2023-10 Gürcistan menşeli metalize iplik ithalatında dampinge karşı vergi uygulanması hakkında Tebliğ

İTHALATTA HAKSIZ REKABETİN ÖNLENMESİNE İLİŞKİN TEBLİĞ (TEBLİĞ NO: 2023/10) Ticaret Bakanlığından:06.04.2023 tarih ve 32155 sayılı R.G. 962 Tasarruflu Yazılar 1 2 Gümrük Yönetmeliği 38.Madde ve 2016/17 Sayılı Genelge Amaç ve kapsam MADDE 1- (1) Bu Tebliğin amacı, 12/10/2021 tarihli ve 31626 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: 2021/47) ile Gürcistan menşeli 5605.00 gümrük tarife pozisyonu (GTP) altında kayıtlı "dokumaya elverişli ipliklerden metalize iplikler (gipe edilmiş olsun olmasın), ip, şerit veya toz şeklindeki metalle birleştirilmiş veya metalle kaplanmış 54.04 veya 54.05 pozisyonundaki şerit ve benzerleri" ürününe yönelik başlatılan ve Ticaret Bakanlığı İthalat Genel Müdürlüğü tarafından yürütülen damping soruşturmasının tamamlanması neticesinde alınan kararın yürürlüğe konulmasıdır. Dayanak MADDE 2- (1) Bu Tebliğ, 14/6/1989 tarihli ve 3577 sayılı İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Kanun, 20/10/1999 tarihli ve 99/13482 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Karar ve 30/10/1999 tarihli ve 23861 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Yönetmeliğe dayanılarak hazırlanmıştır. Tanımlar MADDE 3- (1) Bu Tebliğde geçen; a) GTP: Gümrük tarife pozisyonunu, b) Kurul: İthalatta Haksız Rekabeti Değerlendirme Kurulunu, c) TGTC: İstatistik Pozisyonlarına Bölünmüş Türk Gümrük Tarife Cetvelini, ifade eder. Karar MADDE 4- (1) Yürütülen soruşturma sonucunda, Gürcistan menşeli soruşturma konusu ürün ithalatının dampingli olduğu ve yerli üretim dalında zarara neden olduğu tespit edilmiştir. Ticaret Bakanlığı İthalat Genel Müdürlüğü tarafından yürütülerek tamamlanan soruşturma sonucunda ulaşılan bilgi ve bulguları içeren Bilgilendirme Raporu Ek'te yer almaktadır. (2) Bu çerçevede, soruşturma neticesinde ulaşılan tespitleri değerlendiren Kurulun kararı ve Ticaret Bakanının onayı ile aşağıdaki tabloda GTP'si, eşya tanımı ve menşe ülkesi belirtilen eşyanın Türkiye'ye ithalatında aşağıdaki tabloda gösterilen oranda dampinge karşı kesin önlemin uygulanmasına karar verilmiştir. GTP Eşyanın Tanımı Menşe Ülke Dampinge Karşı Önlem (CIF Bedelin Yüzdesi) 5605.00 Dokumaya elverişli ipliklerden metalize iplikler (gipe edilmiş olsun olmasın), ip, şerit veya toz şeklindeki metalle birleştirilmiş veya metalle kaplanmış 54.04 veya 54.05 pozisyonundaki şerit ve benzerleri Gürcistan %15 Uygulama MADDE 5- (1) Gümrük idareleri, 4 üncü maddede GTP'si, eşya tanımı ve menşe ülkesi belirtilen eşyanın, diğer mevzuat hükümleri saklı kalmak kaydıyla, serbest dolaşıma giriş rejimi kapsamındaki ithalatında karşısında gösterilen oranlarda dampinge karşı kesin önlemleri tahsil eder. (2) Bilgilendirme Raporunda soruşturma konusu ürün ve benzer ürün ile ilgili açıklamalar genel içerikli olup uygulamaya esas olan yürürlükteki TGTC'de yer alan GTP ve 4 üncü maddede bulunan tabloda yer alan eşya tanımıdır. (3) Önleme tabi ürünün yürürlükteki TGTC'de yer alan tarife pozisyonunda ve/veya tanımında yapılacak değişiklikler bu Tebliğ hükümlerinin uygulanmasına engel teşkil etmez. (4) Yönetmeliğin 35 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca bu Tebliğ kapsamındaki önlemler, yürürlük tarihinden itibaren 5 yıl sonra yürürlükten kalkar. (5) Yönetmeliğin 35 inci maddesi uyarınca bu Tebliğ kapsamındaki önlemlerin sona erme tarihinden önce bir nihai gözden geçirme soruşturması başlatıldığı takdirde önlemler, soruşturma sonuçlanıncaya kadar yürürlükte kalmaya devam eder. Yürürlük MADDE 6- (1) Bu Tebliğ yayımı tarihinde yürürlüğe girer. Yürütme MADDE 7- (1) Bu Tebliğ hükümlerini Ticaret Bakanı yürütür. EK: 2023/10 SAYILI İTHALATTA HAKSIZ REKABETİN ÖNLENMESİNE İLİŞKİN TEBLİĞE DAİR BİLGİLENDİRME RAPORU 1. GENEL BİLGİ VE İŞLEMLER 1.1. Kapsam ve Yasal Dayanak (1) Bu rapor, 14/6/1989 tarihli ve 3577 sayılı İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Kanun, 20/10/1999 tarihli ve 99/13482 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Karar ve 30/10/1999 tarihli ve 23861 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Yönetmelik (Yönetmelik) hükümlerine dayanılarak hazırlanmıştır. 1.2. Soruşturma (1) Yerli üreticiler Simfleks Tekstil ve Ambalaj San. Tic. A.Ş (Simfleks) ve Hira Mensucat Kumaş Tekstil Demir Tic. ve San. Ltd. Şti. (Hira) tarafından yapılan ve Beymaks Tekstil İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. (Beymaks) ve Güray Fantezi İplik San. Tic. Ltd. Şti. (Güray) tarafından da desteklenen başvuru üzerine, Gürcistan menşeli 5605.00 gümrük tarife pozisyonu (GTP) altında kayıtlı "dokumaya elverişli ipliklerden metalize iplikler (gipe edilmiş olsun olmasın), ip, şerit veya toz şeklindeki metalle birleştirilmiş veya metalle kaplanmış 54.04 veya 54.05 pozisyonundaki şerit ve benzerleri" ürünü ithalatına yönelik olarak 12/10/2021 tarihli ve 31626 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: 2021/47) ile bir damping soruşturması başlatılmıştır. (2) T.C. Ticaret Bakanlığı (Bakanlık) İthalat Genel Müdürlüğü (Genel Müdürlük) tarafından yürütülen bahse konu damping soruşturması tamamlanmıştır. 1.3. Yerli üretim dalının temsil niteliği (1) Yerli üretim dalının temsil kabiliyeti incelenirken, başvuru sahibi yerli üreticilerin 2020 yılında soruşturma konusu üründeki üretim rakamları ile aynı ürünün toplam Türkiye üretimi kıyaslanmaktadır. Yapılan incelemede, Yönetmeliğin 18 inci ve 20 nci maddeleri uyarınca başvuruda bulunan yerli üreticilerin yerli üretim dalını temsil etme niteliğini haiz olduğu anlaşılmış olup Simfleks ve Hira firmaları işbu raporun ilgili bölümlerinde "yerli üretim dalı" olarak anılacaktır. (2) Soruşturma açılışı sonrasında üretici/ithalatçı Betareks Metalize İplik ve Ambalaj San. A.Ş. (Betareks) firması yerli üretim dalı tanımının içerisinde yer alması gereken bazı üreticilerin başvurudaki temsil oranı hesaplamasında yer almadığının görüldüğünü, temsil rakamlarının diğer yerli üreticilerin de sağlıklı bir şekilde tespitinden sonra yeniden hesaplanması gerektiğini ifade etmiştir. Soruşturma açılışı öncesinde temsil oranı hesabının tüm üreticileri içermesini teminen Bakanlığımızca gerekli girişimlerde bulunulmuş olup, veri temin edilen tüm üreticiler hesapta dikkate alınmıştır. Başvurunun destek oranı %50'nin üzerinde olup, verisi dikkate alınan firmalar arasında Betareks de yer almaktadır. 1.4. Soruşturma ve zarar inceleme dönemi (1) Damping belirlemesi için 1/1/2020-31/12/2020 tarihleri arasındaki dönem soruşturma dönemi olarak kabul edilmiştir. Zarar belirlemelerinde ise veri toplama ve değerlendirme için 1/1/2018-31/12/2020 arasındaki dönem zarar inceleme dönemi olarak belirlenmiştir. 1.5. İlgili tarafların bilgilendirilmesi, dinlenmesi ve bilgilerin değerlendirilmesi (1) Soruşturma açılmasını müteakip, soruşturma konusu ürünün Gürcistan'da mukim ilgili üretici/ihracatçısına, Türkiye'de yerleşik ithalatçılarına ve anılan ülkenin Ankara Büyükelçiliğine soruşturmanın açılışına ilişkin bildirimde bulunulmuştur. (2) Bildirimde, soruşturma açılış Tebliğine, başvurunun gizli olmayan özetine ve soru formlarına nereden erişilebileceği hususunda bilgi verilmiştir. (3) Taraflara görüşlerini bildirme ve soru formlarını yanıtlamaları için posta süresi dâhil 37 gün süre tanınmıştır. Ayrıca, ilgili tarafların süre uzatımı yönündeki makul talepleri karşılanmıştır. (4) Soruşturma konusu ürünün ithalatını gerçekleştiren firmalardan soru formlarını zamanında yanıtlayan herhangi bir firma olmamıştır. (5) İstanbul Tekstil ve Hammaddeleri İhracatçıları Birliği (İTHİB) soruşturma açılmasını müteakip ilgili taraf olma talebini Bakanlığa iletmiştir. (6) İlgili soru formunu, Gürcistan'da yerleşik üretici/ihracatçı GEOFIBRE LLC (Geofibre) zamanında yanıtlayarak Bakanlığa iletmiştir. (7) Tarafların işbu soruşturma boyunca ortaya koyduğu tüm bilgi, belge ve görüşler incelenmiş, mezkûr görüşlerden mevzuat kapsamında değerlendirilebilecek olanlara bu raporun ilgili bölümlerinde yer verilmiştir. 1.6. Yerinde doğrulama (1) Yönetmeliğin 21 inci maddesi çerçevesinde; yerli üretim dalı ile Gürcistan'da yerleşik üretici/ihracatçı Geofibre ve bu firma ile ilişkili üretici/ithalatçı Betareks nezdinde yerinde doğrulama incelemeleri yapılmıştır. 2. SORUŞTURMA KONUSU ÜRÜN VE BENZER ÜRÜN 2.1. Soruşturma konusu ürün ve benzer ürün (1) Soruşturma konusu ürün, 5605.00 GTP altında yer alan "dokumaya elverişli ipliklerden metalize iplikler (gipe edilmiş olsun olmasın), ip, şerit veya toz şeklindeki metalle birleştirilmiş veya metalle kaplanmış 54.04 veya 54.05 pozisyonundaki şerit ve benzerleri" dir. (2) Başvuru konusu ürünün sektörde bilinen adı "metalize (simli) iplik"tir. Bu ürün, vakum altında yapılan proses sonrası PET filmlere metalize görünümü verilmesi ve metalize filmin farklı renklere boyanıp kesilmesi ile iplik haline getirilmiş parlak renklere sahip bir iplik çeşididir. Tekstil sektöründe dokuma, triko, halı örgü ve nakış üretimlerinde kullanılmaktadır. (3) Temelde, ana girdisi olan metalize filmin boyanarak ince şeritler halinde kesilerek makaraya sarılmasıyla üretilir. İpliğin teknik özelliklerini belirleyen değişkenler: i. Kalınlık: Kullanılan PET filmin kalınlığıdır. Ölçü birimi "mikron"dur.(12 mikron, 23 Mikron gibi) ii. Kesim genişliği: PET filmin kesim genişliğidir. Ölçü birimi "inç"dir. (1/69" (0.37mm), 1/100" (0.25mm)) iii. Ürün türü: İnce kesilip iplik haline getirilmiş PET ipliğin takviyesiz hali veya başka iplikler ile bükülmüş veya takviye edilmiş hali gibi. (4) Maddenin yapısı içeriğindeki iplik cinsine göre değişmektedir. Herhangi bir iplikle takviye edilmemiş veya bükülmemiş düz tip sim ipliği %100 polyesterdir. Eğer madde takviye veya büküm işlemine tabi tutuldu ise kullanılan diğer ipliğin toplam yapıdaki yüzdesi de belirtilir. Örneğin %58 Polyester (Sim), %42 Naylon FDY ya da Polyester FDY gibi. (5) Soruşturma sırasında, soruşturma konusu ürün ile yerli üretim dalı tarafından üretilen ve Türkiye piyasasında satışa sunulan ürünün teknik ve fiziki özellikleri, temel kullanım alanları, tüketici algılaması ve dağıtım kanalları itibariyle benzer özelliklere sahip olduğu anlaşılmıştır. (6) Söz konusu hususlar çerçevesinde, Yönetmeliğin 4 üncü maddesi uyarınca, soruşturma konusu ürün ile yerli üretim dalı tarafından üretilen ürün benzer ürün olarak kabul edilmiştir. (7) Soruşturma konusu ürün ve benzer ürün ile ilgili açıklamalar bağlayıcı nitelikte olmayıp genel içerikli ve bilgi amaçlıdır. 2.2. Ürünün ithalinde uygulanan vergi oranları ve diğer yükümlülükler (1) Soruşturma konusu ürün için meri İthalat Rejimi Kararı çerçevesinde uygulanan gümrük vergileri aşağıda yer almakta olup, söz konusu ürüne yönelik %8 KDV uygulaması mevcuttur. Soruşturma döneminde de aynı oranlar uygulanmıştır. GTP KDV GÜMRÜK VERGİSİ ORANI (%) 1 2 3 4 GTS ÜLKELERİ 8 5 6 7 5605.00 8 0 0 0 4 0 0 3,2 4 Kaynak: İthalat Rejimi 2023 1: AB ve STA Ülkeleri (Gürcistan), 2: Singapur 3: Venezuela, 4:OTS-OIC, 5: En Az Gelişmiş Ülkeler, 6: Özel Teşvik Düzenlemelerinden Yararlanacak Ülkeler, 7:Gelişme Yolundaki Ülkeler, 8: Diğer Ülkeler (2) Soruşturmaya konu ürünün Gürcistan menşeli olanlarının ithalatında, Gürcistan ile imzalanan Serbest Ticaret Anlaşması çerçevesinde (EUR.1 Belgesi eşliğinde ithal edilmesi şartıyla) gümrük vergisi uygulanmamaktadır. (3) 31/12/2020 tarihli ve 31351 sayılı 3. mükerrer Resmî Gazete'de yayımlanan 3351 sayılı İthalatta İlave Gümrük Vergisi Uygulanmasına İlişkin Karar ile Gümrük Birliği ve STA'lar haricinde kalan ülke menşeli inceleme konusu ürün ithalatında %8 ilave gümrük vergisi uygulanmaktadır. Gümrük vergisinde olduğu gibi EUR.1 Belgesi eşliğinde ithal edilmesi şartıyla Gürcistan menşeli ürünler için ilave gümrük vergisi oranı %0'dır. (4) Diğer taraftan, 13/10/2016 tarihli ve 29856 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin Tebliğ (Tebliğ No:2016/39) ile şikâyet konusu ürünün Çin Halk Cumhuriyeti, Çin Tayvanı, Kore Cumhuriyeti ve Hindistan menşeli olanlarında 2,2 ABD doları/kg seviyesinde dampinge karşı kesin önlem yürürlüktedir. 3. DAMPİNGE İLİŞKİN BELİRLEMELER 3.1. Genel açıklamalar (1) Soruşturma kapsamında, Gürcistan'da yerleşik Geofibre işbirliğine gelmiş olup adı geçen üretici/ihracatçı için damping belirlemeleri kendi sunduğu veriler ile ülkemizde yerleşik ilişkili üretici/ithalatçı firma verileri kullanılarak yapılmıştır. 3.2. Normal değerin belirlenmesi (1) Normal değer Yönetmeliğin 5 inci maddesinin 4 üncü fıkrası hükmü gereğince, benzer malın menşe ülkedeki imalat maliyetine genel, idari ve satış giderleri ile makul bir kârın eklenmesi suretiyle hesaplanmıştır. (2) Oluşturulmuş normal değerdeki satış giderleri ve makul kâr Yönetmeliğin 6 ncı maddesinin 3 üncü fıkrası c bendi hükmüne göre belirlenmiş olup, Betareks firmasının zarar inceleme dönemindeki en düşük (maliyete oranlanmış) faaliyet karlılığı (2019 yılı - %X) ile 2020 yılı satış gideri/satış hasılası oranı (%X) baz alınmıştır. 3.3. İhraç fiyatının belirlenmesi (1) Yönetmeliğin 9 uncu maddesi 2 nci fıkrası uyarınca, işbirliğine gelen üretici/ihracatçı firmanın ihraç fiyatı, bağımsız ilk alıcıya yeniden satış fiyatı esas alınarak tespit edilmiştir. Oluşturulmuş ihraç fiyatı hesabında Betareks firmasının zarar inceleme dönemindeki en düşük (satış hasılasına oranlanmış) faaliyet kârlılığı (2019 yılı - %X) baz alınmıştır. (2) Betareks nihai bildirim sonrasında yurtiçine yeniden satışta esas alınan %X'lik "satış, genel ve idari giderler (SG&A) / satış hasılası" oranının sehven yüksek alındığını iddia etmiştir. Söz konusu oran, Betareks'in 2020 yılı SG&A toplamına ilişkin olup, yeniden satış fiyatı bazındaki hesapta ihraç fiyatından düşülmesi tabiidir. 3.4. Fiyat karşılaştırması (1) Adil bir karşılaştırmanın yapılabilmesini teminen, normal değer ile ihraç fiyatı mümkün olduğu ölçüde fabrika çıkış aşamasına getirilerek aynı ticari aşamada karşılaştırılmıştır. (2) Yönetmeliğin 10 uncu maddesi hükmü gereğince, işbirliğine gelen üretici/ihracatçı firma tarafından fiyat karşılaştırmasını etkilediği ileri sürülen hususlar değerlendirilmiş olup belgelendirilen ve uygulanabilir ayarlamalar yapılmıştır. (3) Nihai bildirim sonrasında, oluşturulmuş ihraç fiyatında beyan edilen ayarlamalardan bazılarının Betareks tarafından farklı başlıklar altında sehven iki kez raporlandığı anlaşılmış, ikinci kayıtlar hesap dışına çıkarılmıştır. Söz konusu düzeltme firmadan kaynaklanan maddi hata mahiyetinde olduğundan, buna bağlı olarak yeni nihai bildirim yayımlanmamış, yalnız muhatap firmaya bildirim yapılması ile iktifa edilmiştir. 3.5. Damping marjı (1) Yönetmeliğin 11 inci maddesi çerçevesinde damping marjı, normal değer ile ihraç fiyatının ağırlıklı ortalamasının karşılaştırılması suretiyle hesaplanmıştır. Damping marjının belirlenmesinde kullanılan yöntem ile yapılan hesaplamalar, firma özel nihai bildiriminde kapsamlı ve ayrıntılı olarak açıklanmıştır. (2) Soruşturma kapsamında işbirliğine gelmeyen/gelmemiş addedilen başka bir üretici/ihracatçı firma tespit edilemediğinden, işbirliğine gelen firmanın damping marjının soruşturma konusu ülkenin tamamına teşmil edilmesi öngörülmüştür. (3) Buna göre, CIF bedelin yüzdesi olarak hesaplanan damping marjı %19,7 düzeyindedir. 3.6. Makûl kâr belirleme esasları (1) Aşağıda soruşturma sırasında bu amaçla yapılan değerlendirmelere detaylarıyla yer verilmektedir. 3.6.1 Üretici/ithalatçı Betareks'in yurtiçine yeniden satış (YYS) kârlılığı (1) Ürün üretiminde metalize ipliğin bükümü naylon yahut polyester içerikli düz ipliklerle yapılmaktadır. İkisi arasındaki temel farklılık ise naylon bükümlü ipliklerin bağımsız alıcıya satış fiyatlarının polyester bükümlü ipliklere göre kayda değer oranda daha yüksek olmasıdır. Oysa, Geofibre'ın Betareks'e satışlarında en çok satılan ve diğer tüm özellikleri aynı olan ürün tiplerinin kimisinde polyester bükümlü iplik fiyatlarının naylon bükümlülere göre daha yüksek olduğu, kimisinde eşit olduğu ya da bağımsız alıcıya satış fiyat farkından çok daha düşük düzeyde olduğu görülmüştür. Bu açıdan, Geofibre'ın Betareks'e satış fiyatlarının aradaki ilişkiden önemli ölçüde etkilendiği anlaşılmış olup, açık tespit karşısında, ihraç fiyatının yeniden satış fiyatları baz alınarak oluşturulması uygun mütalaa edilmiştir. (2) Fiyatların güvenilir olmadığı durumda, ilişkili fiyat kadar güvenilir olmayan fiyat üzerinden tahakkuk eden YYS kâr marjı da güvenilir olmayacaktır. Bu nedenle, eldeki veriler çerçevesinde makûl YYS kârının ne olması gerektiğinin belirlenmesi icap eder. İlişkili firmalar arasındaki ihraç fiyatının güvenilir olmadığı durumlarda ağırlıklı olarak ilişkili ithalatçıya emsal teşkil edebilecek bağımsız ithalatçıların YYS kârlılığı baz alınmaktadır. Mevcut soruşturmada ise ihraç ülkesinde tek üretici mevcuttur ve bu üreticinin Türkiye'de tek ithalatçısı vardır. Ayrıca bu ithalatçı, ihracatçının %100 hissedarı olup, ülkemizin aynı zamanda en büyük ve köklü ürün üreticisi vasfını taşımaktadır. Bu koşullarda ideal durumda YYS kârlılığının mukayesesinde emsal olarak bulunması gereken aktör, aynı zamanda ithalatçı vasfını taşıyan, ihracatçıdan bağımsız ve Betareks kadar üretimi köklü ve derin bir üreticidir[1]. Oysa bu mahiyette bir üretici/ithalatçı bulunmaması bir yana, soruşturma konusu ülkeden ithalat yapan başka herhangi bir aktör dahi mevcut değildir. (3) Bu koşullarda, makûl YYS kârlılığının tespitinde, eldeki veriler çerçevesinde soruşturma konusu ürüne ilişkin üç kalem kârlılık oranından firma lehine olacak şekilde en düşük olanının esas alınması öngörülmüştür. Bu kapsamda aşağıda yer alan 3 seçenek değerlendirilmiştir. a) Betareks'in soruşturma konusu ürüne ilişkin (satış hasılasına oranlanmış) üretimden yurtiçi satış kârlılığı: Soruşturma kapsamında sunulan Betareks ana ürün grupları bazındaki üretim maliyet verilerinden soruşturma kapsamında olanların verileri kullanılmış, bu verilere Betareks 2020 gelir tablosundan çıkarılan %X'lik "SG&A/Satış fiyatı" oranı eklenmiştir. Bu şekilde bulunan birim toplam maliyet, soruşturma konusu ürün 2020 yılı ağırlıklı ortalama yurtiçi satış fiyatları ile mukayese edilmiş, hesaplanan kâr değeri yurtiçi satış hasılasına oranlanmıştır. (%X) [2] [3] b) Yerli üretim dalının soruşturma konusu ürüne ilişkin zarar inceleme dönemi başlangıcındaki (satış hasılasına oranlanmış) baskılanmamış kâr oranı: Yerli üretim dalını oluşturan iki firmanın zarar inceleme dönemi başlangıcı olan 2018 yılındaki soruşturma konusu ürün ağırlıklı ortalama yurtiçi satış kârlılığıdır. (%X) c) Betareks'in zarar inceleme dönemindeki (satış değerine oranlanmış) faaliyet kârlılık oranlarından en düşük olanı: 2019 yılı faaliyet kârlılık oranı (%X) (4) Bu kapsamda, hesaplamalarda eldeki veriler çerçevesinde olası tüm seçenekler arasından en düşük kâr marjı olan 3'üncü seçenek baz alınmıştır. 3.6.2 Üretici/ihracatçı Geofibre'ın yurtiçi satış karlılığı (1) Mevcut kısıtlılıklar çerçevesinde, ihracatçı ülke iç piyasa kârlılığı açısından emsal teşkil ederek dikkate alınabilecek bir veri tespit/temin imkânı bulunmadığı anlaşıldığından[4] YYS kârlılığı hesabında satış değerine oranlanarak bulunan kâr marjları, bu kez Betareks ve yerli üretim dalının maliyet değerine oranlanarak hesaplanmış ve yine bu oranlardan en düşük olanı esas alınmıştır. (Sırasıyla %X[5] , %X, %X) 3.6.3 Makûl kâra ilişkin nihai bildirim sonrası iletilen iddialara dair değerlendirme (1) Betareks'in ürün/faaliyet/pazar ayrımı yapılmaksızın genel kâr marjının kullanılmış olmasının damping marjının suni şekilde yüksek hesaplanmasına sebebiyet verdiği, nitekim kâr marjının oluşumunda sadece yurtiçi satışlar değil farklı piyasa koşullarının hakim olduğu yurtdışı satışları, soruşturma konusu harici ürünlerin satışları, maliyet avantajlarından kaynaklanan kâr oranının yüksekliği gibi pek çok unsurun rol oynadığı iddiası (1a) Betareks'in itirazı bu kârlılığın Betareks'in Geofibre'den alımlarının YYS kârlılığını ve dahi ihracat ve diğer ürün faaliyetlerini içermesi nedeniyle makul kârın olduğundan yüksek çıkmasına yol açtığı noktasındadır. İddiadaki eksik yan ise kendi verileri üzerinden bir ayrıştırma yaparak gerçekte olduğundan yüksek bir makûl kâr oranı oluşup oluşmadığına ilişkin analiz yapma ve sunma imkânı varken, buna dair hiçbir analiz/değerlendirme/verinin Genel Müdürlüğe sunulmamış olması ve YYS ile oluşturulmuş normal değer hesabında emsal kâr oranı olarak YYS'nin gerçekleştiği yıl olan 2020 faaliyet kârlığı (%X) yerine zarar inceleme dönemindeki en düşük yılın (2019) kârlılığının (%X) esas alındığının göz ardı edilmesidir. (1b) Nitekim, firmanın kendi verileri üzerinden Genel Müdürlükçe yapılan analizde yapılan tespit, 2020 yılı üretimden yurtiçi satış kârlılığının (%X) (başka deyişle diğer unsurlardan tamamen ayrıştırılmış kârlılığın) emsal alınan YYS kârlılığından (%X) 2,2 kat; yine 2020 yılı üretimden yurtiçi maliyet kârlılığının (%X) ise emsal alınan oluşturulmuş normal değer kâr oranından (%X) ise 2,9 kat daha yüksek oranda olduğu yönündedir. (2) Betareks firmasının bu sektörün en büyük, ölçek ekonomisi nedeniyle verimliliği en yüksek firması olduğu ve ürün maliyet kalemlerinin her birisi için yapılan yoğun yatırımlar nedeniyle kg başı maliyetlerin diğer üreticilere göre X - X dolar seviyelerinde aşağıda gerçekleştiği, maliyet avantajlarından kaynaklanan kâr marjının Geofibre için hem ihraç fiyatında hem de normal değer hesaplamalarında kullanılmasının, Betareks firmasının yıllar içerisinde ulaşmış olduğu yüksek verimlilik ve maliyet avantajları nedeniyle Geofibre firmasının cezalandırılması anlamına geleceği iddiası (2a) Firma, soruşturmanın farklı safhalarında sunduğu görüşlerinde, Geofibre'ın Betareks'in Türkiye'de uygun maliyetlerle üretilmiş hammaddeleri sayesinde verimli ve piyasaya nazaran maliyet avantajı ile üretim yaptığını, Betareks firmasının uygun maliyetli hammadde tedariği sayesinde, Geofibre firmasının da kendisine rekabet avantajı sağladığını, ölçek ekonomisi sayesinde diğer üreticilere nazaran kendisine avantaj sağlayan Betareks'in bu avantajını Geofibre firmasına da yansıttığını beyan etmiştir. (2b) Nitekim Geofibre'ın, ana girdisi olan metalize film tedariğini kendisine maliyet avantajı sağlayacak fiyatlarla yaptığı soruşturma kapsamında da teyit edilmiştir. (2c) Öte yandan, Geofibre'ın Betareks'in maliyet avantajından hiçbir şekilde yararlanmadığı varsayılsa dahi, Betareks'in 2020 yılı koşullarındaki üretimden yurtiçi maliyet kârlılığı olan %X oranı ile %X'lik emsal alınan oran arasındaki farkın, iddia edilen X - X $/kg'lık maliyet avantajını fazlasıyla telafi etmekte olacağı da konunun bir başka boyutudur. (3) Geçmiş soruşturmalarda daha düşük oranların makûl kâr olarak alındığı, bu soruşturmalardaki oranların esas alınması gerektiği iddiası (3a) Her ürüne, her dönemde, her koşulda geçerli olacak bir makûl kâr tespit edilmesinin mümkün olmadığı; emsal olarak alınacak kârlılık oranları tespitinin (mevcut olması halinde) incelenen zaman dilimi ve ürün özelinde, bu zaman dilimindeki ürün piyasası verileri ve kârlılık oranı belirlenecek firmanın niteliği/faaliyeti dikkate alınarak yapılması gereği açıktır. (4) Oluşturulmuş normal değer ile ihraç fiyatı tespitinde kullanılan kâr marjları seçiminin belirtilen nedenlerle hakkaniyete uygun gerçekleşmediği iddiası (4a) Aynı dönemde, üretimden yurtiçi satış kârlılığı %X olan bir üretici/ithalatçının, %100 sahibi olduğu üretici/ihracatçıdan yaptığı ithalattan elde ettiği yurtiçi satış kârlılığının %X'den; aynı şekilde (maliyete oranlanmış) üretimden yurtiçi satış karlılığı %X olan aynı üreticinin %100 sahibi olduğu ihracatçı/üreticinin makûl kârının %X'den düşük olması gerektiği iddiası dayanaktan yoksundur. (4b) Kaldı ki, söz konusu üretici/ihracatçı ana girdileri itibarıyla bağlı olduğu firmadan bile daha etkin koşullarda girdi tedarik edebilmekte, ayrıca bağlı olduğu ana firmanın sahip olmadığı vergisiz/önlemsiz girdi kullanımı imkânına sahip bulunmaktadır. (4c) Yukarıda detaylarıyla izah edilen makûl kâr belirleme esasları çerçevesinde, olası seçeneklerden en düşük olan kâr marjları seçilmişken; tamamen farklı soruşturmalardaki, ait olduğu sektör, ülke, firma ve zaman dinamikleri içerisinde değerlendirilmesi gereken daha düşük kâr oranlarının esas alınmasının, hakkaniyet terazisindeki dengenin diğer kefe aleyhine bozulmasına yol açacağı noktasında tereddüt bulunmamaktadır. 3.7. Üretici/ihracatçı Geofibre için emsal satış gideri belirleme esası (1) Satış operasyonu Betareks tarafından gerçekleştirilmekte olduğundan, Geofibre'nin satış gideri bulunmamaktadır. Bu nedenle, oluşturulmuş normal değer hesabındaki Satış Gideri/Satışların Maliyeti oranı için ithalatçı/üretici firma ve yerli üretim dalını oluşturan üreticilerin verisinden en düşük olanı (%X) esas alınmıştır. (2) Oluşturulmuş normal değer hesabında satış giderinin tespiti ve hesaplamaya dahil edilmesi Yönetmeliğin 6'ncı maddesinden kaynaklanan tabii bir gerekliliktir. 4. ZARARA İLİŞKİN BELİRLEMELER 4.1. Genel açıklamalar (1) Yönetmeliğin 17 nci maddesi çerçevesinde, soruşturma konusu ülke menşeli ithalatın hacminde mutlak veya nispi olarak artış olup olmadığı incelenmiştir. Söz konusu inceleme işbu raporun 1.4 üncü maddesinde belirtilen zarar inceleme dönemi için yapılmıştır. Soruşturma konusu ürünün genel ithalatı ve soruşturma konusu ülkelerden ithalatın incelenmesinde Bakanlığımız veri tabanı KÜBİS ÖTS verileri kullanılmıştır. 4.2. Ürünün genel ithalatının mutlak gelişimi ve fiyatları (1) Soruşturma konusu ürünün genel ithalatı 2018 yılında 858.996 kg iken, 2019 yılında 1.044.177 kg, 2020 yılında ise 738.332 kg olarak gerçekleşmiştir. (2) Söz konusu ithalat değer bazında incelendiğinde, 2018 yılında 5,69 milyon ABD doları olan ithalatın 2019 yılında 6,96 milyon ABD dolarına yükseldiği 2020 yılında ise 5,26 milyon ABD dolarına gerilediği görülmektedir. (3) Soruşturma konusu ürün ithalatının ortalama birim fiyatları incelenen yıllar itibariyle sırasıyla 6,6 ABD doları/kg, 6,7 ABD doları/kg ve 7,1 ABD doları/kg olarak gerçekleşmiştir. 4.3. Soruşturma konusu ithalatın mutlak gelişimi ve fiyatları (1) Gürcistan menşeli ithalatın gelişimi incelendiğinde, 2018 yılında 414.231 kg olan ithalatın 2019 yılında 482.814 kg, 2020 yılında ise 375.203 kg olarak gerçekleştiği görülmektedir. (2) Gürcistan menşeli ithalat değer bazında incelendiğinde, 2018 yılında 2,2 milyon ABD doları olan ithalatın 2019 yılında 2,9 milyon ABD dolarına yükseldiği, 2020 yılına ise 2,1 milyon ABD doları seviyesinde gerçekleştiği görülmektedir. (3) Yukarıdaki veriler ışığında Gürcistan menşeli ithalatın ortalama fiyatları hesaplanmıştır. 2018 yılında 5,4 ABD doları/kg olan ortalama birim fiyat, 2019 yılında 5,9 ABD doları/kg, 2020 yılında ise 5,6 ABD doları/kg olarak gerçekleşmiştir. (4) Gürcistan menşeli ithalatın genel ithalat içerisindeki miktar bazındaki payı incelenmiştir. 2018 yılında %48,2 olan ithalat miktar payının 2019 yılında %46,2, 2020 yılında ise %50,8 olarak gerçekleştiği tespit edilmiştir. 4.4. Diğer ülkelerden ithalatın mutlak gelişimi ve fiyatları (1) Diğer ülkelerden gerçekleşen ithalat 2018 yılında 444.765 kg (3,5 milyon ABD doları), 2019 yılında 561.363 kg (4,1 milyon ABD doları) ve 2020 yılında 363.129 kg (3,2 milyon ABD doları) olarak gerçekleşmiştir. Diğer ülkeler menşeli ithalatın genel ithalat içerisindeki payı, 2018-2020 yıllarında sırasıyla %51,8, %53,8 ve %49,2 seviyelerindedir. (2) Diğer ülkelerden 2018-2020 döneminde gerçekleştirilen soruşturma konusu ürün ithalatının ortalama birim fiyatları ise sırasıyla 7,8 ABD doları/kg, 7,3 ABD doları/kg ve 8,7 ABD doları/kg olmuştur. 4.5. İthalatın nispi gelişimi (1) Soruşturma konusu ithalatın nispi olarak gelişimini görebilmek için, söz konusu ithalatın toplam Türkiye benzer mal tüketimi içerisindeki payı 2018-2020 yılları için incelenmiştir. Türkiye toplam benzer mal tüketiminin hesaplanmasında, yerli üretim dalının ve diğer yerli üreticilerin[6] yurt içi satışları genel ithalat miktarı ile toplanmıştır. Yerli üretim dalının yurt içi satışları ile Gürcistan'dan gerçekleştirilen ithalatın toplam tüketime oranlanmasıyla pazar payları hesaplanmıştır. İncelenen veriler 2018 yılı=100 olacak şekilde endekslenmiştir. (2) Bu çerçevede, söz konusu ürünün yurt içi tüketim endeksi 2018 yılında 100 birim olarak kabul edildiğinde, 2019 yılında 122'ye, 2020 yılında ise 69'a gerilemiştir. (3) Gürcistan'ın 2018 yılında 100 birim olan pazar payı endeksi, 2019 yılında 122'ye, 2020 yılında ise 131'e yükselmiştir. (4) Diğer ülkelerin toplam pazar payı, 2018 yılında 100 birim iken, 2019 yılında 132 birime yükselmiş, 2020 yılında ise 118 birime gerilemiştir. (5) Yerli üretim dalının pazar payı endeksi, 2018 yılında 100 birim olarak kabul edildiğinde, 2019 yılında 115 birime, 2020 yılında ise 121 birime yükselmiştir. (6) Yerli üretimin pazar payı endeksi, 2018 yılında 100 birim olarak kabul edildiğinde, 2019 ve 2020 yıllarında 92 birim olarak gerçekleşmiştir. 4.6. Dampingli ithalatın yerli üretim dalının fiyatları üzerindeki etkisi (1) Yönetmeliğin 17 nci maddesinin ilgili hükümleri çerçevesinde, dampingli olduğu iddia edilen ithalatın yerli üretim dalının yurt içi satış fiyatları üzerindeki etkisi değerlendirilirken fiyat kırılması incelenmiştir. (2) Fiyat kırılması, soruşturma konusu ithal ürünün Türkiye pazarına giriş fiyatlarının yerli üretim dalının yurt içi birim satış fiyatlarının yüzde olarak ne kadar altında kaldığını göstermektedir. (3) Fiyat kırılması hesaplanırken, Gürcistan'dan en çok ithal edilen ürün tiplerinin ilk bağımsız alıcıya yurtiçi satış fiyatları ile yerli üretim dalının aynı ürün tiplerindeki yurt içi satış fiyatları karşılaştırılmıştır. Karşılaştırma aynı ticari aşamada yapılmıştır. (4) Bu çerçevede, 2020 yılında Gürcistan'dan gerçekleşen ithalatın yerli üretim dalının fiyatlarını %0 - %2 aralığında bir oranda kırdığı tespit edilmiştir. (5) Fiyat baskısı, soruşturma konusu ithal ürünün Türkiye pazarına giriş fiyatlarının yerli üretim dalının yurt içi birim satış fiyatlarının olması gereken seviyeye göre yüzde olarak ne kadar baskı altında tuttuğunu göstermektedir. (6) Fiyat baskısı hesabında, yerli üretim dalını oluşturan iki firmanın zarar inceleme dönemi başlangıcı olan 2018 yılındaki soruşturma konusu ürün ağırlıklı ortalama yurtiçi satış kârlılığı (maliyete oranlanmış, %17 - %22 aralığında bir oran) baz alınmıştır. Soruşturma döneminde söz konusu oranda kâr edilmesi için yerli üretim dalı fiyatlarının olması gereken seviye belirlenmiş, söz konusu fiyatlar Betareks yurtiçi satış fiyatlarıyla mukayese edilmiştir. Nihai baskı oranı hesabındaki ağırlıklandırmada Geofibre ürün tipi ihracat miktarları esas alınmıştır. (7) Bu çerçevede, Gürcistan menşeli ithalatın yerli üretim dalının fiyatlarını %8 - %10 aralığında bir oranda baskıladığı tespit edilmiştir. (8) Betareks firması nihai bildirim sonrasında fiyat baskısı hesabında kullanılan kârlılık oranının geçmiş uygulamalara aykırılık teşkil ettiğini, belirlenen oranın sektör gerçekleri ile de uyumlu bulunmaması nedeniyle makûl olmadığını, geçmiş soruşturmalarda kullanılan kimi fiyat baskısı kâr oranlarının bu soruşturmada da kullanılmasının tutarlılık ve hakkaniyet gereği olduğunu iddia etmiştir. (9) Ölçümlenmek istenen değer olan fiyat baskısı, mevcut soruşturmada kendini zarar inceleme dönemindeki kârlılık düşüşü olarak göstermektedir. Bu açıdan, fiyat baskısı hesabında trend analizinin yapıldığı zarar inceleme dönemindeki baz yıl kârlılığının dikkate alınması tabiidir. (10) Ayrıca, her ürüne, her dönemde, her koşulda geçerli olacak bir fiyat baskısı makûl kârı tespit edilmesinin mümkün olmadığı, her soruşturma için söz konusu soruşturma dinamiklerinin ve soruşturma özelindeki verilerin dikkate alınması gerektiği açıktır. (11) Öte yandan, Betareks vade farkının fiyat kırılması hesaplamalarında dikkate alınması gerektiğini belirtmiş, bununla birlikte adı geçen firma tarafından raporlanan/faturaya yansıyan vade bilgilerindeki eksiklik/uyumsuzluk nedeniyle fiyat etkisi hesabında vade farkı dikkate alınamamıştır. Anılan firma nihai bildirim sonrasında iddiasını yinelemiş olmakla birlikte, kendi satışlarına ilişkin vade bilgilerine dair herhangi bir ilave açıklamada bulunmamıştır. 4.7. Yerli üretim dalının ekonomik göstergeleri (1) Yerli üretim dalının ekonomik göstergeleri, yerli üretim dalının 2018-2020 yıllarına ilişkin verileri esas alınarak incelenmiştir. Diğer taraftan, eğilimin sağlıklı bir şekilde incelenmesi amacıyla Türk lirası bazındaki veriler için on iki aylık ortalama Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE) kullanılarak enflasyondan arındırılmış reel değerler kullanılmıştır. a) Üretim, kapasite ve kapasite kullanım oranı (KKO) (1) Yerli üretim dalının soruşturma konusu ürün için 2018 yılında 100 birim olan üretim miktar endeksi, 2019 yılında 98 birim, 2020 yılında 84 birim seviyesindedir. Yerli üretim dalının kapasite endeksi 2018-2020 yılları arasında sırasıyla 100, 113 ve 121 birim olarak gerçekleşmiş, KKO endeksi ise aynı dönemde 100 birim, 87 birim ve 70 birim olarak olmuştur. b) Yurt içi satışlar (1) 2018 yılında 100 birim olarak kabul edilen yurt içi satış miktarı endeksi 2019 yılında 110 birim ve 2020 yılında 84 birim olarak gerçekleşmiştir. c) Yurt içi fiyatlar ve fiyatları etkileyen unsurlar (1) Yerli üretim dalının soruşturma konusu ürün için 2018 yılında 100 birim olarak kabul edilen yurtiçi satış birim fiyatı endeksi 2019 yılında 95 birim, 2020 yılında ise 99 birim seviyesinde gerçekleşmiştir. (2) Yurt içi fiyatların oluşmasını etkileyen temel unsurların maliyetler, piyasadaki talep ve rekabet koşulları olduğu düşünülmektedir. ç) İhracat (1) Yerli üretim dalının ihracat miktar endeksi 2018 yılında 100 birim iken, 2019 yılında 90 ve 2020 yılında 91 birim olarak gerçekleşmiştir. d) Pazar payı (1) Yerli üretim dalının pazar payı endeksi 2018-2020 yılları arasında sırasıyla 100 birim, 115 birim ve 121 birim olarak gerçekleşmiştir. e) Maliyetler (1) Yerli üretim dalının soruşturma konusu ürün için 2018 yılında reel olarak 100 birim kabul edilen birim sınai maliyet endeksi 2019 ve 2020 yıllarında sırasıyla 114 birim ve 108 birim seviyesindedir. (2) Yerli üretim dalının soruşturma konusu ürün için 2018 yılında reel olarak 100 birim kabul edilen birim ticari maliyet endeksi 2019 ve 2020 yıllarında sırasıyla 112 birim ve 108 birim seviyesindedir. f) Kârlılık (1) Yerli üretim dalının yurt içi satışlardan elde ettiği birim kârlılık endeksi 2018 yılında 100 birim, 2019 ve 2020 yıllarında sırasıyla 7 birim ve 57 birim seviyelerindedir. Toplam satışlardan elde edilen birim karlılık ise aynı dönemde sırasıyla 100 birim, 21 birim ve 79 birim olarak gerçekleşmiştir. g) Stoklar (1) Yerli üretim dalının 2018 yılında 100 birim olan dönem sonu stok miktarı endeksi, 2019 yılında 76 birim, 2020 yılında ise 55 birim seviyesindedir. ğ) İstihdam ve Ücretler (1) Yerli üretim dalının 2018 yılında 100 birim olarak kabul edilen soruşturma konusu ürün üretiminde çalışan doğrudan işçi sayısı endeksi, izleyen yıllarda sırasıyla 100 birim ve 94 birim olmuştur. (2) Soruşturma konusu ürün üretiminde çalışan işçilerin aylık ortalama ücret endeksi 2018 yılında 100 birim, 2019 ve 2020 yıllarında ise 97 birim seviyesinde gerçekleşmiştir. h) Verimlilik (1) Soruşturma konusu ürün üretimde çalışan işçi başına düşen üretim miktarını gösteren verimlilik endeksi, 2018 yılında 100 birim iken 2019 ve 2020 yıllarında sırasıyla 98 birim ve 90 birim olmuştur. ı) Nakit akışı (1) Yerli üretim dalının soruşturma konusu ürün üretim ve satışı ile sağladığı nakit akışı endeksi, 2018-2020 yıllarında sırasıyla 100 birim, 40 birim ve 73 birim olarak gerçekleşmiştir. i) Büyüme (1) Yerli üretim dalının bütün faaliyetlerini kapsayan aktif büyüklüğü 2018 yılında 100 birim, 2019 yılında 85 birim, 2020 yılında ise 86 birimdir. j) Sermayeyi artırma yeteneği (1) Yerli üretim dalının 2018 yılında 100 birim olarak kabul edilen öz sermaye endeksi 2019 yılında -418 birim, 2020 yılında ise -1558 birim olarak gerçekleşmiştir. k) Yatırımları artırma yeteneği (1) Yerli üretim dalının bütün faaliyetlerini kapsayan yenileme yatırımlarına ilişkin endeks 2018- 2020 yıllarında sırasıyla 100 birim, 16 birim ve 12 birim seviyelerindedir. (2) Yerli üretim dalının tevsi yatırımları endeksi 2018 yılında 100 birim iken, 2019 yılında 35, 2020 yılında ise 28 birim düzeyinde gerçekleşmiştir. (3) Yerli üretim dalının bütün faaliyetlerine ilişkin yatırımların geri dönüş oranı (kâr/öz sermaye) endeksi gözden geçirme döneminde sırasıyla 100 birim, -4 birim ve -3 birim olarak gerçekleşmiştir. 4.8. Yerli üretim dalının ekonomik göstergelerinin değerlendirilmesi (1) Yerli üretim dalının üretim ve yurt içi satışlarının azaldığı, buna mukabil daralan piyasaya karşın pazar payını artırdığı tespit edilmiştir. (2) Yerli üretim dalının birim maliyetlerinin incelenen dönemde artış kaydettiği, birim yurt içi satış fiyatlarının ise düşük oranlarda da olsa gerilediği anlaşılmıştır. (3) Yerli üretim dalının stoklarının azaldığı ve buna bağlı olarak stok çevrim hızında iyileşme olduğu, karlılık ve nakit akışının ise gerilediği görülmektedir. (4) Yerli üretim dalının ekonomik göstergeleri bir bütün olarak incelendiğinde, 2018-2020 döneminde, yerli üretim dalının üretim, yurt içi satışlar, kapasite kullanım oranı, kârlılık, ürün nakit akışı gibi temel göstergelerinde kötüleşme olduğu tespit edilmiştir. (5) Yönetmeliğin 17 nci maddesinin 4 üncü ve son fıkralarında da belirtildiği üzere, maddi zarar analizi kapsamında dikkate alınan etkenlerin biri veya birkaçı mutlaka belirleyici bir yargıya temel teşkil etmeyebileceği gibi söz konusu faktörlerin bir bütünlük içinde ele alınması gerekmektedir. 4.9. Zarara ilişkin değerlendirme (1) Yönetmeliğin 17 nci maddesi çerçevesinde, zarara ilişkin değerlendirme dampingli ithalatın mutlak ve nispi gelişimi ve bu ithalatın iç piyasadaki benzer mal fiyatları ile yerli üretim dalı üzerindeki etkilerini içermektedir. (2) Bu çerçevede, Gürcistan menşeli ithalatın mutlak ve nispi olarak gelişimine bakılmıştır. Gürcistan'dan gerçekleşen ithalat 2018-2020 döneminde mutlak olarak %9,4 oranında azalmış olmakla birlikte; söz konusu ithalatın Türkiye toplam tüketiminden aldığı pay incelenen dönemde %31,4 oranında artmıştır. Anılan dönemde yerli üretim dalının pazar payındaki artış ise %21,5 oranındadır. (3) Gürcistan'dan gerçekleşen ithalatın fiyatlarının yerli üretim dalının iç piyasa fiyatları üzerindeki etkisini görebilmek için fiyat kırılması ve fiyat baskısı hesabı yapılmış olup, soruşturma döneminde anılan ithalatın yerli üretim dalının iç piyasa fiyatlarını kırdığı ve baskıladığı tespit edilmiştir. 5. DAMPİNGLİ İTHALAT İLE ZARAR ARASINDAKİ NEDENSELLİK BAĞI 5.1. Dampingli ithalatın zarar üzerindeki etkisi (1) Soruşturma konusu ülkeden gerçekleşen ithalatın yüksek oranda dampingli olduğu tespit edilmiştir. (2) Soruşturma konusu ülkeden gerçekleşen ithalat 2020 yılında 2018 yılına kıyasla %9,4 oranında azalmış olmakla birlikte, aynı dönemde tüketimdeki %31'lik düşüş nedeniyle tüketime oranla nispi olarak yüksek oranda artış kaydetmiştir. Anılan ülkeden gerçekleşen ithalatın Türkiye pazarından aldığı pay yerli üretim dalının pazar payı artışının oldukça üzerinde %31,4 düzeyinde gerçekleşmiştir. (3) Anılan ülkeden gerçekleşen soruşturma konusu ürün ithalatının yerli üretim dalının iç piyasa fiyatlarını kırdığı ve baskıladığı tespit edilmiştir. (4) 2018-2020 döneminde yerli üretim dalının fiyatları düşük oranda da olsa gerilemiş iken, maliyetlerinin önemli oranda arttığı, neticede kârlılığının önemli ölçüde gerilediği ve kârlılığa bağlı nakit akışı, yatırımların geri dönüşü gibi göstergelerde de kayda değer düşüşler yaşandığı anlaşılmıştır. (5) Bunların yanı sıra, dampingli olduğu tespit edilen ithalat ile yerli üretim dalının ekonomik göstergelerinde meydana gelen zararın, ikisi arasındaki illiyet bağının mevcudiyetini gösterir nitelikte eşzamanlı olarak gerçekleştiği tespit edilmiştir. 5.2. Zarara neden olabilecek diğer unsurlar (1) Yönetmeliğin 17 nci maddesi hükmü çerçevesinde, yerli üretim dalı üzerinde maddi zarara yol açabileceği düşünülen diğer bilinen unsurlar incelenmiştir. (2) Üretici/ithalatçı Betareks firmasınca yerli üretim dalında pazar daralması sebebi ile görülen üretim ve satışlardaki azalmanın Gürcistan menşeli ithalat kaynaklı olmayıp tamamen pandemi etkisinde gerçekleştiği ileri sürülmüştür. Sair nedenlerle pazar daralmasının yaşandığı dönemlerde zarar incelemesinde tüketime kıyasla nispi artış/azalışlar dikkate alınmaktadır. Zarar inceleme döneminde yerli üretim dalının pazar payı artmış olmakla birlikte; Gürcistan menşeli ithalatın pazar payındaki artış, yerli üretim dalı pazar payı artışına kıyasla daha yüksek orandadır. (3) Nihai bildirim sonrasında Betareks, nispi artış oranları yerine reel rakamlara bakıldığında, Gürcistan'dan yapılan ithalatın zarar üzerinde pazar payının düşük olması nedeniyle etkisinin bulunmadığını iddia etmiştir. (4) Soruşturma dönemi itibarıyla Gürcistan'dan ithalatın piyasa payı diğer tüm ülkelerden ithalatın toplam piyasa payını aşmış olup, dampingli ithalat ile yerli üretim dalı piyasa payını reel olarak en çok artıran iki aktör konumundadır. (5) Piyasa payı verilerinin gelişiminden, zarar inceleme döneminde daralan piyasa koşullarının da etkisiyle dampingli ithalatın yerli üretim dalı ile fiyat rekabetine giriştiği, bu sayede iki aktörün dönem sonunda piyasa payını reel olarak en çok artıranlar konumuna geldiği, fiyat rekabetinin iki aktör arasındaki fiyatların birbirine yakınsamasına neden olduğu, bu durumun yerli üretim dalı fiyatlarının doğal olarak baskılanmasına ve kârlılığının düşmesine yol açtığı anlaşılmaktadır. Gürcistan menşeli ithalatın büyük çapta fiyat esnekliği en yüksek olan, fiyat rekabetinin en yoğun yaşandığı ürün grubundan oluşması bu durumu teyit eder mahiyettedir. (6) Öte yandan, Betareks tarafından Gürcistan'ın pazar payı artışında Hindistan'dan aldığı pazar payının göz ardı edilmemesi gerektiği belirtilmiştir. Hindistan'ın piyasa payının belirgin bir değişiklik göstermediği, Gürcistan'ın piyasa payındaki asıl artışın soruşturmadaki diğer üreticiler arasında yer alan Betareks'in kendi üretiminden satışlarının azalması sonucu ortaya çıkan piyasa payındaki düşüş kaynaklı olduğu görülmektedir. Betareks'in soruşturma döneminde üretimden yurtiçi satışını önemli ölçüde daralttığı ve yurtiçi satışında Gürcistan'dan yaptığı ithalatın payını büyük ölçüde artırdığı anlaşılmaktadır. Piyasa paylarındaki gelişim, fiyat baskısı oranı ve damping marjı ile birlikte dikkate alındığında, soruşturma konusu ürün ithalatının dampingli olmayan fiyatlarla yapılması halinde mevcut zararın ortaya çıkmayacak olduğu görülmektedir. (7) Diğer ülkeler menşeli ithalat incelendiğinde, anılan ülkelerden gerçekleştirilen ithalatın %18,4 oranında azalış kaydettiği; pazar payını diğer yerli üreticiler aleyhine artırmış olmakla birlikte bu artışın yerli üretim dalının ve özellikle soruşturma konusu ülke pazar payı artışının önemli oranda altında kaldığı görülmüştür. (8) Öte yandan, diğer ülkeler bazındaki toplu analizin yanında, münferit ülkeler açısından ayrıca inceleme yapıldığında, piyasa payını belirgin şekilde artıran ülkenin ÇHC olduğu görülmektedir. Bununla birlikte, Gürcistan'ın aksine reel piyasa payının oldukça düşük düzeyde olması nedeniyle bu ithalatın zarar üzerindeki olası etkisinin sınırlı düzeyde kaldığı ve zarar ile dampingli ithalat arasındaki illiyet bağını bozucu yahut aksi yönde değiştirici mahiyette olmadığı değerlendirilmiştir. Nitekim, reel piyasa payı oranları bazında değerlendirildiğinde Gürcistan'ın baz yıla göre 2020 yılındaki pazar payı artışı ÇHC'ye kıyasla önemli oranda daha yüksektir. (9) İncelenen dönemde yerli üretim dalının yurt dışı satışlarında da kısmi bir düşüş yaşanmış olmakla birlikte, yurt dışı satış birim fiyatlarında önemli oranda artış yaşandığı, neticede yurt dışı satış kârlılığının da olumlu seyrettiği gözlenmiştir. (10) Betareks ilave olarak, yerli üretim dalını oluşturan firmalardan birinin kuruluşundan bu yana yatırımlar için yüksek kredi maliyetlerine katlanmak zorunda kaldığını, kredi bedellerini ödeyebilmek için de düşük fiyatlı satışlar gerçekleştirdiğini, bu bakımdan yerli üretim dalının finansal sorunlarının incelenmesi gerektiğini ifade etmiştir. Damping soruşturmalarında zarar incelemesi belirlenen dönemdeki trend analizi şeklinde yapılmakta olup, maliyet kalemlerinin maliyet gelişimine etkisi bu suretle ortaya konulabilmektedir. Zarar inceleme dönemi başlangıç yılına göre soruşturma döneminde yaşanan %43'lük kârlılık düşüşünde finansman giderlerinin payı negatiftir. Yerli üretim dalının birim finansman gideri belirtilen dönemde %25 düşüş kaydetmiştir. (11) Nihai bildirim sonrasında Betareks tarafından, yerli üretim dalının zarar verileri tablosu, iki firmanın verilerinin harmanlanması yöntemiyle elde edildiğinden, yerli üretim dalının finansman giderlerine ilişkin yukarıdaki açıklamanın tatmin edici düzeyde olmadığı, anılan verilerde finansman açısından güçlü olan firmanın verilerinin diğer firma verilerini dengelemekte / telafi etmekte olduğunu iddia edilmiştir. (12) Yerli üretim dalı verilerinin konsolide şekilde değerlendirilmesi dampingli ithalatın etkisinin bir bütün olarak görülebilmesi açısından önem taşımaktadır. Bu açıdan, münferit firmaların dampingli ithalat dışındaki özel koşullarından kaynaklanan olası sapmaların konsolide verilere etkisi ihtiyaç halinde ayrıca analiz edilebilmektedir. Mevcut soruşturmada zarar inceleme döneminde yerli üretim dalına dahil her iki firmanın birim finansman giderleri benzer trend göstermekte olup, belirtilen %25'lik düşüşte iddia edildiği gibi bir telafi etme etkisi mevcut değildir. (13) Anılan firma ayrıca, soruşturma konusu ülkeden yapılan ithalatın tamamının iç piyasaya sunulmadığını, Betareks tarafından yurtdışına ihraç da edildiğini, bir kısım ürünün ise ara malı olarak Betareks üretiminde kullanıldığını, yerli üretim dalı üzerindeki zarar analizinde bu hususun dikkate alınması gerektiğini iddia etmiştir. (14) Firmanın ihracat beyannamelerine yansıyan resmî menşe beyanları ve soruşturma açılış aşamasında sunduğu veriler ile iddiaya kaynak gösterilen veri tabanına dair tespitler nedeniyle ithalatın bir kısmının ihraç edildiği iddiası değerlendirmeye alınamamıştır. Öte yandan, bir kısım ithalatın üretimde ara malı olarak kullanıldığı iddiasına ilişkin firma tarafından hiçbir destekleyici bilgi/belge de sunulmamıştır. Bu koşullarda, ithal edilen ürünün tamamı veya bir kısmının ihraç ediliyor olması, yahut ara malı olarak kullanılması durumunun gerek damping gerek zarar incelemesinde herhangi bir etkisinin olup olmayacağına ilişkin inceleme/değerlendirme yapılmamış olup, buna ilişkin değerlendirme/yorum saklıdır. (15) Öte yandan, zarar inceleme dönemi içerisinde ekonomik verilerdeki trend analizine etki edecek mahiyette bir gelişim/sapma göstermediği sürece; ölçek, maliyet, üretimin derinliği, belirli ürün tiplerinde üretim durumu vb. unsurların analize doğrudan etkisi bulunmamaktadır. (16) Bu noktada, zarar inceleme döneminde verimlikteki 10 puanlık düşüşün zarar üzerindeki olası etkisi analiz edilmiş olup; buna göre, pandemi sırasında üretimin durduğu dönemde uygulanan istihdam teşvikleriyle üreticiler üzerindeki muhtemel etkinin önemli ölçüde telafisinin sağlandığı, bu itibarla verimlilikte zarar inceleme döneminde yaşanan gelişmenin bu kapsamda değerlendirilmesi gerektiği mülahaza edilmiştir. Öte yandan, stok çevrim hızı verileri reel firma göstergelerine dayanmakta olup, veride herhangi bir tutarsızlık bulunmamaktadır. (17) Bu çerçevede, bilinen olası diğer unsurların damping ile zarar arasındaki illiyet bağını ortadan kaldıracak nitelikte olmadığı değerlendirilmiştir. 6. SONUÇ (1) Yürütülen soruşturma sonucunda, Gürcistan menşeli "metalize iplik" ithalatının dampingli olduğu ve yerli üretim dalında maddi zarara neden olduğu tespit edilmiştir. (2) Bu çerçevede, soruşturma neticesinde ulaşılan tespitleri değerlendiren Kurulun kararı ve Ticaret Bakanının onayı ile kamu yararı ilkesi çerçevesinde Kanunun 13 üncü maddesinin birinci fıkrası uyarınca daha az oranlı önlem uygulanması temelinde, aşağıdaki tabloda GTP'si, eşya tanımı ve menşe ülkesi belirtilen eşyanın Türkiye'ye ithalatında aşağıdaki tabloda gösterilen oranda dampinge karşı kesin önlem uygulanmasına karar verilmiştir. GTP Eşyanın Tanımı Menşe Ülke Dampinge Karşı Önlem (CIF Bedelin Yüzdesi) 5605.00 Dokumaya elverişli ipliklerden metalize iplikler (gipe edilmiş olsun olmasın), ip, şerit veya toz şeklindeki metalle birleştirilmiş veya metalle kaplanmış 54.04 veya 54.05 pozisyonundaki şerit ve benzerleri Gürcistan % 15 [1] Aynı ürünü ithal eden bağımsız ithalatçının yürüttüğü ekonomik faaliyetteki kârlılık ile üretici/ithalatçı vasfını taşıyan bir aktörün kârlılığı farklı olabileceği gibi, ithalatçılar ve üretici/ithalatçıların kendi aralarındaki kârlılıkları da alım ölçeği, operasyonel yönetim vb. bir dizi faktöre bağlı olarak farklılık arz edecektir. [2] Firma üretim maliyet değerleri için birbirinden farklılaşan iki ayrı veri seti sunmuş olup, ilgili mizan hesap tutarları ile uyumlu olan veriler kârlılık hesabında baz alınmıştır. Kârlılık, dönem başı stok (DBS), dönem sonu stok (DSS) ayarlamalarına da imkân verecek mahiyette olmakla birlikte mizan hesaplarındaki maliyet meblağlarından daha düşük tutarlar içeren ikinci veri setine göre ayrıca hesaplanmış olup, bu veri setine göre üretimden yurtiçi satış kârlılığı %X düzeyindedir. [3] Kârlılık üçüncü bir seçenek olarak yalnız Geofibre satışına konu olan tipler ve bu tiplerin ihracat miktarları bazında ağırlıklandırılarak da hesaplanmış olup, iki veri setine göre hesaplanan ağırlıklı ortalama yurtiçi satış kârlılığı sırasıyla %X ve %X düzeyindedir. [4] Yönetmelik Madde 6.3(c) gereğince, belirlenen makûl yöntem çerçevesinde esas alınabilecek azami kâr düzeyini belirlemek amacıyla, (kârlılık verisini temin etmek için girişimde bulunmak üzere) menşe ülkede aynı genel kategoride faaliyet gösteren üretici(ler) araştırılmış ancak bu mahiyette bir üretici tespit edilememiştir. [5] İkinci veri setine göre %X [6] Pazar payı hesabında, eldeki veriler çerçevesinde, yerli üreticilerden Simfleks, Hirasim, Betareks, Güray Fantezi İplik, Beymaks, Özvaycan ve İlhanlı İplik firmalarının verileri dikkate alınmıştır.