2025-3 İran Menşeli Düz Cam İthalatında Korunma Önlemi olarak Ek Mali Yükümlülük (EMY) uygulunmasına İlişkin Tebliğ

İTHALATTA KORUNMA ÖNLEMLERİNE İLİŞKİN TEBLİĞ (TEBLİĞ NO: 2025/3) Ticaret Bakanlığından:16.05.2025 tarih ve 32902 sayılı R.G. 2025/9817 sayılı CK yayımlanmıştır Kapsam MADDE 1- (1) Bu Tebliğ, 10/5/2004 tarihli ve 2004/7305 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan İthalatta Korunma Önlemleri Hakkında Karar ve 8/6/2004 tarihli ve 25486 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan İthalatta Korunma Önlemleri Yönetmeliği çerçevesinde 7/12/2024 tarihli ve 32745 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan İthalatta Korunma Önlemlerine İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: 2024/10) ile açılan korunma önlemi soruşturması sonucunda alınan kararı içermektedir. Soruşturma MADDE 2- (1) Ticaret Bakanlığı İthalat Genel Müdürlüğü tarafından yürütülerek tamamlanan soruşturma kapsamında ulaşılan bilgi ve bulguları içeren özet sonuç raporu Ek-1'de yer almaktadır. Karar MADDE 3- (1) İthalatta Korunma Önlemlerini Değerlendirme Kurulu soruşturma sonucunda varılan tespitler ışığında 70.04, 70.05 ve 70.06 Gümrük Tarife Pozisyonu (GTP) altında sınıflandırılan eşyanın İran İslam Cumhuriyeti menşeli olanlarının ithalatında geçici önlemin uygulama süresi de dahil olmak üzere 3 (üç) yıl süreyle ek mali yükümlülük şeklinde korunma önlemi uygulanmasına, ek mali yükümlülüğün aşağıdaki tabloda gösterildiği şekilde birinci yıl 36 ABD Doları/Ton, ikinci yıl 35 ABD Doları/Ton ve üçüncü yıl 34 ABD Doları/Ton olarak belirlenmesine ve önlemin istihsali hususunda Cumhurbaşkanlığına öneride bulunulmasına toplantıya katılan üyelerin oy birliğiyle karar vermiştir. GTP EŞYANIN TANIMI MENŞE ÜLKE EK MALİ YÜKÜMLÜLÜK 1. Dönem (12/12/2024 11/12/2025) 2.Dönem (12/12/2025 11/12/2026) 3.Dönem (12/12/2026 11/12/2027) 70.04 Çekme ve üfleme cam (plaka halinde), absorblayıcı (emici) veya yansıtıcı ya da yansıtıcı olmayan bir tabakası olsun olmasın, fakat başka şekilde işlenmemiş): İran İslam Cumhuriyeti 36 ABD Doları/Ton 35 ABD Doları/Ton 34 ABD Doları/Ton 70.05 Float cam ve yüzeyi taşlanmış veya parlatılmış cam (plakalar halinde) absorblayıcı (emici) veya yansıtıcı ya da yansıtıcı olmayan bir tabakası olsun olmasın, fakat başka şekilde işlenmemiş: 70.06 70.03, 70.04 veya 70.05 Pozisyonlarındaki camların bombelendirilmiş, kenar işlemeli, aşındırılmış, delinmiş, emaye baskı uygulanmış veya başka şekilde işlenmiş, fakat diğer malzemelerle çerçevelenmemiş veya donatılmamış olanlar: 2) Birinci fıkrada belirtilen önlem, ilgili Cumhurbaşkanı Kararının yürürlüğe girmesiyle uygulanmaya başlar. Yürürlük MADDE 4- (1) Bu Tebliğ yayımı tarihinde yürürlüğe girer. Yürütme MADDE 5- (1) Bu Tebliğ hükümlerini Ticaret Bakanı yürütür. EK-1 İRAN İSLAM CUMHURİYETİ MENŞELİ DÜZ CAM İTHALATINA YÖNELİK KORUNMA ÖNLEMİ SORUŞTURMASINA İLİŞKİN ÖZET SONUÇ RAPORU 1. SORUŞTURMAYA İLİŞKİN BİLGİLER 1.1. Başvuru 19/11/2021 tarihli ve 4824 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe konulan İran İslam Cumhuriyeti Menşeli Düz Cam İthalatında Korunma Önlemi Uygulanmasına İlişkin Karar" çerçevesinde, 70.04, 70.05 ve 70.06 Gümrük Tarife Pozisyonlarında (GTP) sınıflandırılan İran menşeli düz cam ithalatında uygulanan korunma önleminin süresi 11/12/2024 tarihinde sona ermiştir. Mevcut korunma önleminin süresinin uzatılmasına ilişkin olarak yerli üreticilerden Türkiye Şişe ve Cam Fabrikaları A.Ş. tarafından başvuruda bulunulmuştur. Hâlihazırda, 12/12/2024 tarihi itibarıyla "İran İslam Cumhuriyeti Menşeli Düz Cam İthalatında Geçici Korunma Önlemi Uygulanmasına İlişkin Karar" çerçevesinde, İran menşeli düz cam ithalatında, 12/12/2024 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere 200 gün süreyle "ton başına 36 ABD Doları" tutarında geçici korunma önlemi uygulanmaktadır. 1.2. Soruşturmanın Açılması Başvuru dosyasının ön incelemesinde, korunma önleminin yürürlükte olduğu süreçte, İran menşeli ithalatın 2023 yılına kadar artış kaydettiği, yerli üreticinin ekonomik göstergelerinde bir miktar bozulma olduğu, İran'dan düz cam ithalatının yerli üretici üzerinde ciddi zarar veya ciddi zarar tehdidi oluşturduğu ve gecikmenin telafisi güç zararlara yol açabileceği yönündeki tespitler İthalatta Korunma Önlemlerini Değerlendirme Kurulu'nun (Kurul) değerlendirmesine sunulmuştur. Kurul, yapmış olduğu değerlendirme neticesinde başvuru konusu ürünün ithalatına karşı korunma önlemi soruşturması açılmasına karar vermiştir. Bu kapsamda, 7/12/2024 tarihli ve 32745 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan İthalatta Korunma Önlemlerine İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: 2024/10) ile korunma önlemi soruşturması açılmıştır. Diğer taraftan, 11/12/2024 tarihli ve 9229 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe konulan İran İslam Cumhuriyeti Menşeli Düz Cam İthalatında Geçici Korunma Önlemi Uygulanmasına İlişkin Karar çerçevesinde, ithalattan kaynaklanabilecek telafisi güç zararların ortaya çıkmasının engellenebilmesini teminen 12/12/2024 itibaren başlamak üzere 200 gün süreyle "ton başına 36 ABD Doları" tutarında ek mali yükümlülük olarak geçici korunma önlemi uygulaması yürürlüğe girmiştir. Ayrıca, soruşturmanın açıldığına ilişkin İran İslam Cumhuriyeti'ne bildirim yapılmıştır. Başvurunun gizli olmayan özeti Bakanlığın web sayfasında duyurulmuştur. Soruşturma açılmasını müteakip, diğer yerli üretici Düzce Cam A.Ş. ekonomik verilerini Bakanlığımıza iletmek suretiyle soruşturmaya dahil olmuştur. 1.3. Soruşturma Dönemi Soruşturma dönemi olarak Ocak 2020 - Eylül 2024 dönemi esas alınmıştır. Soruşturma raporunda yer alan değerlendirmeler, yerli üretim dalının ekonomik göstergeleri ile soruşturma konusu ürünün ithalatının 2020-2023 arasındaki yıllık verileri ile 2023 ve 2024 yıllarının ilk dokuz aylık verilerine dayanmaktadır. 1.4. İlgili Taraflar ve Tarafları Dinleme Toplantısı Soruşturma kapsamında ilgili taraf olmak için belirlenen süre içerisinde herhangi bir ithalatçı/ihracatçı firma veya hükümet, ilgili taraf olmak için başvuruda bulunmamıştır. 1.5. Yerinde İnceleme Soruşturma kapsamında, yerli üreticiler nezdinde 21/1/2025 ve 23/1/2025 tarihlerinde incelemelerde bulunulmuştur. Bu incelemeler sırasında, firmalardan daha önce sağlanan bilgilerin teyit edilmesine yönelik belgeler toplanmış, genel üretim faaliyetleri ve süreçleri ile pazar koşulları hakkında bilgi alınmıştır. SORUŞTURMA KONUSU ÜRÜN 1.6. Genel Bilgiler Soruşturma konusu ürünler içerisinde, 70.04 GTP altında "çekme ve üfleme cam (plaka halinde), absorblayıcı (emici) veya yansıtıcı ya da yansıtıcı olmayan bir tabakası olsun olmasın, fakat başka şekilde işlenmemiş)", 70.05 GTP altında "float cam ve yüzeyi taşlanmış veya parlatılmış cam (plakalar halinde) absorblayıcı (emici) veya yansıtıcı ya da yansıtıcı olmayan bir tabakası 'olsun olmasın, fakat başka şekilde işlenmemiş" tanımlı ürünler yer almaktadır. İthalatta Korunma Önlemleri Hakkında Kararın 6 ncı maddesi "Korunma önlemi uygulanan bir malın korunma önlemiyle korunması amaçlanan katma değere sahip nitelikteki aksam ve parçalarının ithalinde bu aksam ve parçalar veya bunlar kullanılarak üretilen ürün korunma önlemine tabi ürün sayılır. Söz konusu aksam ve parçaların farklı tarihlerde ve/veya farklı gümrüklerden ve/veya farklı ithalatçılar tarafından ithalinde de bu fıkra hükümleri uygulanır." hükmünü amirdir. Bu madde çerçevesinde yapılan incelemede, ilk önlemin 12/12/2015 tarihinde yürürlüğe girmesinden sonra 70.04 ve 70.05 GTP'li ürünün İran'dan ithalatında önemli bir düşüş gerçekleştiği, buna mukabil olarak aynı dönemde 70.06 GTP altında yer alan "70.03, 70.04 veya 70.05 Pozisyonlarındaki camların bombelendirilmiş, kenar işlemeli, aşındırılmış, delinmiş, emaye baskı uygulanmış veya başka şekilde işlenmiş, fakat diğer malzemelerle çerçevelenmemiş veya donatılmamış olanlar" tanımlı ürünün ithalatının ciddi şekilde arttığı tespit edilmiştir. İlk önlemin uzatılmasına yönelik olarak yürütülen soruşturmada, 70.06 GTP altında yapılan ithalatın önleme tabi ürünün üzerine düşük katma değer ile işçilik ve işlem görmüş ürünü kapsadığı belirlenmiştir. Bu itibarla, İran menşeli 70.06 GTP altında sınıflandırılan ürün de hâlihazırda yürürlükte olan Karar kapsamında uygulanan korunma önlemine tabi tutulmuştur. Bu çerçevede, soruşturma kapsamında yapılan değerlendirmelerde 70.06 GTP'li ürünlerin verileri de kullanılmış olup, "soruşturma konusu ürün" kapsamı olarak 70.04, 70.05 ve 70.06 GTP'leri altında sınıflandırılan ürünler kastedilmektedir. 1.7. Üretim Süreci Soruşturmaya konu ürün olan düz cam; ayna, lamine, boyalı, kaplamalı camlar, buzlu, enerji camları ile birlikte temel camlar olarak sınıflandırılmaktadır. Tüm cam uygulamaları için temel ürün olan düz cam büyük plakalar halinde üretilmekte ve kullanılacakları alanın özellikleri doğrultusunda yalnızca ebada kesilerek ya da çeşitli işleme süreçlerinden geçirilerek bitmiş ürün haline getirilmektedir. Düz cam ürünleri birçok farklı sektöre sınai ara ürün olarak girdi teşkil etmektedir. Düz cam ürünlerinin en yoğun kullanıldığı sektör inşaat sektörüdür. Bunun yanında mobilya, beyaz eşya, güneş enerjisi ve otomotiv sektörlerinde kullanılmaktadır. Özellikle düz camda, inşaat ve otomotiv sektöründe yaşanan gelişmelerin etkisi birebir gözlenmektedir. İnşaat sektöründeki, güneş enerjisine yönelik yüksek performanslı camlar ya da otomotivde yeni girilen projeler, düz cam faaliyetlerini etkileyen unsurlardır. Sektördeki kullanıcılar, camı işleme süreçlerinde kullanan sanayici firmalardır. Anılan sektörlerde yalıtım camı ünitesi, ayna, lamine cam, kaplamalı cam, boyalı cam, temperli cam, bombeli cam, emaye baskılı cam olarak kullanılmaktadır. Düz cam, Türk Standartları Enstitüsü'nün TS EN 572-2 No'lu yapılarda kullanılan temel soda kireç silikat cam mamuller- Bölüm 2: yüzdürme (float) cam standardına ve ISO-9001 Kalite Yönetim Sistem ve ISO-14001 Çevre Yönetim Sistemi'ne uygun olarak üretilmektedir. Düz cam üretiminde float ve sheet teknolojisi kullanılmaktadır. Yerli üreticiler tarafından kullanılan float teknolojisi, kum ve diğer hammaddelerin (kalker, feldspat, dolomit, soda, sodyum sülfat) doğalgaz ve elektrik kullanılarak özel fırınlarda 1500-1600ºC'de ergitilmesi, kalay banyosu üzerinde yüzdürülmesi ve kontrollü bir şekilde soğutularak düz cama dönüştürülmesi prensibine dayanmaktadır. 1.8. Benzer veya Doğrudan Rakip Ürün Soruşturma konusu düz cam, inşaat sektörü başta olmak üzere birçok sektörde sınai ara ürün olarak kullanılmaktadır. Düz camı, işleme süreçlerinde kullanan sanayici firmaların ürüne talebinde fiyatın başlıca belirleyici unsur olduğu tespit edilmiştir. Pencere, mobilya, beyaz eşya gibi ürünlerin bir parçası olan düz cam ürünü, nihai tüketiciler tarafından doğrudan satın alınmamaktadır. Ayrıca, ürünün genel fiziksel özellikleri, ürün kalitesinin ve markasının kullanıcılar tarafından doğrudan ayırt edilebilmesini mümkün kılmamaktadır. Yerli ve ithal olanlarının kullanım alanları aynıdır; fiziksel-kimyasal özellikleri ile üretim teknolojileri benzerlik göstermektedir. Soruşturma konusu ürünün ithal ve yerli olanları, dağıtım kanalları açısından da birbirleriyle karşılaştırılmıştır. İran menşeli düz cam, ithalatçılar tarafından toptancılara ve sanayicilere satılmaktadır. Yerli düz cam ise aynı firmalara yetkili satıcılar aracılığı ile ya da sanayici müşterilere doğrudan dağıtılmaktadır. Dolayısıyla, her iki ürün de pazarda aynı dağıtım kanalını kullanmaktadır. Buna ek olarak, İran menşeli düz cam, ağırlıklı olarak inşaat ve mobilya sektöründe kullanılmaktadır. Bu sektörlerin pazarın büyük çoğunluğunu oluşturması nedeniyle de İran menşeli düz cam ile yerli düz camın aynı alanlarda kullanıldığı tespit edilmiştir. Bu çerçevede, nihai kullanım alanları, üretim teknolojileri, talep yapısı, piyasaya arz koşulları ve dağıtım kanalları açısından değerlendirildiğinde, soruşturma konusu ürünün yurt içinde üretilenleri ile ithal edilenleri benzer ürün olarak değerlendirilmektedir. 1.9. Yerli Üretim Ülkemizde düz cam üretimi yapan iki firma bulunmakta olup, bu üreticilerin yerli üretimi temsil oranları 2023 yılı verileri itibariyle aşağıda gösterilmektedir. Başvuru sahibi Şişecam ve Düzce Cam firmaları düz cam hattı, lamine hattı, kaplama hattı, solar cam hattı ve ayna hattı ile üretim yapmakla birlikte, üretim faaliyetlerinin en büyük kısmını düz cam imalatı oluşturmaktadır. Başvuru Temsil Durumu Unvan Üretim Miktarı (Ton) (2023) Üretim Payı (%) Başvuru Yapan Üretici Türkiye Şişe ve Cam Fabrikaları A.Ş. (Şişecam) X X Başvuruya Finansal Verilerini Paylaşmak Suretiyle Destek Veren Üretici Düzce Cam Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Düzce Cam) X X Toplam: X 100 Soruşturmada verileri kullanılan firmalar, yerli üretimin tamamını temsil etmektedir. Başvuru sahibi bu iki firmanın, İthalatta Korunma Önlemleri Yönetmeliğinin 2 nci maddesinde "yurtiçinde faaliyet gösteren ve benzer veya doğrudan rakip malların tamamını veya önemli bir kısmını üreten üreticiler" şeklinde belirtilen "yerli üretici" tanımını karşıladıkları ve bu çerçevede temsil şartını sağladığı değerlendirilmektedir. 1.10. Mevzuat 1.10.1. Gümrük Vergisi ve Diğer Vergiler Soruşturma konusu ürünün ithalatında uygulanmakta olan gümrük vergileri aşağıdaki tabloda gösterilmektedir. DTÖ üyesi olmayan ülkeler (Azerbaycan Cumhuriyeti hariç) için gümrük vergisi, 1/1/2020 tarihinden geçerli olmak üzere _[1] olarak belirlenmiş olup, 1/1/2024 tarihinden itibaren de söz konusu ürüne yönelik %5 oranında İGV[2] yürürlüğe girmiştir. Diğer taraftan, yürürlükte olan KDV oranı _'dir. GTİP Gümrük Vergisi Oranı (%) AB ve STA GTS Ülkeleri DÜ EAGÜ ÖTDÜ GYÜ 70.04 0 0 0 0 3 - 4,4 (Min 0,4 EUR/100 kg/br) 70.05 0 0 0 0 2 - 3 70.06 0 0 0 0 3 İlave Gümrük Vergisi Oranı (%) AB ve STA GTS Ülkeleri DÜ EAGÜ ÖTDÜ GYÜ 70.04 0 5-10 5-10 5-10 10 70.05 0 5 5 5 5 7006.00.90.00.11 7006.00.90.00.12 7006.00.90.00.19 0 10 10 10 10 1.10.2. Mevcut Korunma Önlemi 2014 yılında yerli üreticilerin başvurusu üzerine, İran menşeli düz camın ithalat koşullarının incelenmesi sonucunda 2015/8118 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı[3] ile üç yıl süreyle ek mali yükümlülük şeklinde korunma önlemi uygulanmaya başlanmıştır. 11/12/2018 tarihi itibarıyla süresi sona eren önlem, 452 sayılı Karar[4] kapsamında, 11/12/2021 tarihi itibariyle sona eren önlem ise 4824 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı kapsamında, üçer yıl süreyle iki defa uzatılmıştır. Hâlihazırda, 200 gün süreyle geçici olarak yürürlükte bulunan önlem, 36 ABD Doları/Ton seviyesinde ek mali yükümlülük şeklinde uygulanmaktadır. 1.10.3. Gözetim Uygulaması[5] Soruşturma konusu ürünün, 70.04 ve 70.05 GTP'li olanları için 500 ABD Doları/Ton, 7005.10.80.00.00 GTİP'li olanları için 600 ABD Doları/Ton, 70.06 GTP'li olanları için 700 ABD Doları/Ton, 7006.00.90.00.19 GTİP'li olanları için ise 7.000 ABD Doları/Ton birim gümrük kıymeti altında olanlarının ithalatında ülke ayrımı gözetilmeksizin ileriye yönelik gözetim uygulanmaktadır. 1.10.4. Dampinge Karşı Önlem[6] 7005.29 GTP'li ürünlerin Rusya menşeli olanlarının ithalatına yönelik olarak %8 ve %10 oranlarında dampinge karşı önlem uygulanmaktadır. 2. İTHALATIN SEYRİ Bu bölümde soruşturma konusu ürün için yıllar itibariyle ithalatın seyri, piyasa payı ve yerli üretime oranına ilişkin istatistikler yer almaktadır. Bunun yanında, ülke bazında ithalat verileri sunularak yerli ve ithal ürünlerin birim fiyatları karşılaştırılmaktadır. Ayrıca, anılan ürünün İran menşeli olanlarına yönelik bir soruşturma olması sebebiyle her kısımda İran menşeli ithalat ayrıca ele alınmıştır. İthalatın miktar bakımından değerlendirilmesinde temel miktar birimi olarak ton kullanılmıştır. 2.1. İthalatın Miktar ve Oransal Değişimi Toplam İthalat Miktar (Ton) Değer ($) B.F($/Ton) Değişim (Ton) Değişim ($) 2020 304.409 155.606.913 511 - - 2021 385.733 220.979.064 573 %27 %42 2022 337.858 254.541.526 753 -%12 %15 2023 418.763 259.870.650 621 %24 %2 2023(1-9) 340.255 210.612.741 619 - - 2024(1-9) 191.814 133.846.926 698 -%44 -%36 Soruşturma konusu ürünün tüm ülkelerden yapılan ithalat miktarı, 2021 yılında bir önceki yıla göre %27 oranında artmıştır. İthalat, 2022 yılında ise %12 azalarak 338 bin tona gerilemiştir. 2023 yılının dönemsel verileri, 2024 yılının aynı dönemi ile karşılaştırıldığında ise %44 oranında azaldığı görülmektedir. İthalat değerlerine bakıldığında ise, 2024 yılına kadar toplamda %59 oranında artış kaydeden ithalat değerinin, 2024 yılının ilk dokuz aylık döneminde, 2023 yılının aynı dönemine göre %36 oranında azaldığı anlaşılmaktadır. İthal birim fiyatlarının soruşturma konusu dönemde 2022 yılında 753 $/Ton fiyatıyla en yüksek seviyeye ulaştığı, izleyen dönemlerde ise düşüş seyri gösterdiği anlaşılmaktadır. Diğer yandan, tüm ülkelerden gerçekleşen düz cam ithalatı 70.04, 70.05 ve 70.06 GTP'leri için ayrı ayrı da incelenmiştir. GTP Yıl Miktar (Ton) Değer ($) BF ($/Ton) Değişim (Ton) Değişim ($) 70.04 2020 2.303 955.785 415 - - 2021 3.193 1.546.815 484 %39 %62 2022 2.226 1.737.302 781 -%30 %12 2023 1.390 1.083.003 779 -%38 -%38 2023(1-9) 1.305 914.628 701 - - 2024(1-9) 978 494.978 506 -%25 -%46 70.05 2020 297.515 122.835.310 413 - -% 2021 376.697 178.301.599 473 %27 %45 2022 328.159 210.008.270 640 -%13 %18 2023 411.420 210.941.563 513 %25 % 2023(1-9) 334.302 172.305.175 515 - - 2024(1-9) 177.046 94.897.269 536 -%47 -%45 70.06 2020 4.592 31.815.818 6.929 - - 2021 5.844 41.130.650 7.039 %27 %29 2022 7.473 42.795.954 5.727 %28 %4 2023 5.954 47.846.084 8.037 -_ %12 2023(1-9) 4.647 37.392.938 8.046 - - 2024(1-9) 13.790 38.454.679 2.789 %197 %3 70.04 GTP altında sınıflandırılan düz cam ithalat miktarı 2020 yılında 2.303 ton olarak gerçekleşmiştir. İthalat, 2021 yılında artarak 3.193 tona ulaşmış, ancak izleyen dönemlerde azalmış ve 2023 yılında 1.390 tona gerilemiştir. İthalat değeri de, 2022 yılındaki artış dışında, soruşturma dönemi boyunca miktar ile benzer seyir izlemiştir. Belirtilen yılda, birim fiyatlar 781 $/Ton ile en yüksek seviyesine ulaştığı görülmektedir. Düz cam ithalatının büyük kısmının 70.05 GTP kapsamında gerçekleştiği görülmektedir. 2020 yılında 298 bin ton olan ithalat miktarı 2023 yılında 411 bin tona yükselmiştir. 2024 yılının dönemsel verisinde ise önceki yılın aynı dönemine oranla %47 azalarak 177 bin tona gerilemiştir. Diğer yandan, 2023 yılına kadar artan ithalat değeri 2024 yılının dönemsel verisinde ithalat miktarındaki azalışa paralel seyir göstermiş ve %45 oranında azalmıştır. 70.06 GTP kapsamında yapılan ithalat miktarı 2020 yılında 4,5 bin ton iken, soruşturma dönemi boyunca dalgalı seyir izlemiş ve son dönemsel veride 14 bin ton olarak gerçekleşmiştir. Değer bakımından incelendiğinde ise, ithalatın 2021 yılında %29, 2022 yılında ise %4 oranında artarak 43 milyon $'a, 2023 yılında ise %12 artarak 48 milyon $'a yükseldiği görülmektedir. 2020 yılında 6.929 $/Ton olan birim fiyatın yıllar itibariyle dalgalı seyretmiş, 2023 yılında 8.046 $/Ton olarak gerçekleşmiştir. 2024 yılının ilk dokuz aylık verisinde birim fiyatın önemli ölçüde düşerek 2.789 $/Tona gerilemesi dikkat çekmektedir. Mevcut korunma önleminin 70.06 GTP altındaki ürüne de teşmil edilmesi sonucunda GTP'ler arasında gerçekleşen kaymanın sona erdiği, bundan dolayı 70.06 GTP ithalat verilerinin soruşturma dönemi boyunca yalnızca bu GTP altında yer alan spesifik ürünleri yansıttığı, bu nedenle birim fiyatların yüksek seyrettiği değerlendirilmektedir. 2024 yılının dönemsel verisinde ise ithalat miktarının bir önceki yılın dönemsel verisine göre yaklaşık üç kat artarak 14 bin tona ulaştığı, bu dönemde ortalama ithal birim fiyatın, hem önceki yıl dönemsel verisine hem de soruşturma dönemindeki diğer yıllara oranla azalış kaydettiği görülmektedir. Aşağıdaki tabloda, İran menşeli düz cam ithalatı gösterilmiştir. Düz cam ithalatı 2021 yılında miktar ve değer bakımından artmış, 2022 yılında ithalat miktarı %50, değeri ise %37 oranında azalmıştır. 2023 yılında da miktar ve değer bakımından sırasıyla %65 ve %72 oranında azalan ithalat, düşüş seyrine dönemsel verilerde de devam etmiştir. İran Menşeli İthalat Miktar (Ton) Değer ($) BF ($/Ton) Değişim (Ton) Değişim ($) 2020 21.355 5.080.768 238 - - 2021 125.093 45.747.718 366 %486 800% 2022 62.219 29.024.421 466 -%50 -37% 2023 21.672 8.221.560 379 -%65 -72% 2023(1-9) 19.219 7.415.986 386 - - 2024(1-9) 7.268 2.332.827 321 -%62 -%69 İran menşeli düz cam ithalatı GTP bazında incelendiğinde 2023 yılında ithalatın %99,8 oranında 70.05 GTP' den yapıldığı anlaşılmaktadır. Ayrıca, 2022 yılında artış kaydederek 466 $/Ton olan ithal birim fiyat, 2023 yılından itibaren azalış seyrine girmiş, dönemsel verilerde de düşmeye devam etmiştir. 70.04 GTP' den İran'dan yapılan ithalatın soruşturma dönemi içerisinde sadece 2021 ve 2022 yıllarında, sırasıyla 355 ve 234 ton olarak ve 459 $/Ton, 562 $/Ton birim fiyatlarla gerçekleştiği görülmektedir. GTP Yıl Miktar (Ton) Değer ($) BF ($/Ton) Değişim (Ton) Değişim ($) 7004 2021 355 163.026 459 - - 2022 234 131.273 562 -%34 -%19 7005 2020 21.331 5.069.796 238 - - 2021 124.715 45.577.359 365 %485 -%37 2022 61.985 28.892.389 466 -%50 -%72 2023 21.626 8.191.281 379 -%65 -%10 2023(1-9) 19.173 7.385.707 385 - - 2024(1-9) 7.256 2.305.557 318 -%62 -%69 7006 2020 24 10.972 457 - - 2021 23 7.333 314 -%3 -%33 2022 0,02 759 34.500 -%100 -%90 2023 46 30.279 659 _8655 %3889 2023(1-9) 46 30.279 659 - - 2024(1-9) 11 27.270 2.385 -%75 -%10 2.2. Nispi İthalat 2.2.1. İthalatın Yerli Üretime Oranı Nispi İthalat (%) 2020 2021 2022 2023 2023(1-9) 2024(1-9) İthalatın Yerli Üretime Oranı Endeks 100 98 76 111 100 51 İran Menşeli İthalatın Yerli Üretime Oranı Endeks 100 452 201 82 100 38 İthalatın yerli üretime oranı endeksi 2020 yılında 100 iken izleyen dönemde azalarak 2022 yılında 76'ya gerilemiş, 2023 yılında ise 111 seviyesine yükselmiştir. İran menşeli ithalatın yerli üretime oranı endeksi ise, 2021 yılında önemli artış göstererek bu yılda 452'ye yükselmiş, 2023 yılında ise 82'ye gerilemiştir. Öte yandan, 2023 yılının ilk dokuz aylık döneminde 100 olan endeks, 2024 yılının aynı döneminde önemli düzeyde azalarak 38'e gerilemiştir. 2.2.2. İthalatın Piyasa Payı İthalatın piyasa payı hesabında, ithalat miktarı ile ülkemizdeki üretimin tamamını gerçekleştiren başvuru sahibi yerli üreticilerin yurt içi satış miktarlarının toplanmasıyla iç piyasa (tüketim) büyüklüğü tespit edilmiş olup, ithalatın tüketime oranlanması ile ithalatın piyasa payı elde edilmiştir. Yurt içi Piyasa (Ton) 2020 2021 2022 2023 2023(1-9) 2024(1-9) İthalat Miktarı 304.409 385.733 337.858 418.763 340.255 191.814 İran İthalat Miktarı 21.355 125.093 62.219 21.672 19.219 7.268 Genel İthalat Piyasa Payı Endeks 100 120 117 111 100 95 İran'dan İthalatın Piyasa Payı Endeks 100 489 249 92 100 40 İthalatın piyasa payı endeksi genel ithalat ve İran menşeli ithalat için ayrı ayrı ele alınmıştır. Yukarıdaki tabloda görüldüğü üzere, ithalatta yaşanan artışla birlikte, genel ithalatın piyasa payı endeksi 2020 yılında 100 iken, 2021 yılında 120'ye yükselmiş olup endeks 2022 yılından itibaren tekrar gerilemiş ve 2023 yılında 111 olarak gerçekleşmiştir. 2023 yılının dönemsel verisinde 100 olan endeks, 2024 yılının aynı döneminde 95 olarak gerçekleşmiştir. İran menşeli ithalatın piyasa payı endeksi 2021 yılında bir önceki yıla kıyasla önemli artış göstermiş ve 489 seviyesine gelmiştir. 2022 yılında 249'a gerileyen endeksin, 2023 yılında da azalarak 92'ye gerilediği anlaşılmaktadır. 2024 yılının dönemsel verisinde de 2023 yılının aynı dönemine göre kayda değer düzeyle azalışla 40'a gerilediği görülmektedir. 2.3. Ülkeler İtibarıyla İthalat Soruşturma konusu ürünün tedarikçi ülkeler itibarıyla ithalat miktarları Ek-1'de yer almakta olup, aşağıdaki tabloda ilk 13 ülkenin payları ve ortalama birim fiyatları gösterilmektedir. 2020 ve 2021 yıllarında düz cam ithalatı en fazla Bulgaristan'dan gerçekleşmişken, 2023 yılında %39 oranıyla en fazla ithalatın Çin'den gerçekleşmesi dikkat çekmektedir. 2024 yılının dönemsel verilerinde ise, Çin'den ithalatın tekrar %13 seviyesine gerilediği anlaşılmaktadır. 2023 yılı için en fazla ithalatın yapıldığı diğer iki ülke sırasıyla %12 ve % 10 oranlarıyla Rusya ve Bulgaristan'dır. 2024 yılının ilk 9 aylık döneminde, Azerbaycan'dan yapılan ithalatın bir önceki yılın aynı dönemine göre yaklaşık 7 kat arttığı ve ilk 9 ayda düz cam ithalatının _'sinin Azerbaycan'dan ithal edildiği ve bu oran ile en fazla ithalatın yapıldığı ülke konumuna geldiği görülmektedir. Diğer taraftan ortalama ithal birim fiyatların 314 $/Ton olarak gerçekleştiği, bu fiyatın genel ortalama ve İran ithal birim fiyatının altında kaldığı anlaşılmaktadır. İran, bu sıralamada 2023 yılı için %5 oranıyla 6. sırada yer almaktadır. İran'ın genel ithalat içerisindeki payı 2021 yılında %32 oranıyla soruşturma dönemi süresince en yüksek seviyesine ulaşmış olup, 2022 yılında %18'e ve 2023 yılında %5'e gerilemiş, dönemsel verilerde de azalış seyri devam etmiştir. İthalatta gerçekleşen birim fiyatlar incelendiğinde ise İran menşeli ithalatta birim fiyatların, diğer ana tedarikçi ülke fiyatlarına göre düşük seviyelerde gerçekleştiği görülmektedir. Ülke Adı 2020 2021 2022 2023 2023(1-9) 2024(1-9) Pay BF Pay BF Pay BF Pay BF Pay BF Pay BF (Ton) ($/ Ton) (Ton) ($/ Ton) (Ton) ($/ Ton) (Ton) ($/ Ton) (Ton) ($/ Ton) (Ton) ($/ Ton) Çin %12 554 %6 992 %14 920 %39 576 %42 554 %13 1314 Rusya %15 341 %8 506 %15 533 %12 444 %12 448 %14 406 Bulgaristan %22 349 _ 319 %11 447 %10 472 %10 465 %5 546 Pakistan - 264 - 420 %3 412 %5 299 %5 311 - 342 Belçika %8 707 %9 701 %9 900 %5 877 %5 942 %13 702 İran %7 238 %32 366 %18 466 %5 379 %6 386 %4 321 Mısır %4 288 %2 532 - 805 %5 361 %4 387 %6 304 Azerbaycan - - %2 333 %3 442 %5 325 %3 340 _ 314 Almanya %4 2.162 %4 2.012 %5 2.026 %3 2.905 %2 3065 %4 1956 Polonya %1 924 %1 926 %2 1.175 %2 1.324 %1 1348 %2 1195 ABD %2 673 %5 558 %7 622 %1 757 %2 728 %1 1017 Malezya - 351 - 25.667 - - %1 356 %1 356 %5 898 S. Arabistan %10 239 - 235 - 1.021 %1 394 %1 412 - 351 Diğer %15 694 %11 819 %13 1.034 %5 1.130 %5 1.245 %15 778 G. Toplam %100 511 %100 573 %100 753 %100 621 %100 619 %100 698 2.4. Fiyat Karşılaştırması Ülkeler itibarıyla ithalatın ele alındığı önceki bölümdeki tablodan da anlaşılacağı üzere, 2023 yılı ithalat payına göre sıralama yapıldığında ilk sıralarda yer alan ülkelerin ithal birim fiyatları farklılık arz etmekle birlikte, genellikle Belçika, Almanya, Polonya, ABD menşeli ürünlerin fiyatları yüksek seyrederken, İran'ın fiyatları hem bahsi geçen ülkelerin fiyatlarından hem de ortalama ithal birim fiyatlarından çok daha düşük seyretmektedir. Diğer taraftan, 2023 yılı için %5 paya sahip olan Mısır ve Azerbaycan'dan yapılan ithalatlarda da birim fiyatların düşük seyrettiği görülmektedir. Tüm ülkelerden yapılan ithalatta ortalama ithal birim fiyatları 2022 ve 2023 yıllarında sırasıyla 753 $/Ton ve 621 $/Ton iken, İran menşeli ithal birim fiyatları anılan yıllarda sırasıyla 466 $/Ton ve 379 $/Ton seviyesinde gerçekleşmiştir. Soruşturma konusu ürünün yerli ve İran menşeli ithal olanlarının ortalama birim fiyatlarının karşılaştırıldığı tablo aşağıda yer almaktadır. "Fiyat kırılması", ithal ürünlerin fiyatının yerli ürünlerin fiyatının ne kadar altında olduğunu, "fiyat baskısı" ise yerli ürünlerin ortalama birim ticari maliyetine makul bir kâr oranı eklenmesiyle bulunan fiyatın, ortalama ithal birim fiyatı tarafından ne oranda baskılandığını göstermektedir. Bu hesaplamalarda [(Yerli Fiyatı-İthal Fiyatı)/Yerli Fiyatı] formülü kullanılmıştır. Fiyat yıpranması hesabında ise yerli ürün yurt içi satış fiyatları yıllık ÜFE endeksi kullanılarak reel hale getirilmiştir. İnceleme konusu ürünün ton bazında fiyat karşılaştırması aşağıda yer almaktadır. Fiyat Karşılaştırması Birim 2020 2021 2022 2023 2023(1-9) 2024(1-9) Yurt İçi Satış Fiyatı TL/Ton X X X X X X $/Ton X X X X X X Ticari Maliyet + %10 Kâr TL/Ton X X X X X X $/Ton X X X X X X İran Menşeli İthal Birim Fiyatı ($) $/Ton 238 366 466 379 386 321 Fiyat Kırılması % -X -X -X -X -X -X Fiyat Baskısı % -X -X -X -X -X -X Fiyat Yıpranması (Yurt İçi Satış Reel Fiyatı) TL/Ton X X X X X X Dolar Kuru 7,02 8,85 16,57 23,74 22,14 32,27 Kaynak: Şişecam, Düzce Cam, TÜİK, TCMB. Yukarıda sunulan verilere göre yerli üreticilerin yurt içi ortalama birim satış fiyatı 2020-2023 döneminde X-X $/Ton aralığında seyrederken, aynı dönemde İran menşeli ithal ürünlerin birim fiyatı 238-466 $/Ton arasında gerçekleşmiştir. Ayrıca, soruşturma dönemi boyunca İran'dan yapılan ithalatın gözetim uygulamasının, gümrük vergilerinin etkileri ile yerli ürünlerde fiyat kırılması veya baskısı oluşmadığı görülmektedir. 3. YERLİ ÜRETİM DALININ EKONOMİK GÖSTERGELERİ Bu bölümde yer alan göstergeler başvuru sahibi Şişecam ve Düzce Cam firmaları tarafından sağlanan, 2020-2023 yıllarının tamamı ile 2023 ve 2024 yıllarının ilk dokuz aylık dönemini kapsayan verilerden yararlanılarak hazırlanmıştır. Tablolarda yer alan veriler, yıllık bazda 2020 rakamlarına göre endekslenmiştir. 3.1. Tüketim İç piyasa büyüklüğünün yıllar içindeki değişimine bakıldığında, 2021 yılında piyasanın bir önceki yıla göre % 20 genişlediği, izleyen yıllarda ise 2023 yılına kadar toplam %9 oranında daraldığı, bu seyrin 2024 yılının dönemsel verisinde de devam ettiği anlaşılmaktadır. Tüketim 2020 2021 2022 2023 2023(1-9) 2024(1-9) Endeks 100 120 117 111 100 95 3.2. Üretim Üretim 2020 2021 2022 2023 2023(1-9) 2024(1-9) Endeks 100 130 145 124 100 111 2020 yılından itibaren artan yerli üretim miktarı 2023 yılında gerilemeye başlamıştır. Dönemsel verilerde üretim miktarının tekrar arttığı görülmektedir. 3.3. Yurt İçi Satışlar Yurt İçi Satışlar 2020 2021 2022 2023 2023(1-9) 2024(1-9) Endeks 100 118 119 103 100 111 Yerli üreticilerin yurt içi satışları, 2021 yılında bir önceki yıla göre %18 oranında artmış, izleyen yılda ise bu miktar %1 artış kaydederek hemen hemen stabil devam etmiştir. 2023 yılında %16 azalarak endeks 103 seviyesinde gerçekleşmiştir. 2024 yılı dönemsel verilerinde ise, bir önceki yılın dönemsel verisine göre %11 oranında artmıştır. 3.4. Yurt Dışı Satışlar 2020 yılında 100 olan endeks 2021 yılında artış kaydederek 155'e, 2022 yılında ise 174 seviyesine ulaşmıştır. 2023 yılında bir miktar azalarak 143 seviyesine gerileyen endeksin, 2024 yılının dönemsel verisinde tekrar artış kaydettiği görülmektedir. Yurt Dışı Satışlar 2020 2021 2022 2023 2023(1-9) 2024(1-9) Endeks 100 155 174 143 100 142 3.5. Kapasite ve Kapasite Kullanım Oranı Kapasite 2020 2021 2022 2023 2023(1-9) 2024(1-9) Kapasite (Endeks) 100 112 130 122 100 107 KKO (%) (Endeks) 100 116 112 101 100 104 Yerli üreticilerin soruşturma konusu ürüne ilişkin üretim kapasitesi endeksi 2020 yılında 100 iken izleyen iki yıl içerisinde artış kaydetmiş ve 2022 yılında 130 seviyesinde gerçekleşmiştir. 2023 yılında azalarak 122'ye gerileyen endeks, 2024 yılının dönemsel verisinde bir önceki yıla göre artış kaydetmiştir. Üreticilerin mevcut kapasitelerinde meydana gelen azalışların soğuk tamir zamanı gelen hatların devre dışı kalmasından kaynaklandığı anlaşılmaktadır. Diğer taraftan, 2021 yılındaki artan kapasite miktarına ilaveten, üretim artışına bağlı olarak kapasite kullanım oranı (KKO) 116'ya ulaşmış, izleyen dönemlerde ise azalış seyri izleyerek 2023 yılında 101'e gerilemiştir. KKO, 2024 yılının dönemsel verilerinde de bir miktar artış kaydettiği görülmektedir. 3.6. İstihdam İstihdam 2020 2021 2022 2023 2023(1-9) 2024(1-9) Endeks 100 96 110 105 100 93 Yerli üreticilerin soruşturma konusu ürünün üretiminde istihdam ettiği doğrudan işçi sayısı, soruşturma dönemi boyunca dalgalı seyir izlemiştir. 3.7. Verimlilik Verimlilik 2020 2021 2022 2023 2023(1-9) 2024(1-9) Endeks 100 136 133 117 100 119 İşçi başına bir yılda üretilen düz cam miktarını gösteren ve 2020 yılında 100 olarak alınan verimlilik endeksi, 2021 yılında artarak 136'ya ulaşmıştır. 2023 yılında ise bir miktar gerileyen endeks 117 olarak gerçekleşmiştir. 3.8. Dönem Sonu Stoklar Stoklar 2020 2021 2022 2023 2023(1-9) 2024(1-9) Endeks 100 113 225 272 100 122 Soruşturma konusu dönemde yerli üreticilerin dönem sonu stokları sürekli artış kaydetmiştir. 3.9. Kârlılık Kârlılık 2020 2021 2022 2023 2023(1-9) 2024(1-9) Endeks 100 218 137 117 100 53 Yerli üreticilerin 2020 yılında 100 olan endeks seviyesi, 2021 yılında %118 artış kaydederek 218'e ulaşmıştır. İzleyen yıllarda ise düşüş göstermiş ve 2023 yılında 117'ye gerilemiştir. 2024 yılının dönemsel verilerinde karlılık oranı endeksinin 53'e kadar gerilemesi dikkat çekmektedir. 3.10. Ekonomik Göstergelerin Değerlendirilmesi Soruşturma konusu ürünün yerli üretimine ilişkin temel ekonomik göstergeler Ek-2'de yer almaktadır. Bu verilere göre soruşturma konusu dönemde iç piyasada 2021 yılından sonra daralma olduğu görülmüş, genel ithalatın piyasa payı, dalgalı bir seyir izlerken, İran'dan yapılan ithalatın piyasa payı 2021 yılında önemli artış kaydetmiştir. 2023 yılında ise genel ithalatın piyasa payı artış kaydederken, İran'ın piyasa payında azalma olmuştur. Yerli üretim 2021 ve 2022 yıllarında artış kaydetmiş ve 2022 yılında X seviyesine ulaşmıştır. 2023 yılında ise düz cam üretim miktarı gerileyerek X seviyesinde gerçekleşmiştir. 2020-2022 döneminde yerli üreticilerin yurt içi satışlarında %19 oranında artış gerçekleşmiştir. 2023 yılında ise, tüketim ve üretim miktarındaki azalış seyrine uygun olarak yerli üreticilerin yurt içi satışları da azalmıştır. Ancak bu dönemde genel düz cam ithalatının artış kaydettiği ve genel ithalatın piyasa payının yükseldiği görülmektedir. Yurt dışı satışlar ise, üreticilerin üretim ve yurt içi satışlarına paralel seyir izleyerek, 2023 yılına kadar artmış, 2023 yılında ise azalmıştır. Yerli üreticilerin stok miktarı ise soruşturma konusu dönem boyunca artmıştır. Yerli üreticilerin 2020 yılında mevcut üretim kapasitesinin X olarak gerçekleştiği görülmektedir. Bu miktar, yerli üreticilerden birinin soğuk tamir zamanı gelen hatlarının bir süreliğine devre dışı kalmasından kaynaklandığı anlaşılmıştır. Ancak bu nedenle azalan üretim kapasitesinin, 2020 yılında bir yerli üreticinin açılan ilave bir hattı ve 2021 yılı içerisinde soğuk tamiri tamamlanan hatlarla birlikte 2021 yılında X üzerine çıktığı, soğuk tamire alınmış olan hatlardan 2021 yılı Nisan ayında devreye alınan X kapasiteli hat ve 2021 yılının Aralık ayında devreye alınan X kapasiteli diğer hat ile birlikte yerli üreticilerin yıllık üretim kapasitesi 2022 yılında X ulaşmıştır. 4. DÜNYA PİYASASININ DEĞERLENDİRİLMESİ Düz cam piyasasının incelenmesinden tüketim tercihini belirleyen esas faktörün ürünün fiyatı olduğu anlaşılmaktadır. Önceki bölümlerde de ele alındığı üzere, İran menşeli düz camların ithal birim fiyatları ülkemizin ve diğer ülkelerin fiyatlarının altında seyretmektedir. Bu durum, İran üreticilerinin enerji ve hammadde kaynakları nedeniyle önemli maliyet avantajına sahip olmalarından ve düşük üretim maliyeti avantajı ile ihraç pazarlarında rekabetçi fiyat düzeyleri ile faaliyet göstermelerinden kaynaklandığı değerlendirilmektedir. Ayrıca, İran'da kurulu fabrikaların Türkiye sınırına yakın lokasyonda bulunmasının sağladığı lojistik avantaj da taşıma maliyetlerini düşürmektedir. İran'ın 10 adet düz cam fabrikası yıllık 1,5 milyon tonluk üretim kapasitesine sahiptir ve fiili yıllık üretim miktarı 980 bin tondur. 400 bin ton olan yıllık ihracat 100 milyon dolar tutarındadır ve en çok Irak, Afganistan, Türkiye ve Hindistan'a yapılmaktadır. Düz cam üretiminde en önemli ostanlar Kazvin, Yezd ve Merkezi'dir (İran Sanayi, Madencilik ve Ticaret Bakanlığı, 2016).[7] İran'da float cam üretim kapasitesi 2003 öncesi dönemde toplam 4 üretim hattı ile 420 bin ton düzeyinde iken, günümüze kadar yapılan yatırımlarla hat sayısı 10'a, yükselmiştir. İran, Ortadoğu pazarında Türkiye'den sonra ikinci büyük düz cam pazarı konumundadır. Ülkede kurulu kapasite ile iç pazar talebi karşılaştırıldığında mevcut durumda olduğu gibi önümüzdeki dönemde de sürecek arz fazlası mevcuttur. Buna rağmen, mevcut kurulu kapasiteye ilave olarak ülkenin en büyük düz cam üreticisi Kaveh Glass Group resmi web sitesinde yer alan haberlere göre, yerli ve yurt dışı pazarlarda talep artışına bağlı olarak, Sachi Urmia Float fabrikasının Urmia şehrinde 46 hektarlık bir arazi üzerine inşa edildiği ve bu fabrikanın üretim kapasitesinin günde 950 ton olacağı duyurulmaktadır.[8] Bu durumda, ülkedeki kapasite fazlasının önümüzdeki dönemde de sürmesi ve buna bağlı olarak üreticilerin, fazla kapasitelerini ihraç pazarlarına yönlendirmeye devam etmeleri beklenmektedir. International Trade Center (ITC)'dan elde edilen istatistikler ışığında, 70.04 ve 70.05 GTP kapsamında, düz cam ihracatçısı ülkelerin ilk 15'inden gerçekleşen ihracat verileri aşağıda yer alan tabloda gösterilmektedir. Bu tabloda yer alan verilere göre, soruşturma konusu ürünün küresel ihracatında 2023 yılındaki miktar sıralamasına göre ilk 3 sırada Çin, Almanya ve İran gelmektedir. İran, küresel düz cam ihracatında 3 üncü sıradadır. İhracatçı Miktar (Ton) Değer (Bin $) 2020 2021 2022 2023 2020 2021 2022 2023 Çin 1.208.506 944.031 1.318.215 1.389.053 673.996 1.022.874 2.158.034 1.077.019 Almanya 948.064 1.112.861 1.078.967 899.116 594.844 756.141 859.166 825.510 İran 457.856 693.135 576.284 447.616 77.637 98.318 107.070 89.604 Endonezya 427.007 394.586 364.581 407.596 149.000 156.001 164.062 179.674 Belçika 36.299 471.055 422.857 406.219 236.556 313.638 314.795 356.342 Fransa 591.839 572.049 455.645 323.493 239.238 285.021 290.868 242.492 Çek Cumhuriyeti 249.276 258.406 320.064 299.378 96.887 125.607 221.549 226.491 Tayland 274.640 292.748 295.959 279.902 130.755 158.797 172.836 149.022 Türkiye 164.601 262.352 302.298 265.512 47.457 84.379 131.402 104.260 BAE 159.902 198.406 144.977 141.659 67.205 114.844 105.716 102.367 Mısır 6.161 8.910 129.958 134.687 29.593 55.047 89.958 92.828 Belarus 287.371 273.083 112.861 108.938 60.368 96.429 51.192 47.276 Malezya 92.934 88.625 103.270 108.393 277.293 446.391 525.060 440.776 Vietnam 52.893 13.122 82.916 90.532 36.591 104.492 70.369 82.556 Kırgızistan 113.033 218.339 110.471 80.594 27.592 87.773 40.178 20.822 Lüksemburg 139.289 139.573 86.186 76.424 74.290 76.418 47.636 43.346 Japonya 177.270 197.896 177.223 172.230 698.856 821.467 600.014 530.059 Diğer 2.702.564 5.406.738 1.455.401 1.305.038 3.982.253 4.271.486 1.341.542 2.752.635 Dünya 8.089.505 11.545.915 7.538.133 6.936.380 7.500.411 9.075.123 7.291.447 7.363.079 Diğer taraftan, söz konusu ülkelerin dünya ihraç fiyatları benzer şekilde ilk 17'de yer alan ihracatçılar için incelendiğinde, en büyük ihracatçı olan Çin'in ihraç birim fiyatlarının 2020 yılında ortalama birim fiyatların altında olmakla birlikte, 2021 ve 2022 yıllarında yükselişe geçtiği ve ortalama fiyatlardan yüksek olduğu görülmektedir. 2023 yılında ise tekrar düşüş kaydetmesi dikkat çekmektedir. Dünya ihracatında 3 üncü sırada yer alan İran'ın fiyatlarının soruşturma dönemi boyunca en düşük seviyelerde seyrettiği, en yüksek fiyatlı ülkelerin ise Malezya ve Japonya olduğu görülmektedir. İhracatçılar Birim fiyat 2020 2021 2022 2023 Çin 558 1.084 1.637 775 Almanya 627 679 796 918 İran 170 142 186 200 Endonezya 349 395 450 441 Belçika 6.517 666 744 877 Fransa 404 498 638 750 Çek Cumhuriyeti 389 486 692 757 Tayland 476 542 584 532 Türkiye 288 322 435 393 BAE 420 579 729 723 Mısır 4.803 6.178 692 689 Belarus 210 353 454 434 Malezya 2.984 5.037 5.084 4.066 Vietnam 692 7.963 849 912 Kırgızistan 244 402 364 258 Lüksemburg 533 548 553 567 Japonya 3.942 4.151 3.386 3.078 Diğer 1.474 790 922 2.109 Dünya 927 786 967 1.062 Diğer taraftan, İran'ın tüm dünyaya gerçekleştirdiği düz cam ihracatı da ilk 10 ülke itibariyle aşağıda yer alan tabloda ele alınmıştır. Miktar (Ton) Değer (Bin $) İthalatçılar 2020 2021 2022 2023 2020 2021 2022 2023 Irak 141.130 147.993 149.870 157.350 23.929 20.678 25.029 31.201 Türkiye 44.480 162.268 123.011 53.995 7.165 21.927 24.833 11.345 Afganistan 79.181 62.417 49.160 53.737 13.927 9.472 8.696 10.424 BAE 18.151 29.812 35.175 31.964 2.923 4.070 6.257 5.708 Gürcistan 7.926 28.720 24.103 19.987 1.293 3.653 3.826 3.862 Ermenistan 15.874 18.125 17.512 19.625 2.546 2.302 2.934 3.963 Azerbaycan 54.495 39.321 24.575 19.032 8.903 5.405 4.414 4.367 Kuveyt 1.547 10.472 13.423 16.194 280 1.478 2.955 3.131 Umman 10.741 11.354 11.563 14.119 1.817 1.838 2.262 2.638 Katar 13.987 20.069 19.352 10.235 2.174 2.759 3.474 1.759 Diğer 70.344 162.584 108.540 51.378 12.680 24.736 22.390 11.206 Dünya 457.856 693.135 576.284 447.616 77.637 98.318 107.070 89.604 Düz cam ticaretinde İran'ın ihracat yaptığı ülkeler içinde, 2021 yılında Türkiye birinci, 2022 ve 2023 yıllarında ise ikinci sıradadır. Türkiye'nin İran'ın söz konusu GTP'ler çerçevesinde gerçekleştirdiği ihracatta payı 2020, 2021, 2022, 2023 sırasıyla %10, %23, %21 ve %12 şeklinde gerçekleşmiştir. 5. YERLİ ÜRETİCİLERİN REKABET KOŞULLARINA UYUMU Bu bölümde, mevcut korunma önleminin yürürlüğe girmesi sonrasında yerli üreticilerin sektördeki rekabet koşullarına uyum sağlamak üzere yürüttüğü faaliyetler ele alınmakta ve yerli sanayi dalının -gelecekte önlemin yürürlükte olmayacağı koşullara- intibak etmekte olduğunu gösteren deliller ortaya konulmaktadır. Ülkemizde düz cam alanında üretim yaparak inşaat, mobilya, enerji ve beyaz eşya sektörlerine girdi sağlayan iki yerli üretici bulunmaktadır. 2015 yılında korunma önleminin yürürlüğe girmesi ile birlikte her iki yerli üretici de üretimlerini, yurt içi satışlarını ve kapasitelerini arttırmışlardır. Üreticilerden X firması, küresel çapta otomotiv camlarındaki artan ihtiyacı karşılamak üzere X ton/yıl üretim kapasiteli yeni otocam float hattı 2023 Ekim ayında devreye almıştır. Türkiye için bir float hattı büyüklüğüne ulaşmış otomotiv camı ihtiyacının artarak devam ettiği, küresel çapta artan rekabet sonucunda, otomotiv ham cam talebinin karşılanması ve operasyonel verimlilik artışı hedeflendiği ifade edilmektedir. Kapasite ve verimlilik artışlarıyla desteklenen bu yatırım ile Firmanın mevcut durumda otocam üretimi yapan float hatları da kapasiteleri ve verimlilikleri artırılarak tamamen mimari cam üretimine yönlendirilebileceği ve Firmanın otocam üretim tesislerinde ince ve çok ince kalınlıktaki renksiz ve çeşitli renklerdeki ham cam ihtiyacının tamamına yakını yeni float hattından karşılanabileceği belirtilmektedir. Diğer taraftan, yerli üreticilerden birinin global ölçekte en yüksek kapasiteye sahip 5 düz cam yatırımından biri olan float hattının yapımına devam edilmektedir. Bu hattın 2026 da devreye alınması öngörülmektedir. Diğer float hattının ise soğuk tamir ve kapasite artışı çalışmaları devam etmektedir. Bu iki yatırımın da tamamlanmasıyla birlikte Türkiye'deki toplam float üretim kapasitesi %30 oranında artarak X ton hacme ulaşacağının beklendiği açıklanmaktadır. Ayrıca, düz cam sektöründe artan kaplamalı cam ihtiyacını karşılamak üzere, 2026 yılında faaliyete geçmesi planlanan kaplamalı cam yatırımları kapsamında X' te yıllık X metrekare, X yerinde yıllık X metrekare, X yerinde ise yıllık X metrekare kapasiteli kaplamalı cam hattı yatırımları gerçekleştirileceği beyan edilmektedir. Bu yatırımlarla Firmanın cam kaplama hatlarının sayısı dünya genelinde X sayısına ulaşacaktır. Şu an 4 farklı hatta ortalama ürün karışımı ile toplam X metrekare olan kaplamalı cam kapasitesinin de yaklaşık iki kat büyüterek X metrekareye çıkartmayı hedeflendiği açıklanmaktadır. Türkiye'deki iki ana cam üreticisinden diğeri olan X Firması, Korunma önleminin yürürlükte olduğu süreçte, yeni yatırımlar için hazırlıklar yapılmış ve 2024'te ise düşük demirli solar cam üretim hattını devreye alarak, güneş paneli teknolojisinde ülkeye katma değer sağlamaya devam etmektedir. Diğer taraftan, soruşturma konusu dönem içerisinde, Firmanın X tesisinde 2 float ve 1 solar cam üretim hattı kurulumu planlanmış ve 2022 yılında ÇED olumlu kararı alınmasını müteakip inşaat çalışmaları başlamış ve büyük ölçüde tamamlanmıştır. Anılan tesisinin inşaat ve makine parkur kurulum çalışmalarının hızla devam ettiği ifade edilmektedir. Ayrıca, Firma ilerleyen yıllarda X tesisinde 2 float ve 1 solar cam üretim hattı kurulmasının hedeflendiği belirtilmekte ve buna ilişkin çalışmaların devam ettiği, böylelikle Firmalarının toplamda 6 float ve 3 solar cam üretim hattıyla birlikte ülkemize katma değer sağlamaya devam edeceği belirtilmektedir. Sonuç olarak, korunma önleminin yürürlüğe girmesi sonrasında yerli üreticilerin kapasite artışına gittiği, üretiminin ve satışların arttırıldığı ve önemli yatırımların hayata geçirildiği ve halen devam eden ve yeni başlayacak olan yatırımların bulunduğu somut sayısal verilerle ortaya konulmaktadır. Bu çerçevede, yerli sanayi dalının intibak etmekte olduğuna dair delillerin mevcudiyeti tespit edilmiştir. 6. KORUNMA ÖNLEMİNİN GEREKLİ OLMAYA DEVAM EDİP ETMEDİĞİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ Bu bölümde mevcut korunma önleminin ciddi zararı önlemek veya gidermek için gerekli olmaya devam edip etmediğinin tespitine yönelik değerlendirmeler yer almaktadır. Soruşturma konusu ürünün genel ithalatı, 2020 yılında, Covid-19 salgınının küresel etkilerinin iç piyasaya da yansımaları sonucunda arz ve talep dengesinde bir miktar dengesizliklere neden olmuştur. Özellikle bu dönemin ilk yarısında, düz cam tüketimi, çevre ülkelerde olduğu gibi ülkemizde de azalmıştır. Ürünün genel ithalatı, 2021 ve 2023 yıllarında miktar ve değer bakımından artış kaydetmiştir. 2024 yılının dönemsel verilerinde ise, düz cam ithalatının azaldığı, ortalama birim fiyatın ise yükseldiği görülmektedir. İran menşeli ürünün ithalatı ise, 2021 yılında bir önceki yıla oranla yaklaşık 6 kat artarak önemli artış göstermiştir. 2021 ve 2022 yıllarında ülkemize düşük birim fiyat ile tedarik sağlayan İran'ın, ithalat yaptığımız tüm ülkeler içerisindeki payı %32 ve %18 oranlarıyla en fazla ithalatın yapıldığı ülke konumuna gelmiştir. 2023 yılında bir miktar azalarak 5 inci sıraya gerilemiş olsa dahi, ithalat düşük birim fiyat ile seyretmeye devam etmiştir. İran'dan ortalama ithal birim fiyatı gerek genel ortalama birim fiyatlarının gerekse yerli üreticilerin yurt içi satış fiyatlarının oldukça altında kalmaktadır. Mevcut en güncel görünümü veren 2024 yılının dönemsel verilerinde, korunma önlemine rağmen, İran menşeli ithal ürünlerin, maliyet ve diğer avantajlar sayesinde elde ettiği fiyat rekabeti üstünlüğünün ülkemiz piyasasında düz cam tüketiminde önemli yer tuttuğu tespit edilmiştir. İran menşeli düz cam, iç piyasasındaki artan kapasite ve arz fazlası gibi nedenlerle konum olarak en yakındaki ülke olan ülkemize yönelmeye devam etmekte, bu durum, önlem süresinin uzatılmaması halinde, önleme rağmen dönem dönem yükselen İran menşeli ürünlerin ithalatının yükselme hızının daha da artma olasılığına işaret etmektedir. Yerli üretim göstergelerinde ise, yerli üreticilerin üretim yurt içi ve yurt dışı satış miktarının, 2021 yılında önemli artış kaydettiği görülmüştür. 2021 ve 2022 yılları içerisinde yerli üreticilerden X'ın soğuk tamiri tamamlanan hatlarının ve yeni hattının devreye alınması ile yerli üreticilerin toplam kapasitesinin X tonun üzerinde gerçekleştiği görülmektedir. Bu itibarla, yerli üreticilerin soruşturma döneminde toplam X ila X ton seviyesinde seyreden yurt içi talebi karşılama kabiliyetine sahip olduğu görülmektedir. Ayrıca, International Trade Center (ITC) verilerine göre, soruşturma konusu üründe, İran'ın Türkiye'ye gerçekleştirdiği ihracatın toplam ihracatı içerisindeki payının 2020, 2021, 2022 ve 2023 yıllarında sırasıyla %10, %23, %21 ve %12 şeklinde paya sahip olduğu görülmektedir. Diğer yandan, korunma önleminin yerli sanayi dalı açısından etkilerinin ekonomik göstergelerdeki kârlılığa belirli ölçülerde yansıdığı görülmüş ve yerli üreticiler rekabetçi pazara uyum sağlamak amacıyla çeşitli çalışmalara başlamış ve yatırım planları yapmış, bunların bir kısmını ise hayata geçirmişlerdir. Bu bakımdan, korunma önleminin süresinin uzatılmaması halinde yerli üreticiler tarafından sürdürülmekte olan yüksek maliyetli kapasite artışının ve ileri teknolojiyle üretim sağlayan yeni hat yatırımlarının sekteye uğraması söz konusu olup, sürdürülen projeler yoluyla, düz camın farklı model ve konseptlerde ürün arzını arttırarak inşaat, mobilya, otomotiv, beyaz eşya sektörlerinin taleplerine cevap verebilme stratejisi zarar görecektir. Sonuç olarak, İran menşeli düz cam ithalat miktarının soruşturma dönemi içerisinde özellikle belli yıllarda yüksek oranlı artış göstermesi ve daha ucuz ithal ürünlerin piyasaya girmesi, yerli üreticilerin giriştiği yatırımların sonuç vermesi için zamana ihtiyaç olması nedenleriyle, mevcut korunma önleminin ciddi zararı önlemek veya gidermek için gerekli olmaya devam ettiği tespit edilmiştir. 7. SONUÇ Soruşturma dönemi içerisinde, özellikle 2021 yılında önemli artış kaydeden düz cam ithalatı, izleyen yılda azalsa da 2023 yılında tekrar artış kaydetmiştir. 2024 yılı sonrası getirilen yasal düzenleme ile %5 oranında ilave gümrük vergisinin yürürlüğe girmesi ile belirtilen yılın ilk 9 aylık döneminde bir önceki döneme göre düşen ithalat miktarının halen önemli paya sahip olması dikkat çekmektedir. Öte yandan, önlemin kalkması halinde İran menşeli ürünlerin, bu ülkenin iç piyasasındaki artan kapasite ve arz fazlası gibi nedenlerle konum olarak en yakındaki ülke olan ülkemize yönelmeye devam edeceği düşünülmektedir. İran menşeli ürünlerin gerek tüm ülkelerden gerçekleşen ortalama ithal birim fiyatlarının gerekse yurt içi satış fiyatlarının oldukça altında kalması neticesinde ortaya çıkan fiyat rekabeti üstünlüğü yerli üretimi tehdit eden önemli bir faktördür. Ayrıca, dünya ihracatında 3 üncü sırada yer alan İran'ın, Türkiye'ye gerçekleştirdiği ihracatın toplam ihracatı içerisindeki payı 2021 ve 2022 yıllarında %23 ve %21 olarak gerçekleşmiştir. Diğer taraftan, İran'dan ülkemize yapılan ihracatın birim fiyatları, diğer ülke ihraç birim fiyatlarının altında kalmaktadır. Bu bağlamda, 2015 yılından beri uygulanmakta olan korunma önleminin de etkisiyle meydana gelen olumlu gelişmelerin ve yerli üreticilerin yatırım çalışmalarının devamı bakımından mevcut önlemin süresinin uzatılması önem kazanmaktadır. Soruşturma dönemi içerisinde, 2021 yılında İran ithalat miktarının önemli ölçüde yükselişe geçmesi, ortalama ithal birim fiyatlarının düşük seyretmesi, yerli üreticilerin ileri teknoloji üretim ve kapasite artışına yönelik giriştiği yatırımların tamamlanması için zamana ihtiyaç olması nedenleriyle, mevcut korunma önleminin ciddi zararı önlemek veya gidermek için gerekli olmaya devam ettiği tespit edilmiştir. Sonuç itibariyle, soruşturma konusu ürünün İran menşeli olanlarının ithalatında uygulanmakta olan korunma önleminin süresinin uzatılması için gerekli şartların oluştuğu değerlendirilmektedir. Bu çerçevede, İran menşeli düz cam ithalatında uygulanmakta olan korunma önleminin süresinin 3 yıl daha uzatılması ve mevcut korunma önleminin dönemler itibarıyla liberalize edilerek aşağıdaki tabloda belirtilen şekilde uygulanmasının yerinde olacağı değerlendirilmektedir. GTİP ÜRÜNÜN TANIMI EK MALİ YÜKÜMLÜLÜK 1. Dönem (12/12/2024 -11/12/2025) 2.Dönem (12/12/2025 - 11/12/2026) 3.Dönem (12/12/2026 -11/12/2027) 70.04 Çekme ve üfleme cam (plakahalinde), absorblayıcı (emici) veya yansıtıcı ya da yansıtıcı olmayan bir tabakası olsun olmasın, fakat başka şekilde işlenmemiş): 36 ABD Doları/Ton 35 ABD Doları/Ton 34 ABD Doları/Ton 70.05 Float cam ve yüzeyi taşlanmış veya parlatılmış cam (plakalar halinde) absorblayıcı (emici) veya yansıtıcı ya da yansıtıcı olmayan bir tabakası 'olsun olmasın, fakat başka şekilde işlenmemiş: 70.06 70.03, 70.04 veya 70.05 Pozisyonlarındaki camların bombelendirilmiş, kenar işlemeli, aşındırılmış, delinmiş, emaye baskı uygulanmış veya başka şekilde işlenmiş, fakat diğer malzemelerle çerçevelenmemiş veya donatılmamış olanlar: GENEL İTHALAT TABLOSU 70.04, 70.05, 70.06 Ton (Net) Dolar Değeri 2020 2021 2022 2023 2023-9 2024-9 2020 2021 2022 2023 2023-9 2024-9 Çin 35.670 21.954 47.730 163.253 143.073 24.527 19.775.207 21.782.251 43.934.853 94.052.257 79.201.988 32.233.018 Rusya Fed. 46.005 31.084 51.077 50.060 39.526 27.697 15.691.415 15.732.078 27.240.671 22.211.397 17.711.934 11.241.129 Bulgaristan 67.966 76.485 37.079 42.007 35.301 8.931 23.688.453 24.396.084 16.565.439 19.815.735 16.421.501 4.873.182 Pakistan 738 245 8.877 22.941 17.787 207 194.627 103.074 3.654.162 6.865.000 5.527.981 70.699 Belçika 23.708 35.163 30.143 22.751 16.925 24.083 16.764.633 24.659.997 27.142.399 19.959.622 15.943.665 16.897.967 İran 21.355 125.093 62.219 21.672 19.219 7.268 5.080.768 45.747.718 29.024.421 8.221.560 7.415.986 2.332.827 Mısır 13.432 5.971 1.507 19.943 14.525 10.637 3.865.801 3.176.031 1.213.407 7.203.902 5.627.739 3.230.606 Azerbaycan - 8.594 10.482 19.565 11.117 37.888 2.859.538 4.630.659 6.352.549 3.774.441 11.884.807 Almanya 11.725 17.194 17.739 11.226 8.413 7.745 25.347.728 34.587.257 35.940.796 32.612.269 25.783.586 15.148.777 Polonya 2.725 3.542 5.741 6.721 4.922 3.094 2.519.212 3.281.480 6.745.432 8.897.406 6.632.770 3.696.856 ABD 6.878 18.172 21.962 6.173 5.740 1.311 4.627.109 10.137.774 13.655.393 4.671.099 4.177.099 1.332.812 Malezya 101 0 - 5.318 4.445 9.368 35.347 154 - 1.891.750 1.584.529 8.412.838 S.Arabistan 29.453 113 50 4.812 3.806 269 7.044.734 26.475 51.136 1.897.505 1.567.685 94.387 Diğer 44.653 42.125 43.252 22.322 15.458 28.791 30.971.879 34.489.153 44.742.758 25.218.599 19.241.837 22.397.021 G.Toplam 304.409 385.733 337.858 418.763 340.255 191.814 155.606.913 220.979.064 254.541.526 259.870.650 210.612.741 133.846.926 EK-2: TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELER Gösterge Birim 2020 2021 2022 2023 2023(1-9) 2024(1-9) Tüketim Endeks 100 120 117 111 100 95 İthalat Ton 304.409 385.733 337.858 418.763 340.255 191.814 İran menşeli ithalat Ton 21.355 125.093 62.219 21.672 19.219 7.268 İthalat piyasa payı Endeks 100 120 117 111 100 95 İran piyasa payı Endeks 100 489 249 92 100 40 Üretim Endeks 100 130 145 124 100 111 Yurt içi satışlar Endeks 100 118 119 103 100 111 Yurt dışı satışlar Endeks 100 155 174 143 100 142 Kapasite Endeks 100 112 130 122 100 107 KKO Endeks 100 116 112 101 100 104 İstihdam Endeks 100 96 110 105 100 93 Verimlilik Endeks 100 136 133 117 100 119 Stoklar Endeks 100 113 225 272 100 122 Kârlılık Endeks 100 218 137 117 100 53 [1] 1964 Sayılı Cumhurbaşkanı Kararı (31/12/2019 tarihli ve 30995 sayılı 3. Mükerrer Resmî Gazete) [2] 8044 Sayılı İthalatta İlave Gümrük Vergisi Uygulanmasına İlişkin Kararda Değişiklik Yapılmasına Dair Karar ( 31.12.2023 tarih ve 32416 sayılı 3. Mükerrer Resmî Gazete) [3] 12/11/2015 tarihli ve 29530 sayılı Resmî Gazete' de yayımlanmıştır. [4] 11/12/2018 tarihli ve 30622 sayılı Resmî Gazete' de yayımlanmıştır. [5] İthalatta Gözetim Uygulanmasına İlişkin Tebliğ (No: 2020/1) (22/2/2020 t. ve 31047 s. R.G.) [6] İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin Tebliğ (No: 2017/35) (23.12.2017 t. 30279 s. R.G.) [7] https://www.daka.org.tr/panel/files/files/yayinlar/Iran_Genel_Gorunum.pdf [8] https://kavehglass.com/?page_id=8270&lang=en