Merkez Bankası-İthalatlarda Bankalarca Yapılan İşlemler (Mülga) (1996-YB-9)

TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI ANONİM ŞİRKETİ ANKARA, 16 ŞUBAT 1996 DIŞ TİCARET GENEL MD. İthalat Müdürlüğü Genelge No: Yb.96/9 İlgi: 5 Ocak 1996-96/1 tarih ve sayılı genelgemiz. İthalat işlemleri ile ilgili olarak bankalarca yapılacak uygulamaya ilişkin ilgide kayıtlı genelgemizin yerine, uygulamadaki tereddütler de dikkate alınarak yeniden değişir sayfalı olarak düzenlenen genelgemiz ilişikte gönderilmektedir. Buna göre işlem yapılmasını teminen şubelerinize talimat verilmesini rica ederiz. Saygılarımızla, 2003/YB-42 genelge ile YÜRÜRLÜKTEN KALDIRILMIŞTIR. DIŞ İLİŞKİLER GENEL MÜDÜRLÜĞÜ DIŞ TİCARET MÜDÜRLÜĞÜ TÜRK PARASI KIYMETİNİ KORUMA MEVZUATININ "İTHALATA İLİŞKİN HÜKÜMLER" UYGULAMASI İ Ç İ N D E K İ L E R I- GENEL ESASLAR: II- ÖDEME ŞEKİLLERİ: 1- Akreditifli Ödeme 2- Vesaik Mukabili Ödeme 3- Mal Mukabili Ödeme 4- Kabul Kredili Ödeme 5- Peşin Ödeme 6- İthalat Bedellerinin Mal ve Hizmet İhracı Bedelleri ile Mahsuben Ödenmesi ve Özel Takas 1) Mahsuben Ödeme 2) Özel Takas 7- Bağlı Muamele 8- Bedelleri Döviz Kredilerinden Karşılanan İthalat III- DİĞER HUSUSLAR 1) İthalat Bedelinin, İhracatçının Türkiye'deki "Döviz Tevdiat veya Türk Lirası Mevduat Hesabı"na Yatırılarak Ödenmesi 2) Komisyonculuk Bedellerinin Döviz veya TL Olarak İthalat Bedellerinden Mahsubu 3) Hesap Kapatmayanlar Hakkında Yapılacak İşlem 4) İthalat Hesaplarının Terkini 5) Mücbir Sebep Halleri ve Tevsik Şekilleri 6) Esas ve/veya Usullere Uymayan Bankalar Hakkında Yapılacak İşlemler 7) Bankalarca Üçüncü Ülkeler Üzerine Açılacak Akreditifler EKLER EK:I Kapatılmayan İthalat Hesapları İçin Kambiyo İhbar Mektubu Örneği İthalat bedelleri, uluslararası kurallar ile bankacılık teamüllerine, alıcı ve satıcı arasındaki sözleşmeye göre aşağıdaki esas ve usuller çerçevesinde banka ve özel finans kurumlarının kendi kaynaklarından veya döviz tevdiat hesaplarından ya da mal veya hizmet ihracı bedelinden mahsup (takas) edilmek suretiyle Türk Parası veya döviz olarak ödenir. Kısaltmalar: - TPKK : Türk Parasının Kıymetini Koruma - Banka: Banka ve Özel Finans Kurumu - GB : Gümrük Beyannamesi - DSB : Döviz Satım Belgesi - DAB : Döviz Alım Belgesi - TPTB : Türk Parası Transfer Belgesi - DTH : Döviz Tevdiat Hesabı - DFİF : Destekleme ve Fiyat İstikrar Fonu I- GENEL ESASLAR: 1) İthalat işlemleri, 95/7606 sayılı İthalat Rejimi Kararına ilişkin İthalat Yönetmeliğinin 3. maddesinde belirtilen nitelikleri haiz gerçek veya tüzel kişiler tarafından yapılabilir. 2) İthalatı yapılabilecek mallar ile bu mallara ilişkin kayıt ve şartlar 30 Aralık 1995-22509 ve 31 Aralık 1995-22510 (Mükerrer) tarih ve sayılı Resmi Gazetelerde yayımlanan 95/7591 ve 95/7606 sayılı Kararlarda açıklanmış olup ithalatçılar gerekli bilgileri 29 Aralık 1995-22508 tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Gümrük Yönetmeliğinin 15. maddesi gereğince gümrük idarelerinden de öğrenebilirler. 3) Bankalarca "ithal müsaadesi" düzenlenmesi uygulaması 95/7606 sayılı karara göre kaldırılmış olup yeni ithalat mevzuatına göre ithal işlemleri gümrük idarelerinde başlar ve sonuçlandırılır. 4) İthalatçılar, bankalara sadece mal bedellerinin ödenmesi ve TPKK hakkındaki mevzuata göre bankalarca takibinin yapılması gereken ithalat hesaplarının kapatılması için müracaat ederler. 5) İthalat hesaplarının takibi ve kapatılması bankalarca yapılır. i- Bedellerin ödenmesine ilişkin kayıtlar (DSB, TPTB, DTH'den transferler, mahsuben ödemelerde düzenlenen DAB ve DSB) ile malın fiilen ithal edildiğine ilişkin gümrükçe tasdikli GB'nin yükümlü nüshası aslının bir araya gelmesi halinde TPKK hakkındaki mevzuata göre ithalat hesabı kapatılmış sayılır ve GB üzerine transfere ve hesap kapatmaya ilişkin not konulur. Hesabın kapatılmasını müteakip DSB veya TPTB ile GB'nin bir fotokopisi nezdlerinde saklanır.1 Genelge YB-96-9 a yorum İthalatçı tarafından GB'nin ibraz edilmemesi halinde ithalat hesabı kapatılamayacağından, bankalar tarafından ilgili kambiyo müdürlüğüne bildirim yapılır. Ancak Milli Savunma Bakanlığı, Genel Kurmay Başkanlığı, Kuvvet Komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı, Sahil Güvenlik Komutanlığı, Milli İstihbarat Teşkilatı Müsteşarlığı, Emniyet Genel Müdürlüğü ve Olağanüstü Hal Bölge Valiliği veya bu kuruluşlarca yetki verilen kurum ve kuruluşlar tarafından yapılacak ithalatta, adı geçen kuruluşların, fiili ithalatın yapıldığına dair yazılı beyanına istinaden söz konusu belge aranmaksızın ithalat hesabının kapatılması mümkündür. ii- İhracatçının satış sözleşmesine göre ibraz etmekle zorunlu olduğu fatura, konişmento, taşıma belgeleri, sigorta poliçesi, menşei şehadetnamesi, ekspertiz raporu gibi ticari belgeler, bankalar ile alıcı ve satıcı arasındaki özel hukuk ilişkisi ile ilgili olup TPKK hakkındaki mevzuata tabi değildir. iii- Bir GB konusu ithalatın bedelinin farklı ödeme şekillerine göre ödenmesi halinde hesap kapatma işlemi en son bedel transferinin yapıldığı ödeme şeklinin hesap kapatma esasları dahilinde yapılır. Ödeme şekillerinden biri mal mukabili ise diğer ödeme şekli için takibin yapılacağı tabiidir. 6) Ödenen mal bedeli, fiilen ithal edilen malın GB'den tespit edilecek değerinden 50.000 ABD doları veya eşiti döviz ya da TRL tutarından daha fazla ise bankaca hesap kapatılmaz ve ilgili kambiyo müdürlüğüne ihbar edilir. Malın değerinin ödenen tutardan fazla olması halinde ihbar yapılmaksızın hesap kapatılır. 7) Döviz satışlarında banka ve ithalatçı arasında mutabık kalınan serbest kurlar uygulanır. 8) Mal mukabili ödeme şekli dışında diğer ödeme şekillerinde, ithalatçıya ithal bedeli olarak döviz veya TRL üzerinden düzenlenmiş çek verilmez. Ancak, tamamı 50.000.- ABD Doları veya eşiti dövize ya da TRL tutarına kadar olan peşin ödemelerde, döviz veya TRL üzerinden düzenlenmiş çek verilebilir. 9) Teslim ve ödeme şekli ile bu hususlarda yapılacak değişiklikler, bankacılık uygulamalarına göre yeni teslim veya ödeme şeklinin şartlarına uygun olması kaydıyla alıcı ve satıcı tarafından serbestçe belirlenir. Ancak, Görünmeyen İşlemlere ilişkin Kambiyo Mevzuatı Müdürlüğümüzün 13 Ocak 2000 tarih ve 2000/YB-4 sayılı genelgesi eki Ek:3/a ve Ek:3/b'de belirtilen kamu kurum ve kuruluşlarının her türlü ithalatı için akreditif açtırma veya diğer ödeme şekillerine ilişkin döviz transfer talepleri FOB teslim şekline göre yapılacaktır (NATO ithalatı hariç). Navlun ve/veya sigorta içeren (CFR, CIF, CIP vb.) teslim şekli değişikliğine ilişkin taleplerde Dış Ticaret Müsteşarlığı İthalat Genel Müdürlüğünün izni aranır.2 Mal bedeli, navlun ve sigorta dahil 50.000 ABD doları (50.000 ABD doları dahil) veya eşiti dövize kadar olan teslim şekli değişikliğine ilişkin talepler Müsteşarlık izni aranmaksızın doğrudan bankalarca sonuçlandırılır.3 10) GB'nin 28 numaralı hanesine, ithalata aracılık eden bankanın adı ve şubesi ile ödeme şekli kaydedilir. 11) İthal konusu malların devredildiği kişilerin yukarıda 1.maddede belirtilen kişi olması kaydıyla (Akreditif amirinde değişiklik, konşimento veya diğer taşıma belgelerinin cirosu ve diğer ticari belgelerin devri suretiyle) fiili ithal tarihine kadar ithalatçı değişikliği yapılabilir. Mal bedelinin transfer tarihi ile fiili ithal tarihi arasında yapılan ithalatçı değişikliğinde, ilk ithalatçının, malları devrettiği ithalatçıyı, hesap kapatma süresinden önce bankasına bildirmesi zorunludur. 12) İthal işlemleri ithalat hesaplarının kapatılması tarihine (dahil) kadar yukarıda 1.maddede belirtilen kişilerden olması kaydıyla temsil yetkisini haiz kişilerce de yapılabilir. 13) İthal edilmeyen malların banka kaynaklarından ödenmiş bulunan bedellerinin, hesap kapatma süresinin bitiminden itibaren en geç 90 gün içinde yurda getirilerek bankalara satılması zorunludur. İthal bedelleri banka kaynağından ödenmiş olmayıp da - ihraç bedellerinin serbest kullanıma bırakılan en çok %30'luk tutarlarından veya - fatura veya istihkak raporları ile tevsik edilmek suretiyle hizmet ihracı bedelleri ile açılan DTH'dan ödenmiş olması halinde bu zorunluluk aranmaz. 14) İthalatçıların bankalarda açtıracakları döviz tevdiat hesaplarından ithalat bedellerinin ödenmesi mümkündür. Bu yoldan yapılacak ithalatta, döviz satım belgesi düzenlenmez. Bedelleri söz konusu hesaptan ödenen ithalatın yapılmaması nedeniyle geri getirilen dövizler ithalatçının talebine göre söz konusu hesaplara iade edilebilir. 15) Kabul kredili, vadeli akreditif ve mal mukabili ödeme şekillerine göre yapılacak ithalatta, mal bedeli ile birlikte veya GB ibraz edilmek suretiyle Görünmeyen İşlemlere İlişkin Hükümler çerçevesinde faiz transferi yapılabilir ve ödenen faiz tutarı GB'nin tarih ve numarası da belirtilmek suretiyle ilgili gümrük müdürlüğüne bildirilir. 16) Satış sözleşmesinde aşağıda açıklananlardan farklı bir ödeme şekli öngörüldüğü takdirde bu genelgemizde belirtilenlere ilişkin hükümler kıyasen uygulanır. II- ÖDEME ŞEKİLLERİ 1- Akreditifli Ödeme: Bankalar ithalatçılardan akreditif talimatını aldıktan sonra 5 iş günü içinde bu talimat ile uluslararası kurallar ve bankacılık teamüllerine uygun şekilde akreditif açarlar. Akreditif açılması talebi üzerine mal bedelleri nakden veya hesaben tahsil edildiği takdirde, henüz akreditif açılmamış olsa dahi döviz satışı yapılarak DSB düzenlenir. Satışı yapılan bu dövizler, ancak akreditif konusu ithalat bedellerinin ödenmesinde kullanılabilir. Bir başka ifadeyle banka ile ithalatçının anlaşması halinde, akreditif konusu ithalat bedelleri için akreditif açılması veya muhabir hesaplarının borçlandırılmış olması beklenmeksizin döviz satışı yapılabilir. İthalatçılar, bu ödeme şeklinde, muhabir hesaplarının borçlanmasını takip eden 180 gün içinde transferi yapan bankaya GB'yi ibraz ederek hesap kapatma talebinde bulunurlar. Bankalarca, GB ile DSB veya TPTB arasında uygunluğun sağlanması yönünde gerekli inceleme yapıldıktan sonra ithalat hesabı kapatılır. Ödemesi fiili ithalden sonra yapılan vadeli akreditifli işlemlerde hesap, GB'ye istinaden ödemeyi takip eden 180 gün içinde kapatılır. Akreditifli ödeme şeklinde bedelin bir kısmının malların fiili ithalinden sonra ödenmesinin şart edildiği durumlarda, hesap, nihai ödemeyi takip eden 180 gün içinde kapatılır. Bedeli banka kaynaklarından karşılanan akreditifin iptal edilmesi halinde serbest kurlardan döviz alım belgesi düzenlenmek suretiyle Türk Liraları ilgiliye ödenir. Döviz ile yapılacak ödemelerde döviz satışından sonra meydana gelecek kur değişikliği nedeniyle ilgililerden bir fark istenemez. 2- Vesaik Mukabili Ödeme: Vesaik mukabili ödeme şekline göre yapılacak ithalatta, sevk belgelerine istinaden yapılacak müracaat üzerine, bankalarca mal bedelinin tahsilini takip eden en geç ilk iş günü içinde TPTB veya DSB düzenlenerek transfer yapılır. İthalatçılar transferi müteakip 180 gün içinde transferi yapan bankaya GB'yi ibraz ederek hesabı kapattırmak zorundadırlar. 3- Mal Mukabili Ödeme: Bu ödeme şeklinde bankalarca ithalat hesabının takibi ve kapatılması zorunluluğu olmamakla birlikte firmalarca mal bedelinin transferi için GB ile bankalara müracaat edilmesi halinde, bedelin tahsilini takip eden en geç ilk iş günü içinde TPTB veya DSB düzenlenerek transfer yapılır. 4- Kabul Kredili Ödeme: Akreditifli, vesaik veya mal mukabili olmak üzere yapılabilecek kabul kredili ödeme şeklinde düzenlenecek poliçelerin vadeleri kabul tarihinden başlamak üzere herhangi bir süre ile sınırlı olmaksızın serbestçe belirlenir. Poliçe bedellerinin vadelerinde bankalarca transferini müteakip 180 gün içinde ithalat hesabı kapatılır. Kabul kredili işlemlerde yurt dışındaki alacaklısının talep veya kabul etmesi halinde poliçenin tabi tutulduğu esaslar dahilinde bononun da (promissory note) kabul edilmesi mümkün bulunmaktadır. 5- Peşin Ödeme: Peşin ödemeye ilişkin transfer talepleri, bankalarca talebi izleyen 5 iş günü içinde TPTB veya DSB düzenlenmek suretiyle sonuçlandırılır. İthalatçılar ödemeyi müteakip 180 gün içinde GB'yi ibraz ederek hesap kapatma talebinde bulunurlar. Sözleşme hükümlerine göre sözkonusu sürenin yeterli olmaması halinde, firmalarca ilgili Kambiyo Merciinden ek süre talep edilebilir. Bankalarca GB ile DSB veya TPTB arasında uygunluğun sağlanması yönünden gerekli inceleme yapıldıktan sonra ithalat hesabı kapatılır. 6- İthalat Bedellerinin Mal ve Hizmet İhracı Bedelleri İle Mahsuben Ödenmesi ve Özel Takas: 1) Mahsuben Ödeme: İthalat bedellerinin kısmen veya tamamen mal ve/veya hizmet ihracı bedeli dövizlerle mahsuben ödenmesi aşağıda açıklanan esas ve usuller çerçevesinde mümkündür. 1.1) İhracat bedellerinin fiili ihraç tarihinden itibaren 180 gün içinde muhabir hesaplarına alacak verilmiş olması ve mahsup talebinin de bu süre içinde yapılmış olması gerekir. 1.2) Hizmet ihracı bedellerinin tahsili zorunlu olmadığından bu bedeller için mahsup talebi herhangi bir süre ile sınırlı değildir. 1.3) Mal ve hizmet ihracı bedellerinin mahsuben ödenmede kullanılacak kısmının alışının yapılmamış (TL'na çevrilmemiş) olması şarttır. 1.4) Mahsuben ödemede kullanılabilecek azami döviz tutarı, ihracat bedeli dövizlerin alışı (fiktif döviz alım belgesi düzenlendiğinden) sebebiyle T.C.Merkez Bankası'na zorunlu döviz devrinden sonra kalan tutardır. Ancak, zorunlu döviz devri bankaların mükellefiyetinde olduğundan, ihracata aracılık eden bankaca kendi pozisyonundan süresi içinde bilahare ödenmesi kaydıyla ihraç bedelinin tamamının mahsuben ödemede kullanılması mümkündür. 1.5) İhracat bedeli dövizlerin fiili ihraç tarihinden itibaren 180 gün içinde tahsil edilerek Döviz Tevdiat Hesabına alınması halinde, bu dövizler 180. günün sonuna kadar mahsuben ödemede kullanılabilir. 1.6) İhracat bedelinin mahsuben ödemede kullanılabilecek tutarının ithalat bedelini karşılamaması durumunda, bakiye ithalat bedeli genel esaslar dahilinde ödenir. 1.7) Mahsup işleminde aynı kur üzerinden DAB ile DSB veya TPTB düzenlenir. 2) Özel Takas: Mal ve/veya hizmet ihraç ve ithalinde karşılıklı tarafların aynı gerçek veya tüzel kişiler olması halinde, mal ve/veya hizmet ihraç bedelleri ile mal ve/veya hizmet ithal bedellerinin herhangi bir para hareketi söz konusu olmaksızın kısmen veya tamamen birbiriyle takas (mahsup) edilebilir. Mal veya hizmet ihraç bedelleri ile mal ithal bedellerinin takas edilmesi talebinin; - mal ve/veya hizmet ihracatının önce yapılması halinde ihracat için fiili ihraç tarihinden itibaren ihracatla ilgili olarak belirlenen hesap kapatma süresi, hizmet ihraç bedelleri için ise hizmete ilişkin fatura ve/veya istihkak raporu tarihinden itibaren 180 gün içinde, - mal ithalatının önce yapılması halinde ise fiili ithal tarihinden itibaren 180 gün içinde bankalara yapılması gerekir. Hizmet ihracı bedelleri ile hizmet ithali bedellerinin takas talebi herhangi bir süreyle sınırlı değildir. Takas talebinde mal ithal ve ihracı için ithal ve ihraç hesabının kapatılmasına ilişkin belgeler, hizmet ithal ve ihracında fatura ve/veya istihkak raporunun ibrazı gerekir. Hesapların izlenmesi bakımından ithalat ve ihracat işlemleri aynı banka tarafından yürütülür. Bankalar, takasa tabi tutulan bedeller için TL olarak aynı kur üzerinden DAB ve TPTB düzenlerler. Bu belgelerde kayıtlı kur, düzenleme tarihindeki Bankamız döviz alış kurundan az olamaz. Aracı ihracatçı vasıtasıyla yapılan ihracatta, bağlı muamele kapsamında olmaksızın yurt dışındaki satıcı ve alıcının aynı gerçek veya tüzel kişi olması, ithalat ve ihracata ilişkin GB'lerde imalatçı ve ihracatçı firma ünvanlarının birlikte kayıtlı olması, mahsup işleminden yararlanacak firmanın imalatçı niteliğini haiz olduğunun (Sanayi Sicil Belgesi veya diğer belgelerle) tevsiki ve fiili ithal veya ihraç tarihinden itibaren 180 gün içinde mukabil ithalat veya ihracatın gerçekleştirilmesi kaydıyla imalatçı ve ihracatçıların yapacakları ithalat ve ihracata ilişkin mal bedelleri kısmen veya tamamen birbiriyle takas (mahsup) edilebilir. Bu durumda takasa tabi tutulan bedeller için TL olarak aynı kur üzerinden ihracatçı adına DAB, imalatçı adına TPTB düzenlenir. Malların ithalatı sırasında GB'de ilgililerce ödeme şeklinin "Özel Takas" olarak belirtilmesi halinde gümrüklerce, söz konusu GB'de belirtilen aracı bankaya bu ithalatla ilgili gerekli bilgi ulaştırılır. Bankalar, fiili ithal, fiili ihraç veya hizmet ihraç bedellerine ilişkin belge tarihinden itibaren yukarıda belirtilen süreler içinde firmanın yukarıda belirtilen belgelere istinaden yapacağı takas talebini sonuçlandırır. Mal ihracının takasa tabi tutulmayan kısmının tahsilinde genel esaslar uygulanır. Bankalarca, ithalatla ilgili olarak kendine ulaşan bilgiye istinaden fiili ithal tarihinden itibaren 180 gün içinde bir ihracat veya hizmet ihraç bedeli ile bu ithalatın takas edilmesi talebinde bulunulmazsa veya söz konusu bedeller ithalat bedeli tutarını karşılamaz ise söz konusu ithalat veya ithalatın karşılanmayan kısmı mal mukabili ödeme hükümlerine tabi tutulur. Takas konusu ihracata ilişkin GB'lerin alıcı firma prefinansmanı ve peşin dövizlerin tasfiye suretiyle kapatılmasında kullanılması mümkündür. 7- Bağlı Muamele: Gümrük Birliği'ne üye ülkeler dışında üçüncü ülkelerle yapılacak dış ticaret faaliyetlerinde gerektiğinde kullanılmak üzere, ithal edilen mal, hizmet ve teknoloji bedelinin mal, hizmet ve teknoloji ihracı ile karşılandığı, ithal veya ihraç fazlalığının döviz olarak tediye veya tahsil edildiği bu ödeme şeklinde uyulacak esaslar aşağıda açıklanmıştır. 7.1) İhracatçı firmanın üyesi olduğu veya bulunduğu bölgedeki İhracatçı Birliğinin izin belgesi aranır. 7.2) Firma izin belgesini alırken bağlı muameleyi hangi banka aracılığı ile gerçekleştireceğini beyan eder. İhracatçı Birliği, verdiği izin belgesinin bir örneğini beyan edilen bankaya gönderir. 7.3) Hesapların izlenmesi ve işlemlerin takibi bakımından ithalat ve ihracat işlemleri aynı banka tarafından yürütülür. 7.4) İthalat ve ihracatın İhracatçı Birlikleri tarafından verilen izin belgesindeki süre (ek süreler dahil) içinde gerçekleştirilmesi gerekir. 7.5) İhracatçı Birliklerince verilen süreyi (ek süreler dahil) takip eden 90 gün içinde ithalat ve ihracat hesabının kapatılmasını teminen aracılık eden bankaya müracaat edilmesi zorunludur. Birliklerce verilen izin belgelerinde ithalat ve ihracat bedelleri a) Türk Lirası olarak gösterilmişse DAB ve TPTB - ithalatın önce yapılması halinde mukabil ihracatın fiilen gerçekleştirildiği tarih itibariyle, - ihracatın önce yapılması halinde mukabil ithalatın fiilen gerçekleştiği tarih itibariyle, Türk parası üzerinden düzenlenir. b) Döviz olarak gösterilmiş ise, mukabil ihracat veya ithalatın fiilen gerçekleştirildiği tarih itibariyle serbestçe belirlenen alış kurundan TL'ye çevrilerek Türk Lirası üzerinden DAB ve TPTB düzenlenir. Uygulanacak kur, belgelerin düzenlenme tarihindeki Bankamız döviz alış kurundan daha az olamaz. Belgeler üzerine takas veya bağlı muameleye göre düzenlendiğine dair not konulur; fiili ihraç ve ithal tarihleri yazılır. 7.6) Bankalarca, ithalat ve ihracat hesaplarının İhracatçı Birliklerince verilecek izin belgesindeki süreyi takip eden 90 gün içinde kapatılması için başvurulmaması veya bu süre içinde ithalat ve/veya ihracatın gerçekleştirilmediğinin tesbiti halinde 10 iş günü içinde ilgili kambiyo müdürlüğüne ihbarda bulunulur. 7.7) Banka tarafından hesabı kapatılan veya kambiyo merciine ihbar edilen işlemler hakkında izin belgesini veren İhracatçı Birliğine 10 iş günü içinde bilgi verilir. 7.8) Bu ödeme şeklinde, gerek ithalatta gerek ihracatta düzenlenecek GB üzerine firmalarca bu işlemlere aracılık eden banka şubesinin ismi ile ödeme şeklinin "Bağlı Muamele" olduğu kaydedilir. 7.9) İhracat bedelinin verilen süreler içinde (ek süreler dahil) mal ile karşılanmayıp kısmen veya tamamen döviz veya Türk Lirası olarak tahsilinin öngörüldüğü durumlarda döviz olarak tahsil edilen kısım ilgililere serbest kurdan ödenir. Döviz alışının bu süreden sonra (ek süreler dahil) yapılması halinde ise ihracat bedelininin alışı serbest kur üzerinden yapılmakla birlikte alışın yapıldığı tarih ile bağlı muamele için verilen süre (ek süre dahil) sonundaki Merkez Bankası alış kurları arasında lehe oluşan fark DFİF'e aktarılmak üzere 10 iş günü içinde Merkez Bankası'na devredilir. İhracatın yapılmaması veya ihracatın ithalatın tamamını karşılamaması halinde ihracatla karşılanamayan kısma ilişkin ithalat mal mukabili ödeme olarak kabul edilir. 7.10) İhraç veya ithal bedellerinin kısmen veya tamamen hizmet veya teknoloji transferi ile ödenmesinin öngörüldüğü durumda ithalatçı veya ihracatçının düzenlediği fatura veya gerek duyulacak diğer belgelerdeki tutarlar esas alınır. 8- Bedelleri Döviz Kredilerinden Karşılanan İthalat: İthalat bedelleri Kambiyo Mevzuatı Müdürlüğümüzün Sermaye Hareketleri genelgesinde belirtilen esaslar çerçevesinde sağlanan kredilerden de karşılanmak suretiyle ödenebilir. Bu tür ithalatta ithalat hesapları, yurt dışındaki mali kuruluşca veya Türkiye'deki aracı bankaca ihracatçıya ödemenin yapıldığını tevsik eden belgeler ile ithalatın yapıldığını gösterir GB'nin ibrazı halinde döviz satım belgesi aranmaksızın kapatılır. III- DİĞER HUSUSLAR 1) İthalat Bedelinin, İhracatçının Türkiye'deki "Döviz Tevdiat veya Türk Lirası Mevduat Hesabı"na Yatırılarak Ödenmesi: İthal edilen malların bedelini teşkil eden tutarlar, yurt dışındaki ihracatçının veya bankasının talimatı üzerine, Türkiye'de bu ihracatçı adına açılan döviz tevdiat veya Türk Lirası mevduat hesabına yatırılmak suretiyle ödenebilir. Bu tutarlar döviz olarak itibar edilir. 2) Komisyonculuk Bedellerinin Döviz veya TRL Olarak İthalat Bedellerinden Mahsubu: İthalat işlemleri nedeniyle harice yapılan komisyonculuk (ticari vekillik, ticaret işleri tellallığı, simsarlık, acentalık, distribütörlük ve benzeri hizmetler dahil) hizmetleri karşılığı bedeller faturada veya mukavelede oranı veya tutarı gösterilmek kaydıyla ya da ihracatçının talimatı üzerine transfer edilecek mal bedelinden mahsuben tahsil edilerek ödenebilir. a) Komisyon bedellerinin Türk Lirası olarak ödenmesinin istenmesi halinde, - mal bedeli döviz olarak ödenecekse mal bedelinin tamamı (komisyon dahil) tutarında DSB ve komisyon bedeli için de aynı kur üzerinden DAB, - mal bedeli Türk parası ile ödenecekse mal bedelinin tamamı (komisyon dahil) üzerinden TPTB düzenleneceğinden, sadece komisyon bedeli için DAB (TRL olarak) düzenlenerek komisyoncuya ödeme yapılır. b) Komisyon bedellerinin döviz olarak ödenmesinin istenmesi halinde, döviz satışının mal bedelinin tamamı üzerinden (komisyon dahil) yapılmasını müteakip komisyon bedellerine tekabül eden döviz tutarı için aynı kurlardan DAB ve DSB düzenlenerek komisyoncusuna ödenir. 3) Hesap Kapatmayanlar Hakkında Yapılacak İşlem: 3.1) Bankalar, bedeli fiili ithalden önce ödenen veya ödeneceği taahhüt edilen ödeme şekillerinde ödemeyi takip eden l80 gün içinde GB'yi ibraz ederek hesabını kapatmayan ithalatçıları taahhütlü bir mektup göndermek veya elden teslim etmek suretiyle 10 iş günü içinde (Ek:I)'deki örneğe uygun şekilde ilgili kambiyo mercilerine bildirirler. Kabul kredili işlemlerde, poliçe vadesinde ithalatçılarca bedelin transferi için müracaatta bulunulmaması halinde ithalat hesabının takibi yapılmaz. Ancak, ithalatçılarca transfere müracaat edilmese de açılan akreditiften veya poliçenin banka kabülü veya avalinden dolayı bankalarca poliçe vadesinde transferi yapılan kabul kredili akreditifli ve kabul kredili vesaik mukabili işlemlerde ithalat hesabının takibi yapılır.4 3.2) Kambiyo mercileri, intikal ettirilen açık ithalat hesaplarının kendileri veya Hazine Müsteşarlığı tarafından kapatılması halinde, ilgili bankaya bilgi verirler. 4) İthalat Hesaplarının Terkini: 4.1) Her bir GB itibariyle mal değerinin transfer edilen bedelden 50.000 ABD doları veya eşiti dövize kadar noksan olması halinde ithalat hesapları (sigorta bedellerinden kaynaklanan noksanlıklar dahil) mücbir sebeplerin varlığı aranmaksızın bankalarca terkin edilmek suretiyle kapatılır. İthal müsaadesi düzenlenmek suretiyle başlamış sayılarak hesap kapatma süreleri yönünden de önceki mevzuata tabi tutulan ithalatta, her bir ithal müsaadesiyle ilgili işlem itibariyle 50.000 ABD doları veya eşiti dövize kadar açık ithalat hesapları da terkinen kapatılır.5 4.2) Bankalarca 91-32/5 sayılı Tebliğin 32.maddesinde yer alan mücbir sebep belgeleriyle birlikte 10 iş günü içinde mücbir sebep belgesinin aslı ve işlemin safahatını belirtir bir yazı ile kambiyo müdürlüklerine intikal ettirilen terkin talepleriyle ilgili l00.000 ABD doları veya eşiti dövize kadar açık ithalat hesapları kambiyo müdürlüklerince, 100.000 ABD doları veya eşiti dövizi aşan açık ithalat hesapları (yukarıdaki esaslar dahilinde kambiyo müdürlüklerine intikal ettirilenler) söz konusu mücbir sebepler veya haklı durumlar gözönünde bulundurulmak suretiyle Hazine Müsteşarlığınca terkin edilmek suretiyle kapatılır. 5) Mücbir Sebep Halleri ve Tevsik Şekilleri: 5.1) Mücbir sebep halleri: a) İthalatçı veya ihracatçı firmanın infisahı, iflası veya faaliyetlerini daimi olarak tatil etmesi, şahıs firmalarında firma sahibinin ölümü, b) Grev, lokavt ve avarya hali, c) Resmi makam ve yetkili mercilerimiz veya ihracatçı memleket resmi makamlarının karar ve işlemleri ya da muhabir bankaların muameleleri dolayısıyla ithalatın imkansız hale gelmesi, d) Tabii afet, harp ve abluka hali, e) Malların kaybı ve hasara uğraması veya imha edilmesi, f) İhtilaf nedeniyle dava açılması, 5.2) Mücbir sebep hallerinin tevsik şekilleri: (a ve f) halinin yetkili mercilerden, (b ve d) halinin, ihracatçının bulunduğu memleketin resmi makamlarından veya mahalli odaca tasdik edilmiş olmak kaydıyla satıcı veya ihracatçı firmadan (harp ve abluka hali hariç), (c) halinin resmi makamlarımızdan, ihracatçının bulunduğu memleketin resmi makamlarından veya muhabir bankalardan, (e) halinin ise sigorta şirketinden, uluslararası gözetim şirketlerinden veya ilgili ülke resmi makamlarından alınmış belgelerle tevsik edilmesi ve bu belgelerin en geç hesap kapatma süresi sonuna kadar bankalara ibraz edilmesi gerekmektedir. 6) Esas ve/veya Usullere Uymayan Bankalar Hakkında Yapılacak İşlemler: TPKK hakkındaki mevzuat ile İthalat Rejiminde belirtilen esas ve/veya usullere ithalatçılarca uyulmuş olmasına rağmen, bankalarca uyulmaması halinde, ithalatçıların hakları haleldar olmaz. Esas ve/veya usullere uymayan bankalar, hakkında Hazine Müsteşarlığı'nca gerekli işlemler yapılır. 7) Bankalarca Üçüncü Ülkeler Üzerine Açılacak Akreditifler: Bankalarca Türkiye dışındaki bir ülkeden diğer bir üçüncü ülkeye mal sevkiyatı için yurt içindeki veya dışındaki firmalar lehine üçüncü ülkeler (Serbest Bölgeler dahil) deki bankalar nezdinde uluslararası bankacılık teammüllerine göre bedelleri kendi kaynaklarından veya firmaların DTH'larından karşılanmak üzere akreditif açılabilir. 8-MÜEYYİDE UYGULAMALARI A- İthalattan Men Edilen Firmalar Hakkında Yapılacak İşlemler: Dış Ticarette Teknik Düzenlemeler ve Standardizasyon Rejimi mevzuatına aykırı hareketden dolayı ithalattan men edilen firmalarca, men edilme tarihinden başlamak üzere men süresi içinde yapılacak akreditif talepleri, peşin ve vesaik mukabili ödeme şekline göre yapılacak transfer talepleri ile kabul kredili işlemler için poliçe kabul veya avali talepleri kabul edilmeyecektir.(1) Ancak, ithalattan men edilen firmalar, Yatırım Teşvik Belgesi ve Dahilde İşleme İzin Belgesi kapsamındaki malların ithalatını gerçekleştirebileceklerdir.(1) Buna göre söz konusu firmaların ithalattan men süresi içinde yapacağı talepler, ithalatın yatırım teşvik belgesi kapsamında olduğu hususunda firmalarca verilecek yazılı beyana istinaden, dahilde işleme izin belgesi için ise herhangi bir yazılı beyan aranmaksızın doğrudan sonuçlandırılacaktır. Öte yandan men edilme tarihinden önce; ● açılmış akreditifli işlemler, ● malları çıkış ülkesinden ihraç edilmiş vesaik mukabili işlemler, ● çıkış ülkesinden ihraç edilmiş ve bu tarihten önce veya sonra fiili ithalatı gerçekleştirilmiş mal mukabili işlemler, ● açılmış kabul kredili akreditifli, malları çıkış ülkesinden ihraç edilmiş kabul kredili vesaik mukabili ve bu tarihten önce veya sonra fiili ithalatı gerçekleştirilmiş kabul kredili mal mukabili işlemlere ait poliçelerin kabul edilmesi veya poliçelere aval verilmesi veya bu işlemlere ilişkin transfer talepleri, ● peşin olarak dövizi satılmış işlemler sonuçlandırılabilecektir.6 B) İthalatı Müsteşarlık Müsaadesine Bağlanan Firmalar Hakkında Yapılacak İşlemler: Dış Ticarette Teknik Düzenlemeler ve Standardizasyon Rejimi mevzuatı uyarınca, ithalatları belirli bir süre için Dış Ticaret Müsteşarlığının müsaadesine tabi tutulan firmaların müeyyide süresi içinde yapacakları taleplerde, ithal konusu malın sözü edilen mevzuat kapsamı mal olmadığının firmalar tarafından yazılı olarak beyan edilmemesi halinde anılan Müsteşarlığın müsaadesi aranacaktır. Ek: I KAPATILMAYAN İTHALAT HESAPLARI İÇİN KAMBİYO İHBAR MEKTUBU ÖRNEĞİ T.C.BAŞBAKANLIK HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI .................................. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ .............................. KAMBİYO MÜDÜRLÜĞÜ Referans : İthalatçı Firma Adı : İthalatçı Firma Adresi : Vergi Sicil No : Ödeme Şekli : Teslim Şekli : Mal Cinsi : Fiili İthal Tarihi : Döviz Satım Belgesi Tarih, No : Döviz Satım Belgesi Tutarı : Poliçe Vadesi (Kabul kredili işlemler için) : Ödeme Vadesi (Vadeli akreditifli işlemler için) : Açık Hesap Tutarı : Açık Hesap Tutarı ABD Doları Karşılığı : Giriş Gümrük İdaresi Adı : Satıcı Firma Adı ve Adresi : AÇIKLAMA 1 HM'nin 5 Eylül 2002 tarih ve 57641 sayılı yazısı. 2 DTM'nın 29 Kasım 1996-58997 ve 9 Ocak 1997-1690 tarih ve sayılı yazıları. 3 HM'nin 5 Eylül 2002 tarih ve 57641 sayılı yazısı. 4 HM'nin 14 Temmuz 1999 tarih ve 50770 sayılı yazısı. 5 HM'nın 18 0cak 1996 tarih ve 2763 sayılı yazısı. 6 DTM Dış Tic.Stand.Gen.Md.nün 17 Temmuz 2001 tarih ve 45649 sayılı yazısı.