeyecektir. Madde 12.6 Tahkim Paneli Kurulması Talebi 1. Şikâyet eden Taraf aşağıda yer alan durumlarda Tahkim Paneli kurulmasını yazılı olarak talep edebilir: (a) şikâyet edilen Taraf danışma talebinin ulaşmasını takiben 30 gün içerisinde Madde 12.4 (Danışmalar) uyarınca danışmalara katılmazsa; (b) Taraflar; konunun kolay bozulabilir mallara ilişkin olması durumunda, danışma talebinin ulaşmasını takiben 30 gün içerisinde anlaşmazlığı çözmekte başarısız olurlarsa veya (c) Taraftar; tüm diğer konularda, danışma talebinin ulaşmasını takiben 60 gün içerisinde anlaşmazlığı çözmekte başarısız olurlarsa. 2. Tahkim Paneli kurulması talebi aşağıdaki husustan belirleyecektir: (a) şikâyet konusu olan belirli önlem; (b) işbu Anlaşma'nın ihlal edildiği ileri sürülen hükümleri ve diğer ilgili hükümleri de içerecek şekilde şikâyetin yasal dayanağı; ve (c) şikâyetin olgusal temeli. 3. Taslak bir önlemle ilgili herhangi bir konuda Tahkim Paneli kurulması talep edilmeyecektir. Madde 12.7 Görev Tanımı Taraftarca Tahkim Panelinin kurulması talebinin alınmasını takip eden 20 gün içerisinde aksi kararlaştırılmadığı sürece, Tahkim Panelinin görev tanımı şu şekilde olacaktır: "İşbu Anlaşma'da yer alan ilgili hükümler ışığında, Madde 12.6'ya (Tahkim Paneli Kurulması Talebi) dayanılarak Tahkim Paneli kurulması talebinde atıfta bulunulan konuyu incelemek, hukuksal ve maddi bulguların tespiti ile önlemin Anlaşma'ya uygun olup olmadığına dair belirlemelerde bulunmak ve anlaşmazlığın halli için yazılı bir rapor yayımlamak. Taraflar anlaşırsa, Tahkim Paneli anlaşmazlığın çözümü için tavsiyelerde bulunabilir." Madde 12.8 Tahkim Panelinin Oluşumu ve Kuruluşu 1. Bir Tahkim Paneli üç hakemden oluşacaktır. Her bir Taraf, Tahkim Panelinin kurulması talebinin alınmasını takip eden 30 gün içerisinde kendi ülkelerinin de vatandaşı olabilecek birer hakem atayacaktır. 2. Taraflar, Tahkim Paneli kurulması talebinden itibaren 45 gün içerisinde Tahkim Panelinin başkanı olacak üçüncü hakem üzerinde uzlaşacak ve onu atayacaklardır. Taraflar ikinci hakemin atanmasını takiben 15 gün içerisinde Tahkim Panelinin başkanı olacak hakemi atamazlarsa, paragraf 1 uyarınca atanmış olan iki hakem, Panelin başkanı olacak hakemi ortak bir kararla belirleyeceklerdir. Tahkim Panelinin başkanı, hakemler tarafından, ikinci hakemin atanmasını takiben 30 gün içerisinde: belirlenemezse, Taraflardan her biri DTÖ Genel Direktöründen Tahkim Paneline başkanlık edecek üçüncü hakemi atamasını talep edebilir, DTÖ Genel Direktörünün, herhangi bir sebepte, 45 gün içerisinde üçüncü hakemi atamasının mümkün olmaması durumunda, anlaşmazlığın tarafları üçüncü hakemi birlikte atayabilmek için ilave bir 30 günlük sürede birbirleriyle danışmalarda bulunacaktır. Bu danışmalar esnasında Taraflar, DTÖ tarafından oluşturulan, gösterge hükümet ve hükümet-dışı panelistler listesini dikkate alacaklardır. 3. Tahkim Panelinin kuruluş tarihi son hakemin atandığı tarih olacaktır, 4. Tüm hakemler; hukuk, uluslararası ticaret veya işbu Anlaşma ile ilgili diğer konularda veya uluslararası ticaret anlaşmalarından kaynaklanan anlaşmazlıkların çözümü konusunda tecrübeli veya özel bilgi sahibi olacaklardır. Hakemler bağımsız olacaklardır; bireysel kapasiteleri ile görev yapacak ve anlaşmazlıkla ilgili hiçbir tarafla veya kuruluşla bağlantıları olmayacak veya hiçbir taraftan ya da kuruluştan talimat almayacak ve işbu Anlaşma'nın Ek 12-1 ine uyacaklardır. 5. Tahkim Panelinin başkanı Taraf ülkelerden birinin vatandaşı olmayacak, Taraf ülkelerden birinde daimi ikamet sahibi olmayacak ve Taraf ülkelerden biri tarafından istihdam ediliyor olmayacak veya anlaşmazlıkla herhangi bir sıfatla daha önceden ilgilenmiş olmayacaktır. 6. Taraflardan birisi, hakemlerden birinin Davranış Kurallarının gereklerine uygun davranmadığını düşünürse, Taraflar danışacaklar ve anlaştıkları takdirde, o hakemi 7. paragrafa göre değiştireceklerdir. 7. Bu Madde kapsamında atanan bir hakem, sürece katılamaz hale gelir veya istifa ederse yahut hakemin 6. paragraf gereğince değiştirilmesi gerekirse, o hakemin seçiminde izlenen usul izlenerek, 10 gün içerisinde bir halef belirlenecek ve halef, önceki hakemin tüm yetki ve görevlerine sahip olacaktır. Tahkim Paneli, hakemin sürece katılamamaya başladığı, istifa ettiği veya 6. paragrafa göre değiştirildiği tarihten başlayarak bir süre için askıya alınır. Tahkim Paneli çalışmaları, halefin atandığı tarihte kaldığı yerden devam eder. Madde 12.9 Tahkim Panelinin İşlevleri ve Süreçleri 1. Bir Tahkim Panelinin görevi, vakıa incelemesi, işbu Anlaşma'nın uygulanabilirliği ve İşbu Anlaşmaya uygunluk ile anlaşmazlığın çözümü için gerekli olabilecek; başka bulgularda bulunmak ve karar vermek de dâhil olmak üzere önündeki konunun tarafsız bir değerlendirmesini yapmaktır. 2. Tahkim Panelleri, işbu Anlaşmayı uluslararası kamu hukukunun teamül yorum kurallarına göre yorumlayacaktır. 3. Taraflar aksini kararlaştırmadığı sürece, Panel toplantıları kamuya kapalı olacaktır. 4. Taraflara; en az bir adet yazılı sunum verme ve süreç içerisindeki tüm sunumlara, beyanlara veya karşı beyanlara katılma fırsatı verilecektir. Taslak rapor üzerine yapılan yorumlar ve Tahkim Paneli tarafından ortaya konan sorulara verilen cevaplar da dâhil olmak üzere, bir Tarafça Tahkim Paneline sunulan tüm bilgi ve yazılı sunumlar, diğer Tarafa da verilecektir. 5. Diğer Tarafın bir önleminin işbu Anlaşma hükümlerine aykırı olduğunu iddia eden Taraf, bu aykırılığı kanıtlamakla yükümlüdür. Bir önlemin işbu Anlaşma altında düzenlenen bir istisnaya konu olduğunu ileri süren Taraf, istisnanın uygulanabilirliğini kanıtlamakla yükümlüdür. 6. Tahkim Paneli Taraflar ile uygun görülen şekilde istişarede bulunmalı ve her iki Tarafı da tatmin edecek bir çözümün geliştirilebilmesi için yeterli olanakları sağlamalıdır. 7. Tahkim Paneli kararlarını oybirliği ile alacaktır. Tahkim Paneli oybirliğine varamadığı durumlarda kararlarını oy çoğunluğuna göre alabilir. 8. Tahkim Panelinin kurulmasını takiben 10 gün içerisinde, Tarafların anlaşabileceği şart ve koşullarla bağlı olmak kaydıyla, Tahkim Paneli Taraflardan birinin talebi üzerine veya re'sen ilgili her kaynaktan bilgi isteyebilir ve konunun belirli hususlarına ilişkin görüş ve tavsiyelerini almak üzere uzmanlara danışabilir. Tahkim Paneli, elde ettiği her tavsiye veya görüşün bir örneğini Taraflara iletecek ve yorumda bulunmaları için fırsat tanıyacaktır. Tahkim Panelinin raporunu hazırlama sürecinde bilgi ya da teknik tavsiyeyi dikkate alması durumunda, Tarafların bilgi veya teknik tavsiyeye ilişkin yaptığı yorumlara da raporunda değinecektir. 9. Tahkim Panelinin müzakereleri ve Tahkim Paneline sunulan belgeler gizli tutulacaktır. 10. Paragraf 9 saklı kalmak üzere, her bir Taraf anlaşmazlıkla ilgili kendi görüşlerine ve sunumlarına ilişkin kamuya açıklama yapabilecek ancak, diğer Tarafın gizli addederek Tahkim Paneline sunmuş olduğu bilgi ve yazılı sunumları gizli tutacaktır. Bir Tarafın, gizli addederek bilgi veya yazılı sunum sağladığı durumlarda, diğer Tarafın talebi özerine ilgili Taraf söz konusu bilginin ya da yazılı sunumun kamuya açıklanabilecek gizli olmayan bir özetini 30 gün içerisinde sunacaktır. Madde 12.10 Maliyetler Her bir Taraf kendi masraflarını ve kendince atanan hakemin maliyetini karşılayacaktır. Tahkim Paneli başkanının ücreti ve sürecin yürütülmesiyle ilgili diğer masraflar, Taraflarca eşit oranda karşılanacaktır. Madde 12.11 Tahkim Paneli Raporu 1. Tahkim Panelinin raporu, Tarafların yokluğunda tanzim edilecektir. Tahkim Paneli raporunu, işbu Anlaşma'nın ilgili hükümleri ile Tarafların sunum ve iddialarına dayandıracak ve Tahkim Paneline Madde 12.9 (Tahkim Panellerinin işlevleri ve Görevleri) paragraf 8 uyarınca sunulan diğer ilgili bilgileri de göz önüne alabilecektir. 2. Tahkim Paneli, bulgularını, ilgili hükümlerin uygulanabilirliğini ve varmış olabileceği bulgu ve sonuçların altında yatan temel mantığı içeren ilk raporunu Tahkim Panelinin kurulmasını takiben 90 gün içerisinde Taraflara sunacaktır. Tahkim Paneli ilk raporunu Tahkim Panelinin kurulmasından itibaren 90 gün içerisinde yayımlayamayacağına kanaat getirirse, gecikmenin nedenlerini ve raporunu sunacağı tahmini bir süreyi Taraflara yazılı olarak bildirecektir. Hiçbir şekilde ilk raporun sunulması, Tahkim Panelinin kurulmasını takiben 120 günü geçmeyecektir. 3. Her bir Taraf, ilk raporun sunulmasını takiben 14 gün içerisinde Tahkim Paneline ilk raporuyla ilgili yazılı yorumlarını sunabilir, Tarafların ilk rapora ilişkin tüm yazılı yorumlarını değerlendirdikten sona, Tahkim Paneli raporunu gözden geçirebilir ve gerekli görürse daha ileri incelemelerde bulunabilir. 4. Tahkim Paneli, nihai raporunu Tahkim Panelinin kurulmasından itibaren 120 gün içerisinde Taraflara sunacaktır. Tahkim Paneli nihai raporunu Tahkim Panelinin kurulmasından itibaren 120 gün içerisinde sunamayacağına kanaat getirirse, gecikmenin nedenlerini ve raporunu yayımlayacağı tahmini süreyi Taraflara yazılı olarak bildirecektir. Hiçbir şekilde raporun yayımlanması, Tahkim Panelinin kurulmasını takiben 150 günü geçmeyecektir, 5. Nihai rapor aşağıdaki unsurları içerecektir: (a) Tarafların sunumlarını ve iddialarını özetleyen tasvir edici bölüm; (b) olgusal bulgular; (e) ilgili hükümlerin uygulanabilirliği ve bulguların dayandığı temel gerekçe; (d) şikâyet edilen Tarafın, önlemi işbu Anlaşma'da yer alan yükümlülüklerine uygun hale getirmesine yönelik tavsiye; ve (e) Taraflar anlaşırsa, anlaşmazlığın çözüme ulaştırılmasını sağlayacak tavsiyeler. 6. Tahkim Paneli raporu nihai ve Taraflar için bağlayıcı olacaktır. 7. Tahkim Panelinin bulguları ve kararları ve olabilecek tavsiyeleri, işbu Anlaşmayla Taraflara sağlanan hakları ve yükümlülükleri arttıramaz ya da eksiltemez. 8. Çabuk bozulabilen eşyalar da dâhil olmak üzere, aciliyeti olan konularda, Tahkim Paneli, ilk ve nihai raporlarını 2. ve 4. paragraflarda belirtilen sürelerin yarısı içerisinde Taraflara sunmak için elinden gelen her türlü çabayı gösterecektir. Tahkim Paneli bir davanın acil olup olmadığı konusunda ön rapor verebilecektir. Madde 12.12 Sürecin Askıya Alınması veya Sonlandırılası 1. Taraflar, Tahkim Panelinin çatışmasını askıya almasına, bu yönde anlaştıkları tarihten itibaren 12 ayı geçmemek üzere, herhangi bir zamanda karar verebilirler. Böyle bir askıya alma durumunda, Tahkim Panelinin çalışmasına ilişkin süreler, çalışmanın askıya alınma süresi kadar uzatılacaktır. Taraflarca aksi kararlaştırılmadığı sürece. Tahkim Panelinin çalışmasının askıya alındığı süre 12 ayı geçerse, Tahkim Panelinin kurulma yetkisi düşer. Bu durum, şikâyet eden Tarafın daha ileriki bir safhada aynı konuda Tahkim Paneli kurulması talebinde bulunma hakkına halel getirmez. 2. Taraflar, raporun kendilerine dağıtımından önce herhangi bir zamanda, Tahkim Paneli başkanına ortak bildirimde bulunarak Tahkim Paneli sürecini sonlandırmaya karar verebilirler. Madde 12.13 Uygulama 1. Şikâyet edilen Taraf, Tahkim Panelinin bulgu ye kararlarına derhal uyacaktır. Derhal, uymanın mümkün olmadığı durumlarda, şikâyet edilen Taraf Tahkim Panelinin bulgu ve kararlarına makul bir süre içerisinde uyacaktır. Makul süre Taraflarca ortaklaşa kararlaştırılacaktır. Taraflar, Madde 12.11'de (Tahkim Paneli Raporu) atıf yapılan Tahkim Panelinin nihai raporunu yayımlamasını takiben 45 günlük süre içerisinde makul süre üzerinde anlaşma sağlayamazlarsa, her bir Taraf konuyu makul süreyi Taraflarla danışarak belirleyecek olan bir Tahkim Paneline taşıyabilir. 2. Şikâyet edilen Taraf, Taraflarca kararlaştırılan veya 1. paragraf uyarınca belirlenen makul sürenin bitiminden önce, varsa, Tahkim Panelinin tespit ve tavsiyelerine uymak için aldığı uygulama önlemlerini şikâyet eden Tarafa bildirecektir. 3. Şikâyet edilen Tarafın Tahkim Paneli raporunda belirlenen aykırılığı 2. paragraf uyarınca saptanan makul süre içerisinde bertaraf edip etmediğine dair Taraflar arasında anlaşmazlık çıkarsa, Taraflardan her biri konuyu Tahkim Paneline taşıyabilir. 4. İşbu Madde gereğince kurular. Tahkim Paneli, Madde 12.15 (Gözden Geçirme) paragraf 2 uyarınca kurulan Tahkim Paneli olacaktır. Madde 12.14 Tazminat ve Menfaatlerin Askıya Alınması 1. Şikâyet edilen Taraf, makul sürenin bitiminden önce uygulama önlemlerini bildirmezse veya şikâyetçi Tarafa önlem almanın mümkün olmadığını bildirirse veya Madde 12.13 (Uygulama) paragraf 3 uyarınca konunun taşındığı Tahkim Paneli şikâyet edilen Tarafın makul süre içerisinde aykırılığı bertaraf etmekte başarısız olduğuna karar verirse, şikâyet edilen Taraf, şikâyet eden Tarafça talep edilirse, şikâyet eden Tarafla her iki Tarafı da tatmin edecek bir tazminatın belirlenebilmesi amacıyla müzakerelere başlayacaktır. 2. Paragraf 1'de bahsedilen talebin ulaşmasını takip eden 20 gün içerisinde yeterli tazminat konusunda anlaşma sağlanamazsa, şikâyet eden Taraf, bildirimde bulunarak, işbu Anlaşma'ya istinaden diğer Tarafa sağladığı menfaatleri askıya alabilir. Söz konusu askıya alma, bildirimi takiben 30 gün içerisinde etki doğuracaktır. 3. Paragraf 1'de belirtilen tazminat ve paragraf 2'de belirtilen askıya alma, geçici önlemlerdir. Ne tazminat ne de askıya alma, Madde 12.11'de (Tahkim Paneli Raporu) atıfta bulunulan Tahkim Panelinin raporunda belirlenen şekilde uygunsuzluğun tam olarak bertaraf edilmesine tercih edilir. Askıya alma sadece uygunsuzluk tam olarak bertaraf edilene ya da her iki Tarafı da tatmin eden bir çözüme ulaşılana kadar uygulanacaktır. 4. Paragraf 2 uyarınca, hangi tavizlerin veya diğer yükümlülüklerin askıya alınacağını değerlendirirken: (a) şikâyet eden Taraf öncelikle, Madde 12.11'de (Tahkim Paneli Raporu) düzenlenen Tahkim Paneli raporunda, işbu Anlaşma'nın yükümlülüklerine aykırı olduğu saptanan önlem veya diğer konunun etkilediği sektör(ler)de tavizleri veya diğer yükümlülükleri askıya almayı amaçlamalıdır; (b) şikâyet eden Taraf aynı sektör(ler)de tavizlerin veya diğer yükümlülüklerin askıya alınmasının elverişli ya da etkili olmadığını düşünürse, başka sektörlerle ilgili tavizlerini veya diğer yükümlülüklerini askıya alabilir. Paragraf 2 uyarınca yapılan bu şekildeki askıya alma bildirimi, dayandığı sebepleri de içerecektir; ve (c) paragraf 2 uyarınca yapılan askıya almanın seviyesi, zedelenen menfaatlerin seviyesine denk olacaktır. Madde 12.15 Gözden Geçirme 1. Madde 12.14'te (Tazminat ve Menfaatlerin Askıya Alınması) yer alan süreçlere halel getirmeden, şikâyet edilen Taraf, Madde 12.14'ün (Tazminat ve Menfaatlerin Askıya Alınması) 2, 3 veya 4, paragraflarında yer alan menfaatleri askıya alma koşullarının sağlanıp sağlanmadığının belirlenmesini Tahkim Panelinden isteyebilir. 2. İşbu Madde veya Madde 12.13 (Uygulama) kapsamında kuruları Tahkim Panelinin hakemleri, mümkün olduğunca, orijinal Tahkim Panelinin hakemleri olacaktır. Eğer bu mümkün değilse, işbu Madde veya Madde 12.13 (Uygulama) kapsamında kurulan Tahkim Panelinin hakemleri Madde-12.8'e (Tahkim Panelinin Oluşumu ve Kuruluşu) göre atanacaktır, işbu Madde veya Madde 12.13 (Uygulama) kapsamında kurulan bir Tahkim Paneli, raporunu Taraflara, makul süre ile ilgili olarak 20 gün içerisinde ve diğer konularla ilgili olarak da konunun kendine verilmesinden itibaren 45 gün içerisinde sunacaktır. Tahkim Paneli, raporunu yukarıda bahsi geçen sürelerde Taraflara sunamayacağına kanaat getirirse, bu süreyi Tarafların onayıyla en fazla 30 gün daha uzatabilir. Rapor Taraflar için bağlayıcı ve nihai olacaktır. 3. Tahkim Paneli şikâyet edilen Tarafın aykırılığı ortadan kaldırdığına karar verirse, şikâyet eden Taraf Madde 12.14 (Tazminat ve Menfaatlerin Askıya Alınması) altında askıya aldığı menfaatleri derhal eski haline getirecektir. Tahkim Paneli şikâyet eden Tarafça askıya alman menfaatlerin seviyesinin haddinden fazla olduğuna karar verirse, şikâyet eden Taraf askıya alınan tavizlerin seviyesini bu karara uygun olarak değiştirecektir. Madde 12.16 Usul Kuralları 1. Bu Fasıl altındaki anlaşmazlıkların halli süreci, işbu Anlaşma'nın Ek 12-2'si tarafından düzenlenecektir. Tahkim Panelleri, Taraflara danıştıktan sonra, işbu Anlaşma'ya aykırı olmayan ilave usul kuralları kabul edebilirler. 2. Tahkim Panelleri için işbu Fasıl altında öngörülmüş olan tüm süreler veya diğer kural ve usuller iki Tarafın karşılıklı onayı ile değiştirilebilir. Bunun yanı sıra, Taraflar her zaman işbu Fasıl altında yer atan bir hükmü uygulamamaya karar verebilirler. FASİL 13 GENEL İSTİSNALAR Madde 13.1 Genel İstisnalar İşbu Anlaşma'nın amaçları doğrultusunda, GATT 1994'ün XX. Maddesi ve Madde'nin yorumlayıcı notları (dipnotları dâhil) mutatis mutandis olarak işbu Anlaşma'ya dâhil edilmiş ve işbu Anlaşma'nın bir parçası haline getirilmiştir. Madde 13.2 Güvenlik İstisnaları 1. İşbu Anlaşma'da yer alan hiçbir şey şu şekilde yorumlanamaz: (a) Taraflardan birini, açıklanmasını temel güvenlik çıkarlarına aykırı gördüğü bilgileri veya bunlara ulaşılması sağlamaya mecbur bırakacak şekilde veya (b) Taraflardan birinin temel güvenlik çıkarlarının korunması için gerekli gördüğü aşağıdaki önlemleri almasına engel olacak şekilde; (i) silah, mühimmat ve harp malzemesi ticareti ile bağlantılı ve doğrudan veya dolaylı olarak silahlı kuvvetlerin ikmaline yönelik diğer eşya ve malzemenin ticareti veya hizmetlerin tedariki ile ilgili önlemler; (ii) savaş zamanında veya uluslararası ilişkilerde diğer olağanüstü hallerde alınan önlemler; (iii) parçalanabilir ve birleştirilebilir maddeler veya bunlardan elde: edilen maddelerle ilgili önlemler veya (c) Taraflardan birinin uluslararası barış ve güvenliğin muhafaza edilmesi için Birleşmiş Milletler Şartı'nda yer alan yükümlülüklerini yerine getirmesine engel olacak şekilde. 2. Ortak Komite, 1(b) ve (c) alt paragrafları uyarınca alınan önlemlerden ve bunların sona erdirilmesinden imkan dâhilinde bütünüyle bilgilendirilecektir. Madde 13.3 Bilgi İfşa Etme İşbu Anlaşma'da yer alan hiçbir şey, Taraflardan birini, ifşa edilmesi: (a) mevzuatında kararlaştırıldığı şekilde kamu yararına ters düşecek; (b) kişi mahremiyeti veya finansal kuruluşların finansal meseleleri ve bireysel müşterilerinin hesaplarını koruyan yasalarını kapsayan ancak bunlarla sinirli olmayan herhangi bir mevzuatına aykırı; (c) hukukun uygulanmasına engel olacak veya (d) kamu veya özel, belirli girişimlerin meşru ticari çıkarlarına halel getirecek bilgileri tedarik etmeye veya bu bilgilere erişime izin vermeye mecbur bırakacak şeklide yorumlanamaz. Madde 13.4 Mal Ticaretinde Ödemeler Dengesi İstisnaları 1. Taraflardan biri, ödemeler dengesi amacıyla önlem uygulamaya karar verirse, söz konusu önlemleri Ödemeler Dengesi Amacıyla Alınan Ticaret Önlemleri Deklarasyonu ve GATT 1994'ün Ödemeler Dengesi Hükümleri Hakkında Mutabakat Metni dâhil olmak üzere münhasıran GATT 1994'te yer alan hak ve yükümlülükleri ile uyumlu olarak alacaktır. 2. Taraflardan biri tarafından kabul edilen veya sürdürülen tüm kısıtlayıcı önlemler veya bunlardaki değişiklikler, alındığı tarihten itibaren derhal karşı Tarafa bildirilecektir. Paragraf 1 kapsamında kısıtlayıcı önlemleri benimseyen veya sürdüren Taraflardan biri söz konusu önlemlerin gözden geçirilmesi için acilen diğer Tarafla danışmaları başlatacaktır. 3. Taraflar paragrafta 1'de belirtilen kısıtlayıcı önlemlerin uygulamasını önlemek için çaba göstereceklerdir. 4. İşbu Anlaşma'da yer alan hiçbir husus, olabilecek tadilatlarla birlikte, bir Tarafın Uluslararası Para Fonu Anlaşması Maddelerine taraf olmak suretiyle sahip olduğu hakları ve üstlendiği yükümlülükleri değiştirecek şekilde kabul edilemez. Madde 13.5 Vergilendirme Önlemleri 1. İşbu Anlaşma'da aksi belirtilmediği sürece, işbu Anlaşma'nın hükümleri hiçbir vergi önlemine uygulanmayacaktır. 2. İşbu Anlaşma'nın amaçları bakımından, "vergilendirme önlemleri", vergi koyan Tarafın yerli sanayisini korumak amacıyla kullanılmadığı sürece, tüketim vergileri ve satış vergisi de dâhil olmak üzere, Tarafların ulusal kanun ve yönetmeliklerinde tanımlanan doğrudan veya dolaylı olarak vergi toplamak amacıyla alınan tüm önlemler anlamındadır. 3. İşbu Anlaşma, vergilendirme önlemlerine ilişkin olarak yalnızca ilgili Haklar veya yükümlülükler DTÖ Anlaşması ile de tanındığı veya getirildiği takdirde hak tanıyacak veya yükümlülük getirecektir. 4. İşbu Anlaşma'da yer alan hiçbir şey, Tarafların vergilendirme önlemlerine ilişkin herhangi bir diğer anlaşma kapsamındaki hak ve yükümlülüklerini etkilemeyecektir, işbu Anlaşma ile vergilendirme önlemlerine ilişkin bu tür bir anlaşma arasında bir tutarsızlık olması halinde, tutarsızlıkla sınırlı olmak üzere ikincisi geçerli olacaktır. FASIL 14 NİHAİ HÜKÜMLER Madde 14.1 Ekler, Lahikalar, Notlar ve Dipnotlar İşbu Anlaşma'nın Ekleri, Lahikaları, Notları ve Dipnotları işbu Anlaşma'nın ayrılmaz bir parçasını oluşturacaktır. Madde 14.2 Antlaşmaların veya Uluslararası Anlaşmaların İntikali İşbu Anlaşma'da diğer bir antlaşma veya uluslararası anlaşmaya yapılan her türlü atıf, aynı şartlarla, Taraflardan birinin taraf olduğu bunların halefi niteliğindeki antlaşma veya anlaşmalar için de geçerli olacaktır. Madde. 14.3 Geliştirici Hüküm 1. Taraflar, uygulanması sırasında kazanılan deneyim ışığında, işbu Anlaşma'nın kapsamını belirli sektörler ve faaliyetlere yaymak ve takviye etmek amacıyla bu Anlaşma'yı genişletmeyi karşılıklı olarak kabul edebilirler. 2. Taraflar, işbu Anlaşma'nın yürürlüğe girmesinden bir yıl sonra, aralarındaki hizmetler ticaretini GATS'ın V. Maddesi ile uyumlu bir şekilde tedricen serbestleştirmek amacıyla hizmetler ticareti müzakerelerine başlama hususunda anlaşmışlardır. Taraflar aynı zamanda, işbu Anlaşma'nın yürürlüğe girmesinden bir yıl sonra, Anlaşma'ya karşılıklı yarar temelinde bir Yatırımlar Faslı eklenmesi amacıyla istikşafi görüşmelere başlamak hususunda anlaşmışlardır. Madde 14.4 Gizlilik Taraflardan biri diğer Tarafa işbu Anlaşma uyarınca bilgi sağlar ve bu bilgiyi gizli; olarak belirlerse, diğer Taraf söz konusu bilginin gizliliğini koruyacaktır. Böyle bir bilgi yalnızca belirtilen amaçlarla kullanılacak ve yargısal işlemlerde açığa vurulması gerekmesi haricinde, bilgiyi sağlayan Tarafın özel izni bulunmadan ifşa edilmeyecektir. Madde 14.5 Tadilatlar 1. İşbu Anlaşma Taraflar arasında mutabakatla yazılı olarak değiştirilebilir. 2. Paragraf 1 saklı kalmak üzere, işbu Anlaşma'nın yalnızca Eklerine ilişkin tadilatlar, Taraflar arasında diplomatik nota teatisi yoluyla yapılabilir, 3. İşbu Anlaşma'ya yönelik tadilatlar Tarafların kendi yasal süreçlerine uygun olarak onaylanacak ve. Tarafların bu tür süreçlerin tamamlandığına dair yazılı bildirim teatisinde bulundukları tarihi takip eden ikinci ayın ilk günü veya Tarafların üzerinde anlaşacağı bir tarihte yürürlüğe girecektir. 4. Tadilatlar, yürürlüğe girene kadar, Tarafların işbu Anlaşma kapsamındaki hak ve yükümlülüklerini etkilemeyecektir. Madde 14.6 Genel Gözden Geçirme Taraflar, amaçlarını daha da ileri götürmek maksadıyla, işbu Anlaşma'nın yürürlüğe girişinden itibaren iki yıl içinde ve sonrasında en az her beş yılda, Anlaşma'nın genel bir gözden geçirilmesini taahhüt ederler. Madde 14.7 Mevcut Anlaşmaların Feshi Aşağıdaki Anlaşmalar işbu Anlaşma'nın yürürlüğe girdiği tarihte feshedilecektir: (a) Türkiye Cumhuriyeti ve Malezya Arasında Ticaret Anlaşması (13 Şubat 1977'de imzalanan); ve (b) Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ve Malezya Hükümeti Arasında Ekonomik ve Teknik işbirliği Anlaşması (13 Şubat 1977'de imzalanan). Madde 14.8 Yürürlük Süresi ve Fesih. 1. İşbu Anlaşma feshedilmediği sürece geçerli olacaktır. 2. Her bir Taraf, işbu Anlaşma'yı feshetme niyetine dair diğer Tarafa yazılı bildirimde bulunabilir. Fesih, fesih bildiriminin yapıldığı tarihi takip eden yedinci ayın birinci gününde yürürlüğe girecektir. 3. Diğer Taraf, paragraf 2'de belirtilen bildirimin alındığı tarihten itibaren 45 gün içinde fesihten kaynaklanan tüm konular hakkında istişarede bulunulmasını yazılı olarak talep edebilir. 4. Talepte bulunulan Taraf, paragraf 3'te belirtileri talebin alındığı tarihten itibaren 30 gün içinde adil bir anlaşmaya varmak amacıyla iyi niyetle istişarelere başlayacaktır. Madde 14.3 Yürürlüğe Giriş 1. Taraflar, işbu Anlaşma'yı kendi iç hukuki süreçlerine uygun olarak onaylayacaklardır. Taraflar söz konusu süreçlerin tamamlanması üzerine yazılı bildirim teatisinde bulunacaklardır. 2. İşbu Anlaşma, Tarafların bu tür süreçlerin tamamlandığına dair yazılı bildirim teatisinde bulundukları tarihi takip eden ikinci ayın birinci gününde yürürlüğe girecektir. Madde 14.10 Muteber Metinler İşbu Anlaşma, her ikisi de eşit derecede muteber olmak üzere, Türkçe ve İngilizce dillerinde düzenlenecektir, Farklılık olması halinde İngilizce metin esas alınacaktır. BUNUN KANITI OLARAK, aşağıda imzaları bulunanlar, kendi Hükümetleri tarafından usulüne uygun olarak yetkilendirilerek, işbu Anlaşma'yı imzalamışlardır. 2014 yılı Nisan ayının on yedinci gününde, Ankara'da iki orijinal nüsha olarak düzenlenmiştir. TÜRKİYE CUMHURİYETİ HÜKÜMETİ MALEZYA HÜKÜMETİ ADINA; ADINA: Nihat ZEYBEKCİ Dato' Sri Mustapa MOHAMED Ekonomi Bakanı Uluslararası Ticaret ve Sanayi Bakanı EK 3-1 GÜMRÜK VERGİLERİNİN İNDİRİLMESİ VEYA KALDIRILMASI 3. İşbu Ek'te yer alan Tarife Cetvelleri aşağıdaki beş sütunu içerir: (a) AS Kodu: Armonize Sistem (AS) 2007 sınıflandırmasında kullanılan kod; (b) Tanım: ürünün tanımı; (c) Temel Oran: diğer Tarafın 1 Ocak 2010 tarihinde yürürlükte bulunan ve vergi indirimi veya kaldırılmasına başlangıç oluşturan MFN gümrük vergisi oranları; (d) Muamele: ilgili ürünün gümrük vergisinin indirilmesi veya kaldırılması amaçlarıyla yer aldığı kategori; ve (e) Açıklama: gerekli olduğu hallerde, Muamele hakkında yapılan açıklama. 4. Taraflardan birinin Tarife Cetvelinde aksi belirtilmedikçe, Taraflarca gümrük vergilerinin indirilmesi veya kaldırılmasında aşağıdaki muameleler uygulanacaktır: (a) "Hızlı Kategori" (FT) altında yer alan menşeli eşya üzerindeki gümrük vergileri işbu Anlaşma yürüdüğe girdiği tarihte kaldırılacaktır; (b) "Normal Kategori" (NT) altında yer alan menşeli eşya üzerindeki gümrük vergileri işbu Anlaşma yürürlüğe girdiği tarihten itibaren indirime tabi tutulacak ve yıllık eşit dört aşama sonunda kaldırılacaktır; (c) "Hassas Kategori" (ST) altında yer alan menşeli eşya üzerindeki gümrük vergileri işbu Anlaşma yürürlüğe girdiği tarihten itibaren indirime tabi tutulacak ve yıllık altı eşit aşama sonunda kaldırılacaktır; (d) "Çok Hassas Kategori" (HST) altında yer alan menşeli eşya üzerindeki gümrük vergileri işbu Anlaşma yürürlüğe girdiği tarihten itibaren indirime tabi tutulacak ve yıllık eşit dokuz aşama sonunda kaldırılacaktır; (e) "Mevcudun Korunması" (SS) altında yer alan menşeli eşya üzerindeki gümrük vergileri Temel Oranlarda kalacaktır; (f) "Hariç Listesi" (EL) altında yer atan eşya üzerindeki gümrük vergilerine dair hiçbir yükümlülük uygulanmayacaktır; (g) "İndirimli Vergi" (RD) altında yer alan menşeli eşya üzerindeki gümrük vergileri işbu Anlaşma'nın yürürlüğe girdiği tarihte Temel Orandan "Açıklama" sütununda belirtildiği üzere karşılıklı mutabık kalınan indirimli vergi oranına indirilecektir ve (h) "Tarife Kotası" (TQ) kategorisindeki menşeli eşya Lahika 3-B-2'de belirtilen tarife kotalarına tabi olacaktır, 3. Bu Ek'in amaçları ve Tarafların Tarife Cetvelleri bakımından, yıl bir, Madde 14.9 (Yürürlüğe Giriş) uyarınca işbu Anlaşma'nın yürürlüğe girdiği yıl anlamına gelir. 4. İndirim ve sıfırlamalar işbu Anlaşma'nın yürürlüğe girdiği tarihte başlayacak ve bundan sonra, Tarafların sırasıyla Bölüm 3-A ve Bölüm 3-B'de yer alan Tarife Cetvellerinde belirten muamele uyarınca her yıl 1 Ocak tarihinde gerçekleştirilecektir. EK 4-1 EK 4-2'deki Giriş Notları Not 1: Liste, tüm ürünlerin Fasıl 4 (Menşe Kuralları) Madde 4.5 (Yeterli İşçilik veya İşlem Görmüş ürünler) çerçevesinde yeterli düzeyde işçilik veya işlem görmüş olarak kabul edilmeleri için gerekli şartları düzenler. Not 2: 2.1 Listenin ilk iki sütunu elde edilen ürünü tanımlamaktadır. Birinci sütun Armonize Sistem'de kullanılan tarife alt pozisyon numarası, pozisyon numarası ya da fasıl numarasını, ikinci sütun ise bu sistemde kullanılan tarife alt pozisyonu, pozisyonu ya da fasıl kapsamındaki eşyanın tanımını vermektedir. İlk iki sütuna yapılan her bir giriş için 3. sütunda bir kural belirtilmiştir. Bazı hallerde birinci sütundaki girişin önüne 'y' ibaresi konulması, 3. sütundaki kuralın sadece o alt pozisyonun veya o pozisyonun 2. sütunda tanımlanan o kısmına uygulanacağı anlamına gelmektedir. 2.2 1.Sütunda birçok alt pozisyon veya pozisyon numarasının bir arada gruplandırılmış olduğu veya bir fasıl numarasının verildiği ve dolayısıyla 2. sütundaki ürün tanımlarının genel ifadelerle verilmiş olduğu hallerde, 3. sütundaki bitişik kurallar, Armonize Sistem'de faslın tarife alt pozisyonları veya pozisyonlarında veya 1. sütunda gruplandırılmış o alt pozisyonlardan veya pozisyonlardan herhangi birinde sınıflandırılan ürünlerin hepsine uygulanır. 2.3 Listede bir tarife alt pozisyonunda veya pozisyonunda yer alan farklı ürünlerin farklı kurallara tabi olması halinde, her bir bent, 3. sütundaki bitişik kurallara tabi tarife alt pozisyonunun veya pozisyonunun ilgili kısmının tanımını içerir. Not 3: 3.1 Başka bir ürünün imalatında kullanılan menşe; statüsü kazanmış ürünlere ilişkin Fasıl 4 (Menşe Kuralları) Madde 4.5'te (Yeterli İşçilik veya işlem Görmüş Ürünler) yer alan şartlar, menşe statüsünün bu ürünlerin kullanıldığı fabrikada veya Türkiye'de veya Malezya'da başka bir fabrikada kazanılıp kazanılmadığına bakılmaksızın uygulanır. Örneğin: 8407 pozisyonundaki bir motor, ki kural kullanılacak menşeli olmayan girdilerin kıymetinin fabrika çıkış fiyatının %50'sini aşamayacağını belirtir, y 7224 pozisyonundaki "dövme suretiyle kabaca şekillendirilmiş diğer çelik alaşımları" ile yapılır. Eğer bu dövme işlemi Türkiye'de menşeli olmayan külçelerden yapılmış ise, listede y 7224 pozisyonu için verilen kural gereğince bu işlem menşe statüsüne sahiptir. Bu takdirde aynı fabrikada veya Türkiye'de başka bir fabrikada üretilip üretilmediğine bakılmaksızın; dövme, motorun kıymet hesaplamasında menşeli sayılır. Kullanılan menşeli olmayan girdilerin kıymetleri toplamı alınırken, menşeli olmayan külçenin kıymeti hesaba katılmaz. 3.2 Listedeki kural gerekli asgari işçilik veya işlem miktarını gösterir ve daha fazla işçilik ve işlem de menşe statüsü verir; aksine daha az işçilik ve işlem menşe statüsü veremez. Bu nedenle, bir kural belirli bir imalat aşamasında menşeli olmayan girdi kullanılabileceğini belirtirse, bu tür girdinin daha önceki bir imalat aşamasında kullanılması mümkün, daha sonraki aşamasında ise mümkün değildir. 3.3 Not 3.2'deki kural saklı kalmak üzere, bir kural "herhangi bir pozisyon(lar)daki girdilerden imalat" ifadesini kullanıyorsa, herhangi bir pozisyondaki girdiler (ürün ile aynı pozisyon ve tanıma sahip girdiler bile), kuralın içerebileceği bazı özel kısıtlamalar da dikkate alınmak koşuluyla kullanılabilir. Bununla birlikte, "... pozisyonundaki diğer girdiler de dahil olmak üzere, herhangi bir pozisyondaki girdilerden imalat" ifadesi, listenin 2. sütununda belirtilen ürün ile aynı tanıma sahip olanlar hariç herhangi bir pozisyondaki girdilerin kullanılabileceği anlamına gelir. 3.4 Listedeki bir kural bir ürünün birden fazla girdiden imal edilebileceğini ifade ettiğinde, bu, bir veya birden çok girdinin kullanılabileceği anlamına gelir. Tamamının kullanılmasını gerektirmez. Örneğin: 5208 ila 5212 pozisyonlarındaki mensucat için kural, tabii liflerin kullanılabileceğini vs diğer girdiler arasında kimyasal girdilerin de kullanılabileceğini ifade eder. Bu her ikisinin de kullanılması gerektiği anlamına gelmez; biri, diğeri veya ikisi birden kullanılabilir. 3.5 Listedeki bir kural bir ürünün belli bir girdiden imal edilmesi gerektiğini ifade ederse, açıktır ki bu şart kendi doğası gereği kuralı karşılamayan başka girdilerin kullanılmasını engellemez. (Dokumaya ilişkin ürünlere dair aşağıdaki Not 7.2'ye de bakınız). Örneğin: 1904 pozisyonundaki müstahzar gıda için hububat ve bunların türevlerinin kullanılmasını hariç tutan kural, hububattan üretilmemiş mineral tuzların, kimyasal maddelerin veya diğer katkı maddelerinin kullanılmasını engellemez. Ancak bu kural, listede gösterilen belirli bir girdiden üretilememesine rağmen, aynı özellikte olan bir girdiden imalatın önceki bir safhasında üretilebilen ürünlere uygulanmaz. Örneğin; y Fasıl 62'deki, dokunmamış girdilerden mamul bir giyim eşyası söz konusu olduğunda, bu eşya grubu için sadece menşeli olmayan ipliğin kullanımına müsaade ediliyorsa,-dokunmamış kumaşların normal olarak iplikten üretilememesine rağmen dokunmamış kumaştan başlanması mümkün değildir. Böyle durumlarda, başlangıç girdisinin normal olarak iplikten önceki bir safhada -yani lif safhasında- olması gerekir. 3.6 Listedeki kuralda, kullanılabilecek menşeli olmayan girdilerin maksimum kıymeti için iki yüzde oranı yerilmiş ise, bu yüzdeler birbirine eklenemez. Diğer bir deyişte, kullanılan menşeli olmayan girdilerin toplam kıymeti: verilen yüzde oranlarının en yüksek olanını aşamaz. Ayrıca, her bir yüzde oranı ilgili olduğu girdiye uygulanırken aşılmamalıdır. Not 4: 4.1 Faydalanan ülke topraklarında yetiştirilen veya hasat edilen 6, 7, 8, 9, 10, 12. Fasıllarda ve 2401 pozisyonunda yer alan tarım ürünleri, bir başka ülkeden ithal edilmiş tohum, çiçek soğanı, kök, budanmış parça, aşılı bitki, bitki filizi, tomurcuk veya bitkilerin diğer canlı bölümlerinden yetiştirilmiş olsalar bile, o ülke menşeli olarak kabul edilir. 4.2 Beli bir ürünün içinde yer alan menşeli olmayan şeker miktarının kısıtlamalara tabi olması halinde, nihai ürünün imalatında kullanılan ve nihai ürüne dahil edilen menşeli olmayan ürünlerin imalatında kullanılan 1701 (sakkaroz) ve 1702 (früktoz, glikoz, laktoz, maltoz, izoglikoz veya doğal şeker gibi) pozisyonlarında yer alan şekerin ağırlığı, bu gibi kısıtlamaların hesaplanmasında dikkate alınır. Not 5: 5.1 Listede "tabii lifler" kavramı suni ve sentetik liflerden başka liflere atıfta bulunmak üzere kullanılmıştır. Bu, eğirme işleminin başlamasından önceki -döküntüler dâhil- aşamalarla sınırlıdır ve aksi belirtilmedikçe karde edilmiş, taranmış veya başka türlü işleme tabi tutulmuş ancak eğrilmemiş lifleri kapsar. 5.2 "Tabii lifler" kavramı 0503 pozisyonundaki at kılı, 5002 ve 5003 pozisyonlarındaki ipek, 5101 ila 5105 pozisyonlarındaki yün lifler ve ince veya kaba hayvan kılları, 5201 ila 5203 pozisyonlarındaki pamuk lifleri ve 5301 ila 5305 pozisyonlarındaki diğer bitkisel lifleri kapsar. 5.3 "Tekstil hamuru", "kimyasal maddeler" ve "kağıt yapımına mahsus maddeler" kavramları listede 50 ila 63. Fasıllarda sınıflandırılmayan ve sunî, sentetik ve kağıt lifleri veya iplikleri imalinde kullanılabilen girdileri tanımlamak üzere kullanılmıştır. 5.4 "Sentetik ve sunî devamsız lifler" kavramı listede 5501 ila 5507 pozisyonlarındaki sentetik veya sunî filament demetler, devamsız lifler veya döküntülere atfen kullanılmıştır. Not 6: 6.1 Listede yer alan bir ürün için bu Not'a atıfta bulunulduğunda, 3. sütunda belirtilen şartlar, bu ürünün imalatında kullanılan, tüm temel dokumaya elverişli girdilerin toplam ağırlığının hep birlikte %10 veya daha azını oluşturan temel dokumaya elverişli girdilere uygulanmaz. (Aşağıdaki Not 6.3 ve 6.4'e de bakınız). 6.2 Bununla birlikte, Not 6.1 de bahsedilen bu tolerans yalnızca iki veya daha fazla temel dokumaya elverişli girdiden yapılmış karışık ürünlere uygulanabilir. Aşağıdakiler temel dokumaya elverişli girdilerdir: - ipek, - yün, - kaba hayvan kılı, - ince hayvan kılı, - at kılı, - pamuk, - kağıt yapımına mahsus maddeler ve kağıt, - keten, - kenevir, - jüt ve bitki iç kabuklarının dokumaya elverişli diğer lifleri, - sisal ve agave türlerinin dokumaya elverişli liflen, - hindistan cevizi, abaka, rami ve dokumaya elverişli diğer bitkisel lifler, - sentetik filamentler, - sunî filamentler, - iletkenliği olan filamentler, - sentetik devamsız lifler, - suni devamsız lifler, - polipropilenden sentetik devamsız lifler, - poliesterden sentetik devamsız lifler, - poliamidden sentetik devamsız lifler, - poliakrilonitrilden sentetik devamsız lifler, - poliimidden sentetik devamsız lifler, - politefraflüoroetüenden sentetik devamsız lifler, - polifenilen sülfitten sentetik devamsız lifler, - polivinil klorürden sentetik devamsız lifler, - diğer sentetik devamsız lifler, - viskozdan suni ve sentetik devamsız lifler, - diğer sunî devamsız lifler, - gipe edilmiş olsun olmasın bükülebilir polieter parçalı (segmentli) poliüretandan (segmente edilmiş) mamul iplik, - gipe edilmiş olsun olmasın bükülebilir poliester parçalı (segmentli) poliüretandan (segmente edilmiş) mamul iplik, - önemli bir kısmı alüminyum yapraklardan veya alüminyum tozuyla kaplanmış olsun olmasın plastik filmden oluşan şeritlerle birleştirilmiş 5605 pozisyonunda yer alan ürünler (metalize iplikler) (genişliği 5 mm.yi geçmeyen, iki plastik film arasına renkli veya renksiz bir yapıştırıcı vasıtasıyla sıkıştırılmış olanlar) - 5805 pozisyonunda yer alan diğer ürünler. Örneğin: 5203 pozisyonundaki pamuk lifleri ve 5508 pozisyonundaki sentetik devamsız liflerden imal edilmiş 5205 pozisyonundaki bir iplik karışık bir ipliktir. Bu yüzden, menşe kurallarını karşılamayan menşeli, olmayan sentetik devamsız lifler (bunların kimyasal maddeler veya tekstil hamurundan imal edilmesi gerekmektedir), ipliğin ağırlığının en çok %10'una kadar kullanılabilir. Örneğin: 5107 pozisyonundaki yün ipliği ve 5509 pozisyonundaki sentetik devamsız liflerden mamul iplikten imal edilmiş 5112 pozisyonundaki bir yünlü mensucat karışık bir mensucattır. Bu yüzden menşe kurallarını karşılamayan menşeli olmayan sentetik iplik (bunların kimyasal maddelerden veya tekstil hamurundan imali gerekmektedir) veya yün iplik (bunların karde edilmemiş, (aranmamış veya başka bir şekilde eğirmeye hazırlanmamış tabii liflerden imali gerekmektedir) veya her ikisinin karışımı, mensucatın ağırlığının en çok %10'una kadar kullanılabilir, Örneğin: 5205 pozisyonundaki pamuk ipliğinden ve 5210 pozisyonundaki pamuklu mensucattan imal edilmiş, 5802 pozisyonundaki bir tufte edilmiş mensucat, eğer yalnızca pamuklu mensucat, iki farklı pozisyonda yer alan ipliklerden imal edilmiş bir karışık mensucat ise veya kullanılan pamuk iplikleri bir karışım ise, bir karışık üründür. Örneğin: Eğer bu tufte edilmiş mensucat 5205 pozisyonundaki pamuk ipliğinden veya 5407 pozisyonundaki sentetik mensucattan imal edilmiş ise, bu takdirde açıktır ki, kullanılan iplikler iki. ayrı temel dokumaya elverişli girdidir ve aynı şekilde tufte edilmiş mensucat bir karışık üründür. 6.3 "Gipe edilmiş olsun veya olmasın bükülebilir polieter parçaları (segmeht) içeren poliüretandan (segmente edilmiş) imal edilmiş iplik" ihtiva eden ürünlerde bu tolerans söz konusu iplik için _'dir. 6.4 "Alüminyum yaprak veya alüminyum tozu ile kaplanmış olsun veya olmasın plastik film esaslı şerit ihtiva eden, 5 mm.yi geçmeyen genişlikte, bir yapıştırıcı ile iki plastik film arasına sıkıştırılmış" ürünlerde bu tolerans söz konusu şerit için %30'dur, Not 7: 7.1 Listede bu giriş notuna atıfta bulunan bir dipnot ile işaretlenmiş tekstil ürünlerinde, söz konusu mamul ürünler için 3. sütunda belirlenen kuralları karşılamayan astar ve iç astarlar haricindeki tekstil girdileri, mamulünkinden başka bir pozisyonda yer almaları ve toplam kıymetlerinin mamulün fabrika çıkış fiyatının %8'ini aşmamaları kaydıyla, kullanılabilirler. 7.2 Not 7.3'ün hükümlerine halel getirmeksizin, '50 ila 63, Fasıllar arasında yer almayan girdiler, dokumaya elverişli madde ihtiva etsinler veya etmesinler, serbestçe kullanılabilirler. Örneğin: Listedeki bir kural, örneğin pantolon gibi belli bir tekstil eşyası için iplik kullanılması gerektiğini belirtiyorsa, bu kural, örneğin düğme gibi metal eşyaların düğmeler 50 ila 63. Fasıllar arasında yer almadığından kullanılmasını engellemez, Aynı nedenle, fermuarların, normal olarak dokumaya elverişli madde ihtiva etmelerine rağmen, kullanılmasına mani teşkil etmez. 7.3 Bir yüzde kuralı uygulandığında, kullanılan menşeli olmayan girdilerin kıymeti hesaplanırken 50 ila 63. Fasıllarda yer almayan girdilerin kıymetlerinin de hesaba dâhil edilmesi gerekir. Not 8: 8.1 y 2707 ve 2713 pozisyonları bahis konusu olduğunda "özel işlemler", aşağıdakilerdir: (a) vakumla damıtma; (b) daha ileri fraksiyonlara ayırma işlemiyle yeniden damıtma; (c) patlayıcılık verme (cracking); (d) yeniden şekillendirme (reforming); (e) seçici çözücüler vasıtasıyla ekstraksiyon; (f) aşağıdaki operasyonların hepsini içeren işlem: konsantre sülfirik asitle veya oleumla ya da sülfürik anhidritle işlem görme, alkali ajanlarla nötralizasyon, kendi yapısı itibariyle aktif olan toprakla, aktifleştirilmiş toprakla, aktif karbon veya boksitle arıtma ve dekolarasyon (rengini giderme); (g) polimerizasyon; (h) alkilasyon; (i) izomerleştirme, 8.2 2710, 2711 ve 2712 pozisyonları bahis konusu olduğunda "özel işlemler", aşağıdakilerdir: (a) vakumla damıtma; (b) daha ileri fraksiyonlara ayırma işlemiyle yeniden damıtma; (c) patlayıcılık verme (cracking); (d) yeniden şekillendirme (reforming); (e) seçici çözücüler vasıtasıyla ekstraksiyon; (f) aşağıdaki operasyonların hepsini içeren işlem: konsantre sülfirik asitle veya oleumla ya da sülfürik anhidritle işlem görme, alkali ajanlarla nötralizasyon, kendi yapısı itibariyle aktif olan toprakla, aktifleştirilmiş toprakla, aktif karbon veya boksitle arıtma ve dekolarasyon (rengini giderme); (g) polimerizasyon; (h) alkilasyon; (i) izomerleştirme; (j)' sadece y 2710 pozisyonuna dâhil ağır yağlar açısından hidrojenle yapılan, işleme tabi tutulan ürünlerin kükürt muhtevasının asgari %85 azalması ile sonuçlanan kükürt giderme (ASTM D 1266-59 T metodu); (k) sadece 2710 pozisyonuna dâhil ürünler açısından filtrelemeden gayri bir işlemle parafin giderme; (l) sadece y 2710 pozisyonuna dâhil ağır yağlar açısından hidrojenin bir kimyasal reaksiyonda aktif bir element olarak yer aldığı, kükürt gidermenin dışında bir amaçla gerçekleştirilen, 20 bar'dan daha yüksek basınçta ve 250°C'den daha yüksek sıcaklıkta, katalizör kullanılarak hidrojen ile muamele. Bununla beraber, y 2710 pozisyonunda yer alan yağlama yağlarının, daha özel olarak renk ve istikrarı iyileştirmek üzere, hidrojenle daha ileri muamelesi (yani hidrofinisaj ve renk giderme), özel işlem olarak kabul edilmeyecektir; (m) sadece y 2710 pozisyonuna dâhil fuel-oillerr açısından bu ürünlerin, fireler dâhil hacimce yüzde 30'undan daha azının 300°C'de ASTM D 86 metoduyla damıtılması şartıyla, atmosferde damıtma; (n) sadece y 2710 pozisyonuna dâhil, gaz yağlan ve fuel-oillerden gayri ağır yağlar açısından yüksek frekanslı elektrik fırça deşarjı vasıtasıyla muamele. 8.3 y 2707 ve 2713 pozisyonları açısından, temizleme, dekantasyon, tuz giderme, su ile ayırma, filtreleme, renklendirme, işaretleme, kükürt muhtevalı ürünlerin karıştırılması sonucunda bir kükürt muhtevası elde etme gibi basit operasyonlar, bu operasyonlar veya benzeri operasyonların herhangi bir kombinasyonu, menşe kazandırmaz. … Andlaşmayı görmek için tıklayınız. [1] İşbu Anlaşmadaki hiçbir husus ya da işbu Anlaşmaya uygun olarak yerine getirilen hiçbir işbirliği, eylem veya etkinlik, ülke ve yetki alanları üzerinde egemenlik ve diğer haklarla ilgili çözümlenmemiş ihtilaflara ilişkin Tarafların siyasi ve hukuki pozisyonuna halel getirmeyecektir.