2024-10 İran menşeli düz cam ithalatında mevcut korunma önleminin uzatılmasına ilişkin soruşturma açılmasına ilişkin Tebliğ (CK 9229) (Mülga)

İTHALATTA KORUNMA ÖNLEMLERİNE İLİŞKİN TEBLİĞ (TEBLİĞ NO: 2024/10) Ticaret Bakanlığından: 07.12.2024 tarihli ve 32745 sayılı R.G. 9229 s.Karar ile Teminatlı EMY geçici önlem yürürlüğe girmiştir. 9817 s.CK ile EMY kesin önlem yürürlüğe girmiştir. Amaç ve kapsam MADDE 1- (1) Bu Tebliğin amacı, Türk Gümrük Tarife Cetvelinde (TGTC) 70.04, 70.05 ve 70.06 Gümrük Tarife Pozisyonlarında (GTP) bulunan İran İslam Cumhuriyeti menşeli eşyanın ithalatında halihazırda uygulanan korunma önleminin yerli üretici tarafından yapılan başvuru neticesinde uzatılmasına ilişkin soruşturma açılması ve geçici korunma önlemi alınmasına ilişkin, İthalatta Korunma Önlemlerini Değerlendirme Kurulu (Kurul) tarafından alınan kararın duyurulması ve Ticaret Bakanlığı (Bakanlık) İthalat Genel Müdürlüğü (Genel Müdürlük) tarafından yürütülecek soruşturmanın usul ve esaslarının belirlenmesidir. Ön inceleme MADDE 2- (1) Söz konusu başvuruya istinaden yapılan ön incelemeye ilişkin bilgi ve bulguların yer aldığı inceleme raporu Ek 1'de yer almaktadır. Karar MADDE 3- (1) Kurul, yapılan başvuruyla ilgili olarak, 8/6/2004 tarihli ve 25486 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan İthalatta Korunma Önlemleri Yönetmeliği (Yönetmelik) hükümleri çerçevesinde 70.04, 70.05 ve 70.06 GTP'lerinde bulunan eşyanın ithalatında hâlihazırda uygulanan korunma önleminin yerli üretim üzerindeki etkisini araştırmak, yerli üreticilerin rekabet koşullarına uyum sağlama noktasında ilerleme kaydedip kaydetmediği hususunu daha ayrıntılı incelemek ve mevcut korunma önleminin süresinin uzatılmasının gerekli olup olmadığını tespit edebilmek amacıyla korunma önlemi uzatma soruşturması açılmasına ve soruşturma tamamlanıncaya kadar ithalattan kaynaklanabilecek telafisi güç zararların ortaya çıkmasının engellenebilmesini teminen 12/12/2024 tarihinden başlamak üzere 200 gün süreyle geçici korunma önlemi uygulanmasına, geçici önlemin "ton başına 36 ABD Doları" tutarında ek mali yükümlülük olarak belirlenmesine ve önlemin istihsali hususunda Cumhurbaşkanlığına öneride bulunulmasına toplantıya katılan üyelerin oy birliğiyle karar vermiştir. (2) Birinci fıkrada belirtilen geçici korunma önlemi ilgili Cumhurbaşkanı Kararının yürürlüğe girmesiyle 12/12/2024 tarihinde uygulanmaya başlar. Soruşturmanın yürütülmesi MADDE 4- (1) Soruşturma, Yönetmeliğin ilgili hükümleri kapsamında Genel Müdürlük tarafından yürütülür. Soruşturma ile ilgili tüm yazışmalar aşağıda belirtilen yetkili merci ile yapılır: T.C. Ticaret Bakanlığı İthalat Genel Müdürlüğü Korunma Önlemleri ve Gözetim Dairesi Söğütözü Mahallesi Nizami Gencevi Caddesi 63/1 06530 Çankaya/Ankara Tel: +90 312 204 9883, 9951, 9575, Faks: +90 312 204 86 33 e-ağ: http://www.ticaret.gov.tr e-posta: [email protected] (2) Soruşturmada "Türkiye'de yerleşik firma, kurum ve kuruluşlardan ilgili taraf olmak isteyenler", soru formlarına cevapları ile resmî görüşlerini kendilerine ait resmî KEP adreslerinden Bakanlığın aşağıda yer alan KEP adresine gönderir: Ticaret Bakanlığı KEP Adresi: [email protected] (3) Soruşturmada "yurtdışında yerleşik firma, kurum ve kuruluşlardan ilgili taraf olmak isteyenler", soru formlarına cevapları ile resmî görüşlerini Bakanlığın aşağıda yer alan e-posta adresine gönderir: Genel Müdürlük E-posta Adresi: [email protected] İlgili taraflar MADDE 5- (1) 6 ncı maddenin birinci fıkrasında belirtilen bağlantı adresinde yer alan ilgili soru formunu bu Tebliğin yayımı tarihinden itibaren otuz gün içinde doldurarak Genel Müdürlüğe gönderenler soruşturma kapsamında "ilgili taraf" olarak kabul edilir. Soru formları, görüş ve bilgilerin sunulması MADDE 6- (1) Soruşturma ile ilgili soru formları ve başvurunun gizli olmayan özeti Bakanlığın internet sitesi (http:/www.ticaret.gov.tr) içerisinde "İthalat" başlığı altında "Ticaret Politikası Savunma Araçları" sayfasında bulunan "Korunma Önlemleri/Soruşturmalar" bağlantısında yer almakta olup bahse konu soruşturmanın sayfasından indirilir. (2) İlgili tarafların soru formunu, bu Tebliğin yayımı tarihinden itibaren otuz gün içinde doldurup Genel Müdürlüğe iletmeleri gerekir. İlgili taraflarca soru formlarının doldurulmasıyla ilgili olarak Genel Müdürlükten yardım alınabilir. (3) Soruşturmaya ilişkin yazılı ve sözlü iletişim Türkçe yapılır. İlgili tarafların soru formuna ilişkin yanıtlarını ve bu yanıtlar dışında kalan tüm bilgi, belge, görüş ve taleplerini yazılı olarak Türkçe sunmaları gerekir. Türkçe dışında bir dilde sunulan yanıt, bilgi, belge, görüş ve talepler dikkate alınmaz. (4) Soruşturma süresince Yönetmeliğin 6 ncı maddesinin üçüncü fıkrası çerçevesinde gizlilik kaydıyla verilen her türlü bilgi, belge ve görüşün gizli olmayan bir özeti sunulur. Gizli olmayan özet, esas bilginin makul ölçüde anlaşılmasına olanak sağlayacak ayrıntıda olur. İlgili taraflar, istisnai hallerde bu bilgilerin özetlenemeyecek nitelikte olduklarını belirtebilir. Bu gibi istisnai durumlarda, bilgilerin özetlenemeyecek nitelikte olmasının nedenlerinin belirtilmesi gerekir. (5) Genel Müdürlük gerekli görmesi halinde ilgililerden ek bilgi ve belge isteyebilir. İlgili tarafların dinlenmesi MADDE 7- (1) İlgili taraflar, varsa sözlü olarak dinlenme taleplerini de ilgili taraf soru formunda belirtmek suretiyle Genel Müdürlüğe iletir. Talep edilmesi halinde düzenlenecek olan dinleme toplantısının yapılacağı yer ve tarih ile soruşturmaya ilişkin diğer duyurular Bakanlığın 6 ncı maddenin birinci fıkrasında belirtilen internet sitesinde ilan edilir. Gizlilik MADDE 8- (1) Soruşturma sırasında ilgili taraflarca verilen bilgiler Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde belirtilen hükümler çerçevesinde gizli olarak değerlendirilir. Bilgi verilmemesi veya hatalı bilgi verilmesi MADDE 9- (1) Yönetmeliğin 4 üncü maddesi uyarınca, soruşturmanın herhangi bir aşamasında Genel Müdürlükçe istenen bilgilerin öngörülen süre içinde temin edilememesi ya da soruşturmanın engellendiğinin anlaşılması halinde soruşturma mevcut veriler üzerinden sonuçlandırılır. Genel Müdürlükçe ilgililer tarafından sağlanan bilgilerin yanlış olduğu tespit edildiği takdirde bu bilgiler dikkate alınmaz. Soruşturmanın süresi MADDE 10- (1) Soruşturma, Genel Müdürlükçe yürütülerek dokuz ay içinde tamamlanır. Gerekli hallerde bu süre altı ay uzatılabilir. Yürürlük MADDE 11- (1) Bu Tebliğ yayımı tarihinde yürürlüğe girer. Yürütme MADDE 12- (1) Bu Tebliğ hükümlerini Ticaret Bakanı yürütür. Ek 1 İran İslam Cumhuriyeti Menşeli Düz Cam İthalatında Uygulanan Korunma Önleminin Uzatılması Başvurusu Hakkında İnceleme Raporu 1. BAŞVURUYA İLİŞKİN BİLGİLER 1.1 Başvuru 19/11/2021 tarihli ve 4824 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe konulan İran İslam Cumhuriyeti (İran) Menşeli Düz Cam İthalatında Korunma Önlemi Uygulanmasına İlişkin Karar çerçevesinde 70.04,70.05 ve 70.06 Gümrük Tarife Pozisyonlarında (GTP) sınıflandırılan Iran menşeli düz cam ithalatında korunma Önlemi uygulanmakta olup halihazırda ikinci uzatma döneminin son yılında 38 ABD Doları/Ton seviyesinde ek mali yükümlülük şeklinde uygulanan önlem 11/12/2024 tarihinde son bulacaktır. Bu çerçevede, Türkiye Şişe ve Cam Fabrikalara A.Ş. tarafından İran menşeli firmaların hem enerji ve hammadde temini noktasında büyük avantaja sahip olması hem de lojistik olarak Türkiye sınırına yakın olmaları dolayısıyla ulaşım maliyetlerinin düşük olması ve anılan ülkeden ithalatın oldukça düşük birim fiyatla gerçekleştiriliyor olması gibi gerekçelerle mevcut korunma önleminin ciddi zararı önlemek için gerekli olmaya devam ettiği iddiası ile süresinin uzatılmasına ilişkin olarak başvuruda bulunulmuştur. 1.2 Başvurunun Temsil Durumu Başvuru sahibi firma, başvuru konusu eşyanın en büyük yerli üreticisi olarak Türkiye üretiminin yarasından fazlasını gerçekleştirmektedir. Buna göre başvuru sahibi firmanın, İthalatta Korunma Önlemleri Yönetmeliğinin ikinci maddesinde "yurt içinde faaliyet gösteren ve benzer veya doğrudan rakip malların tamamını veya bir kısmını üreten üreticiler" şeklinde tanımlanan "yerli üretici" tanımına uyduğu değerlendirilmektedir. 1.3 Başvuru Konusu Eşya Başvuru konusu eşya, Türk Gümrük Tarife Cetvelinde (TGTC) 70.04 GTP altında "çekme ve üfleme canı (plaka halinde), absorblayıcı (emici) veya yansıtıcı ya da yansıtıcı olmayan bir tabakası olsun olmasın, fakat başka şekilde işlenmemiş" tanımı, 70.05 GTP altında "float cam ve yüzeyi taşlanmış veya parlatılmış cam (plakalar halinde) absorblayıcı (emici) veya yansıtıcı ya da yansıtıcı olmayan bir tabakası olsun olmasın, fakat başka şekilde işlenmemiş" tanımı, 70.06 GTP altında ise "70.03,70.04 veya 70.05 Pozisyonlarındaki camların bombelendirilmiş, kenar işlemeli, aşındırılmış, delinmiş, emaye baskı uygulanmış veya başka şekilde işlenmiş, fakat diğer malzemelerle çerçevelenmemiş veya donatılmamış olanlar" tanımıyla sınıflandırılmıştır. 1.4 Başvuru Konusu Eşyanın İthalatında Uygulanan Mevzuat Başvuru konusu eşya olan düz cam, 70.04 (çekme ve üfleme cam), 70.05 (float ve yüzeyi taşlanmış veya parlatılmış cam) ve 70.06 (70.03, 70.04, 70.05 GTP'lerinde yer alan camın işlenmiş hali) GTP'lerinde sınıflandırılmaktadır. - 70.04 GTP'inde yer alan eşyanın ithalatında AB-STA ülkeleri için %0, diğer ülkeler için %3 ile %4,4, Azerbaycan hariç Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) üyesi olmayan ülkeler için ise _ oranında gümrük vergisi ve % 10 oranında ilave gümrük vergisi (7004.20.10 ve 7004.90.10 için %5) uygulanmaktadır. Bununla birlikte, 70.04 GTP'inin tamamı için 500 $/ton. seviyesinde ileriye yönelik olarak fiyat kraterli gözetim uygulaması bulunmaktadır. Ayrıca, İran menşeli eşyanın ithalatında 38 $/ton seviyesinde korunma önlemi' uygulanmaktadır. - 70.05 GTP'inde yer alan eşyanın ithalatında AB-STA ülkeleri için %0, diğer ülkeler için %2 ile %3, Azerbaycan hariç DTÖ üyesi olmayan ülkeler için ise _ oranında gümrük vergisi ve %5 oranında ilave gümrük vergisi uygulanmaktadır. Bununla birlikte, 70.05 GTP'i için 500 S/ton seviyesinde (7005.10.80 GTP' için 600 $/ton) ileriye yönelik olarak fiyat kriterli gözetim uygulaması bulunmaktadır. Ayrıca, Iran menşeli eşyanın İthalatında 38 $/ton seviyesinde korunma önlemi uygulanmaktadır. - 70.06 GTP'inde yer alan eşyanın ithalatında AB-STA ülkeleri için %0, diğer ülkeler için %3, Azerbaycan hariç DTÖ üyesi olmayan ülkeler için ise _ oranında gümrük vergisi ve %10 oranında ilave gümrük vergisi uygulanmaktadır. Bununla birlikte, 70.06 GTP'i için 700 $/ton seviyesinde (7006.00.90.00.19 GTP' için 7000 $/ton) ileriye yönelik olarak fiyat kriterli gözetim uygulaması bulunmaktadır. Ayrıca, İran menşeli eşyanın ithalatında 38 S/ton seviyesinde korunma önlemi uygulanmaktadır. Diğer taraftan, bahse konu her üç GTP için ithalattaki KDV oranı _ seviyesindedir. Son olarak, 7005.29 GTP'i altında sınıflandırılan eşyanın Rusya menşeli olanlarının İthalatında dampinge karşı önlem bulunmaktadır. GTP Eşya Tanımı GV % İGV % Gözetim $/ton EMY S/ton KDV % 70.04 Çekme ve üfleme cam AB-STA %0 DÜ %3-4,4 İran _ 10 500 38 20 7004.20.10 5 7004.90.10 70.05 Float ve yüzeyi taşlanmış veya parlatılmış cam AB-STA %0 DÜ %2-3 İran _ 5 500 7005.10.80 600 70.06 70.03,70.04, 70.05 GTP'lerinde yer alan camın işlenmiş hali AB-STA %3 DÜ %3 İran _ 10 700 7006.00.90.00.19 7000 1.5 Başvuru Konusu Eşyanın Üretim Süreci ve Benzer/Doğrudan Rakip Ürün Tespiti Başvuruya konu eşya olan düz cam; büyük plakalar halinde üretilir ve kullanılacakları alanın özellikleri doğrultusunda yalnızca ebada kesilerek ya da ikincil işlemler uygulanarak bitmiş ürün haline getirilir. İnşaat, otomotiv, beyaz eşya, mobilya, tarım vb. çeşitli sektörlerde; yalıtım camı ünitesi, ayna, lamine cam, kaplamalı cam, boyalı cam, temperli cam, kısmi temperli cam, bombeli cam, emaye baskılı cam olarak kullanılır. Düz cam ürünleri birçok farklı sektöre sınai ara ürün olarak girdi teşkil etmektedir. 2023 yılı verilerine göre ülkemizde düz cam ürünlerinin en yoğun kullanıldığı sektör %70'lik payla İnşaat sektörüdür. Bunu %25'lik payıyla mobilya ve beyaz eşya sektörleri ve %5'lik payıyla otomotiv sektörü izlemektedir. Sektördeki kullanıcılar, camı işleme süreçlerinde kullanan sanayici firmalardır. Anılan sektörlerde yalıtım camı ünitesi, ayna, lamine cam, kaplamalı cam, boyalı cam, temperli cam, bombeli cam, emaye baskılı cam olarak kullanılmaktadır. Düz cam üretiminde float ve sheet teknolojisi kullanılmaktadır. Yerli üreticiler tarafından kullanılan float teknolojisi, kum ve diğer hammaddelerin 1500-1600oC'de ergitilerek kalay banyosu üzerinde yüzdürülmesi ve kontrollü bir şekilde soğutularak düz cama dönüştürülmesi prensibine dayanmaktadır. Float üretim hattı, birbirine seri olarak bağlı toplam uzunluğu yaklaşık 500m olan kısımlardan meydana gelmektedir. Hattın bir ucundan hammadde beslenirken hattın diğer tarafından günde 600-1000 ton seviyesinde istenilen kalite ve ebatlardaki cam plakaları toplanmaktadır. Fırından gelen 1.1000 C 'deki cam, kalay banyosunda şekillendirilerek istenilen kalınlık ve genişliğe ulaştırılır, İstenilen kalınlık ve genişliğe ulaştırılan float camı, kalay banyosunu 620-630 oC sıcaklıkta terk ederek soğutma fırınına girer. Soğutma işleminde amaç, cam şeridinin sıcaklığını oda sıcaklığına kadar uygun bir hızla düşürme ve camin taşımaya, stoklamaya ve işlemeye uygun hale gelmesi için bazı fiziksel özelliklere sahip olmasını sağlamaktır. Sheet teknolojisi geliştirilen ilk teknolojidir. Fırında eritilmiş olan camın şekillendirilmek üzere merdaneler vasıtasıyla düşey olarak Çekilmesi ile düz cam elde edilir. Sheet teknolojisinde kalite, kapasite ve yatırım tutarı düşük, enerji ve insan kaynağı kullanımı yüksektir. İthal ve yerli düz cam birbirlerinin yerine kullanılabilmekte ve söz konusu ürünlerin fiziksel- kimyasal özellikleri ile üretim teknolojileri benzerlik göstermektedir. Bu faktörler göz önüne alındığında başvuru konusu eşyanın yurt içinde üretilenleri ile ithal edilenleri benzer ürün olarak değerlendirilmektedir. 2. İTHALATIN SEYRİ VE GERÇEKLEŞME KOŞULLARI Bu bölümde başvuru konusu eşyanın yıllar itibarıyla ithalatının seyri, piyasa payı ve yerli üretime oranına ilişkin istatistikler yer almaktadır. Bununla birlikte, ülke bazında ithalat verileri sunularak yerli ve ithal ürünlerin birim fiyatları karşılaştırılmaktadır. Ayrıca, anılan ürünün İran menşeli olanlarına yönelik bir başvuru olması sebebiyle her kısımda İran menşeli ithalat ayrıca ele alınmıştır. İthalatın miktar bakımından değerlendirilmesinde temel miktar birimi olarak ton kullanılmıştır. İthalat değerleri ise gözetim uygulamasından kaynaklanan ek kıymet beyanı etkisinden arındırılmıştır. 2.1 Mutlak İthalat Toplam İthalat Miktar (ton) Değer (milyon $) B.F. ($/ton) Değişim (ton) Değişim ($) Değişim (B.F.) 2020 311.107 156 500 - - - 2021 391.469 221 564 26% 42% 13% 2022 346.059 255 735 -12% 15% 30% 2023 429.397 260 606 24% 2% -18% 2023 (1-8) 319.788 193 604 - - - 2024 (1-8) 174.841 120 685 -45% -38% 14% Başvuru konusu eşyanın tüm ülkelerden yapılan ithalat miktarı inceleme dönemi boyunca dalgalı bir seyir izlemiş olsa da son olarak 2023 yılında %24 oranında artarak 429,4 bin ton seviyesine yükselmiştir. Bununla birlikte, geçen yılın sekiz aylık dönemine göre cari yılda ithalat miktarı %45 oranında azalış kaydederek 174,8 bin ton seviyesine gerilemiştir. İthalat değeri, inceleme dönemi boyunca yukarı yönlü bir seyir izlemiş, 2023 yılında %2 oranında artarak 260 milyon $ seviyesine yükselmiştir. Bununla birlikte, geçen yılın sekiz aylık dönemine göre cari yılda ithalat değeri %38 oranında azalarak 120 milyon $ seviyesine gerilemiştir. İthal birim fiyatlar ise 2023 yılında %18 oranında azalarak 606 $/ton seviyesine gerilemiş, diğer taraftan geçen yılın sekiz aylık dönemine göre cari yılda ithal birim fiyat %14 artarak 685 $/ton seviyesine yükselmiştir. İran Menşeli İthalat Miktar (ton) Değer (milyon $) B.F. ($/ton) Değişim (ton) Değişim ($) Değişim (B.F.) 2020 21.575 5 235 - - - 2021 125.934 46 363 484% 801% 54% 2022 63.054 29 460 -50% -37% 27% 2023 22.075 8 373 -65% 72% -19% 2023 (1-8) 18.117 7 384 - - - 2024 (I-8) 6.760 2 317 -63% -69% 17% Yukarıda yer alan tabloda İran menşeli düz cam ithalatı gösterilmiştir. Buna göre, ithalat miktarı 2021 yılında %484 oranında artmış, 2022'de %50,2023'te %65 azalmış, 22 bin ton seviyesine gerilemiştir. Bununla birlikte, geçen yılın sekiz aylık dönemine göre cari yılda ithal miktarı %63 azalarak 6,7 bin ton seviyesine gerilemiştir. Benzer şekilde, ithalat değeri 2021 yılında %801 oranında armış, 2022'de %37,2023'te %72 azalmış 8 milyon $ seviyesine gerilemiştir. Bununla birlikte, geçen yılın sekiz aylık dönemine göre cari yılda ithalat değeri %69 azalarak 2 milyon $ seviyesine gerilemiştir. İthal birim fiyatlar ise 2021 yılında %54,2022'de %27 oranında artmış ancak 2023'te %19 azalarak 384 $/ton seviyesine gerilemiştir. Bununla birlikte, geçen yılın sekiz aylık dönemine göre cari yılda ithal birim fiyat %17 azalarak 317 $/ton seviyesine gerilemiştir. Öte yandan, Iran menşeli ithalatın birim fiyatının genel ithalatın birim fiyatının oldukça altında olduğu görülmüştür. 2.2 Nispi İthalat Nispi İthalat, ithalatın yerli üretime oranına tekabül etmekte olup söz konusu veri aşağıda yer alan tabloda gösterilmiştir. Birim 2020 2021 2022 2023 2023 (1-3) 2024 (1-3) İthalat Miktarı Ton 311.107 391.469 346.059 429,397 137.518 69.978 Nispi İthalat Endeks 100 93 67 100 100 43 Buna göre, 2020'de 100 olan endeks değeri 2021'de 93'e, 2022'de 67'ye düşmüş, 2023'te tekrar inceleme döneminin başındaki seviyesine 100'e yükselmiştir. Bununla birlikte, geçen yılın üç aylık dönemine göre cari yılda nispi ithalat 100'den 43'e gerilemiştir. Birim 2020 2021 2022 2023 2023 (1-3) 2024 (1-3) İthalat Miktarı Ton 21.575 125.934 63.054 22.075 12.334 1.422 İran Menşeli Nispi İthalat Endeks 100 419 178 73 100 10 Iran menşeli nispi ithalatın endeks değeri 2020'de 100 seviyesindeyken 2021'de ciddi bir artış yaşanmış, 419 seviyesine yükselmiştir. Sonrasında 2022'de 178'e, 2023'te 73'e gerilemiş olup benzer şekilde geçen yılın üç aylık dönemine göre cari yılda İran menşeli nispi ithalat 100'den 10'a gerilemiştir.  2.3 İthalatın Piyasa Payı İthalatın piyasa payı hesabında, ithalat miktarı ile ülkemizdeki üretimin büyük bölümünü gerçekleştiren başvuru sahibi yerli üreticinin yurt içi satış miktarlarının toplanmasıyla iç piyasa (tüketim) büyüklüğü tespit edilmiş olup, ithalatın tüketime oranlanması ile ithalatın piyasa payı elde edilmiştir. Birim 2020 2021 2022 2023 2023 (1-3) 2024 (1-3) İthalat Miktarı Ton 311.107 391.469 346.059 429.397 137.518 69.978 İran İthalat Miktarı 21.575 125.934 63.054 22.075 12.334 1.422 Üretim Miktarı Endeks 100 139 164 141 100 116 Yerli Üretimden Yurt içi Satışlar 100 127 142 123 100 127 Toplam Tüketim 100 127 133 127 100 96 Genel İthalatın Piyasa Payı 100 99 83 109 100 53 İran'dan İthalatın Piyasa Payı 100 460 219 81 100 12 İthalatın piyasa payı, genel ithalat ve İran menşeli ithalat için ayrı ayrı ele alınmıştır. Buna göre, inceleme dönemi içerisinde yaşanan ithalat artışıyla birlikte genel ithalatın piyasa payı 2020'de 100 seviyesindeyken 2023'te 109 seviyesine yükselmiştir. Öte yandan, İran menşeli ithalatın piyasa payı 2020'de 100 seviyesindeyken 2021'de ciddi bir şekilde artarak 460 seviyesine yükselmiştir. Sonrasında 2022'de 219,2023'te 81 seviyesine gerilemiştir. 2.4 Ülkeler İtibarıvla İthalat 2023 yılı itibarıyla başvuru konusu eşyanın ithalatında en yüksek paya sahip ülkeler, yıllık İthalat miktarlarına göre sıralanarak değerlendirilmiş olup en fazla ithalat hacmine sahip ilk on ülkenin sıralaması aşağıdaki tabloda ayrıntılı olarak sunulmuştur. Bu çerçevede, en büyük ithalat payını elinde bulunduran ülke %39 ile Çin olurken onu %12 ithalat payıyla Rusya ve %10 oranla Bulgaristan takip etmektedir. Ayrıca, İran %5 oranında ithalat payına sahip olarak sıralamada altıncı sırada yer almaktadır. Bu oran diğer ülkelerle karşılaştırıldığında İran'ın ithalatta belirli bir ağırlığa sahip olduğunu göstermektedir. Ülke Adı Miktar (ton) Değer (milyon $) B.F. ($/ton) 2020 2021 2022 2023 2023 (1-8) 2024 (1-8) 2020 2021 2022 2023 2023 (1-8) 2024 (1-8) 2020 2021 2022 2023 2023 (1-8) 2024 (1-8) ÇIN 36.515 22.463 48.705 167.159 136.908 22.109 20 22 44 94 73 30 542 966 901 563 535 1336 RUSYA 47.446 31.604 52.361 51.625 38.983 28.478 16 16 27 22 17 11 331 498 520 430 437 393 BULGARİSTAN 68.020 76.313 37.129 42.372 28.410 7.245 24 24 17 20 13 4 348 318 446 468 466 555 PAKİSTAN 756 254 9.093 23.710 17.080 681 0 0 4 7 5 0 258 407 402 291 305 343 BELÇİKA 24.321 36.079 31.307 23.475 16.741 22.352 17 25 27 20 13 15 689 683 867 850 913 679 İRAN 21.575 125.934 63.054 20.075 18.117 6.760 5 46 29 8 7 2 235 363 460 373 384 317 MISIR 13.793 6.133 1.551 20.564 13.125 10.281 4 3 1 7 5 3 280 518 782 350 383 287 AZERBAYCAN 0 8.594 10.492 19.568 8.605 31.778 0 3 5 6 3 10 0 333 441 325 349 306 ALMANYA 12.227 17.851 18.519 11.545 7.775 7.055 25 35 36 33 23 13 2.072 1.940 1.942 2.826 2.956 1.908 POLONYA 2.846 3.686 6.016 7.045 4.627 2.980 3 3 7 9 6 3 885 890 1.121 1.263 1.298 1.151 Liste Toptanı 227.498 328.909 278.226 389.138 290.371 139.649 113 176 196 226 166 92 496 536 705 581 579 658 Genel Toplam 311.107 391.469 346.059 429.397 319.788 174.841 156 231 255 260 193 120 580 564 735 606 604 685 2.5 Fiyat Karşılaştırması Ülkeler itibarıyla ithalatın ele alındığı önceki bölümdeki tablodan da anlaşılacağı üzere, 2023 yılı ithalat payına göre sıralama yapıldığında ilk sıralarda yer alan (ilkelerin ithal birim fiyatları farklılık arz etmekle birlikle genellikle Çin, Rusya ve Bulgaristan menşeli ürünlerin fiyatları yüksek seyrederken, İran'ın fiyatları hem bahsi geçen ülkelerin fiyatlarından hem de ortalama ithal birim fiyatlarından çok daha düşük seyretmekte olduğu ve bu trendin 2024 yılında da devam ettiği anlaşılmaktadır. Ortalama ithal birim fiyatları 2022 ve 2023 yıllarında sırasıyla 735 $/Ton ve 606 $/Ton iken, İran menşeli ithal birim fiyatları anılan yıllarda sırasıyla 460 $/Ton ve 373 $/Ton seviyesinde gerçekleşmiştir. İnceleme konusu ürünün yerli ve İran menşeli ithal olanlarının ortalama birim fiyatları karşılaştırılmış, yerli ürünlerin ortalama ticari maliyeti, yurt içi satış fiyatları, ithal ürünlerin gümrük vergisi, gözetim ve ek mali yükümlülük eklenmiş CİF fiyatları ve ilgili dönemdeki ortalama döviz kuru kullanılmış, bu verilere göre göre fiyat kırılması ve fiyat baskısı oranları hesaplanmıştır. "Fiyat kırılması", ithal ürünlerin fiyatının yerli ürünlerin fiyatının ne kadar altında olduğunu, "fiyat baskısı" ise yerli ürünlerin ortalama birim ticari maliyetine makul bir kâr oranı eklenmesiyle (%10) bulunan fiyatın, ortalama ithal birim fiyatı tarafından ne oranda baskılandığını göstermektedir. Buna göre, 2020-2023 döneminde İran menşeli eşyanın yeril eşyanın yurt içi satış fiyatlarım kırmadığı ancak 2023-2024 yıllarının üç aylık döneminde fiyat kırılması olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca, inceleme dönemi boyunca İran menşeli ürünlerin fiyat baskısı yaratmadığı görülmektedir. 3. YERLİ ÜRETİCİNİN EKONOMİK GÖSTERGELERİ Bu bölümde yer alan göstergeler başvuru sahibi Şişecam tarafından sağlanan, 2020-2023 yıllan ile 2023 ve 2024 yıllarının üç aylık dönemini kapsayan verilerden yararlanılarak hazırlanmıştır. 3.1 Tüketim Tüketim 2020 2021 2022 2023 2023 (1-3) 2024 (1-3) Endeks 100 127 133 127 100 96 Türkiye'nin toplanı tüketimi 2020'de 100 endeks değerine sahipken 2021 ve 2022'de artarak 133 endeks değerine ulaşmış olup 2023'te azalarak 127 seviyesine gerilemiş olsa da inceleme döneminin ilk yılına göre %27 oranında artmış olduğu göze çarpmaktadır. Bununla birlikte, 2024 yılının üç aylık döneminde tüketim miktarı geçen yılın aynı dönemine göre azalarak 96 seviyesine gerilemiştir. 3.1 Üretim Üretim 2020 2021 2022 2023 2023 (1-3) 2024 (1-3) Endeks 100 139 164 141 100 116 2020 yılında 100 endeks değerine sahip olan üretim miktarı 2021'de 139'a, 2022'de 164'e yükselmiş, 2023'te 141 'e gerilemiştir. Bununla birlikte, 2024 yılının üç aylık döneminde üretim miktarı geçen yılın aynı dönemine göre artarak 116 seviyesine yükselmiştir. 3.2 Yurt İçi Satışlar Yurt İçi Satışlar 2020 2021 2022 2023 2023 (1-3) 2024 (1-3) Endeks 100 127 142 123 100 127 Yurt içi satışlar, 2020'de 100 endeks değerine sahipken 2021 ve 2022'de artarak 142 seviyesine kadar yükselmiş olup 2023'te azalarak 2021 değerinin de altına düşmüş, 123 olarak gerçekleşmiştir. Bununla birlikte, 2024 yılının üç aylık döneminde yurt içi satışlar geçen yılın aynı dönemine göre artarak 127 seviyesine yükselmiştir. 3.3 Yurt Dışı Satışlar Yurt Dışı Satışlar 2020 2021 2022 2023 2023 (1-3) 2024 (1-3) Endeks 100 146 169 145 100 193 Yurt dışı satışlar, 2020'de 100 endeks değerine sahipken 2021 ve 2022'de artarak 169 seviyesine kadar yükselmiş olup 2023'te azalarak 2021 değerinin de altına düşmüş, 145 olarak gerçekleşmiştir. Bununla birlikte, 2024 yılının üç aylık döneminde yurt dışı satışlar geçen yılın aynı dönemine göre artarak 193 seviyesine yükselmiştir, 3.4 Kapasite ve Kapasite Kullanım Oranı 2020 2021 2022 2023 2023 (1-3) 2024 (1-3) Kapasite (endeks) 100 115 136 127 100 107 KKO (endeks) 100 121 12: 111 100 108 Başvuru sahibi firmanın üretim kapasitesi 2021 ve 2022 yıllarında artarak 136 seviyesine yükselmiş olsa da 2023'te azalarak 127'ye düştüğü görülmüştür. Bununla birlikte, 2024 yılının üç aylık döneminde kapasite geçen yılın aynı dönemine göre artarak 107 seviyesine yükselmiştir. Öte yandan, kapasite kullanım oranı 2021 yılında 121'e yükselmiş, 2022'de değişmemiş, 2023'te ise azalarak 111 seviyesine gerilemiştir. Bununla birlikte, 2024 yılının üç aylık döneminde kapasite kullanım oranı geçen yılın aynı dönemine göre artarak 108 seviyesine yükselmiştir. 3.5 İstihdam İstihdam 2020 2021 2022 2023 2023 (1-3) 2024 (1-3) Endeks 100 91 101 97 100 96 İstihdam, inceleme dönemi boyunca dalgalı bir seyir izlemiş, 2020 yılında 100 olan endeks değeri 2023'te 97'ye gerilemiştir. Benzer şekilde, 2024 yılının üç aylık döneminde istihdam geçen yılın aynı dönemine göre azalarak 96'ya gerilemiştir. 3.6 Verimlilik Verimlilik 2020 2021 2022 2023 2023 (1-3) 2024 (1-3) Endeks 100 153 163 145 100 121 Verimlilik, 2022 yılında en yüksek değerine ulaştıktan sonra 2021 değerinin bile altına düşerek 2023'te 145 olarak gerçekleşmiştir. Öte yandan, 2024 yılının üç aylık döneminde verimlilik geçen yılın aynı dönemine göre artarak 121 seviyesine yükselmiştir. 3.8 Stoklar Stoklar 2020 2021 2022 2023 2023 (1-3) 2024 (1-3) Endeks 100 114 190 215 100 98 2020 yılında 100 endeks değerine sahip olan stok miktarı 2021'de 114'e, 2022'de 190'a, 2023'te 215 yükselmiştir. Öte yandan, 2024 yılının üç aylık döneminde stoklar geçen yılın aynı dönemine göre azalarak 98 seviyesine gerilemiştir. 3.9 Karlılık Karlılık 2020 2021 2022 2023 2023 (1-3) 2024 (1-3) Endeks 100 379 222 217 100 86 Başvuru sahibi firmanın karlılığı 2021 yılında artmış olmasına rağmen 2022'de 222'ye, 2023'te 217'ye gerilemiştir. Benzer şekilde, 2024 yılının üç aylık döneminde karlılık geçen yılın aynı dönemine göre azalarak 86'ya gerilemiştir. 3.10 Ekonomik Göstergelerin Değerlendirilmesi İran'dan düz cam ithalatı 2021'den sonra azalmaya başlayarak 2023'te 22 bin ton seviyesine gerilemiştir. Geçen yılın aynı dönemine göre cari yılın üç ayında hem genel hem İran'dan yapılan ithalat azalış göstermiştir. İran'dan yapılan ithalatın yerli üretime oranı 2020 yılında 100 endeks değerine sahipken 2021 yılında bu oran 419 seviyesine yükselmiş, sonrasında düşerek 2022 178'e, 2023'te 73'e gerilemiştir. İran'dan yapılan ithalatın piyasa payı ise 2020 yılında 100 endeks değerine sahipken 2021 yılında bu oran 460 seviyesine yükselmiş, izleyen yıllarda İran piyasa payı azalmış olsa da 2023 yılında inceleme dönemi başındaki seviyeye yakın seyretmiştir. Fiyat karşılaştırması bölümünde de ele alındığı üzere, İran'dan yapılan ithalatta birim fiyatlar genel ithal birim fiyatlarının çok altında gerçekleşmiştir. Yerli üretim ekonomik göstergeleri inceleme konusu dönemde genel olarak olumlu bir seyir izlemiş olmasına rağmen 2023 yılında yurtiçi satışlar, stoklar, kapasite, KKO, istihdam, verimlilik ve karlılık verilerinde bozulmalar olduğu; istihdam ve karlılıktaki bozulmanın 2024 yılı ilk çeyreğinde de devam ettiği görülmektedir. Ekonomik Göstergeler Birim 2020 2021 2022 2023 2023 (1-3) 2024 (1-3) İthalat Ton 311.107 391.469 346.059 429.397 137.518 69.978 İran'dan İthalat 21.575 125.934 63.054 22.075 12.334 1.422 Üretim Endeks 100 139 164 141 100 116 Tüketim 100 127 133 127 100 96 Nispi İthalat 100 93 67 100 100 43 İran Nispi İthalat 100 419 178 73 100 10 İthalatın Piyasa Payı 100 99 83 109 100 53 İran'dan İthalatın Piyasa Payı 100 460 219 81 100 12 Yurt içi satışlar 100 127 142 123 100 127 Yurt dışı satışlar 100 146 169 145 100 193 Stoklar 100 114 190 215 100 98 Kapasite 100 115 136 127 100 107 KKO 100 121 121 111 100 108 İstihdam 100 91 101 97 100 96 Verimlilik 100 153 163 145 100 121 Kârlılık 100 379 222 217 100 86 4. REKABET UYUM PLANI Başvuru sahibi firma, yeni yatırımlarla üretim hacmini artırmak, verimliliği artıracak çalışmalar yapmak, ürün çeşitliliğini sağlamak, AR-GE faaliyetlerine ağırlık vermek, çevre dostu ve enerji tasarrufu sağlayan ürünlerin kullanımının arttırılmasına yönelik pazar geliştirmek ve ülke ekonomisine katkı sağlamak gibi stratejilerle faaliyetlerini sürdürmektedir. Yeni yatırımlarla üretim hacminin artırılması kapsamında düz camın girdi olarak kullanıldığı İnşaat, otomotiv, mobilya ve beyaz eşya sektörlerindeki büyüme beklentileri doğrultusunda Türkiye pazarında oluşan talebe gerek miktar gerek yüksek kaliteli ürünler ile cevap verme hedefi doğrultusunda, çeşitli yatırım planlamaları bulunmaktadır. Enerji tasarrufu sağlayan, farklı performansta kaplamalı cam ürünlerinin üretimine yönelik AR- GE çalışmaları yürütülmektedir. Bununla birlikte, müşterilerinin ihtiyaçlarının eksiksiz karşılamaya yönelik olarak hizmet kalitelerini artırma çalışmaları da sürdürülmektedir. 5. DEĞERLENDİRME VE SONUÇ İthalatta Korunma Önlemleri Yönetmeliğinin 11 inci maddesine göre, korunma önleminin ciddi zararı önlemek veya gidermek için gerekli olmaya devam ettiğini ve yerli üreticilerin piyasa koşullarına uyura sağlamakta olduğunu gösteren kanıtların tespit edilmesi halinde, önlemin süresi, re'sen veya başvuru üzerine yeniden açılacak soruşturma sonucunda uzatılabilmektedir. Bu çerçevede, 70.04,70.05 ve 70.06 GTP'lerde sınıflandırılan İran menşeli düz cam ithalatında mevcut korunma önleminin süresinin uzatılması yönünde yerli üreticiler tarafından yapılan başvuru değerlendirilmiştir. Bu çerçevede, başvuru sahibi firmanın bazı ekonomik göstergelerinde iyileşmeler bulunurken İran'dan gerçekleştirilen düz cam ithalatı önce artmış, sonra azalışa geçmiştir. Buna göre, inceleme döneminin ilk yılı ile son yılında İran'dan gerçekleştirilen düz cam ithalatı birbirine yakınsamaktadır. Yine İran'dan nispi ithalat ile İran'dan ithalatın piyasa payı son yıllarda azalıyor olsa da inceleme dönemi başı 2020 yılındaki seviyelerine geri dönmüştür. Diğer yandan, yıllar itibarıyla İncelendiğinde İran menşeli eşyanın yerli eşyanın yurt içi satış fiyatlarını kırmadığı ancak son yaşanan gelişmeler sonucunda 2023 ve 2024 yıllarının üç aylık dönemlerinde fiyat kırılması yaşandığı görülmektedir. Öte yandan, başvuru sahibi yerli üretici tarafından sunulan rekabete uyum planı çerçevesinde, önlem uygulamasının başlamasının ardından başvuru sahibi firmanın AR-GE ve ÜR-GE faaliyetleriyle birlikte maliyet düşürmeye ve verimlilik artışına odaklandığı anlaşılmaktadır. Bu kapsamda, korunma önlemi sonrasında üretim kapasitesini artıran yerli üreticiler, kapasite artırımına yönelik yatırımlara da devam etmekledir. Başvuru konusu ürünün ithalatında hâlihazırda uygulanan korunma önleminin yerli üretim üzerindeki etkisini araştırmak, yerli üreticilerin rekabet koşullarına uyum sağlama noktasında ilerleme kaydedip kaydetmediği hususunu daha ayrıntılı incelemek ve mevcut korunma önleminin süresinin uzatılmasının gerekli olup olmadığını tespit edebilmek amacıyla bir korunma önlemi uzatma soruşturması açılmasının uygun olacağı değerlendirilmektedir. Bununla birlikte, soruşturma sürecinin devam etmesi nedeniyle oluşabilecek telafisi güç zararların önlenmesi amacıyla, korunma önlemi uzatma soruşturması açılmasına ve soruşturma tamamlanıncaya kadar ithalattan kaynaklanabilecek telafisi güç zararların ortaya çıkmasının engellenebilmesini teminen 12/12/2024 tarihinden başlamak üzere 200 gün süreyle geçici korunma önlemi uygulanmasına, geçici önlemin "ton başına 36 ABD Doları" tutarında ek mali yükümlülük olarak belirlenmesine ve önlemin istihsali hususunda Cumhurbaşkanlığına öneride bulunulmasına toplantıya katılan üyelerin oy birliğiyle karar vermiştir.