Vergi tecilinde çok zor durumun tespiti (1983-31) (Mülga)

T. C. GÜMRÜK VE TEKEL BAKANLIĞI Kontrol Genel Müdürlüğü SAYI: Teş.ve Ert. Şb.Md. 41616/1983-31 Ankara KONU: Vergi Tecilinde çok 27 Ocak 1983 Zordurum tespiti Hk. 2000/50 Genelgede ilgi tutulmuştur. 2006/62 Sayılı Genele ile YÜRÜRLÜKTEN KALDIRILMIŞTIR. GENELGE 31 İLGİ : 36872/1982 - 217 sayılı, 10.9.1982 tarihli genelge. İlgide kayıtlı genelgemizde; 6183 sayılı Âmme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 48 inci maddesine istinaden tecil isteminde bulunan mükelleflerin Gümrüklerce tahakkuk ettirilen gümrük vergi ve resimlerini def'aten ödemesi halinde ÇOK ZOR duruma düşüp, düşmeyeceği hususunun tetkiki yolunda yapılacak işlemler ve genelgenin 7 inci maddesi ile de; Başmüdürlüklerce gönderilen ÇOK ZOR durum tesbit raporlarının rapor içindeki ve eklerindeki bilgilere göre merkezde oluşturulacak hey'et tarafından bir kez daha incelenerek uygunluğu görüldüğü takdirde işleme konulacağı belirtilmişti. Ancak, Başmüdürlüklerce düzenlenip Merkeze gönderilen raporların tetkikinde bazı Başmüdürlüklerce ÇOK ZOR DURUM tesbitlerinin konulan prensiplere uygun bir şekilde yapılmadığı veya noksan yapılmak suretiyle fuzuli yazışmalara sebebiyet verildiği, ayrıca Başmüdürlüklerde oluşturulan komisyonların düzenledikleri ÇOK ZOR DURUM raporlarında firmanın çok zor durumda olup olmadığının tespitine dair yapılan hesaplamalarda ve bu incelemelerde yapılması gereken finansman ve likidite analizlerinde bir yeknesaklık bulunmadığı müşahade edilmiştir. ÇOK ZOR DURUM tesbitlerinin yapılması sırasında yukarıda belirtilen aksaklıkların giderilmesi, yapılan hesaplamalarda ve Rasyo Analizleri usullerinde bir yeknesaklık sağlanması amacıyla; 1. Tecil talebinde bulunan hakiki veya hükmü şahsın ÇOK ZOR . durumda olup olmadığının tetkik Gümrükler Başmüdürlükleri bünyesinde oluşturulacak hey'et tarafından yapılacaktır. 2. Bu heyet en az üç kişiden oluşacak, hey'et bizzat Başmüdür yokluğu halinde kendisine vekalet eden kişi tarafından seçilecek ve hey'et Başkanı en az bir Şube Müdürü olacaktır. 3. ÇOK ZOR DURUM tesbitleri Bakanlığımdan alınacak talimata istinaden, ALTI AYDA BİR olmak üzere yılda en az iki kere yapılacaktır. (Başmüdürlükler Bakanlığımdan talimat almadan, vergi mükelleflerinin istekleri üzerine resen ÇOK ZOR DURUM tesbiti yapamazlar). 4. Gümrüklerce tahakkuk ettirilen Gümrük Vergi ve resimlerini ödemiyecek durumda olduklarını beyanla Bakanlığımdan 6183 sayılı Kanunun 48 inci maddesine göre tecil talebinde bulunan mükelleflerin ÇOK ZOR DURUM tesbiti sorulduğunda, ilgilinin; a. Kasa ve Banka hesaplarındaki mevcutlar, b. Son üç ay içerisindeki kasa ve Banka hesabı hareketleri, c. Bir önceki yıla ait vergi dairesince onaylı kat'i Blanço, Kâr - Zarar cetveli ile son üç aylık mizanları, d. Kısa veya uzun vadeli borçları ile tahsili çok yakın senetli alacaklar ve diğer kısa vadeli alacakları, e. Kısa dönemde nakte çevrilebilecek diğer menkul kıymetleri, f. Şirket Sermayesi, g.Üretilen mal hareketleri, h.Tecili talep edilen vergilere ait malın sipariş tarihinin, ayrıca sipariş tarihi ile tecil istendiği tarih arasında mükellefi COK ZOR duruma düşürecek olayların neler olduğu, Muhasebe kayıtları ve defterleri üzerinde incelenecek, sadece mükelleflerin verecekleri özel bilgilerle yetinilmiyecektir 5. Komisyonlar tarafından düzenlenen COK ZOR DURUM raporlarında, tecil talebinde bulunan işletmenin çok zor durumda olup olmadığının tesbiti için yapılan hesaplamalarda ve likidite Analizlerinde aşağıda belirtilen ve genellikle faaliyet rasyoları olarak tanımlanan oranlar kullanılacaktır. Likidite Analizlerinde kullanılan Likidite oranlarını üç grupta toplamak mümkündür. A. Cari Oran = Döner Değerler Kısa vadeli Borçlar B. Likidite Oranı = Kasa + Alacaklar + Serbest Menkul Değerler Kısa Vadeli Borçlar C. Nakit Oranı = Kasa + Bankalar + Serbest Menkul değerler Kısa Vadeli Borçlar A. Cari Oran: Cari oran, cari aktiflerin yani döner değerlerin kısa süreli borçlara bölünmesi suretiyle hesaplanır, Cari Oran hesaplamasında .amaç, işletmenin kısa vadeli borçların ödeme kabiliyetini ölçmek ve net işletme sermayesinin yeterli olup olmadığını ortaya koymaktır. Cari oranın (1/1) veya (% 100) ün altında bulunması işletmenin ödeme gücünün;yeterli .olmadığını gösterir. Cari oranın hesaplanmasında; tahdidi olmamakla beraber aşağıda belirtilen değerler dikkate alınacaktır. 1. Döner Değerler (Cari Aktifler) a. Para mevcudu : aa. Kasa. bb. Bankalar b. Tahviller c. Alacaklar aa. Senetli alacaklar, bb. Senetsiz alacaklar, cc. Ortaklardan veya işletme sahibinden alacaklar, dd. Diğer alacaklar. d. Emtia mevcudu (Stoklâr) : aa. Mallar. bb. Ham ve yardımcı maddeler, cc. Yarı mamuller, dd. Mamuller. II. Kısa vadeli Borçlar : . a. Banka borçları, b. Gerçek ve Tüzel kişilere olan borçlar: aa. Senetli borçlar, bb. Senetsiz borçlar; cc. Müşteri avansları ve diğer borçlar, c. Ortaklara veya işletme sahibine olan borçlar. Ancak yapılacak hesaplamalarda işletmenin mal varlığının hemen nakte çevrilmesi olanağı yoksa bu değerler cari aktiflerden (Döner Değerler) düşülmek suretiyle hesaplama yapılacaktır. B. Likidite oranı, Likidite orânı : Para ve kolaylıkla paraya çevrilen kıymetlerin (atacaklar ve serbest menkul değerler) kısa vadeli borçlar toplamına bölünmesi suretiyle hesaplanacaktır. (Bu rasyonun (1/1) olması işletmenin kısa vadeli borçlarının tamamının nakit veya suretle nakde çevrilebilir kıymetlerle karşılanabileceğini gösterir) C. Nakit Oranı : Nakit oranı, para ve para benzerlerinin, kısa vadeli borçlara bölünmesi suretiyle hesaplanacaktır. 'Para ve para benzerlerine kasa Bankalardaki vadesiz mevduat ve her an piyasada satılabilecek menkul kıymetler dahil bulunmaktadır. Nakit oranının, (1/1) veya yüksek olması işletmenin kısa vadeli borçlarının tamamını para ve para benzerleri ile karşılıyabileceğini, (1/1) in altına düşmesi halinde ise, işletmenin kısa vadeli borçlarını para ve para benzerleriyle karşılıyamıyacağını gösterir. D. Tecil talebinde bulunan işletmenin rasyoları; a. İşletmenin bir önceki yıl sene sonu bilançosuna göre: - Cari Oranı - Likidite Oranı - Nakit Oranı b. işletmenin; aa. Son üç aylık mizanlardan ilk ay mizanına göre, - Cari Oranı - Likidite Oranı - Nakit Oranı bb. Son üç aylık mizanlardan ikinci ay mizanına göre, - Cari Oranı - Likidite Oranı - Nakit Oranı cc. Son üç aylık mizanlardan üçüncü ay mizanına göre, - Cari Oranı - Likidite Oranı - Nakit Oranı hesap dönemlerine göre ayrı ayrı hesaplanacaktır. E. Vergi tecili talebinde bulunan bir işletme hakkında analizler yapılırken işletmenin finansman durumu diğer bir ifade ile mali yapı ve borçlanma gücünün de bilinmesi gerekmektedir. Mali yapı analizleri işletme varlıklarının ne miktarının iç sermaye ile ne miktarının dış kaynaklarla karşılandığını gösterir. Mali yapı analizleri yapılırken işletmenin; aşağıda belirtilen rasyolardan. a. Borçlarının, aktif toplamına oranı, b. Özsermayenin, aktif toplamına oranı. c. Özsermayenin, kısa ve uzun vadeli borçları toplamına oranı, e. Kısa vadeli borçların, kaynaklar toplamına oranı, f. Uzun vadeli borçların, kaynaklar toplamına oranı, en az bir veya ikisi hesaplanarak ÇOK ZOR DURUM tesbitlerinde gözönünde bulundurulacaktır. F. Özellikle Gümrükler Başmüdürlüklerince yapılan ÇOK ZOR DURUM tesbitlerinde tecil talebinde bulunan gerçek ve tüzel kişinin borç ödemede hüsnüniyet ilkesine uyup uymadığı. diğer bir ifade ile borçlunun daha önce aldığı tecilli vergi borcunu veya gümrük idaresine olan diğer vergi borçlarını süresinde ödeyip ödemediği de araştırılacak, duruma göre raporda bu hususta değerlendirilecektir. G. Başmüdürlüklerde teşekkül ettirilen hey'etler düzenliyecekleri COK ZOR DURUM raporlarında yukarıda belirtilen bilgileri madde madde ve rakamlarla göstereceklerdir. 6. Tecil talebinde bulunan kuruluşun 6224 sayılı[1] Yabancı Sermayeyi Teşvik Kanununa göre kurulup kurulmadığı, varsa yabancı sermayenin işletmedeki ortaklık yüzdesi raporlarda mutlak surette belirtilecektir. 7. Yapılan COK ZOR DURUM tesbit raporlarına Başmüdürlükçe, hey'etçe incelemeye esas tutulan kat'i Blanço Kâr - zarar cetveli ve son 3 aylık mizan fotokopileri ile tecil talebinde bulunan şahsın Bankalardaki mevduat durumunu gösterir tastikli belge fotokopileri eklenerek, bizzat Başmüdür. yokluğu halinde Başmüdür vekili tarafından imzalanacak bir yazı ekinde Bakanlığım Kontrol Genel Müdürlüğüne gönderilecektir. 8. Başmüdürlüklerce gönderilen COK ZOR DURUM tesbit raporları rapor içindeki ve eklerindeki bilgilere göre Merkezde oluşturulacak hey'et tarafından bir kez. daha incelenerek uygunluğu görüldüğü takdirde işleme konulacaktır. 9. Hey'etler arasında görüş ayrılığı bulunduğu takdirde tüm bilgi ve belgelere göre mahallinde müştereken inceleme yapılarak nihai rapor hazırlanacaktır. Bilgi alınmasını ve uygulamanın yukarıdaki bildirişe göre yapılmasını tereddüt halinde durumun Merkezden (Kontrol Genel Müdürlüğü) sorulmasını ve ilgide kayıtlı genelgenin yürürlükten kaldırıldığının bilinmesini önemle rica ederim. [1] 4875 sayılı kanun ile yürürlükten kaldırılmıştır.