2024-9 İthalatta Korunma Önlemlerine İlişkin Tebliğ 2024-09 (8988 CK ile yürürlüğe girmiştir) (Mülga)

İTHALATTA KORUNMA ÖNLEMLERİNE İLİŞKİN TEBLİĞ (TEBLİĞ NO: 2024/9) Ticaret Bakanlığından: 20.09.2024 tarih ve 32668 sayılı R.G. Yürürlük Tarihi 23.09.2024 8988 s.CK ile EMY Yayımlanmış olduğundan yürürlüğü kalmamıştır Kapsam MADDE 1- (1) Bu Tebliğ, 10/5/2004 tarihli ve 2004/7305 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan İthalatta Korunma Önlemleri Hakkında Karar ve 8/6/2004 tarihli ve 25486 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan İthalatta Korunma Önlemleri Yönetmeliği çerçevesinde 19/4/2024 tarihli ve 32522 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan İthalatta Korunma Önlemlerine İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: 2024/6) ile açılan korunma önlemi soruşturması sonucunda alınan kararı içermektedir. Soruşturma MADDE 2- (1) Ticaret Bakanlığı İthalat Genel Müdürlüğü tarafından yürütülerek tamamlanan soruşturma kapsamında ulaşılan bilgi ve bulguları içeren özet sonuç raporu Ek-1'de yer almaktadır. Karar MADDE 3- (1) İthalatta Korunma Önlemlerini Değerlendirme Kurulu soruşturma sonucunda varılan tespitler ışığında, 5503.20.00.00.00 Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonunda (GTİP) "Poliesterlerden" eşya tanımıyla sınıflandırılmakta olan ürünün ithalatında ek mali yükümlülük şeklinde uygulanan korunma önleminin 3 yıl süreyle uzatılmasına, ek mali yükümlülüğün aşağıda yer alan tabloda gösterildiği şekilde belirlenmesine, Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) Korunma Önlemleri Anlaşması (Anlaşma)'nın 12.3 maddesi gereğince soruşturma konusu eşyanın ihracatçıları olarak önemli bir menfaati olan DTÖ üyeleri ile talep olması halinde istişarelerde bulunulmasına, Anlaşmanın 9.1 maddesi gereğince gelişmekte olan ülkelere muafiyet tanınmasına ve önlemin istihsali hususunda Cumhurbaşkanlığına öneride bulunulmasına toplantıya katılan üyelerin oy çokluğu ile karar vermiştir. GTİP EK MALİ YÜKÜMLÜLÜK (ABD Doları/Kg) 1. Dönem 2. Dönem 3. Dönem 5503.20.00.00.00 23/9/2024-22/9/2025 23/9/2025-22/9/2026 23/9/2026-22/9/2027 0,048 0,044 0,040 (2) Birinci fıkrada belirtilen önlem, ilgili Cumhurbaşkanı Kararının yürürlüğe girmesiyle uygulanmaya başlar. Yürürlük MADDE 4- (1) Bu Tebliğ 23/9/2024 tarihinde yürürlüğe girer. Yürütme MADDE 5- (1) Bu Tebliğ hükümlerini Ticaret Bakanı yürütür. Ek-1 POLYESTER ELYAF İTHALATINA YÖNELİK KORUNMA ÖNLEMİ UZATMA SORUŞTURMASINA İLİŞKİN ÖZET SONUÇ RAPORU 1. SORUŞTURMAYA İLİŞKİN GENEL BİLGİLER 1.1. Başvuru 23/8/2021 tarihli ve 4412 sayılı Cumhurbaşkanı Karan ile yürürlüğe konulan Polyester Elyaf İthalatında Korunma Önlemi Uygulanmasına İlişkin Karar kapsamında, 5503.20.00.00.00 Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonunda (GTİP) "Poliesterlerden" şeklinde tanımlanan polyester elyaf ithalatında korunma önlemi uygulanmaktadır. Halihazırda 0,056 ABD Doları/Kg ek mali yükümlülük şeklinde uygulanan önlem, 22/9/2024 tarihinde son bulacaktır. Bu çerçevede, mevcut korunma önleminin uzatılmasına ilişkin olarak SASA Polyester A.Ş. (SASA) başvuru sahibi firma olarak, Koza Polyester San. Tic. A.Ş (Koza) başvuruya destek veren üretici olarak üretimini gerçekleştirdikleri polyester elyaf ithalatında uygulanmakta olan korunma önleminin yerli üretim dalı üzerinde ciddi zararı önlemek veya gidermek için gerekli olmaya devam etmekte olduğunu belirterek yerli üretim dalının piyasa koşullarına uyum sağlayabilmesi için söz konusu önlemin uzatılması talebiyle başvuruda bulunmuşlardır. 1.2. Soruşturma Açılması Başvurunun ön incelemesinde, inceleme konusu polyester elyaf ithalatının, korunma önlemi uygulanmaya başlanan 2021 yılının ardından artış gösterdiği, önlem uygulamasının başlamasının ardından yerli üreticinin bazı ekonomik göstergelerinde toparlanma olmakla birlikte bazı göstergelerinde 2023 yılından bu yana bozulmalar olduğu, bu hususlarla eşzamanlı olarak ise 2023 yılından itibaren ithal birim maliyetlerin yerli üretici yurt içi satış fiyatı üzerinde hem kırılma hem de baskıya neden olduğuna ilişkin tespitler İthalatta Korunma Önlemleri Kurulu'na (Kurul) sunulmuş olup Kurul başvuru konusu ürünün ithalatında yürürlükte bulunan korunma önleminin ciddi zararı önlemek veya gidermek için gerekli olmaya devam edip etmediğinin tespit edilmesi ve yerli üreticilerin piyasa koşullarına uyumlarının ayrıntılı olarak incelenebilmesi amacıyla mevcut önlemin gözden geçirilmesi için bir korunma önlemi soruşturması açılmasına karar vermiştir. Bu çerçevede, 19/4/2024 tarihli ve 32522 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan İthalatta Korunma Önlemlerine İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: 2024/6) ile korunma önlemi uzatma soruşturması açılmıştır. Ayrıca, soruşturma açılışına İlişkin G/SG/N/6/TUR/26/Suppl.l numaralı DTÖ bildirimi 29/4/2024 tarihinde yayımlanmıştır. 1.3. Soruşturma Dönemi Soruşturma dönemi olarak yıl bazında 2019-2023, dönemsel olarak ise 2023 ve 2024 yıllarının ilk 3 ayı esas alınmıştır. Bu çerçevede, yerli üretim dalının ekonomik göstergeleri ve ithalat istatistikleri 2019-2023 arasındaki 5 yıllık rakamlar ile 2022 ve 2023 yıllarının Ocak- Mart dönemi için sunulmuştur. İthalat verileri ise, dönemsel verilerin daha güncel haliyle değerlendirilebilmesi için 2023 ve 2024 yıllarının Ocak-Haziran dönemleri için ayrıca incelenmiştir. Nispi ithalatın ve tüketim miktarının hesaplanmasında yerli üretim verileri ile paralel olunması açısından 2022-2023 Ocak-Mart verileri kullanılmıştır. 1.4. İlgili Taraflar ve Tarafları Dinleme Toplantıları Soruşturma açılış Tebliğinde ilgili taraflara kendilerini tanıtmaları, varsa sözlü olarak dinlenme taleplerini iletmeleri, istenen bilgi ve belgeleri sunmaları için 30 gün süre verilmiştir. Bu çerçevede, öngörülen süre içerisinde 5 adet yurt dışında yerleşik ihracatçı/üretici firma, 2 adet Türkiye'de yerleşik ithalatçı firma, 3 adet Türkiye'de yerleşik sektör meslek kuruluşu ve 3 adet yabancı hükümet ve diplomatik temsilcilik niteliğinde diğer ilgili taraf olmak üzere toplam 13 ilgili taraf başvurusu alınmış olup ilgili tarafların listesi Ek-1a'da yer almaktadır. Soruşturma kapsamında ithalatçı, ihracatçı ve diğer ilgili tarafların görüşlerinin dinlenmesi amacıyla 7/6/2024 tarihinde kamu dinleme toplantısı video konferans yöntemi ile gerçekleştirilmiştir. Kamu dinleme toplantısı sonrasında 17/6/2024 tarihine kadar Bakanlığımıza ulaşan ilgili tarafların gizli olmayan görüşleri Bakanlığın soruşturmaya ilişkin sayfasında yayınlanmıştır.[1] 1.5. Yerinde İnceleme Soruşturma kapsamında başvuru sahibi firma tarafından Bakanlığımıza iletilen ekonomik göstergelerin doğruluğunu teyit etmek ve soruşturma konusu ürünün üretim sürecine ilişkin bilgi temin etmek amacıyla 8-9/7/2024 tarihlerinde firmanın Adana/Seyhan'da yerleşik üretim tesisinde yerinde inceleme faaliyeti gerçekleştirilmiştir. 2. SORUŞTURMA KONUSU ÜRÜN 2.1. Genel Bilgiler Soruşturma konusu ürün, 5503.20.00.00.00 GTİP'i altında "Poliesterlerden" şeklinde tanımlanan polyester elyaftır. Başvuru sahibi SASA, polyester elyaf, filament ve PET cips'in dâhil olduğu muhtelif polimerlerin üretimini gerçekleştirmekte, başvuru konusu ürünün diğer üreticisi Koza ise polimer ile tekstil sektörü için polyester kesik elyaf üretimi yapmaktadır. Üretim rakamı itibariyle SASA'nın, ithalatta Korunma Önlemleri Yönetmeliğinin 2 nci maddesinde "yurt içinde faaliyet gösteren ve benzer veya doğrudan rakip malların tamamını veya önemli bir kısmını üreten üreticiler" şeklinde belirtilen "yerli üretici" tanımını karşıladığı değerlendirilmektedir. 2.2. Soruşturma Konusu Ürünün Üretim Süreci ve Kullanım Alanları Soruşturma konusu polyester elyaf, çekim ve ısıl sabitleme işlemlerinden geçmiş polyester filamentlerinin ya da devamlı lifler demetinin (kullanım yeri ve amacına göre) alıcı tarafından talep edilen boyda kesilmesi yoluyla elde edilen sentetik ürünlerdir. Nihai kullanım alanına göre denye, parlaklık, erime sıcaklığı, renk, mukavemet, kıvırcık, kesim boyu, kesit ve benzeri teknik özellikleri farklılık gösteren tiplerde üretilmektedir. Polyester, petrokimya türevi olan MEG (Monoetilen Glikol) ile DMT (Dimetil Tereftalat) veya PTA'nın (Purified Tereftalik Asit) kimyasal reaksiyonu sonucunda ortaya çıkmaktadır. Polyester elyaf üretimi ise: - MEG ile DMT veya PTA'nın kimyasal bileşimi, ester değişim ve polimerizasyon safhalarından sonra elde edilen çıktının düzeler yardımıyla filament haline getirilmesi, - Bu filament demetlerine, birleştirme işlemi sonrasında çekme, kıvırcık verme ve finiş (yağ verme) uygulamalarının tatbik edilmesi, - Bu şekilde elde edilen ürünün istenilen boylarda kesilmesi ve balyalanması süreçleri ile gerçekleştirilmektedir. Soruşturma konusu ürünün başlıca üç kullanım alanı tekstil, teknik tekstil ve konfor- dolgu elyaf sektörleridir. 2.3. Benzer ve Doğrudan Rakip Ürün İthal ve yerli polyester elyaf ürünü birbirlerinin yerine kullanılabilmekte ve fiziksel- kimyasal özellikleri ile üretim teknolojileri açısından benzerlik göstermektedir. Bu faktörler göz önüne alındığında yerli üretilen ürün ile ithal edilen ürün benzer ürün olarak değerlendirilmektedir. 2.4. Soruşturma Konusu Ürünün İthalatında Uygulanan Mevzuat Soruşturma konusu polyester elyaf ithalatında gümrük vergisi Gelişme Yolundaki Ülkeler için % 3,2; Diğer Ülkeler için % 4 olarak uygulanmaktadır. 2.4.1. Mevcut Korunma Önlemi Yerli üreticiler SASA ve Koza tarafından 2020 yılında polyester elyaf ithalatına korunma önlemi uygulanmasına yönelik başvuruda bulunulmuş olup, Polyester Elyaf İthalatında Korunma Önlemi Uygulanmasına İlişkin Karar çerçevesinde söz konusu ürünlerin ithalatında 3 yıl süreyle ek mali yükümlülük şeklinde korunma önlemi uygulanmaya başlanmıştır. Halihazırda 0,056 $/kg ek mali yükümlülük şeklinde yürürlükte olan önlem 22/9/2024 tarihinde son bulacaktır. 3. İTHALATIN SEYRİ VE İTHALATIN GERÇEKLEŞME KOŞULLARI Soruşturma konusu ürün için mutlak ve nispi ithalatın, ithalatın yurtiçi piyasadan aldığı payın ve ithalatın ülkelere göre dağılımının yıllar itibariyle seyri aşağıda yer almaktadır. 3.1. İthalatın Miktar ve Oransal Değişimi İTHALAT Miktar (Ton) DİR % Değer B.F. ($/Kg) Değişim % (Bin ABD $) Miktar (Ton) Değer (Bin ABD $) B.F. ($/Kg) 2019 214.311 29 261.696 1,22 2020 184.391 30 183.486 1,00 -14 -30 -18 2021 216.517 33 280.434 1,30 17 53 30 2022 205.302 38 315.618 1,54 -5 13 18 2023 237.258 37 278.541 1,17 16 -12 -24 2023 (1-6) 105.767 32 127.480 1,21 2024 (1-6) 95.797 47 112.105 1,17 -9 -12 -3 Soruşturma konusu ürün İthalatı miktar bazında dalgalı bir seyir izlemiştir. 2019 yılında 214,3 bin ton olan ithalat 2020'de % 14 düşüşle yaklaşık 184,4 bin ton seviyesinde gerçekleşmiştir. Önceki yıla göre 2021'de % 17 oranında artan ithalat 2022'de % 5 oranında azalmış, 2023'te % 16 artarak yaklaşık 237,3 bin ton seviyesine ulaşmıştır. Soruşturma döneminde ithalat 2023 yılında 2019'a göre miktar bazında % 11 oranında artmıştır. Değer bazında ise ithalat 2019 yılında 261,7 milyon ABD Doları ($) seviyesinde gerçekleşirken 2020 yılında % 30 oranında azalarak yaklaşık 183,5 milyon $ seviyesine gerilemiştir. Önceki yıla göre 2021'de % 53 artan ithalat 280,4 milyon $'a ulaşırken 2022'de % 13 artışla 315,6 milyon $'a yükselmiş, 2023'te % 12 azalarak 278,5 milyon $'a gerilemiştir. Polyester elyaf genel ithalatına ilişkin birim fiyatlar 2019 yılında 1,22 $/kg seviyesinde iken 2020'de 1 $/kg'a gerilemiş, 2021 ve 2022'de artarak 2022'de 1,54 $/kg seviyesine ulaşmıştır. 2023 yılında ise ithal birim fiyatlar 1,17 $/kg'a gerilemiştir. 2023 ve 2024 yıllarının Ocak-Haziran dönemini kapsayan dönemsel ithalat ise 2024 yılında 2023'ün aynı dönemine göre miktar bazında % 9 gerileyerek 95.797 tona düşerken değer bazında % 12 azalarak 112.105 bin $ seviyesine gerilemiştir. İthal birim fiyatlar 2024'ün ilk yansında 2023'ün aynı dönemine göre % 3 düşerek 1,17 $/kg'a gerilemiştir. 2019 yılında toplam ithalatın miktar bazında % 29'u DİR kapsamından gerçekleşirken bu oran 2022'ye kadar artarak 2022'de % 38'e yükselmiştir. 2023'te ise polyester elyaf ithalatının % 37'si DİR kapsamından gerçekleşmiştir. 2023'ün ilk yansında ithalatın % 32'si DİR kapsamından yapılırken bu oran 2024'ün aynı döneminde % 47'ye yükselmiştir. 3.2. Nispi İthalat 3.2.1.İthalatın Yerli Üretime Oranı Nispi İthalat 2019 2020 2021 2022 2023 2023/3 2024/3 İthalat/Yerli Üretim Endeks 100 53 52 49 63 100 133 *Başvuru sahibi yerli üreticinin üretim verilerine dayanmaktadır. Nispi ithalat, ithalatın yerli üretime oranına tekabül etmekte olup söz konusu veri yukarıda yer alan tabloda endeks değerleriyle gösterilmiştir. İthalatın yerli üretime oranı, ithalatın yerli üreticinin üretimine miktar bazında oranlanması sonucunda elde edilmiştir. Soruşturma konusu dönemde ithalatın yerli üretime oranı yıllık bazda 2019-2022 yıllan arasında azalmış, ithalatın yerli üretime oranı endeksi 2019 yılındaki 100 seviyesinden 2022 yılında 49 puana kadar gerilemiştir. Nispi ithalat endeksi 2023 yılında 63 puana yükselmiştir. Nispi ithalattaki artış dönemsel olarak da devam etmiş, 2023'ün ilk çeyreğinde 100 olan endeks 2024'ün aynı döneminde 133 puana yükselmiştir. 3.2.2. İthalatın Piyasa Payı İthalatın piyasa payı hesabında, başvuru sahibi ile başvuruyu destekleyen yerli üreticinin yurt içi satışları ile ithalat istatistikleri kullanılarak yurt içi piyasa (tüketim) verisine ulaşılmış olup ithalatın tüketime oranı ile ithalatın piyasa payı elde edilmiştir. İthalat/Toplam Tüketim 2019 2020 2021 2022 2023 2023/3 2024/6 İthalatın Piyasa Payı Endeksi 100 74 80,5 81,3 90 100 98 Yerli Üretimin Piyasa Payı Endeksi 100 121 116,2 115,6 109 100 102 Bu kapsamda, ithalatın piyasa payı yıllık bazda 2020 yılı haricinde artmıştır. 2019 yılında 100 olan endeks, 2020 yılında 74 puana gerilemekle birlikte izleyen yıllarda artarak 2023 yılında 90 puana ulaşmıştır. Dönemsel endeks ise 2 puanlık bir gerilemeyle 2023 yılının ilk çeyreğindeki 100 seviyesinden 2024'ün aynı döneminde 98 puana düşmüştür. 3.2. Ülkeler İtibarıyla İthalat Soruşturma konusu ürün ithalatında 2024 yılı 6 aylık verilerine göre yapılan miktar bazlı sıralamada ithalattan en fazla payı alan ülkelerin sırasıyla Çin Halk Cumhuriyeti (ÇHC), Malezya ve Güney Kore olduğu görülmektedir. 2023 yılında ÇHC'nin toplam ithalattan aldığı pay % 28 iken 2024'ün ilk yarısında bu oran % 32'ye yükselmiştir. 2024'ün ilk yarısında Malezya ve Güney Kore'nin ithalattan aldıkları pay sırasıyla % 17 ve % 15 olmuştur. İthalatın en fazla yapıldığı ÇHC'den ülkemize polyester elyaf ithalatı 2022 yılından itibaren artarken son dönemde Malezya ve Güney Kore'nin payları ÇHC'ye kaymıştır. Ülke bazında ithalat istatistikleri Ek-1b'de yer almaktadır. 3.4. Fiyat Karşılaştırması Fiyat Karşılaştırması Birim 2019 2020 2021 2022 2023 2023/3 2024/3 İthal Birim Fiyatları S/Kg 1,22 1,00 1,30 1,54 1,17 1,22 1,14 Birim İthal Maliyeti $/Kg 1,28 1,05 1,37 1,62 1,23 1,28 1,20 Fiyat Kırılması % -X -X -X -X X X X Fiyat Baskısı % X -X -X -X X X X Yukarıdaki tabloda soruşturma konusu ürüne ilişkin ithal birim maliyetlerine yer verilmiş olup söz konusu ithal birim maliyetleri ile yerli ürünün birim ticari maliyetleri ve yurt içi satış fiyatlarının karşılaştırılması sonucunda ithal ürünlerin yerli ürünlerin fiyatlarını kırma ve baskılama oranları hesaplanmıştır. Fiyat kırılması hesaplanırken yurt içi satış fiyatı ile ithal birim maliyeti arasındaki farkın yurt içi satış fiyatına oranlanması formülü kullanılmıştır. İthal birim maliyeti ise soruşturma konusu ürünün CİF fiyatına yürürlükte olan gümrük vergisi ve % 1 oranında diğer masraflar eklenerek belirlenmiştir. Bu kapsamda soruşturma konusu ürünlerin ithal edilenlerinin birim maliyetleri ile yurt içinde üretilenlerin iç piyasa birim satış fiyatları karşılaştırıldığında, 2019-2022 yıllarında ithal birim maliyetleri yerli üreticinin yurt içi satış fiyatının altında gerçekleşirken (fiyat kırılması oluşmazken) 2023 yılında ve 2024 yılının ilk çeyreğinde ithal birim maliyetleri yerli üreticinin yurt içi satış fiyatlarının altında gerçekleşerek bu yıldan itibaren fiyat kırılmasının pozitif olmasına neden olmuştur. Fiyat baskısı hesaplanırken ise, yerli üreticinin ortalama birim ticari maliyetine eklenen makul kârla bulunan "makul satış fiyatı" ile ithal birim maliyetleri karşılaştırılmıştır. Bu çerçevede hesaplanan fiyat baskısı 2019 yılında pozitif olurken 2020-2022 yıllan arasında negatif olmuş, 2023 yılından itibarense ithal birim maliyetleri yerli üreticinin makul satış fiyatının altında gerçekleşerek fiyat baskısına neden olmuştur. 4. YERLİ ÜRETİM DALININ EKONOMİK GÖSTERGELERİ Bu bölümde yer alan göstergeler başvuru sahibi tarafından 2019-2023 yıllarını ve 2023-2024 yıllarının ilk 3 aylık dönemlerini kapsayan verilerden yararlanılarak hazırlanmıştır. Buna ek olarak, başvuruda sunulan veriler, baz yıl olarak alınan 2019 rakamlarına göre endekslenmiştir. Tüketim verisi hesaplanırken ise başvuruyu destekleyen firmanın yurt içi satış verileri de hesaplamaya dahil edilmiştir. 4.1. Tüketim Tüketim 2019 2020 2021 2022 2023 2023(1-3) 2024(1-3) Endeks 100 116 125 118 123 100 92 Tabloda yer alan tüketim verisi yerli üreticilerin yurt içi satış rakamları ile genel ithalat rakamlarının konsolide edilmesiyle hesaplanmıştır. Buna göre, yıllık bazda tüketimin 2022 yılı haricinde arttığı görülmektedir. 2019 yılında 100 olan tüketim endeksi 2021'de 125 puana ulaşmış, 2022'de 118 puana gerilemiş, 2023'te ise 123 puana yükselmiştir. Dönemsel tüketim endeksi ise 2024 yılının ilk çeyreğinde 2023'ün aynı çeyreğinde göre 8 puanlık gerileme göstermiştir. 4.2. Üretim Üretim 2019 2020 2021 2022 2023 2023(1-3) 2024(1-3) Endeks 100 162 195 198 177 100 68 Soruşturma konusu dönemde polyester elyaf üretimi 2019-2022 yılları arasında artmış, 2023 yılından itibarense azalmıştır. 2019 yılında 100 olan üretim endeksi 2022'de 198 puan seviyesine yükselmiştir. Üretim 2023 yılından itibaren azalmış, endeks 177 puana gerilemiştir. Dönemsel endeks ise 2024 yılının ilk çeyreğinde 32 puanlık gerileme ile 2023 yılındaki 100 seviyesinden 68 puana düşmüştür. 4.3 Yurt İçi Satışlar Yurt içi Satışlar 2019 2020 2021 2022 2023 2023(1-3) 2024(1-3) Endeks 100 155 159 142 144 100 79 Yerli üreticinin yurt içi satışları 2020 ve 2021 yıllarında artmış, 2019'da 100 olan yurt içi satış endeksi 2021'de 159 puana ulaşmıştır. Endeks 2022 yılında 142'ye gerilemiş, 2023'te 144 puana yükselmiştir. Dönemsel bazda ise yurt içi satışlar azalma eğilimine geçmiş, 2024'ün ilk çeyreğinde yurt içi satış endeksi 2023'ün aynı dönemine göre 21 puanlık gerileme göstermiştir. 4.4 Yurt Dışı Satışlar Yurt Dışı Satışlar 2019 2020 2021 2022 2023 2023(1-3) 2024(1-3) Endeks 100 371 604 610 489 100 86 Yerli üreticinin yurt dışı polyester elyaf satışları 2019-2022 yılları arasında artmış, 2019 yılında 100 olan ihracat endeksi 2022'de 610 puana yükselmiştir. Yurt dışı satışlar 2023 yılından itibaren azalmış, endeks 2023 yılında 489 puana gerilemiştir. Bununla birlikte ihracat endeksi 2023 yılında 2019'a göre neredeyse 4 katlık bir artış göstermiştir. İhracattaki azalma dönemsel olarak da devam etmiş, endeks 2024'ün ilk çeyreğinde 2023'ün aynı dönemine göre 14 puanlık gerileme göstermiştir. 4.5 Kapasite Kapasite 2019 2020 2021 2022 2023 2023(1-3) 2024(1-3) Kapasite (Endeks) 100 151 151 151 131 100 100 KKO (Endeks) 100 107 129 131 135 100 68 Soruşturma konusu ürünün kurulu üretim kapasitesi, 2020 yılında devreye alınan yeni yatırımla 51 puan artarak 151 puana ulaşmıştır. Kapasite 2023 yılına kadar değişmemiş, 2023 yılında ise eski teknolojiye sahip bir işletmenin kapatılması nedeniyle kapasite endeksi 131'e gerilemiştir. Polyester elyaf üretiminde kapasite kullanım oranı (KKO) ise yıllık bazda sürekli artmış, 2019 yılında 100 olan KKO endeksi 2023'te 135 puana yükselmiştir. Öte yandan, 2023 yılında üretim miktarı azalırken KKO'da yaşanan artış, bu yılda yukarıda bahsi geçen kurulu kapasitedeki azalma nedeniyle ortaya çıkmıştır. Dönemsel KKO ise azalmış, endeks 2024'ün ilk çeyreğinde 2023'ün aynı dönemine göre 32 puan gerileme göstermiştir. 4.6 Dönem Sonu Stoklar Stoklar 2019 2020 2021 2022 2023 2023(1-3) 2024(1-3) Endeks 100 43 15 98 119 100 79 Soruşturma konusu ürünün dönem sonu stok (DSS) miktarı 2019-2021 yılları arasında azalmış, 2019'da 100 olan endeks 2021'de 15 puana kadar gerilemiştir. 2022 yılında ise DSS endeksi 98 puana yükselmiştir. DSS endeksi 2023'te 119 puana yükselmiştir. Dönemsel DSS endeksi ise 2024 yılının ilk çeyreğinde 2023'ün aynı dönemine göre 21 puan gerileme göstermiştir. 4.7 İstihdam İstihdam 2019 2020 2021 2022 2023 2023(1-3) 2024(1-3) Endeks 100 107 123 154 107 100 78 Polyester elyaf üretiminde istihdam edilen personel sayısı 2019-2022 yılları arasında artmış, 2019'da 100 olan endeks 2022'de 154'e yükselmiştir. 2023'te ise istihdam endeksi 107 puana gerilemiştir. İstihdamdaki azalma dönemsel olarak da devam etmiş, endeks 2024'ün ilk çeyreğinde 2023'ün aynı dönemine göre 22 puanlık gerileme göstermiştir. 4.8.Verimlilik Verimlilik 2019 2020 2021 2022 2023 2023(1-3) 2024(1-3) Endeks 100 151 159 128 166 100 87 Kişi başına miktar cinsinden yıllık üretimi ifade eden verimlilik 2019-2021 yılları arasında artarken 2022'de azalmış, 2023'te yeniden artmıştır. 2019 yılında 100 olan verimlilik endeksi 2020'de 151 puana, 2021'de ise 159 puana yükselmiştir. Endeks 2022'de 128 puana gerilemiş, 2023 yılında ise 166 puana yükselmiştir. 2023 yılında üretim endeksindeki azalma da dikkate alındığında verimlilik artışında azalan istihdamın da etkisi bulunmaktadır. Verimlikteki azalma dönemsel olarak da devam etmiş, endeks 2024'ün ilk çeyreğinde 2023'ün aynı dönemine göre 13 puanlık gerileme göstermiştir. 4.9. Kârlılık Kârlılık 2019 2020 2021 2022 2023 2023(1-3) 2024(1-3) Endeks -100 402 714 422 -84 -100 110 Soruşturma konusu ürünün kârlılığı yıllık bazda 2019-2021 yılları arasında artmış, 2022 ve 2023 yıllarında ise azalmıştır. 2019'da zarar göstererek -100 olan kârlılık endeksi 2021'de 402 puana yükselmiştir. Endeks 2022'de 422 puana gerilemiş, 2023 yılında ise yeniden zarar göstererek -84 puana kadar düşmüştür. Dönemsel kârlılık ise 2024'ün ilk çeyreğinde 2023 yılının aynı dönemine göre artış göstermiş, 2023'ün ilk çeyreğinde zarar göstererek -100 olan endeks 2024'ün aynı döneminde 110 puana yükselmiştir. 5. İLGİLİ TARAFLARIN GÖRÜŞLERİ VE DEĞERLENDİRMESİ Bu kısımda, soruşturma kapsamında ilgili taraflarca dile getirilen görüşler sınıflandırılmıştır. Söz konusu görüşlerin birçok noktada örtüşmesi nedeniyle tekrarı önlemek amacıyla ilgili taraf görüşleri dile getiren taraflara göre değil, ileri sürülen görüşlerin konusuna göre sınıflandırılarak aşağıda sunulmaktadır. Ayrıca, söz konusu görüşlere ilişkin değerlendirmelere de görüşlerin altında yer verilmektedir. Görüş: Önlemin uzatılmasında kamu yararı mevcut değildir. Önlem uygulaması üreticiyi iç piyasada monopol oluşturarak rekabeti bozmaktadır. Değer zincirinin ilk halkalarından olan polyester elyafa uygulanan her ilave önlem değer zincirinin üstlerine doğru tüm halkalara birikimli olarak yansımaktadır. Bu durum katma değeri yüksek ürün üretimine de engel olmaktadır. Polyester elyafın girdi olarak kullanıldığı tekstil ve konfeksiyon sektörlerdeki rekabetçilik olumsuz etkilenmiş, istihdam ve KKO ciddi şekilde azalmış, kapanmaların artması kaçınılmaz olacaktır. Değerlendirme: Korunma önlemleri; ticaretin serbestisi ve öngörülebilirliğini esas alan DTÖ'nün genel prensiplerine istisna olarak ve geçici süreyle uygulanan, uygulanmasında ülke yararı gözetilen önlemlerdir. Bu kapsamda, önlem uygulanacak ürünün değer zincirindeki yeri dikkate alınmakla birlikte nihai değerlendirmede söz konusu ürünün yerli üretiminin iç piyasadaki rekabet gücünü sağlamak amaçlanmaktadır. Bu nedenle, artan ithalatın yerli üretim dalı üzerinde neden olduğu zarar veya zarar tehdidiyle sınırlı ve geçici olarak uygulanan önlemlerde, düzenli liberalizasyon ilkesi ile önlemin etkisinin, intibak süreci ile eş zamanlı olarak azaltılması amaçlanmaktadır. Halihazırda Kızıldeniz'de yaşanan gelişmelerle navlun fiyatlarındaki artış sonucunda, yurt içi kullanıcıların tedarik güvenliği ve sürekliliğinin temin edilmesi bakımından yerli üretimin bulunmasında kamu yararı bulunduğu anlaşılmaktadır. Görüş: İthalatta iddia edilen artış ülkemizin GATT 1994 kapsamındaki yükümlülükleri ile ilişkilendirememekte olup artışın çoğunluğu bölgesel anlaşmalar olan STA'lar kapsamında verilen tavizlerden kaynaklanmaktadır. Bu durum, artan ithalatın DTÖ anlaşmaları kapsamında bir üyenin üstlendiği yükümlülüklerin sonuçları olduğunu kanıtlama şartını karşılayamamaktadır. Değerlendirme: DTÖ Korunma Önlemleri Anlaşması (Anlaşma) ve ithalatta korunma önlemlerine ilişkin ulusal mevzuat çerçevesinde bir korunma önleminin alınması için ithalat artışının öngörülmeyen gelişmeler sonucunda ortaya çıkmış olması gerekmektedir. Bu husus, polyester elyaf ithalatında uygulanmaya başlanan önlem öncesinde yürütülen soruşturmada ayrıntılı olarak irdelenmiş ve gerekli tespitler yapılmıştır. Öte yandan, mevcut bir önlemin uzatılması, Anlaşma'nın 7.2 ve İthalatta Korunma Önlemleri Yönetmeliğinin 11 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca "korunma önleminin ciddi zararı önlemek veya gidermek için gerekli olmaya devam ettiğini ve sanayi dalının intibak etmekte olduğunu gösteren deliller olduğunu tespit etmiş olmak" şartıyla mümkün olmaktadır. Görüş: İthalatta haksız rekabet gerekçeleriyle korunma önlemi uygulanması önlemi yasal dayanaktan sakat hale getirmektedir. Uzakdoğu menşeli haksız rekabete neden olduğu iddia edilen ithalat halihazırda anti-damping önlemleri ile baskılanmakta, ayrıca korunma önlemi uygulanacak şartlar bulunmamaktadır. Ayrıca, Anlaşma ve iç mevzuat çerçevesinde korunma önlemi alınabilmesi için ithalatın gelişimi ve yerli üretimin iddia ettiği zarar hakkında gerekli görülen şartlar sağlanmamaktadır. Değerlendirme: İthalatta haksız rekabetin önlenmesi hakkında mevzuat ve ithalatta korunma önlemleri hakkında mevzuat, uygulama şartları ve etki alanları itibariyle birbirinden farklı uygulamalardır. Dampinge karşı önlem uygulamalarında ülke ve firma bazlı haksız rekabetin önlenmesi amaçlanmakta, korunma önlemlerinde ise öngörülmeyen gelişmeler sonucu yaşanan genel ithalat artışının neden olduğu zarar araştırılmakta ve varsa bu zararın bertaraf edilmesi hedeflenmektedir. Bir ürünün ithalatında dampinge karşı önlem uygulanması, o ürün ithalatında aynı zamanda korunma önlemi uygulanmasına engel teşkil etmemektedir. Öte yandan, soruşturma konusu polyester elyaf ithalatında aynı zamanda uygulanmakta olan dampinge karşı önlemler kapsamında, ilgili mevzuat kapsamında önlemlere konu ülkelerden İthalatta damping ve korunma önlemlerinden yalnızca daha yüksek seviyede olanı tahsil edilmektedir. Görüş: Yerli büyük üreticinin ekonomik göstergelerinde yıllar içinde olumlu yönde değişim olmakta ve yalnızca son yıl veya dönemde zarar göze çarpmakta, bu durum özellikle kârlılık verisinde göze çarpmaktadır. Söz konusu üreticinin başvuru sahibi olduğu diğer dosyalarda da benzer bir seyir olmakta, bu nedenle ekonomik göstergelerin çok yakından irdelenmesi gerekmektedir. Ayrıca, önlem uygulanan dönemde yerli üreticinin kârlılık dışındaki hiçbir göstergesinde önlemin uzatılması açısından anlam ifade eden bir bozulma gözlemlenmemektedir. Özellikle kapasite, üretim ve satışlardaki seyir oldukça olumludur. Değerlendirme: Bu husustaki değerlendirmelere raporun dördüncü bölümünde yer verilmiştir. Görüş: Yerli polyester elyaf üretimi piyasa talebini karşılayamamaktadır. Buna mukabil, yerli üretici iç piyasaya ihraç ettiği ürünlere kıyasla oldukça yüksek fiyattan ürün satmaktadır. Ayrıca, üreticinin renkli ve renksiz elyaf fiyatları arasında da ithal ürünlere kıyasla fiyat farkı çok fazladır. Bu hususlar, kullanıcıları ithalata yönlendirmektedir. Değerlendirme: Soruşturma konusu ürünün başvuru sahibi ve başvuruyu destekleyen firma verileri itibariyle 2023 yılında yerli üretiminin tüketime oranı ile kurulu elyaf kapasitesinin tüketimi karşılama oranı oldukça yüksek oranlarda gerçekleşmiştir. Başvuru sahibinin bu yıl sonunda üretime başlamayı hedeflediği yeni elyaf yatırımı da göz önüne alındığında yerli üretim ve kapasitenin iç piyasa talebine karşılık verdiği değerlendirilmektedir. Korunma önlemi uygulamaları ile amaçlanan ithalatın tamamının önünün kesilmesi olmayıp yerli üretimin piyasa koşullarına uyum sağlaması hedeflenmektedir. İhraç ürünü ile yurt içi piyasaya sunulan polyester elyaf ürünleri arasındaki fiyat farkının oluşumunda ise iki sebep öne çıkmaktadır. İlki, ihracatın dahilde İşleme Rejimi (DİR) kapsamında sağlanan girdiler ile yapılmasıdır. Söz konusu ürünlerin üretim maliyeti ve dolayısıyla satış fiyatı, hammaddede gümrük vergisi muafiyeti olması nedeniyle daha düşük olmaktadır. İkinci neden ise firma ihracatının yoğunluklu olarak üretim maliyeti ve satış fiyatı daha düşük olan renksiz tip (beyaz) polyester elyafta yoğunlaşıyor olması ve renkli elyaf ihracatının neredeyse olmamasıdır. Ürüne ilişkin genel ve firma bazlı ithal ve ihraç birim fiyatları, ürün tipinde ayrışmaya gidilmeksizin açıklanmakla birlikte ürün tipi bazında üretim maliyetleri ve satış fiyatları arasında önemli farklar olduğu tespit edilmiştir. Yerli üretici üretim maliyetinin ve satış fiyatının daha yüksek olduğu renkli elyaf satışını ağırlıklı olarak iç piyasaya gerçekleştirmektedir. Anılan hususlar, firmadan ürün tipi bazında temin edilen yurt içi ve yurt dışı satış faturaları ile doğrulanmıştır. Ayrıca, renkli elyaf maliyetinin; aynı hammadde kullanılsa dahi farklılaşan üretim tekniği, üretim sürecine boyar madde maliyetinin de dahil olması ve enerji maliyeti nedenleriyle daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Görüş: Ülkemizde renkli elyaf üretimi yetersiz olup istenen çeşitlilik de sağlanamamaktadır Ayrıca başvuru sahibi firmadan renkli elyaf ürünleri ihtiyaç duyulan zamanda temin edilememekte ve üretici küçük miktarlı renkli elyaf siparişlerine cevap verememektedir. Değerlendirme: Yerinde doğrulama ziyareti sırasında üreticinin renkli elyaf üretim tesisi de incelenmiş olup, üretimin talep toplama yöntemiyle senenin belirli dönemlerinde yoğunlaştığı anlaşılmıştır. Bu kapsamda renkli elyaf üretiminde talep edilen renk tonlarının tutturulabilmesi için minimum tonajlı aynı renk elyaf üretiminin proses gereği yapılması gerekmekte, bu standart da talep toplama yöntemiyle sağlanmaktadır. Düşük tonajlı ürün talebine karşılık verilebilmesi adına ise yerli üretici yurt içi kullanıcılardan talep toplanması esnasında gerekirse bir renk tonunu birkaç müşteri için üretmekte, bu şekilde belirlenen minimum tonaj altındaki siparişlere de cevap verebilmektedir. Üreticiden temin edilen sipariş listelerinden de teyit edildiği üzere, üretim süreci halihazırda başlamış ürünlerde çok küçük tonajlı taleplerin de karşılandığı anlaşılmıştır. Ayrıca; piyasa talebinin beyaz (renksiz) elyaf ürünlerine göre düşük olduğu renkli elyafta üretim dalının talebi karşılama anlamında yeterli kapasiteye sahip olduğu ve hatta mevcut kapasitenin talep azlığı nedeniyle oldukça az bir kısmının kullanıldığı anlaşılmıştır. Buna mukabil, başvuru sahibi firma haricinde bazı rejenere elyaf üreticileri de renkli elyaf üretimi yapmaktadır. Görüş: Ülkemizde mevcut geri dönüştürülmüş elyaf üretimi iç piyasa talebini karşılayamamakta, ihraç piyasalarında rekabetini koruması için ihtiyaç duyulan; renksiz elyafta yüksek kalitede boyanabilme garantisi olan, renkli elyafta ise renk haslıkları tekstil ve konfeksiyonda kullanılabilecek standartlarda olan geri dönüştürülmüş polyester elyaflar üretilmemektedir. Başvuru sahibi üreticinin ise geri dönüştürülmüş elyaf üretimi bulunmamaktadır. Değerlendirme: Türkiye'de geri dönüştürülmüş elyaf üretimi bulunmakta ve üretim kalitesi ile kapasitesini arttırmaya yönelik yatırımlar devam etmektedir. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı verilerine göre ülkemizde son dönemde plastik atık geri dönüşümü ve elyaf üretimine yönelik tesislerin arttığı gözlenmektedir. 6. YERLİ ÜRETİCİLERİN PİYASA KOŞULLARINA UYUMUNA İLİŞKİN KANITLAR DTÖ Korunma Önlemleri Anlaşması'nın 7.2 ve İthalatta Korunma Önlemleri Yönetmeliğinin 11 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, bir korunma önlemi, "korunma Önleminin ciddi zararı önlemek veya gidermek için gerekli olmaya devam ettiğini ve sanayi dalının intibak etmekte olduğunu gösteren deliller olduğunu tespit etmiş olmak" şartıyla uzatılabilmektedir. Bu çerçevede Anlaşma ile Yönetmelikte bir korunma önleminin uzatılması için öngörülen koşullar mevcut soruşturma bağlamında aşağıda değerlendirilmektedir. 6.1. Korunma Önleminin Ciddi Zararı Önlemek veya Gidermek İçin Gerekli Olmaya Devam Edip Etmediğinin Değerlendirilmesi Soruşturma konusu ürünün yurt içi tüketimi yıllık bazda 2022 yılı haricinde artış eğiliminde olmuştur. 2019 yılında 100 olan tüketim endeksi 2021'de yaklaşık 125 puana ulaşmış, 2022 yılında piyasada 7 puanlık bir daralma olmakla birlikle 2023 yılında tüketim tekrar artmıştır. Dönemsel tüketim ise bir miktar azalmıştır. Polyester elyaf ithalatı yıllık bazda dalgalı seyir izlemekle birlikte 2023 yılında artmış, 2024 yılı ilk 6 ayında ise azalmıştır. Nispi ithalat (ithalatın yerli üretime oranı) 2023 yılından itibaren artmış, artan yurt içi tüketim içerisinde ithalatın piyasadan aldığı pay ise 2021-2023 yıllan arasında artmıştır. DÎR kapsamından yapılan ithalat 2019-2022 yılları arasında artmakla birlikte 2023 yılında bir miktar azalmış, 2024'ün ilk yarısında yeniden artmıştır. Soruşturma konusu ürünün üretimi ve yurt içi satışları 2019-2022 yıllarında artmakla birlikte üretim ve yurt dışı satışları 2023 yılından itibaren, yurt içi satışlar ise 2024'ün ilk çeyreğinde azalmıştır. Yerli üreticinin kurulu polyester elyaf üretim kapasitesi 2023 yılında bir miktar azalmış, kapasite kullanım oranı ise yıllık bazda sürekli artmakla birlikte 2023 yılında KKO'da yaşanan artış, bu yılda gerçekleşen kapasite azalması nedeniyle ortaya çıkmıştır. KKO 2024'ün ilk çeyreğinde de azalmıştır. Yerli üreticinin polyester elyaf üretiminde istihdam ettiği personel sayısı 2019-2022 yılları arasında artmakla birlikte 2023 yılından itibaren azalmıştır. Toplam satışlardaki artış nedeniyle 2020 ve 2021 yıllarında azalan stok miktarı üretim ve toplam satışlardaki düşüş nedeniyle 2022 ve 2023 yıllarında artış göstermiştir. Verimlilik 2020'de üretimdeki artış nedeniyle iki katına çıkarken 2021'de de artmış, 2022'de ve 2024'ün ilk çeyreğinde azalmıştır. Yerli üreticinin toplam satışlarından kârlılığı 2021 ve 2022 yıllarında artmış, 2022 ve 2023 yıllarında azalarak 2023'te zarar göstermiş, 2024 yılı ilk çeyreğinde tekrar artmıştır. Bununla birlikte, 2023 yılından itibaren ithal birim fiyatlarında yaşanan düşüşün etkisiyle, üreticinin son dönemde piyasa payını koruma adına sektörde makul kabul edilen kârlılığın altında bir kârlılık oranı ile faaliyet gösterdiği anlaşılmaktadır. Yerli üreticinin yurt içi satış fiyatı 2023 yılından itibaren ithal birim maliyetlerinin üzerinde seyrederken aynı yıldan itibaren üreticinin makul kâr eklenerek oluşturulan yurt içi satış fiyatları ithal birim maliyetlerinin üzerinde gerçekleşmiştir. Bu kapsamda, yerli üreticinin yurt içi satış fiyatları ithal birim fiyatları tarafından 2023 yılından itibaren hem kırılmış hem de baskılanmıştır. Yerli üretim dalının ekonomik göstergelerine ilişkin veriler Ek-1c'de yer almaktadır. Polyester Elyaf Dünya İhracatı (Miktar: Ton) Ülke Adı 2019 2020 2021 2022 2023 Pay % 2023 Değişim % Çin 978.487 795.715 929.136 995.867 1.205.492 40 21 Kore Cumh. 731.970 706.274 731.568 624.362 651.924 21 4 Tayland 332.232 376.504 360.858 318.081 367.016 12 15 Çin Tayvanı 302.757 282.008 275.893 225.400 222.498 7 -1 Türkiye 44.955 104.727 162.485 157.542 121.596 4. -23 Malezya 130.519 114.144 136.339 133.981 114.374 3.8 -15 Almanya 0 0 0 80.761 71.699 2.4 -11 Irlanda 82.972 77.046 68.723 45.783 1.5 Romanya 73.763 56.815 58.687 44.618 44.598 1.5 -0.04 Belçika 43.866 40.673 38.990 50.884 43.120 1.4 -15 Ara toplam 2.721.521 2.553.906 2.762.679 2.631.496 2.888.100 95 10 Diğer ülkeler 1.097.143 1.094.663 916.724 942.081 160.911 5 -83 Genel toplam 3.818.664 3.648.569 3.679.403 3.573.577 3.049.011 100 -15 Kaynak: Trademap Yukarıdaki tabloda yer alan verilere göre soruşturma konusu dönemde dünya polyester elyaf ihracatı 2021'den itibaren azalmış, buna karşın dünya ihracatında ilk sırada yer alan ÇHC'den gerçekleşen ihracat küresel salgının etkilerinin yoğun yaşandığı 2020 yılı haricinde sürekli artmıştır. Anılan ülke menşeli ihracatından dünya toplam ihracatından aldığı pay 2023 yılında % 40 olmuştur. Dünya ihracatında ikinci sırada yer alan Kore Cumhuriyeti ve 3. sırada yer alan Tayland'dan ihracatın da 2023 yılında arttığı görülmektedir. ÇHC- Polyester Elyaf İhracatı (Miktar: Ton) İthalatçı Ülke 2019 2020 2021 2022 2023 2023 Pay % 2023 Değişim % Vietnam 118.189 139.625 169.164 149.402 222.320 18 49 Pakistan 66.949 65.483 112.266 100.101 122.013 10 22 Endonezya 104.819 39.931 75.216 69.409 75.115 6.2 8 Türkiye 31.446 15.413 16.583 37.351 73.038 6,1 96 Bangladeş 33.298 28.690 57.271 53.834 66.035 5.5 23 Brezilya 34.488 48.976 40.418 51.815 56.293 4.7 9 Rusya Fed. 37.561 32.026 31.972 45.696 52.645 4.4 15 A.B.D 105.564 83.646 81.325 52.239 50.554 4.2 -3 İsrail 48.376 34.275 23.537 34.887 38.246 3.2 10 Hindistan 76.177 42.485 31.563 38.850 33.991 2.8 -13 Ara toplam 656.867 530.550 639.315 633.584 790.250 66 25 Diğer ülkeler 321.620 265.165 289.821 362.283 415.242 34 15 Dünya 978.487 795.715 929.136 995.867 I.205.492 100 21 Kaynak: Trademap Yukarıdaki tabloda ise dünya polyester elyaf ihracatında ilk sırada yer alan ÇHC'nin yıllar itibariyle en fazla ihracat yaptığı ülkeler yer almaktadır. Bu çerçevede, ülkemiz ÇHC'nin soruşturma konusu ürün ihracatında 2023 itibariyle 4 üncü sırada yer almakta olup ÇHC'nin dünyaya ihracat verileri ile paralel olarak ülkemize de soruşturma konusu ürün ihracatının 2020 yılı haricinde sürekli arttığı, bu artışın 2023'te % 96 seviyesine ulaştığı görülmektedir. Kesikli elyafın da içinde olduğu polyester lif üretim ve tüketiminin önümüzdeki yıllarda sürekli artacağı, üretimdeki artışın ÇHC'de de önemli düzeyde olacağı öngörülmektedir. [2]2023 yılında 32,60 milyar $ değerinde olan küresel polyester elyaf pazar büyüklüğünün 2024-2031 yılları arasında tahmini % 4,l'lik bir artışla yaklaşık 50 milyar $'a ulaşması öngörülmektedir.[3]Öngörülen büyümede, pamuğun sentetik formu olarak nitelendirilen polyester elyafın kullanıldığı sektörlerdeki (özellikle tekstil, hazır giyim, otomotiv) büyümeyle paralel olarak elyafa son kullanıcı talebinin artması ve elyafın geri dönüşüm uygulamalarındaki yerinin artması öne çıkan faktörlerdir. Öte yandan; küresel salgın nedeniyle azalan talep ve salgının polimer tedarik zincirinde neden olduğu kısıtlar ile ÇHC menşeli ürünlerin enerji tasarrufu, sürdürülebilirlik ve karbon- nötr gibi bazı küresel hedefleri sağlayamaması nedeniyle Çin'in petrokimya sektöründe genel bir kapasite fazlası oluşmaktadır[4]Bu kapsamda, anılan ülkeden ihracat verileri de göz önüne alındığında mevcut korunma önleminin uygulama süresi sonunda uzatılmaması durumunda Uzakdoğu ülkeleri menşeli ithalat başta olmak üzere ithalatın ülkemize artan miktarlarda yöneleceği değerlendirilmektedir. 6.2. Yerli Üreticinin Piyasa Koşullarına İntibak Durumuna İlişkin Kanıtlar Başvuru sahibi üretici firma, yatırım faaliyetleri kapsamında inşasına başlamış olduğu ve en yeni üretim teknolojisine sahip 402.500 ton/yıl kapasiteli yeni polyester elyaf tesisini 2024'ün son çeyreğinde devreye almayı planlamaktadır. Yeni kapasitenin günlük 150 tonluk kısmının low-melt tipi elyaf üretimine ayrılması planlanmaktadır. Maliyet azaltıcı çalışmalar kapsamında ise firmanın; polyester elyafın ana girdisi olan PTA üretimine ilişkin inşasına başlanmış olan 1,75 milyon ton/yıl kapasiteli tesisinin 2024 yılı 2 nci yarısında devreye alınması planlanmaktadır. PTA üretimi sırasındaki kimyasal reaksiyon sonucu ortaya çıkan atık gazdan faydalanılarak tesisin ihtiyacı olan elektriğin tamamının da tesis içerisinden üretileceği tespit edilmiştir. Ayrıca, Adana'nın Yumurtalık ilçesinde 11.000 dönümlük alanda polimer üretimini de kapsayacak şekilde petrokimya hammaddelerinin üretimine ilişkin 1.000.000 ton/yıl kapasiteli üretim tesisi kurulmasına ilişkin yatırım planlanmaktadır. İlaveten, enerji tasarrufu çalışmaları kapsamında Adana merkez sahası ile Gaziantep'te enerji üretimi sağlayacak Güneş Enerji Sistemi kurulumlar! tamamlamış olup söz konusu yatırımların 2024 yılı 3 üncü çeyreğinde devreye alınması planlanmaktadır. Söz konusu iki yatırım ile firma enerji ihtiyacının % l0'unu karşılayarak maliyet avantajı sağlamayı hedeflemektedir. Yukarıdaki hususlar çerçevesinde firmanın korunma önleminin uygulandığı dönemde yurt içi piyasada rekabet gücünü arttırmaya başladığı anlaşılmaktadır. 7. SONUÇ ve ÖNERİ Soruşturma konusu ürünün ithalatı korunma önlemi uygulanmaya başlanan 2021 yılının ardından 2022 yılında azalmakla birlikte 2023 yılında yeniden artmış, bu yıldan itibaren ithalatın yerli üretime oranı da (nispi ithalat) artmıştır. İthalatın piyasa payı ise 2021 -2023 yılları arasında artmıştır. Yerli üreticinin üretim ve istihdam göstergeleri 2023 yılından itibaren bozulmuş, dönem sonu stok göstergesinde 2022 ve 2023'te bozulma meydana gelmiştir. Yurt içi satışlar, KKO ve verimlilik göstergelerinde ise 2024 yılının ilk çeyreğinde bozulma meydana gelmiştir. Bu kapsamda, 2023 yılında ithalatın mutlak ve nispi olarak yeniden artışı ile eşzamanlı yerli üretim dalının ekonomik göstergelerinde oluşmaya başlayan bozulma 2024 yılında devam etmektedir. İthal birim fiyatların da yukarıda bahsedilen seyre paralel olarak 2023 yılından itibaren yerli üreticinin yurt içi satış fiyatlarını kırdığı ve baskıladığı tespit edilmiştir. Ayrıca, önemli tedarikçiler arasında ülkemizin ciddi bir ihraç pazarı olduğu ve mevcut önlemin uygulama sonunda uzatılmaması durumunda özellikle Uzakdoğu ülkeli menşeli ithalat başta olmak üzere ithalatın ülkemize artan miktarlarda yöneleceği değerlendirilmektedir. Diğer yandan, yerli üreticilerin korunma önleminin uygulanmayacağı bir rekabet ortamına intibak yolunda soruşturma konusu ürünün ve üretimde kullanılan hammaddenin kapasitesini artırmaya yönelik yatırımlarının tamamlanma aşamasında olduğu, yeni kurulan işletmelerde kullanılan yeni üretim teknolojileri ile enerji verimliliğini sağlamaya yönelik çalışmalarla maliyetlerini azaltmaya yöneldiği ve ürün geliştirme faaliyetleri geliştirdiği tespit edilmiştir. Öte yandan, yerli üreticinin rekabetçilik düzeylerini artırmak adına devam ettirdiği yatırım ve faaliyetlerin sonuç vermesi için zamana ihtiyaç olduğu değerlendirilmektedir. Bu kapsamda, mevcut önlemin devamının ciddi zararı önlemek için korunma önleminin gerekli olmaya devam ettiği anlaşılmaktadır. Bu itibarla, uygulanmakta olan korunma önleminin süresinin uzatılması için Korunma Önlemleri Anlaşmasının 7.2 ve İthalatta Korunma Önlemleri Yönetmeliğinin 11 inci maddesinin üçüncü fıkrasında belirtilen koşulların sağlandığı ve söz konusu önlemin 3 yıl süreyle aşağıda gösterilen miktarda uygulanmasının uygun olduğu değerlendirilmektedir. GTİP EK MALİ YÜKÜMLÜLÜK ($/Kg) 1. Dönem 2. Dönem 3. Dönem 5503.20.00.00.00 0,048 0,044 0,040 Ek-1a : İlgili Taraflar NO İLGİLİ TARAF TÜRÜ ÜLKE ÜNVAN 1 Diğer Mısır Mısır Ticaret ve Sanayi Bakanlığı 2 Diğer Tayvan Taipei Ekonomik ve Kültürel Misyonu 3 Diğer AB AB Delegasyonu 4 Diğer Türkiye İHKİB 5 Diğer Türkiye İTKÎB/İHKİB 6 Diğer Türkiye AKİB 7 İhracatçı Mısır Sadat City Chemical Fiber and Textile LTD 8 İhracatçı Malezya Recron Sdn Bhd 9 İhracatçı Hindistan Reliance Industries Limited 10 İhracatçı Mısır Nile Fiber 11 İhracatçı Mısır Pharaohs for Carpets, Rugs and Industrial Fibres 12 İthalatçı Türkiye Kıvanç Tekstil San. ve Tic. AŞ 13 İthalatçı Türkiye Bakırlar Tekstil A.Ş. Ek-1b : Ülkeler İtibarıyla İthalat İstatistikleri (Miktar-Değer) İTHALATÇI ÜLKELER Miktar (Ton) Değer (Bin $) 2019 2020 2021 2022 2023 2023 (1-6) 2024 (1-6) 2019 2020 2021 2022 2023 2023 (1-6) 2024 (1-6) Çin 34.291 17.795 14.714 37.077 65.585 25.115 30.373 42.938 18.465 21.315 55.316 72.051 28.087 33.498 Malezya 59.607 58.080 56.508 55.792 58.992 27.066 15.935 69.484 49.927 68.698 81.775 66.743 30.975 18.534 Güney Kore 18.154 23.447 22.225 25.448 34.378 16.179 14.829 24.518 26.431 33.928 43.940 45.341 21.807 19.178 Mısır 21.116 14.110 32.959 15.863 23.908 11.492 11.813 22.348 12.147 35.156 21.357 22.998 1 1.620 11.878 Hindistan 13.157 21.536 44.528 27.889 20.069 9.608 10.089 16.471 19.409 54.454 40.044 22.989 11.381 11.380 Tayvan 9.195 9.292 10.307 10.074 9.948 4.034 4.516 14.314 13.150 18.445 21.005 15.325 6.098 6.584 Romanya 8.466 6,781 4.154 4.936 4.744 2.458 2.465 11.121 8.181 5.523 7.586 7.056 3.866 3.341 Vietnam 26.745 11.298 4.670 8.215 8.338 3.873 2.239 29.675 10.223 5.757 11.861 8.255 4.031 2.475 Cezayir 0 0 206 2.892 2.362 1.524 1.244 0 0 226 3.734 2.170 1.430 1.067 Almanya 3.096 3.159 3.130 2.621 1.856 934 507 7.730 7.196 8.323 7.920 6.147 3.355 1.609 Belçika 1.645 1.134 1.505 1.329 862 404 504 2.025 1.331 1.818 2.018 1.345 659 714 Belarus 12.766 12.869 10.063 2.204 2.473 1.040 392 13.003 11.225 12.664 3.187 2.902 1.224 450 Tunus 0.0 0 166 40 103 0 312 0 0 194 55 93 0 276 Iran 198 12 89 90 60 37 232 182 15 108 106 76 47 272 Nijerya 144 509 1.627 1.802.954 2.055 1.049 153 154 450 1.570 2.425 2.068 1.091 208 Endonezya 141 61 173 30 419 251 41 236 151 622 137 837 438 203 ABD 291 86 593 162 83 76 35 484 182 867 592 360 300 183 Ingiltere 2,58 3 19 48 56 29 33 4 22 69 175 210 106 121 Gana 0 0 100 0 26 0 0 0 0 91 0 0 Avusturya 0 1 0 0 23 0 0 0 2 0 0 0 Ara Toplum 209.013 180.173 207,638 196.513 236.389 105.170 95.759 254.686 178.506 269.737 303.233 277.056 126.513 112.048 Diğer Ülkeler 5.298 4.218 8.879 8.789 869 597 38 7.010 4.980 10.698 12.384 1.485 966 56 Genel Toplam 214.311 184.391 216.517 205.302 237.258 105.767 95.797 261.696 183.486 280.434 315.618 278.541 127.480 112.105 Ek-1b: Ülkeler İtibarıyla İthalat İstatistikleri (Birim Fiyat-Miktar % ) İTHALATÇI ÜLKELER Miktar % B.F. (Dolar/kg) 2019 2020 2021 2022 2023 2023 (1-6) 2024 (1-6) 2019 2020 2021 2022 2023 2023 (1-6) 2024 (1-6) Çin 16,0% 9,7% 6,8% 18,1% 27,6% 23,7% 31,7% 1,25 1,04 1,45 1,49 1,10 1,12 1,10 Malezya 27,8% 31,5% 26,1% 27,2% 24,9% 25,6% 16,6% 1,17 0,86 1,22 1,47 1,13 1,14 1,16 Güney Kore 8,5% 12,7% 10,3% 12,4% 14,5% 15,3% 15,5% 1,35 1,13 1,53 1,73 1,32 1,35 1,29 Mısır 9,9% 7,7% 15,2% 7,7% 10,1 % 10,9% 12,3% 1,06 0,86 1,07 1,35 0,96 1,01 1,01 Hindistan 6,1% 11,7% 20,6% 13,6% 8,5% 9,1% 10,5% 1,25 0,90 1,22 1,44 1,15 1,18 1,13 Tayvan 4,3% 5,0% 4,8% 4,9% 4,2% 3,8% 4,7% 1,56 1,42 1,79 2,09 1,54 1,51 1,46 Romanya 4,0% 3,7% 1,9% 2,4% 2,0% 2,3% 2,6% 1,31 1,21 1,33 1,54 1,49 1,57 1,36 Vietnam 12,5% 6,1% 2,2% 4,0% 3,5% 3,7% 2,3% 1,11 0,90 1,23 1,44 0,99 1,04 1,11 Cezayir 0,0% 0,0% 0,1% 1,4% 1,0% 1,4% 1,3% 1,10 1,29 0,92 0,94 0,86 Almanya 1,4% 1,7% 1,4% 1,3% 0,8% 0,9% 0,5% 2,50 2,28 2,66 3,02 3,31 3,59 3,17 Belçika 0,8% 0,6% 0,7% 0,6% 0,4% 0,4% 0,5% 1,23 1,17 1,21 1,52 1,56 1,63 1,42 Belarus 6,0% 7,0% 4,6% 1,1% 1,0% 1,0% 0,4% 1,02 0,87 1,26 1,45 1,17 1,18 1,15 Tunus 0,0% 0,0% 0,1% 0,0% 0,0% 0,0% 0,3% 1,17 1,38 0,91 0,89 İran 0,1% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 0,2% 0,92 1,28 1,21 1,17 1,26 1.26 1,17 Nijerya 0,1% 0,3% 0,8% 0,9% 0,9% 1,0% 0,2% 1,07 0,89 0,96 1,35 1,01 1,04 1,36 Endonezya 0,1% 0,0% 0,1% 0,0% 0,2% 0,2% 0,0% 1,68 2,45 3,60 4,57 2,00 1,74 4,96 ABD 0,1% 0,0% 0,3% 0,1% 0,0% 0,1% 0,0% 1,67 2,12 1,46 3,64 4,32 3,94 5,30 İngiltere 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 1,69 7,48 3,70 3,65 3,73 3,61 3,70 Gana 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 0,91 0,88 Avusturya 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 1,21 1,35 2,67 2,67 2,41 Ara Toplam 97,5% 97,7% 95,9% 95,7% 99,6% 99,4% 99,96% 1,22 0,99 1,30 1,54 1,17 1,20 1,17 Diğer Ülkeler 2,5% 2,3% 4,1% 4,3% 0,4 % 0,6% 0,04% 1,32 1,18 1,20 1,41 1,71 1,62 1,49 Genel Toplam 100% 100% 100% 100% 1005 100% 100% 1,22 1,00 1,30 1,54 1,17 1,21 1,17 Ek-1c : Yerli Üretimin Ekonomik Göstergeleri Gösterge Birim 2019 2020 2021 2022 2023 2023(1­3) 2024(1­3) Yurt içi tüketim Endeks 100 116 125 118 123 100 92 İthalatın piyasa payı Endeks 100 74 80,5 81,3 90 100 98 Yerli üretimin piyasa payı Endeks 100 121 116,2 115,6 109 100 102 İthalatın yerli üretime oranı Endeks 100 52 51 49 63 100 133 Üretim Endeks 100 162 195 198 177 100 68 Yurt içi satışlar Endeks 100 155 159 142 144 100 79 Yurt dışı satışlar Endeks 100 371 604 610 489 100 86 Kapasite Endeks 100 151 151 151 131 100 100 KKO Endeks 100 107 129 131 135 100 68 Verimlilik Endeks 100 151 159 128 166 100 87 Kârlılık Endeks -100 402 714 422 -84 -100 110 Stoklar Endeks 100 43 15 98 119 100 79 İşçi Sayısı Endeks 100 107 123 154 107 100 78 Ek 1-d : Önlemden Muaf Tutulacak GYÜ Listesi Afganistan, Angola, Antigua ve Barbuda, Arjantin, Arnavutluk, Azerbeycan-Nahçıvan, Bangladeş, Barbados, Belarus, Belize, Benin, Bolivya, Bosna Hersek, Botsvana, Brezilya, Burkina Faso, Burundi, Bhutan, Cezayir, Cibuti, Cook Adaları, Çad, Kongo Dem. Cum., Dominik Cumhuriyeti, Dominika, Ekvator, Ekvator Ginesi, El Salvador, Endonezya, Eritre, Etiyopya, Fas, Fiji, Fildişi Sahili, Filipinler, Filistin, Fransız Polinez., Gabon, Gambiya, Gana, Gine, Gine-Bissau, Grenada, Guatemala, Guyana, Güney Afrika Cum., Güney Sudan, Gürcistan, Haiti, Honduras, Irak, Iran, Jamaika, Kamboçya, Kamerun, Cape Verde, Karadağ, Kazakistan, Kenya, Kırgızistan, Kiribati, Kolombiya, Komorolar, Kongo, Kosova, Kostarika, Kuzey Kore, Küba, Laos, Lesotho, Liberya, Libya, Lübnan, Madagaskar, Makedonya, Malavi, Maldivler, Mali, Marshal Adaları, Mozambik, Meksika, Mikronezya, Moğolistan, Moldova, Montserrat, Moritanya, Morityus, Burma (Birmanya/Myanmar), Namibya, Nauru, Nepal, Nijer, Nijerya, Nikaragua, Niue, Orta Afrika Cumhuriyeti, Özbekistan, Pakistan, Palau, Panama, Papua Yeni Gine, Paraguay, Peru, Ruanda, Rusya Federasyonu, Samoa, Sao Tome and Principe, Senegal, Seyşeller, Sırbistan, Sierra Leone, Solomon Adaları, Somali, Sri Lanka, St.Kitts ve Nevis, St.Lucia, St. Vincent ve Grenadines, Sudan, Surinam, Svaziland, Şili, Tacikistan, Tanzanya, Tayland, Doğu Timor, Togo, Tonga, Trinidad ve Tobago, Tunus, Tuvalu, Türkmenistan, Uganda, Ukrayna, Umman, Uruguay, Ürdün, Vanuatu, Venezüella, Yemen, Zambiya, Zimbabve. [1] https://ticaret.gov.tr/ithalat/ticaret-politikasi-savunma-araclari/korunma-onlemleri/sorusturmalar/devam-eden-sorusturmalar-ongoing-investigations/i-uzatma-teblig-no2024-6-polyester-elyaf-tum-ulkeler [2]https://www.cirfs.org/file_access/application/files/9116/5330/9067/07._Fibers-world-in-the-age-of-uncertainty-_A.Sinitsa_-_Wood_Mackenzie.pdf [3] https://www.databridgemarketresearch.com/fr/reports/global-polyester-staple-fiber-market [4]https://www.woodmac.com/reports/chemicals-what-are-the-challenges-and-opportunities-fot-chinas-petrochemicals150160647/