Merkez Bankası-32 Sayılı Kararın ihracatla ilgili Hükümleri (Mülga) (2002-YB-40)

TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI ANONİM ŞİRKETİ SERMAYESİ : TL. 25.000.000.000 İDARE MERKEZİ : A N K A R A İ D A R E M E R K E Z İ ANKARA, 16 NİSAN 2002 Cevaplarda şu işaretlerin tekrarını dileriz : B.02.2.TCM.0.09.00.04-27 2004/YB-43 Genelge ile YÜRÜRLÜĞÜ KALMAMIŞTIR. Tasarruflu Yazılar 1 2 DIŞ İLİŞKİLER GENEL MD. Dış Ticaret Müdürlüğü GENELGE NO.2002/YB-40 İlgi: 2 Şubat 1996 tarih ve 96/YB-5 sayılı genelgemiz. Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karar ile 91-32/5 Sayılı Tebliğin "İhracata İlişkin Hükümler"inin uygulanmasına dair esas ve usuller, ilgide kayıtlı genelgemizin yerine geçerli olmak üzere değişik sayfalı olarak yeniden düzenlenerek ilişikte gönderilmektedir. Buna göre işlem yapılmasını rica ederiz. TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI İDARE MERKEZİ Ek: 1 Genelge. SAİT SOYLU ZEKİ TÜRKSEVEN GENEL MÜDÜR YARDIMCISI MÜDÜR HŞ/KE1 DIŞ İLİŞKİLER GENEL MÜDÜRLÜĞÜ DIŞ TİCARET MÜDÜRLÜĞÜ TÜRK PARASI KIYMETİNİ KORUMA MEVZUATININ "İHRACATA İLİŞKİN HÜKÜMLERİ"NİN UYGULAMA TALİMATI 2002 GENEL ESASLAR 1 İHRACAT BEDELLERİNİN TAHSİL ŞEKİLLERİ 2 1- Akreditifli Ödeme 2 2- Vesaik Mukabili Ödeme 2 3- Mal Mukabili Ödeme 2 4.1- Kabul Kredili Ödeme 2 2- Vadeli Akreditifler 4 3- Eximbank Tarafından Sigorta Kapsamına Alınmış İhracat 5 4- Bedeli Garanti Edilmiş Mal Mukabili İhracat 5 5- Kredili İhracat 5 5- Peşin Ödeme 5 6- Alıcı Firma Prefinansmanı 13 7- Özel Takas 13 8- Bağlı Muamele 15 9- Faktoring 17 İHRACAT BEDELLERİNİN TAHSİL SÜRELERİ 18 1- Genel Esaslar 18 2- Tahsil Süreleri 18 3- Ek Süreler 20 4- Mücbir Sebep Halleri ve Tevsiki 21 İHRACAT BEDELLERİNİN TAHSİLİ 22 1- Genel Esaslar 22 2- Döviz Tevdiat Hesaplarından İhracat Bedeli Alışı 30 3- Süresi Dışında Tahsil Edilen İhraç Bedeli Dövizlere İlişkin Kur Farkları 32 4- Mücbir Sebep Hallerinde Kur Uygulaması 33 SERBEST KULLANIMA BIRAKILAN DÖVİZLER 34 İHRACAT BEDELİNDEN, İHRACATLA İLGİLİ GİDERLERİN MAHSUBU VEYA TRANSFERİ İLE İHRACATÇININ İTHAL ETTİĞİ MAL VE HİZMET BEDELLERİNİN ÖDENMESİ 35 1- Mahsup 35 2- Mahsuben ödeme 35 İHRACAT HESABININ KAPATILMASI 37 1- Genel Esaslar 37 2- İhracat Bedellerinin Tahsilinde ve İhracat Hesabının Kapatılmasında Sorumluluk 38 3- İhracat Bedelinin USD'den Farklı Bir Döviz Cinsinden Tahsili Halinde Yapılacak İşlemler 39 4- Kambiyo Müdürlüklerine Bildirim 39 TERKİN 40 MAL VE HİZMET İHRACINA İLİŞKİN DÜZENLENEN DÖVİZ ALIM BELGELERİNİN KAYBI HALİNDE YAPILACAK İŞLEMLER EKLER EK:1 KISALTMALAR EK:2 KONVERTİBL DÖVİZLERİ GÖSTERİR LİSTE EK:3 KUR FARKI HESAPLAMASI EK:4 KAPATILMAYAN İHRACAT HESAPLARI İÇİN İHBAR MEKTUBU ÖRNEĞİ BÖLÜM 1 GENEL ESASLAR İhracat bedelleri, konvertibl döviz veya TRL olarak TPKK Hakkında 32 Sayılı Karar, bu Karara ilişkin 91-32/5 Sayılı Tebliğ ve 1/M Sayılı Bankamız Genelgesi ile bunlara ek olarak yapılacak düzenlemelere istinaden verilecek talimat çerçevesinde, ihracatçı ile ithalatçı arasındaki sözleşmeye ve uluslararası kurallar ile bankacılık teamüllerine göre tahsil edilecektir. Bu genelgemizdeki: - "İhracat bedellerinin alışı", "İhracat bedellerinin tahsili" veya "İhracat bedellerinin bankalara satılması" deyimleri, DAB düzenlenmek suretiyle konvertibl döviz ve efektiflerin bankalara satılmasını, TRL üzerinden gönderilen ödeme talimatına istinaden ihracatçıya ödemenin yapılmasını, - Fiili ihraç tarihi, GB'nin arka yüzünde kayıtlı, malların yurt dışı edildiğine ilişkin tarihi ifade etmektedir. - "Yazılı bildirimde bulunulacaktır" ve "ihbarda bulunulacaktır" ifadelerinden, bankaların ilgili kambiyo müdürlüklerine, ihracatçı birliklerine, başka herhangi bir merciye ya da diğer bankalara yapılacak yazılı bildirimlerin ve ihbarların, ileride doğabilecek sorunların çözümlenmesinde ispat yükümlülüğünün sağlanmasını teminen "taahhütlü mektupla" veya bildirim yapıldığının ispatını sağlayacak diğer şekillerde yapılmasının anlaşılması gerekmektedir. Genelgemizde kullanılan kısaltmaların anlamları EK:1'de, konvertibl dövizler ise EK:2'de gösterilmiştir. BÖLÜM 2 İHRACAT BEDELLERİNİN TAHSİL ŞEKİLLERİ İhracat bedelleri, satış sözleşmesinde belirlenen ve bu genelgemizde esasları açıklanan ödeme şekillerine göre tahsil edilecektir. 2.1- Akreditifli Ödeme Bu ödeme şeklinde, uluslararası kurallar ile bankacılık teamülleri uygulanacaktır. İhracat akreditiflerinin peşin ödemeye imkan veren kısımları, akreditiflerin kendi hükümlerine tabi olmakla birlikte; akreditif vadesi içinde (ek süreler dahil) ihracatın gerçekleştirilememesi veya fiili ihraç tarihinden itibaren 180 gün içinde kalmak ve TRL'leri ihracatçıya ödenmemek kaydıyla akreditifli, vesaik mukabili,mal mukabili veya kabul kredili ödeme şekillerine göre yapılan ihracat bedelleriyle mahsuben veya tasfiye suretiyle iade edilememesi halinde uygulanacak müeyyideler yönünden prefinansman kredisi hükümlerine tabi tutulacaktır. 2.2- Vesaik Mukabili Ödeme Bu ödeme şeklinde uluslararası kurallar ile bankacılık teamülleri uygulanacaktır. 2.3- Mal Mukabili Ödeme Bu ödeme şeklinde uluslararası kurallar ile bankacılık teamülleri uygulanacaktır. 2.4.1- Kabul Kredili Ödeme 2.4.1.1) Bu ödeme şekline göre gerçekleştirilecek ihracat için düzenlenen poliçeler, akreditifli, vesaik mukabili ve mal mukabili ödeme şekilleriyle ilgili usullere göre işleme tabi tutulabilecektir. 2.4.1.2) Poliçeler, - konvertibl bir döviz cinsi veya TRL üzerinden düzenlenmiş olması; - senedin ciro edildiği tarihteki iskonto oranı uluslararası para piyasasında geçerli faiz oranını aşmaması kaydıyla yurt içindeki veya dışındaki bankalara iskonto ettirilebilir. İskonto işleminin "3.2" Bölümünde belirtilen tahsil süreleri dışında yapılması halinde, ihracat hesabının kapatılması ve DFİF'e devredilecek kur farkları açısından genel esaslar uygulanacaktır. 2.4.1.3) Konvertibl bir döviz cinsi üzerinden düzenlenmiş poliçelerin yurt içinde veya dışında fiili ihraçtan itibaren 90 gün içinde iskonto ettirilmesi halinde, poliçe bedelinden "6.1" Bölümünde sayılan giderlerin düşülmesinden sonra kalan tutarın %70'ini aşan kısmı ihracatçının serbest kullanımına bırakılacaktır. TRL üzerinden düzenlenmiş poliçelerin yurt dışında iskonto ettirilerek konvertibl bir döviz cinsi üzerinden tahsili halinde de bu madde hükümlerine göre işlem yapılacaktır. 2.4.1.4) Poliçelerin iskontosu: a) Yurt dışındaki muteber bir bankanın (Piyasalar Genel Müdürlüğümüzce belirlenen kontrgarantisi kabul edilen bankaların) kabulünü veya muhatap (ithalatçı) lehine verilmiş aval notunu taşıyan poliçelerin iskontosu halinde DAB'lar, - poliçelerin Türkiye'deki bankalarca iskonto edilmesi halinde muhabirleri nezdindeki hesaplarının senet vadesinde alacaklandırıldığı tarihte değil; iskonto tarihinde senet bedelinin tamamı üzerinden düzenlenir. - poliçelerin yurt dışında iskonto ettirilmesi halinde en erken senet bedelinin net tutarının muhabirleri nezdindeki hesaplarına alacak verildiğinin öğrenildiği tarihte ve gelen bedel üzerinden düzenlenir. Düzenlenen DAB'lar üzerine iskonto tutarına ilişkin not konulur. İhracatçının talebi var ise serbest kullanıma bırakılabilecek en çok % 30'luk tutar, iskontonun yurt içinde veya dışında yapılıp yapılmadığına bakılmaksızın senet bedelinden iskonto tutarı düşüldükten sonra kalan bedel üzerinden hesaplanır. Ayrıca poliçelerin Türkiye'deki bankalarca iskonto edilmesi halinde, bu tutarların iskontoyu yapan banka dışındaki Türkiye'deki diğer bir bankada ihracat bedeli olarak alışının yapılmasına ilişkin talepler, iskontoyu yapan bankanın döviz alışını yapacak olan bankaya göndereceği havalede, poliçe tutarı ile dövizlerin ihracat bedeline ilişkin poliçe iskontosu sebebiyle gönderildiği hususunun belirtilmesi kaydıyla karşılanacaktır. İskonto edilen poliçe tutarlarının iskontoyu yapan banka ve/veya döviz alışını yapacak banka nezdinde döviz tevdiat hesabına alınması veya ilgililerine efektif olarak ödenmesi mümkün bulunmamaktadır. Türkiye'deki bankalarca iştira edilen senet bedelleri, vadesinde muhabir hesaplarına alacak geçtiğinde ayrıca DAB düzenlenmez. İhracat hesabı, senetlerin iskontosunu takiben bankalarca kapatılır. b) Yurt dışındaki muteber bir bankanın kabul veya avalini taşımayan poliçelerin iskontosu halinde DAB'lar, - Türkiye'deki bankalarca iskonto edilmesi halinde, iskonto tarihinde değil muhabirleri nezdindeki hesaplarının senet vadesinde alacaklandırıldığı tarihte senet bedelinin tamamı üzerinden düzenlenir. - yurt dışında iskonto ettirilmesi halinde en erken senet bedelinin net tutarının muhabirleri nezdindeki hesaplarına alacak verildiğinin öğrenildiği tarihte ve gelen bedel üzerinden düzenlenir. Düzenlenen DAB'lar üzerine iskonto tutarına ilişkin not konularak ihracat hesabı kapatılır. 2.4.1.5) Kabul kredili işlemlerde, satıcının talep veya kabul etmesi halinde poliçenin tabi tutulduğu hükümler dahilinde bononun da kullanılması mümkün bulunmakta olup bunların iskontosu halinde "2.4.1.4.b" bendinde açıklanan esas ve usullere göre işlem yapılacaktır. 2.4.2- Vadeli Akreditifler Şartlarına uygun vesaikin ibrazı kaydıyla, ayrıca poliçe veya bono aranmaksızın vadeli akreditiften doğan alacakların temlik edilmek suretiyle yurt içindeki veya dışındaki bankalara iskonto ettirilmesi halinde "2.4.1.4.a" bendinde açıklanan esas ve usullere göre işlem yapılacaktır. 2.4.3- Türk Eximbank Tarafından Sigorta Kapsamına Alınmış İhracat Sigorta kapsamına alınmış ihracat bedeli alacakların yurt içindeki veya yurt dışındaki bankalara temlik edilmek suretiyle iskonto ettirilmesi halinde, "2.4.1.4.a" bendinde açıklanan esas ve usullere göre işlem yapılacaktır. 2.4.4- Bedeli Garanti Edilmiş Mal Mukabili İhracat Bedel getirme sürelerini aşmayan ve yurt dışında yerleşik bir banka tarafından bedellerinin gönderilmesi garanti edilmiş bulunan mal mukabili ihracatta, ihraç bedeli alacakların temlik edilmek suretiyle iskonto ettirilmesi halinde, "2.4.1.4.a" bendinde açıklanan esas ve usullere göre işlem yapılacaktır. 2.4.5- Kredili İhracat İhracat Yönetmeliği'ne göre ihracat bedellerinin TPKK Mevzuatında öngörülen bedel getirme sürelerinin dışında tahsiline imkan veren kredili ihracatta, satış sözleşmesindeki sürelere uygun bedellerin tahsili için poliçe veya bono düzenlenmesi halinde, bu poliçe ve bonoların iskonto ve tahsiline ilişkin hususlarda kabul kredili ödeme şekline göre işlem yapılacaktır. 2.5- Peşin Ödeme İhracat bedelinin fiili ihraçtan önce tahsil edildiği bu ödeme şeklinde uygulanacak esaslar aşağıda açıklanmıştır. 2.5.1) Peşin bedeller, konvertibl döviz veya TRL üzerinden tahsil edilebilir. Tahsil edilen bu paraların peşin ihracat bedeli olarak alışının yapılabilmesi için yurt dışından geldiğinin tespiti şarttır. 2.5.2) Tahsil edilen peşin bedellerle ilgili olarak düzenlenecek DAB üzerinde: - bedellerin hangi ihracatçı adına geldiği, - bedelin peşin ihracat bedeli olduğu, - ne şekilde gönderildiği (havale, efektif, çek (seyyah çeki dahil) veya kredi kartı, - peşin bedelin süresi belirtilecektir. 2.5.3) Getirilen peşin bedeller karşılığında ihracat, - bedeli gönderen veya getiren ithalatçıya, - bedeli gönderen veya getiren ithalatçının bilahare beyan edeceği bir diğer ithalatçıya yapılabilecektir. 2.5.4) Peşin bedeller (alıcı firma prefinansmanı dahil) üçüncü kişilere devredilemez. 2.5.5) Peşin bedel karşılığı ihracatın 18 ay içinde yapılması gerekmektedir. Ancak gemi inşa ve ihracının (hazır gemi hariç) finansmanı amacıyla getirilecek peşin bedellerin kullanım süresi 24 aydır. Gemi inşa ve ihracı için peşin gelen bedeller karşılığında başka bir mal ihracı halinde kullanım süresi 18 ayla sınırlıdır. Dahilde İşleme İzin Belgesi ve Vergi, Resim ve Harç İstisnası Belgesi kapsamında ihracat, ihracat sayılan satış ve teslimler ile döviz kazandırıcı hizmet ve faaliyetlerle ilgili olarak sağlanan peşin dövizlerin kullanım süresi bu belgelerin süresi (ek süreler dahil) kadardır. Peşin bedelin vadesinin başlangıç tarihi DAB'ın düzenlendiği tarihtir. Peşin bedelin 18 aydan kısa vadeli olması halinde, l8 aya kadar olan süre uzatma işlemleri bankalarca yapılabilecektir. Gemi inşa ve ihracı amacıyla getirilen peşin bedellerin kullanım süresi de bankalarca 24 aya kadar uzatılabilecektir. Peşin bedellere ek süre 2000/1 Sayılı İhracat, İhracat Sayılan Satış ve Teslimler ile Döviz Kazandırıcı Hizmet ve Faaliyetlerde Vergi, Resim ve Harç İstisnası Hakkındaki Tebliğin 17'nci maddesinde belirtilen mücbir sebep ve fevkalade hal durumlarından birinin varlığı halinde, Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracat Genel Müdürlüğü'nce verilebilecektir. Ek süre talepleri 18 aylık kullanım süresi içinde ve peşin bedel alışını yapan bankalar aracılığıyla yapılacaktır. Vade bitimine kadar adı geçen Müsteşarlığın ek süre verildiğine ilişkin yazısının bankaya gelmemesi durumunda, peşin bedellere prefinansman kredisi hükümleri uygulanacaktır. 2.5.6) Peşin bedel taahüdüne sayılacak ihracatın tespitinde fiili ihraç tarihi esas alınacaktır. Ancak firma lehine olması halinde GB'nin "A" hanesinde kayıtlı tescil tarihinin de esas alınması mümkündür. 2.5.7) Peşin bedel taahhüdüne sayılacak ihracat tutarı olarak GB'nin 22'nci hanesinde kayıtlı toplam fatura bedeli esas alınacaktır. 2.5.8) Peşin bedeller için bankalarca garanti verilmesi mümkündür 2.5.9) Fındık dışında başka bir malın ihracatı amacıyla gelen peşin bedeller karşılığında fındık ihracatı yapılamaz. Bu sebeple fındık ihracatı için gelen peşin bedellere ilişkin DAB'ların düzenlenmesi sırasında üzerlerine peşin fındık bedeli olduğunun mutlaka belirtilmesi gerekmektedir. Ayrıca fındık için gelen peşin bedellerin ihracat taahhüdü fındık dışında başka bir mal ihracatıyla kapatılamaz.1 2.5.10) İhracatçılarca kesin satıştan önce "konsinye avansı" olarak alışının yapılması istenen bedellerin alışı peşin bedel olarak yapılacaktır. 2.5.11) Peşin bedellerin ihracatçı veya yurt dışında yerleşik kişiler adına açılan DTH'lere alınması ve bu hesaptan kısım kısım dahi olsa alışının yapılması mümkündür. DTH'ye alınan peşin bedellerin fiili ihraç tarihinden sonra kısım kısım dahi olsa gerçekleşen ihracatın bedeli olarak da alışı yapılabilecektir. Bu durumda ihracat bedelinin en az %70'inin fiili ihraç tarihinden itibaren 90 gün içinde alışının yapılması halinde ihracat hesabı kapatılarak bakiye tutarlar ihracatçıların serbest kullanımına bırakılacaktır. 2.5.12) Hizmet ihracı ve ihracat sayılan satış ve teslimler karşılığında gelen peşin bedellerle açılan DTH'lerden de kısım kısım bedel alışı yapılabilecektir. 2.5.13) Peşin Bedellerin İhracat Taahhüdünün Kapatılması Peşin bedellerin ihracat taahhüdü karşılığında mutlaka ihracat yapılması şartıyla aşağıdaki şekillerde kapatılacaktır. 2.5.13.1- Mal İhracı Mal ihracatında ihracatçılarca GB'ye ihracatın peşin bedel karşılığı yapıldığı belirtilecektir. Bankalar hesabı kapatırken gerekli kontrolleri yaparak DAB'ın firma ve kendilerindeki nüshasına GB'nin tarih, sayı ve tutarını kaydedeceklerdir.1 İmalatçı adına alışı yapılan peşin bedellerin ihracat taahhüdü, aracı ihracatçı vasıtasıyla peşin bedeli gönderene veya gönderenin onayıyla diğer bir ithalatçıya yapılan ihracata ilişkin GB'de lehine peşin bedel alışı yapılan imalatçı firma unvanının kayıtlı olması veya imalatçı firmanın ihracatçıya düzenlediği faturaların ibrazı şartıyla kapatılabilecektir. Peşin bedel, ihraç bedellerinin getirilmesi için tanınan süreler ile peşin bedelin süresi içinde beyan edilmek kaydıyla peşin bedelin alışından önce veya sonra bedeli gönderene ve/veya gönderenin onayıyla diğer bir ithalatçıya yapılmış olan mal veya vesaik mukabili ihracatın taahhüdüne sayılacaktır. Ancak imalatçı adına alışı yapılan peşin dövizlerin aracı ihracatçı vasıtasıyla peşin bedelin alışından önce veya sonra bedeli gönderene ve/veya gönderenin onayıyla diğer bir ithalatçıya yapılmış olan mal veya vesaik mukabili ihracatın taahhüdüne sayılabilmesi için, GB'de imalatçı firma unvanının da kayıtlı olması şartı aranacaktır.1 Peşin bedelin alışını yapan banka, GB'ye ilişkin bilginin gönderildiği bankadan farklı ise GB'ye ilişkin bilginin gönderildiği banka tarafından alışı yapan bankaya nezdindeki DAB nüshasına gerekli notu düşmesi için yazılı bildirimde bulunulacaktır. Peşin bedellerin ihracat taahhüdü, peşin bedele ilişkin DAB'da unvanı kayıtlı imalatçı firma tarafından gerçekleştirilen ihracatla da kapatılabilecektir.2 2.5.13.2- Mahsuben İade Peşin bedeller, kullanım süresi içinde; 2.5.13.2.1) Fiili ihraç tarihinden itibaren 180 gün içinde kalmak ve TRL'leri ihracatçıya ödenmemek kaydıyla, a) Akreditifli, vesaik mukabili, mal mukabili veya kabul kredili ödeme şekillerine göre yapılan ihracat bedelleriyle, b) İlgili oldukları ihraç partisinin DTH'ye alınan tutarlarıyla, c) İhracat, aracı ihracatçı vasıtasıyla yapılmış ise (ihracatın aracı ihracatçı vasıtasıyla yapıldığı hususu lehine peşin bedel alışı yapılan firma unvanının da GB'de kayıtlı olmasıyla tespit edilir) aracı ihracatçının onayı alınmak kaydıyla aracı adına gelen fiilen yapılmış ihraç bedelleriyle iade edilmek suretiyle mahsuben ödenebilecektir. 2.5.13.2.2) Peşin bedeller, a) Alışının yapıldığı tarihten önce fiili ihracı yapılmış ihracat bedelleriyle, b) Diğer bir peşin bedel veya prefinansman kredisiyle, c) TRL üzerinden alışı yapılmış ise konvertibl döviz olarak getirilen ihracat bedelleriyle mahsuben iade edilemez. 2.5.13.2.3) Mahsup işlemi sırasında, a) Mahsup tarihindeki aracı banka alış kurları üzerinden DAB ve DSB veya TPTB düzenlenecektir. b) Peşin bedelin alışı sırasında düzenlenen DAB'ın firma ve banka nüshasına, ihraç bedelleriyle ilgili mahsup DAB ve DSB veya TPTB'lerin tarih, sayı ve tutarları ile GB'lerin tarih, sayı ve tutarları yazılacak ve mahsuben iade yapıldığına dair not konulacaktır. Mahsup işlemi için düzenlenen DAB ve DSB veya TPTB'ye de peşin bedelin alışı sırasında düzenlenen DAB'ın tarih, sayı ve tutarı ile GB'nin tarih, sayı ve tutarı kaydedilecektir. Peşin bedelin alışını yapan ile mahsuben iadeyi yapan banka farklı ise mahsubu yapan banka, nezdindeki DAB nüshasına söz konusu notları koyması için alışı yapan bankaya yazılı bildirimde bulunulacaktır. 2.5.13.3) Tasfiye Suretiyle İade 2.5.13.3.1) Peşin bedeller, peşin dövizi gönderenin dışında üçüncü bir kişiye peşin dövizlerin kullanım süresi (ek süreler dahil) içinde yapılan ihracata ait GB ibraz edilmek suretiyle tasfiye yoluyla iade edilebilebilecektir. 2.5.13.3.2) Peşin bedeller, alışının yapıldığı tarihten önce gerçekleştirilen ihracata ilişkin GB ibraz edilmek suretiyle tasfiye yoluyla iade edilemez. 2.5.13.3.3) Tasfiye suretiyle iade işleminde, a) Bedeller banka kaynağından veya ilgilinin döviz veya TRL hesaplarından iade edilebilecektir. Banka kaynağından döviz satışı yapılmak suretiyle iadede tasfiye tarihinde DSB, bedellerin TRL'yle ödenmesi halinde ise TPTB düzenlenecektir. b) Transfer yapılmadan önce, - peşin dövizin alışı sırasında düzenlenen DAB'a iade edildiğine , - ihracat gerçekleştirilmiş ise GB (mükellef) nüshası üzerine peşin dövizin transferine mesnet teşkil ettiğine, - iade ile ilgili DSB düzenlenmiş ise bu belgenin üzerine de peşin dövize ait DAB ve ihracatla ilgili GB'ye ilişkin kayıtlar konulacaktır. Ayrıca GB üzerinde daha önce bir başka peşin döviz veya prefinansman kredisinin iadeten transferinin mesnet teşkil ettiğine dair bir notun bulunmaması gerekmektedir. c) Peşin bedeller ilgilinin talebi üzerine ihracat gerçekleştirilmeden ve kullanım süresi henüz bitmeden iade edilebilecektir. Bu durumda kullanım süresi sonuna kadar gerçekleştirilen ihracat peşin bedel taahhüdüne sayılacak, süre sonunda ihracatla kapatılmaması halinde prefinansman kredisi hükümlerine tabi tutulacaktır. d) Tasfiye suretiyle iadeyi yapan banka ile peşin dövizin alışını yapan bankanın farklı olması halinde, bu bankalar aralarında haberleşmek suretiyle nezdlerindeki belgelere yukarıda belirtilen kayıtları koyacaklardır. 2.5.14- Peşin Bedellerin İadesi: Peşin bedeller karşılığında mal ihraç edilememesi; ihracattan sağlanan bedellerle mahsuben veya tasfiye suretiyle iadesinin yapılamaması halinde, bu paralar döviz satışı yapılmak suretiyle banka kaynağından veya ilgilinin döviz hesabından ya da alacaklının kabulü halinde TRL'yle iade edilebilecektir. TRL üzerinden alışı yapılan peşin bedelin konvertibl bir döviz cinsinden iadesi mümkün değildir. Bankalarca peşin bedelin alışı sırasında düzenlenen DAB üzerine iade edildiğine ilişkin not konulacaktır. Transfer yapılırken DAB'ın üzerinde ihracat kapatmasına, mahsubuna veya fiilen yapılmış bir ihracat sebebiyle hükmünden faydalanıldığına dair bir kaydın bulunmaması gerekmektedir. Böyle bir kayda rağmen transfer yapıldığının tespiti halinde, kayba uğratılan Devlet menfaatleri 6l83 Sayılı Kanun hükümlerine göre iadeyi yapan bankadan tahsil edilecektir. 2.5.15) Peşin bedel (ihracat akreditiflerinin peşin ödemeye imkan veren kısımları dahil) faiz şartıyla gönderilmiş ise faiz tutarının mal ihracı suretiyle ödenmesi mümkün olup bu tutar için TRL olarak aynı kur üzerinden DAB ve TPTB düzenlenecektir. Faiz tutarının mal ihracıyla ödenemeyen kısımları prefinansman hükümlerine tabi tutulacaktır. 2.5.16) Türkiye'de İkamet Etmeyenlere Özel Fatura ile Yapılan Satışlar Hakkındaki 97/5 sayılı Tebliğ kapsamında gelen peşin dövizler karşılığında yapılan satışlara ilişkin özel faturanın DAB ile, DAB'ın da özel fatura ile gümrük idaresince irtibatlandırılıp onaylanması kaydıyla peşin döviz hesabının ihracat taahhüdünün kapatılmasında kullanılabilecektir.1 2.5.17) Peşin ödenen mal bedelleri, iade edilmeleri veya ihracatın süresi içinde (ek süreler dahil) gerçekleştirilmemesi halinde, DAB'ın düzenlendiği tarihten itibaren prefinansman hükümlerine tabi tutulacaktır. Diğer taraftan, peşin hesabının kapatılmaması halinde kambiyo taahhüdü doğmadığından, ilgili kambiyo müdürlüğüne de herhangi bir ihbar söz konusu olmamaktadır. 2.6- Alıcı Firma Prefinansmanı Alıcıdan temin edilen prefinansman peşin döviz hükmünde olup alışı peşin döviz olarak yapılacaktır. 2.7- Özel Takas Mal ve/veya hizmet ihraç ve ithalinde karşılıklı tarafların aynı gerçek veya tüzel kişiler olması halinde, mal ve/veya hizmet ihraç bedelleri ile mal ve/veya hizmet ithal bedellerinin herhangi bir para hareketi söz konusu olmaksızın kısmen veya tamamen birbiriyle takas (mahsup) edilebilecektir. Mal veya hizmet ihraç bedelleri ile mal ithal bedellerinin takas edilmesi talebinin, - mal ve/veya hizmet ihracatının önce yapılması halinde mal ihracatı için ihracatla ilgili olarak belirlenen tahsil süreleri, hizmet ihraç bedelleri için ise hizmete ilişkin fatura ve/veya istihkak raporu tarihinden itibaren 180 gün içinde, - mal ithalatının önce yapılması halinde fiili ithal tarihinden itibaren 180 gün, hizmet ithalinin önce yapılması halinde ise mal ihracına ilişkin bedellerin tahsil süreleri içinde bankalara yapılması gerekmektedir. Hizmet ihracı bedelleri ile hizmet ithali bedellerinin takas talebi her hangi bir süreyle sınırlı değildir. Takas talebinde mal ithal ve ihracı için ithal ve ihraç hesabının kapatılmasına ilişkin belgelerin; hizmet ithal ve ihracında fatura ve/veya istihkak raporunun ibrazı gerekmektedir. Hesapların izlenmesi bakımından ithalat ve ihracat işlemleri aynı banka tarafından yürütülecektir. Bankalarca, takasa tabi tutulan bedeller için TRL olarak aynı kur üzerinden DAB ve TPTB düzenlenecektir. Bu belgelerde kayıtlı kur, düzenlenme tarihlerindeki TCMB döviz alış kurundan az olamaz. Aracı ihracatçı vasıtasıyla yapılan ihracatta, bağlı muamele kapsamında olmaksızın yurt dışındaki satıcı ve alıcının aynı gerçek veya tüzel kişi olması, ithalat ve ihracata ilişkin GB'lerde imalatçı ve ihracatçı firma unvanlarının birlikte kayıtlı olması, mahsup işleminden yararlanacak firmanın imalatçı niteliğini haiz olduğunun (Sanayi Sicil Belgesi veya diğer belgelerle) tevsiki ve fiili ithal veya ihraç tarihinden itibaren 180 gün içinde mukabil ithalat veya ihracatın gerçekleştirilmesi kaydıyla imalatçı ve ihracatçıların yapacakları ithalat ve ihracata ilişkin mal bedelleri, kısmen veya tamamen birbiriyle takas (mahsup) edilebilecektir. Bu durumda takasa tabi tutulan bedeller için TRL olarak aynı kur üzerinden ihracatçı adına DAB, imalatçı adına TPTB düzenlenecektir.1 Malların ithalatı sırasında GB'de ilgililerce ödeme şeklinin "Özel Takas" olarak belirtilmesi halinde gümrüklerce, söz konusu GB'de belirtilen aracı bankaya bu ithalatla ilgili gerekli bilgi ulaştırılacaktır. Bankalar, fiili ithal, fiili ihraç veya hizmet ihraç bedellerine ilişkin belge tarihinden itibaren yukarıda belirtilen süreler içinde firmanın yukarıda belirtilen belgelere istinaden yapacağı takas talebini sonuçlandıracaklardır. Mal ihracının takasa tabi tutulmayan kısmının tahsilinde genel esaslar uygulanacaktır. Bankalarca, ithalatla ilgili olarak kendine ulaşan bilgiye istinaden fiili ithal tarihinden itibaren 180 gün içinde bir ihracat veya hizmet ihraç bedeli ile bu ithalatın takas edilmesi talebinde bulunulmazsa veya söz konusu bedeller ithalat bedeli tutarını karşılamaz ise söz konusu ithalat veya ithalatın karşılanmayan kısmı mal mukabili ödeme hükümlerine tabi tutulacaktır. Takas konusu ihracata ilişkin GB'lerin, alıcı firma prefinansmanı ve peşin dövizlerin tasfiye suretiyle kapatılmasında kullanılması mümkündür. 2.8- Bağlı Muamele İthal edilen mal, hizmet ve teknoloji bedelinin mal, hizmet ve teknoloji ihracıyla karşılandığı, ithal veya ihraç fazlalığının döviz olarak ödendiği veya tahsil edildiği bu ödeme şeklinde uyulacak esaslar aşağıda açıklanmıştır.1 2.8.1) Bankaca, ihracatçı firmanın üyesi olduğu veya bulunduğu bölgedeki ihracatçı birliğininin izin belgesi aranacaktır. 2.8.2) İhracatçı birliği, verdiği izin belgesinin bir örneğini "Bağlı Muamele veya Takas Başvuru Formu"nda beyan edilen bankaya gönderecektir. 2.8.3) Hesapların izlenmesi ve işlemlerin takibi bakımından ithalat ve ihracat işlemleri aynı banka tarafından yürütülecektir. 2.8.4) İthalat ve ihracatın, ihracatçı birlikleri tarafından verilen izin belgesindeki süre (ek süreler dahil) içinde gerçekleştirilmesi gerekmektedir. 2.8.5) Bu ödeme şeklinde, gerek ithalatta gerek ihracatta düzenlenecek GB'nin 28. hanesine firmalarca bu işlemlere aracılık eden banka şubesinin ismi ile ödeme şeklinin "Bağlı Muamele" olduğu kaydedilecektir. 2.8.6.) İhracatçı birliklerince verilen süreyi (ek süreler dahil) takip eden en geç 90 gün içinde ithalat ve ihracat hesabının kapatılmasını teminen aracılık eden bankaya başvurulması zorunludur. Birliklerce verilen izin belgelerinde ithalat ve ihracat bedelleri, a) TRL olarak gösterilmişse DAB ve TPTB bankaya başvuru tarihi itibariyle TRL üzerinden düzenlenecektir. b) Döviz olarak gösterilmiş ise bankaya başvuru tarihi itibariyle serbestçe belirlenen alış kurundan TRL'ye çevrilerek TRL üzerinden DAB ve TPTB düzenlenecektir. Uygulanacak kur, belgelerin düzenlenme tarihindeki TCMB döviz alış kurundan daha az olamaz. Her iki halde de belgeler üzerine "Bağlı Muamele" olduğuna ilişkin not konulacak ve fiili ihraç ve ithal tarihleri yazılacaktır. 2.8.7) Bankalarca, ithalat ve ihracat hesaplarının ihracatçı birliklerince verilecek izin belgesindeki süreyi ( ek süreler dahil) takip eden 90 gün içinde kapatılması için başvurulmaması veya bu süre içinde ithalatın ve ihracatın gerçekleştirilmediğinin tespiti halinde, 10 iş günü içinde ilgili kambiyo müdürlüğüne ihbarda bulunulacaktır. 2.8.8) Banka tarafından hesabı kapatılan veya kambiyo müdürlüğüne ihbar edilen işlemler hakkında izin belgesini veren ihracatçı birliğine 10 iş günü içinde yazılı bildirimde bulunulacaktır. 2.8.9) İhracat bedelinin verilen süreler içinde (ek süreler dahil) malla karşılanmaması durumunda, döviz olarak tahsil edilen kısım ilgililere serbest kurdan ödenecektir. Döviz alışının bu süreden (ek süreler dahil) sonra yapılması halinde ise ihracat bedelinin alışı serbest kur üzerinden yapılmakla birlikte; alışın yapıldığı tarih ile bağlı muamele için verilen süre (ek süreler dahil) sonundaki TCMB alış kurları arasında lehe oluşan fark DFİF'e aktarılmak üzere 10 iş günü içinde TCMB şubelerine devredilecektir. İhracatın yapılmaması veya ihracatın ithalatın tamamını karşılamaması halinde, ithalatın ihracatla karşılanmayan kısmı mal mukabili ödeme hükümlerine tabi tutulacaktır. 2.8.10) İhraç veya ithal bedellerinin kısmen veya tamamen hizmet veya teknoloji transferiyle ödenmesinin öngörüldüğü durumda, ithalatçı veya ihracatçının düzenlediği fatura veya gerek duyulacak diğer belgelerdeki tutarlar esas alınacaktır. 2.8.11) Bağlı muamele konusu ihracata ilişkin GB'lerin peşin dövizlerin tasfiye suretiyle kapatılmasında kullanılması mümkündür.1 2.9- Faktoring İhracattan doğan alacak hakkının bir faktör kuruluşa temlik edildiği faktoring işlemlerinde, yapılan anlaşma hükümlerine göre ihracatçıya rücu edilebilir veya edilemez şartına bağlı olmaksızın, ihracat bedellerinin TPKK Mevzuatında belirlenen bedel getirme süreleri içinde tahsilinden bu kuruluşlar sorumludurlar. İhracatçı tarafından faktör kuruluşca alacağın devralındığına ilişkin GB'lerle irtibatlandırılmış bir belgenin aracı bankaya ibrazı üzerine ihracat hesabının kapatılmasına ilişkin sorumluluk ihracatçıdan faktör kuruluşa intikal edeceğinden, ihracat bedellerinin alacağın tahsilini müteakip veya faktör kuruluşun yurt dışından geldiğinin tespiti kaydıyla kendi döviz kaynaklarından karşılanmak suretiyle TPKK Mevzuatında belirlenen sürelere tekabül eden oranlarda bankalara satılması halinde, bankalarca faktoring masrafları düşüldükten sonra kalan tutar üzerinden faktoring kuruluşu adına DAB düzenlenecek ve üzerine ihracatçı firmanın unvanı ile bu masraflara ilişkin not konularak ihracat hesabı kapatılacaktır. 1 İhracat bedelerinin söz konusu süreler içinde tahsil edilememesi halinde, ilgili kambiyo müdürlüklerine sadece faktör kuruluşlar yazılı olarak ihbar edilecektir. Faktör kuruluşunca ihracat hesabının kapatılmış olması halinde, faktör kuruluşunun ihracat bedelini ithalatçıdan tahsil edip etmediğinin araştırılmasına ve kambiyo müdürlüklerine her hangi bir ihbar yapılmasına gerek yoktur. BÖLÜM 3 İHRACAT BEDELLERİNİN TAHSİL SÜRELERİ 3.1- Genel Esaslar Sürelerin hesaplanmasında, işlemin yapıldığı gün hesaba katılmaz; hesaplama ertesi günden itibaren başlar. İhracat bedelinin tahsil edildiği tarih DAB'ın düzenlendiği tarihtir. İhracat bedellerinden mahsuben ödemeye izin verilen hallerde ihracat bedelleri süresi içinde tahsil edilmiş sayılacaktır. Ülkelere göre farklılaştırılmış tahsil sürelerinin belirlenmesinde malın gideceği ülke GB'nin 17.hanesinden tespit edilecektir. 3.2- Tahsil Süreleri 3.2.1) Akreditifli ve vesaik mukabili veya mal mukabili ödeme şekilli ihracatta fiili ihraç tarihinden, 3.2.2) Konsinye ihracatta kesin satış tarihinden , 3.2.3) Yurt içinde ve dışında serbest bölge veya gümrüksüz antrepolara yapılacak ihracatta fiili ihraç tarihinden, 3.2.4) Yurt dışı fuar, sergi ve haftalara bedelli olarak satılmak üzere gönderilen malların gönderildikleri fuar, sergi veya haftanın bitim tarihinden, 3.2.5) Gümrük Mevzuatı gereğince GB düzenlenen kumanya teslimlerinde fiili ihraç tarihinden itibaren 180 gün içinde; 3.2.6) Hariçte İşleme Rejimi kapsamında ihraç edilen malların verilen süre veya ek süre içinde yurda getirilmemesi halinde süre bitiminden itibaren, Hariçte İşleme Rejimi kapsamı dışında Gümrük Mevzuatı çerçevesinde yurda getirilmek üzere geçici çıkışı yapılan malların, gümrük idarelerine verilen taahhütnamede belirtilen geri getirme süresi içinde yurt dışında satılması halinde, mal bedellerinin kesin satış faturası tarihinden itibaren 90 gün içinde, 3.2.7) Kitap, gazete, mecmua ve pul ihracında fiili ihraç tarihinden, - yurt dışı müteahhitlik hizmetleri kapsamında kesin ihracı yapılan malların fiili ihraç tarihinden, - Arnavutluk, Bulgaristan, İran, Polonya ,Romanya ve dağılan SSCB yerine kurulan cumhuriyetlere yapılan ihracatta fiili ihraç tarihinden itibaren 365 gün içinde,(özelliği olan ihracat şekilleri dahil),1 3.2.8) Kredili ihracatta, kredili satış sözleşmesinde belirtilen vadeleri izleyen, Ticari kiralama yoluyla yapılan ihracatta Dış Ticaret Müsteşarlığı'nca verilen izin süresinin bitiminden itibaren Yurt dışı müteahhitlik hizmetleri kapsamında geçici olarak ihraç edilen malların kesin satışı ile ticari kiralamaya konu malın kesin satışı halinde kesin satış faturası tarihinden itibaren 30 gün içinde, 2 3.2.9-a) Kiracının satın alma hakkı bulunan finansal kiralama sözleşmeleri çerçevesinde yapılan ihracatta kiralama sözleşmesinde belirlenen vade tarihlerini izleyen 30 gün içinde,1 b) Kiracının satın alma hakkı bulunmayan finansal kiralama sözleşmesi çerçevesinde yapılan ihracatta yurt dışı edilen malların sözleşme süresi sonunda yurda getirilmeyerek satılması halinde süre bitiminden itibaren 90 gün içinde, 3.2.10) Yugoslavya Federal Cumhuriyeti (Sırbistan-Karadağ), Hırvatistan, Slovenya, Makedonya ve Bosna Hersek'e yapılan ihracatta fiili ihraç tarihinden itibaren 270 gün içinde (özelliği olan ihracat şekilleri dahil) ihraç veya kira bedellerinin bankalara satılması zorunludur. 3.2.11) Ticari kiralama yoluyla yapılan ihracatta yurt dışına gönderilen malın Dış Ticaret Müsteşarlığı'nca verilen izin süresinin bitiminden itibaren 30 gün içinde yurda getirilmesi zorunludur.1 3.3- Ek Süreler İhracat bedellerinin süresi içinde tahsil edilerek bankalara satılmasına engel olan ve aşağıda belirtilen "mücbir sebep halleri"nde bu durumu tevsik eden belgelerle müracaat edildiği takdirde mücbir sebep hallerinin devamı müddetince kambiyo müdürlüklerince üçer aylık dönemler itibariyle ek süre verilebilecektir. Aşağıda belirtilen mücbir sebep halleri dışında kalan haklı durumların varlığı halinde ihracat bedelinin tahsiline ilişkin ek süre talepleri HM'ye yapılacaktır. HM, uygun görmesi halinde bedellerin tahsil süresini uzatabileceği gibi konvertibl döviz olarak gelen bedellerin alışında uygulanacak kuru da belirleyebilecektir. 3.4 - Mücbir Sebep Halleri ve Tevsiki 3.4.1) Mücbir Sebep Halleri a) İthalatçı veya ihracatçı firmanın infisahı, iflası, ithalatçı firmanın konkordato ilan etmesi ve şahıs firmalarında firma sahibinin ölümü, b) Grev, lokavt, avarya hali, c) İthalatçı memleket resmi makamlarının karar ve işlemleri dolayısıyla ihracat bedellerinin gelmemesi, d) Tabii afet, harp ve abluka hali, e) Malların kaybı ve hasara uğraması veya imha edilmesi, f) İhtilaf sebebiyle dava açılması veya tahkime başvurulması. 3.4.2) Mücbir Sebep Hallerinin Tevsiki (a ve f) halinin yetkili mercilerden, (b ve d) halinin ithalatçının bulunduğu memleketin resmi makamlarından veya mahalli odaca tasdik edilmiş olmak kaydıyla alıcı veya ithalatçı firmadan (harp ve abluka hali hariç), (c) halinin ithalatçının bulunduğu memleketin resmi makamlarından, (e) halinin ise sigorta şirketlerinden, uluslararası gözetim şirketlerinden veya ilgili ülke resmi makanlarından alınmış belgelerle bankalara tevsik edilmesi şarttır. Mücbir sebep halleriyle ilgili olarak yurt dışından temin edilecek belgelerin dış temsilciliklerimizce veya yabancı resmi makamlarca düzenlenmiş olması gerekmektedir. Yabancı resmi makamlarca düzenlenen belgelerin Lahey Devletler Özel Hukuku Konferansı çerçevesinde hazırlanan Yabancı Resmi Belgelerin Tasdik Mecburiyetinin Kaldırılması Sözleşmesi hükümleri gereğince başka bir resmi makam tarafından onaylanması şartı aranmayacaktır. BÖLÜM 4 İHRACAT BEDELLERİNİN TAHSİLİ 4.1- Genel Esaslar 4.1.1) İhraç edilen mal bedellerinin, ihracat bedelinden indirilmesine izin verilen giderlerin düşülmesinden sonra kalan net FOB tutarının fiili ihraç tarihinden itibaren 90 gün içinde en az % 70'inin veya "3.2" Bölümünde belirtilen süreler içinde tamamının yurt dışından getirilerek bir bankaya satılması zorunludur. TRL'yle tahsil edilecek ihracatta ihracat bedellerinin tamamının tahsil edilmesi zorunludur. Peşin bedel ve alıcı firma prefinansmanı dışında ihracat bedellerinin TRL üzerinden tahsil edilebilmesi için akreditif küşat mektubu, resmi satış akitleri ve banka garanti mektubundan her hangi birinde bedelin TRL'yle tahsil edileceğinin beyan edilmiş olması veya alıcıya gönderilecek faturanın TRL olarak düzenlenmiş olması gerekmektedir. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'ne yapılan ihracatta, ihracat bedeli yukarıda belirtilen belgelerde döviz olarak gösterilmiş olsa dahi TRL'yle tahsil edilebilecektir. TRL'yle tahsil edileceği beyan edilen ihracat bedellerinin kısmen veya tamamen konvertibl bir döviz cinsinden tahsili halinde, ihracat bedelinin döviz olarak belirlenmesinde, GB'de kayıtlı TRL tutarı DAB tarihindeki TCMB döviz alış kurundan tahsil edilecek döviz cinsine çevrilecektir. 4.1.2) İhracat bedellerinin tespitinde, - TRL'yle tahsil edilecek ihracatta GB'nin 22'nci hanesindeki - döviz olarak tahsil edilecek ihracatta GB'nin 46'ncı hanesinde USD olarak gösterilen kıymet esas alınacaktır. Ancak ihracat bedelinin alıcıya gönderilen faturada kayıtlı döviz cinsinden tahsil edilmesi halinde, faturada kayıtlı FOB bedele itibar edilecektir. Diğer taraftan, GB'de beyan edilen değerlerle gerçekleşen değerlerin farklı olması halinde, ihraç bedelinin tespitinde gümrük müdürlüklerince GB'nin "E" veya "D" hanesine konulan gerçekleşmeye ilişkin kayıtlara itibar edileceği tabiidir. Konsinye ihracatta ise ihracat bedeli olarak kesin satış faturasında kayıtlı FOB bedel esas alınacaktır. 4.1.3) İhracat bedelleri (ihracat sayılan ve GB düzenlenmek suretiyle gümrük hattı dışı eşya satış mağazalarına yapılan teslimlerin bedelleri dahil) - bankalar aracılığıyla havale şeklinde, - ithalatçı, ihracatçı veya bunlar adına hareket ettiğini beyan eden Türkiye'de veya dışarıda yerleşik üçüncü kişilerce çek olarak tahsil edilebileceği gibi; aşağıdaki "4.1.4." maddedeki şartlara uyulması kaydıyla, efektif olarak da tahsil edilmesi mümkün bulunmaktadir. 4.1.4) İhracatçılar TRL veya getirdikleri efektifleri gümrük idarelerinden alacakları DBT'yle tevsik edeceklerdir.1 Bankalarca DBT'ye bağlanan efektiflerin ihracat bedeli olarak alışının yapılabilmesi için: - DBT'nin düzenlenme tarihinden itibaren 15 gün içinde bankalara tevdi edilmesi, - tevdiat sırasında bankalarca DBT'de kimliği belirlenen şahsın pasaportunun hüviyeti belirleyen sayfasının aranılması, - işlemin niteliğine göre satış sözleşmesi, kesin satış faturası, gümrük beyannamesi veya ilgilinin ihracatçı ve ithalatçı tarafından yetkilendirildiğine dair noter veya konsoloslukça düzenlenmiş belgelerden biri ile DBT'de kimliği belirlenen şahsın, DTH sahibi ihracatçı ve ithalatçı arasındaki illiyet bağının bankalarca kuruluyor olabilmesi durumunda, ihracatçının yazılı beyanının aranılması kaydıyla, - bankalara tevdi edilen efektiflerin DBT'de kimliği belirlenen şahıs tarafından yurt dışındaki alıcı veya Türkiye'deki ihracatçı firmalar adına açılan DTH'lere alınması, - bankalara tevdi edilen efektiflerin ilgilinin talebi üzerine alışının yapılarak DAB'a bağlanması veya bu efektiflere istinaden açılan DTH'lerdeki dövizlerin bilahare ihracatçı firmalar adına alışının yapılması mümkün bulunmaktadır. 1 a) DBT'de kayıtlı efektiflerin DTH'ye alınmasının talep edilmesi halinde bankalarca, - DTH'ye alınış tarihi DBT üzerine kaydedilecek, - tamamının DTH'ye alınması durumunda DBT'nın aslı ilgilisine iade edilmeyerek bankalarca alıkonulacak, - kısmen DTH'ye alınması durumunda ise DBT üzerine hesaba alınan tutara ilişkin not konulup bir fotokopisi alındıktan sonra aslı ilgilisine iade edilecektir. DTH'ye alınan efektiflerin ihracat bedeli olarak alışı sadece hesaba alan bankaca yapılabilecektir. DBT ibraz edilmek suretiyle kendisine efektif tevdi edilen bankalarca efektifi getiren kişinin pasaportunun aranması, ayrıca pasaportun hüviyeti belirleyen sayfasının bir fotokopisinin DBT'ye eklenmesi gerekmektedir. - bankalarca DBT'nin doğruluğu, efektiflerin alışı yapılmış ise DAB tarihinden itibaren, DTH'ye alınmış ise hesaba alındığı tarihten itibaren 5 iş günü içinde DBT'yi düzenleyen gümrük müdürlüğünden yazılı olarak sorulacaktır.2 b- Efektiflerin bankalara satılması halinde karşılığı TRL'leri ihracatçıya ödenerek DAB düzenlenecektir. Ancak DBT'nin teyidi gümrüklerden gelmeden bu DAB'ın ihracat hesabının kapatılmasında kullanılmamasını ve herhangi bir şekilde hükmünden yararlandırılmamasını teminen DAB'ların üzerine, "DBT'nin teyidi alınmadığından bu DAB'a istinaden ihracat hesabı kapatılamaz ve hükmünden faydalanılamaz." şeklinde, bilahare ilgili gümrükten teyit alınınca "……………….. Gümrük Müdürlüğü'nün ……..........tarih ve …...... sayılı yazısıyla DBT'nin teyidi alındığından kısıtlamaya ilişkin not iptal edilmiştir." şeklinde bir not konularak banka yetkililerince imzalanacaktır. DBT'nin kısmen kullanılması sebebiyle bilahare yapılacak efektif alışlarında, DBT'nin tekrar ilgili gümrüğe teyidi yerine efektif alışını yapacak bankaya daha önce teyidi alan bankaca gümrük teyit yazısının yazı ekinde gönderilmesi DAB üzerindeki kısıtlamaya ilişkin notun kaldırılması için yeterlidir. Efektiflerin alışı ilgili gümrük müdürlüğünün teyidinden sonra yapılmış ise DAB üzerine, "DBT'nin teyidi ………………Gümrük Müdürlüğü'nün …….………. tarih ve ………sayılı yazısıyla alınmıştır." şeklinde bir not konularak banka yetkililerince imzalanacaktır. Bankalarca DBT konusu efektiflerin alışı sırasında DAB'a bağlanan tutar DBT'ye kaydedilecektir. c- Üçüncü kişilerce getirilen efektiflerin ihracatçı adına alışı, ödemenin ihracatçının kendisine veya hesabına yapılması şartıyla mümkündür. d- İlgililerce ihracat bedelleri bankalardan efektif olarak alınması halinde bu efektiflerin iadesi suretiyle bilahare ihracat bedeli olarak alışı yapılamaz. 4.1.5) İhracat bedeli konvertibl dövizlerin alışı, ihracatçı ile banka arasında mutabık kalınan serbest kur üzerinden DAB düzenlenmek suretiyle yapılacaktır. 4.1.6) Havalelere istinaden yapılan alışlarda, DAB'lar valör tarihi beklenmeksizin muhabir nezdindeki hesapların alacaklandırıldığı tarihten itibaren düzenlenebilecektir. 4.1.7) Dönülemez teyitli veya teyitsiz iştira akreditiflerinde uygun vesaikin ibrazında muhabir hesabının alacaklandırılması beklenilmeden DAB düzenlenebilecektir. 4.1.8) İhracatçılarca ihracat bedeli olarak tahsil veya iştira için tevdi edilen banka veya şahıs çeklerinin bankalarca iştiraya alınmaları halinde, - keşidecisi yurt dışındaki banka olan çekler için iştira anında DAB düzenlenebilir. - keşidecisi şahıs olan çekler için ise çek karşılığı muhabir hesaplarına alacak geçmeden DAB düzenlenemez. İhracat bedellerinin euro-çek ile ödenmesinde DAB, çek karşılıkları muhabir hesabına geçtiğinde düzenlenir. Bu çeklerin yurda girişinde gümrük idarelerine beyan edilme zorunluluğu yoktur. Türkiye'deki bankalarca ihracat bedeli olarak düzenlenen çeklerin iştira edilmeleri halinde DAB düzenlenebilmesi için çeki düzenleyen bankanın çek bedeli dövizlerin yurt dışından geldiğini veya "4.2" Bölümünde açıklanan esaslara uygun olarak açılan DTH'den karşılandığını belirten yazısı aranacaktır. 4.1.9) İhracat bedelleri, Türkiye'deki bankalarca yurt dışındaki bankalara ve gerçek veya tüzel kişilere açılan kredilerden karşılanabilecektir. 4.1.10) Her bir GB itibariyle ihracat bedellerinin USD 50.000 veya eşitine kadar seyyah çeki ve fiili ihraçtan sonra kredi kartıyla ödenmesi mümkündür. Ancak peşin bedeller döviz satan kişinin yurt dışında yerleşik olduğunun (pasaport veya kimliğini belirleyen diğer belgelerle) tevsiki veya kredi kartının yurt dışından verilmiş olduğunun DAB'ı düzenleyen banka tarafından tespiti halinde USD 50.000'le sınırlı olmaksızın kredi kartıyla tahsil edilebilecektir. 4.1.11) GB'de kayıtlı imalatçı firma lehine gelen dövizlerin, imalatçı ve ihracatçı firmaların yazılı beyanları doğrultusunda ihracatçı firma adına DAB düzenlenerek ihracat bedeli olarak alışının yapılması mümkündür. 4.1.12) GB'de belirtilen alıcı firma veya bu firma dışındaki gerçek veya tüzel kişiler tarafından havale olarak gönderilen dövizlerin, herhangi bir referans veya fatura numarasıyla irtibatlandırılmış olup olmadığına bakılmaksızın ihracatçının beyan edeceği GB konusu ihracatın bedeli olarak alışının yapılması mümkündür. 4.1.13) Fiili ihraçtan sonra ihraç fiyatlarında lehte değişiklik yapılması halinde ihracatçının talebi üzerine bu farkların ihracat bedeli olarak alışının yapılabilmesi için, bu farka ilişkin veya bu farkı da içeren faturanın ibraz edilmesi gerekmektedir. 4.1.14) İhracatçıların serbest kullanımına bırakılan tutarların (DTH'ye alınanlar dahil) bilahare (bedel getirme süresi içinde veya dışında) alışı aynı ihracatın bakiye bedeliyle sınırlı olmak kaydıyla yapılabilecektir. Bu durumda ihracatçıya serbest kurdan ödeme yapılarak düzenlenecek DAB'a, GB ve daha önce düzenlenen DAB'ın tarih ve sayısı kaydedilecektir. 4.1.15) Fiili ihraçtan sonra bedel alışı yapılan işlemlerde (DFİF'e prim kesintisi yapılan malların ihracı hariç), ihracat bedellerinin ihracatçılara ödenmesinde gecikme olmamasını teminen bankalar,GB'nin mükellef nüshası veya ilgili gümrük müdürlüğünce GB'yle ilgili bilgi kendilerine gönderilmeden ihracatçının GB'nin tarih, sayı, tutar ve gümrüğü ile mal cinsi ve aracı bankayı da belirten beyanına istinaden döviz alışı; ihracat bedellerinin mahsuben ödemelerde kullanılmasına izin verilen hallerde de mahsup işlemi yapılabilecektir. 4.1.16) Aramızda ikili hesap ilişkisinin devam ettiği ülkelere gerçekleştirilen ihracatta GB'nin mükellef nüshası ibraz edilmeden veya ilgili gümrük müdürlüğünce GB'yle ilgili bilgi bankaya gönderilmeden ihraç bedellerinin ödenmesinde,ödemeden önce ihracatçının muhtemel borcunun tekeffül edilmesini teminen bankalarca rambursman bankasına taahhütname verilecektir. 4.1.17) Türkiye'de İkamet Etmeyenlere Özel Fatura ile Yapılan Satışlar Hakkındaki 97/5 sayılı Tebliğ kapsamında satış bedelinin efektif olarak tahsilinde bankalar tarafından DBT aranmaksızın DAB düzenlenmesi mümkündür.1 4.1.18) Yurt dışı fuarlarda teşhir edilmek üzere A.T.A. karnesi ile geçici ihracı yapılan ancak fuarda kesin satışı gerçekleştirilen mallara ilişkin fatura tutarının, ihracat bedeli olarak alışının yapılması mümkündür.2 4.1.19) Destekleme ve Fiyat İstikrar Fonu'na Tabi Malların İhracında Uyulması Gereken Esaslar 13 Ekim 1988 tarih ve 88/13384 sayılı Destekleme ve Fiyat İstikrar Fonu Hakkında Bakanlar Kurulu Kararının 11'nci maddesinin A bendinde sayılan DFİF'e prim kesintisi yapılan malların (her türlü kabuklu ve naturel iç fındık ile 41.01, 41.02 ve 41.03 GTİP'e dahil işlenmiş deri ve kösele dışında kalan pikle deri dahil her türlü hayvan derileri ve postları) ihracı bankalar aracılığı ile gerçekleştirilecektir. Bankalar bedeli tahsil edilmeksizin veya tahsili garanti altına alınmaksızın vesaikin muhabirlerce alıcılara teslim edilmemesini temin edeceklerdir. Alıcı üzerine keşide edilen poliçelere muhabir bankalarca aval verilmesi veya kabul edilmesi, yabancı ülkelerdeki muteber ihracat sigorta kurumlarının veya faktoring şirketlerinin garantisi, yediemin makbuzunun (Trust Receipt) temin edilmesi de garanti hükmündedir. Söz konusu malların ihracatının bankalar aracılığı ile yapılmasını ve konşimento veya diğer taşıma vesaikinde aracı bankanın belirtilmesini teminen, - deniz yoluyla nakliyatta nakliyat acentalarınca tam takım konşimentonun Türkiye'deki aracı banka emrine, - hava, kara ve demir yoluyla nakliyatta ise nakliyat acentalarınca hava konşimentosu, nakliyeci makbuzu, hamule senedi gibi belgelerin Türkiye'deki aracı bankanın talimatında gösterilen hariçteki muhabir banka adına düzenlenmesi ve gümrük müdürlüklerince de belgelerin belirtilen şartlara uygun olarak düzenlendiğinin kontrol edilerek vesaiki bu şartlara uygun olarak düzenlenmeyen ihracata izin verilmemesi gerekmektedir. DFİF'e prim kesintisi yapılan malların ihracında, ihracat bedellerinin fiili ihraçtan sonra efektif olarak getirilmesi mümkün değildir. Ancak efektif olarak getirilen peşin bedeller ve prefinansman kredileri karşılığında bu tür malların ihracı mümkündür. 4.1.20) Alıcısı Tarafından Kabul Edilmeyen Malların Aynı Veya Başka Bedel Ve Şartlarla Satılması Halinde Yapılacak İşlemler Alıcısı tarafından kabul edilmeyen mallara ilişkin GB konusu ihracat bedellerinin tahsil süresi içerisinde aynı veya başka bedel ve şartlarla satılması halinde ihracatçı firma tarafından düzenlenecek yeni satış sözleşmesi ve faturanın ilgili ihracatçı birliğine onaylatılarak birer örneğinin ilgili gümrük müdürlüğüne ibraz edilmesi gerekmektedir. İlgili gümrük müdürlüğünce de bu belgelere istinaden alıcısı tarafından kabul edilmeyen mallara ilişkin GB iptal edilecek ve yerine yeni bir GB düzenlenerek ihracat hesabına ilişkin kambiyo takibinin yapılmasını teminen yeni beyannamedeki bilgiler ilgili kambiyo müdürlüğüne yazılı olarak bildirilecektir. Bu çerçevede, alıcısı tarafından kabul edilmeyen mallar sebebiyle iptal edilen GB yerine yeniden düzenlenen GB'ye ilişkin bilgilerin aracı bankaya ulaşması halinde, tahsil süresinin tespitinde yeni GB'nin fiili ihraç tarihi esas alınacaktır. Söz konusu ihracat hesabının kapatılması halinde bu konuda ilgili kambiyo müdürlüğüne ayrıca yazılı olarak bilgi verilecektir.1 4.1.21) Yurt dışında yerleşik firma tarafından düzenlenerek Türkiye'deki firmaca kabul edilen ve/veya Türkiye'deki bankalarca kabul veya aval verilen poliçe bedellerinin ihracat hesabının kapatılmasında kullanılması mümkün bulunmamaktadır.2 4.1.22) Yurt dışından ihracatçı firmalar adına gelen döviz havaleleri konusu ihracat bedellerinin, ihracatçı firmalar tarafından yabancı para üzerinden temlik edilmek suretiyle imalatçılarına efektif olarak ödenmesi veya imalatçılarının döviz tevdiat hesabına alınması halinde ihracat bedeli olma niteliğini kaybedeceğinden, bu dövizlerin tekrar ihracat bedeli olarak alışının yapılması mümkün bulunmamaktadır. 4.2- Döviz Tevdiat Hesaplarından İhracat Bedeli Alışı 4.2.1) İhracat bedelleri, paranın yurt dışından geldiğinin tespiti kaydıyla dışarıda yerleşik gerçek veya tüzel kişiler adına açılan DTH'lerden tahsil edilebilecektir. Türkiye'ye ithal edilen mal bedelleri ile görünmeyen işlemlere ilişkin transferlere konu döviz ödemeleri, dışarıda yerleşik kişiler adına açılan DTH'lere muhabir bankaların veya hesap sahibi kişilerin talimatı üzerine tevdi edilebilecektir. Yurt dışında yerleşik kişiler adına açılan DTH'ye, Türkiye'deki ithalatçı firmaca ödenen ithalat bedellerinin, hesap sahibince verilen vekaletnameler çerçevesinde Türkiye'deki ithalatçı firma veya üçüncü şahıslarca ihracat bedelinin tahsilinde kullanılması mümkün bulunmamaktadır.1 4.2.2) Yurt dışında taahhüt faaliyetlerinde bulunan Türk firmalarının, sıfatlarını tevsik etmeleri kaydıyla yurda getirilmesi zorunlu olmayan dövizlerle açtıracakları DTH'lerden ya da yurt içindeki veya dışındaki bankalardan sağladıkları döviz kredileriyle açılan hesaplardan yurt dışındaki taahhüt işleri kapsamında kendilerince veya başka firmalarca yapılan ve yapılacak ihracatın (alıcı olarak kendileri veya başka firma gözükebilir) bedelleri ödenebilecektir. Türkiye'de kamu kurum ve kuruluşlarınca açılan uluslararası ihaleyi kazanan Türk müteahhitlerinin istihkakları karşılığında elde ettikleri TRL'lerin veya karşılığının dövize dönüştürülmesi suretiyle (söz konusu TRL'lerin istihkak karşılığı olduğunun tevsiki kaydıyla) açtıracakları DTH'lerin, bu firmaların yurt dışında üstlendikleri işlerin gereği olarak bu firmalarca veya üçüncü kişilerce yapılacak ihracat bedellerinin karşılığı olarak kullanılması mümkündür. 4.2.3) İhracat bedelinin, en geç bedel getirme süresi sonunda alışı yapılmak kaydıyla ihracatçı adına açılacak DTH'ye alınması ve bu hesapta tutulması mümkün olup bu hesaptan kısmen veya tamamen ihracat bedeli olarak alış yapılabilecektir. Ancak bu halde ihracat bedeli alışının fiili ihraçtan 90 günden sonraki bir tarihte yapılması halinde, bedelin % 30'u ihracatçıların serbest tasarrufuna bırakılmayarak tamamının alışının yapılması zorunludur. 4.2.4) Bir ihracatçı firmanın vekili bulunan kişi veya firmalar adına yurt dışından gelen döviz veya efektiflerle açılan DTH'lerden, vekaletnamenin fiili ihraçtan önce düzenlenmesi şartıyla vekili bulunulan ihracatçı firma adına ihracat bedeli alışı yapılabilecektir. 4.2.5) İlk yatırım ve tesis safhasında kullanılmak üzere serbest bölgelere ihraç edilen ve alıcısı bölge işleticisi olan malların bedelinin, yurt dışından gönderilememesi halinde, anılan bölgelerde bankaların faaliyete geçmesine kadar, alıcının Türkiye'deki bankalar nezdindeki DTH'lerinden veya ihracatın TRL üzerinden yapılmış olması halinde TRL tevdiat hesaplarından ödenmesi mümkündür. 4.2.6) Türkiye'de yerleşik sayılmakla birlikte yurt dışında serbest meslek ve müstakil iş sahibi olarak çalışan ve bu faaliyetlerini yurt dışındaki temsilciliklerimizden alınacak belgeler veya pasaport kayıtlarıyla tevsik eden yurttaşlar adına açılacak DTH'lerden, hesaptaki paraların yurt dışından geldiğinin ve ihracatın aynı kişiye yapıldığının tespiti kaydıyla ihracat bedeli olarak alışının yapılması mümkündür. 4.2.7) 3212 Sayılı Kanun çerçevesinde ikmal sistemleri ve hizmetlerinin ihracından elde edilecek bedellerin Milli Savunma Bakanlığı, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı adına Bankamız nezdinde açılacak özel döviz hesabına alınması ve Milli Savunma ve İçişleri bakanlıklarının vereceği talimata uygun olarak bu hesaptan transfer yapılması mümkündür. 4.2.8) Yurt dışında oturma ve çalışma iznine sahip olanlar ile daimi veya geçici olarak kamu kuruluşlarınca görevlendirilmiş bulunan Türk vatandaşlarına İhracat Yönetmeliği esasları çerçevesinde yapılacak otomobil ve dayanıklı tüketim malları ihracatına ilişkin mal bedellerinin bu kişilerin Bankamız nezdinde açtırdıkları Kredi Mektuplu Döviz Tevdiat hesaplarından alışının yapılması mümkündür. 4.3- Süresi Dışında Tahsil Edilen İhracat Bedeli Dövizlere İlişkin Kur Farkları İhraç bedellerinin süresi dışında gelmesi halinde (kambiyo müdürlüklerince verilen 90 günlük ihtarname süresi içinde gelenler dahil) alış işlemi serbest kur üzerinden yapılmakla birlikte; süre sonu ile DAB'ın düzenlendiği tarihteki TCMB kurlarına göre oluşan lehe farklar, bankalarca ilgililere ödenmeyerek DFİF'e aktarılmak üzere 10 iş günü içinde TCMB şubelerine devredilecektir. Bu halde DAB üzerinde, ihracatçılara ödenecek ve DFİF'e aktarılacak TRL'ler de ayrı ayrı gösterilecektir. Ancak süresi dışında gelen ihracat bedelinin bankaların terkin edebileceği kısmının da alışının yapılmış olması halinde bu kısma tekabül eden dövizler için kur farkı tahsil edilmeyecektir. İhracat bedellerinin tahsil süresi dışında kısım kısım geldiği işlemlerde ihracat hesabının kapatılmasına yetecek tutarın alışı tamamlanıncaya kadar bankalarca kur farkı tahsil edilecek; bunu aşan kısımların (terkin edilebilecek tutarın) alışı serbest kurdan yapılacaktır. İhracat bedellerinin GB'nin 46. hanesinde kayıtlı olan USD'den farklı bir döviz cinsinden tahsil edilmesi halinde DFİF'e aktarılacak kur farkları gelen döviz üzerinden (DAB üzerinde kayıtlı) hesaplanacaktır. Kur farkının hesaplanmasına ilişkin örnek işlem EK:3'de gösterilmiştir. DFİF' e yatırılacak kur farkları, döviz alışının yapıldığı tarihten itibaren 10 iş günü içinde TCMB şubelerine devredilmediği takdirde bankalardan 2976 Sayılı Kanun'un 3'üncü maddesinin 2'nci fıkrasına göre 6183 Sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkındaki Kanun uyarınca gecikme zammı tahsil edilecektir. Süresi dışında gelen ihracat bedellerinin alışında kur farkları tahsil edilmeden ihracatçılara serbest kurdan ödeme yapılmış olsa bile; kur farkları alış tarihinden itibaren 10 iş günü içinde TCMB şubelerine devredilmişse gecikme zammı uygulanmayacaktır. Kur farklarının hesaplanarak ilgililerinden tahsili ve tahsil edilen tutarların l0 iş günü içinde TCMB şubelerine devredilmesinden döviz alışını yapan banka görevli ve sorumludur. Bu itibarla tahsil edilen kur farkları aşağıda belirtilen başlıklar dahilinde ilgili TCMB şubesine devredilecektir. Tahsilata ilişkin belge asılları veya fotokopileri kesinlikle TCMB şubelerine gönderilmeyecektir. TCMB şubelerince de sadece söz konusu tutarların DAB tarihinden itibaren l0 iş günü içinde devredilip devredilmediği; devredilmemiş ise gecikme zammının doğru hesaplanıp hesaplanmadığı kontrol edilecektir. Devir DAB Tahsil Edilen Gecikme * Sebebi Tarihi Kur Farkı Zammı Toplam Kur farkı * Gecikme zammı doğmamış ise bu sütun boş bırakılacaktır. 4.4- Mücbir Sebep Hallerinde Kur Uygulaması Bu genelgemizin "3.4.1" Bölümünün, (a), (b), (c), (d) ve (e) fıkralarında belirtilen mücbir sebep hallerinin, döviz getirme süresi içinde meydana geldiğinin ilgili kambiyo müdürlüğüne tevsik edilerek ek süre alınması durumunda, verilen ek süreler içinde getirilen ihracat bedeli dövizlerin alışı ile (f) fıkrasında belirtilen ilgili kambiyo müdürlüğünün vereceği 90 günlük ihtarname süresi sonuna kadar dava açıldığının veya tahkime başvurulduğunun tevsiki durumunda mahkeme veya hakem kararının sonucuna bağlı olarak getirilen ihracat bedeli dövizlerin alışı serbest kurdan yapılarak karşılığı TRL'lerin tamamı ihracatçılara ödenecektir. Bunun dışında kalan kur uygulamasına ilişkin talepler kabul edilebilecek haklı durumlar göz önünde bulundurulmak suretiyle HM'ce incelenip sonuçlandırılacaktır. BÖLÜM 5 SERBEST KULLANIMA BIRAKILAN DÖVİZLER 5.1) İhracat bedeli konvertibl dövizlerin (döviz getirme süresi ne olursa olsun) en az %70'inin fiili ihraç tarihinden itibaren 90 gün içinde alışının yapılması halinde bakiye %30'lara tekabül eden kısımları üzerinde ihracatçılar serbestçe tasarruf edebilirler. 5.2) Her bir GB konusu ihracat bedelinin kısım kısım gönderildiği durumlarda ihracat bedelinin fiili ihraç tarihinden itibaren 90 gün içinde % 70'lik kısmının alışının yapılmış olması halinde kalan kısım ihracatçının serbest kullanımına bırakılacaktır. 5.3) Konsinye ihracatta, kesin satış faturası tarihinden itibaren 90 gün içinde fatura bedelinin % 70'inin alışının yapılması halinde kalan bedeller ihracatçının serbest kullanımına bırakılacaktır. 5.4) GB'de ödeme şeklinin, peşin veya alıcı firma prefinansmanı ile akreditifli, vesaik mukabili veya mal mukabili olarak birlikte beyan edildiği durumlarda, peşin ve prefinansman bedeli dahil ihracat bedelinin % 70'lik kısmının 90 gün içinde tahsil edilmesi halinde, ihracat hesabı kapatılarak bakiye % 30 lar üzerinde ihracatçılar serbestçe tasarruf edebilirler. 5.5) İşlenmemiş altın ve hizmet ihracatında (CFR ve CIF teslim şekline göre yapılan ihracatta navlun ve sigorta bedelleri dahil) ihracat bedellerinin yurda getirilmesi yükümlülüğü aranmaz. 5.6) Kiracının satın alma hakkı bulunmayan finansal kiralama sözleşmesi çerçevesinde yurt dışı edilen mallar yurda geri getirileceğinden bu işlemden elde edilen kira bedelleri hizmet bedeli döviz kabul edilerek kullanımı ihracatçının serbest tasarrufuna bırakılacaktır.1 BÖLÜM 6 İHRACAT BEDELLERİNDEN, İHRACATLA İLGİLİ GİDERLERİN MAHSUBU VEYA TRANSFERİ İLE İHRACATÇININ İTHAL ETTİĞİ MAL VE HİZMET BEDELLERİNİN ÖDENMESİ 6.1) Mahsup İhracatla ilgili komisyon, ardiye, depolama, antrepo, gümrük resmi, harç ve faktoring masrafları, iskonto giderleri, ihracatçıya yansıtılan muhabir banka masrafları gibi giderler için yapılacak indirimler ile konsinyasyon yoluyla ihraç edilen mallarla ilgili nakil, muhafaza, bakım, fümügasyon, rafa satış ve benzeri masrafların, ticari teamüllerin gereği olarak satış akdinde veya akreditiflerde ayrıca varış yerinde tartı ve analiz yapılması şartı bulunuyorsa; tartı ve analiz sonucunda tespit edilen vezin noksanlığı veya kalite farkı ile ekspertiz ve tahkim ücretleri ve rafa (maniplasyon) masrafları, hariçteki gözetme şirketleri ücretlerinin mal bedelinden her hangi bir süreye tabi olmaksızın mahsup (takas) edilebileceği gibi görünmeyen işlemlere ilişkin hükümler çerçevesinde transfer de edilebilecektir. Yukarıda belirtilen giderlerin mahsup edilmesi sebebiyle ihracat bedelinin bu giderler kadar eksik gönderilmesi halinde, DAB gelen bedel kadar düzenlenecek ve belgelendirilmesi kaydıyla üzerine söz konusu giderlerin nevi ve tutarlarıyla ilgili not konulacaktır. 6.2) Mahsuben Ödeme İhracatçının ithalat bedelleri ve görünmeyen işlemlere ilişkin giderleri ile yurt dışından sağladıkları döviz kredilerinin (faizi dahil) kısmen veya tamamen mal ve/veya hizmet ihracı bedeli dövizlerle mahsuben ödenmesi aşağıda açıklanan esas ve usuller çerçevesinde mümkündür. 6.2.1) İhracat bedellerinin fiili ihraç tarihinden itibaren 180 gün içinde muhabir hesaplarına alacak verilmiş olması (ihracat bedellerinin efektifle ödendiği işlemlerde efektiflerin bankalara tevdi edilmiş olması) ve mahsup talebinin de bu süre içinde yapılmış olması gerekmektedir. 6.2.2) Hizmet ihracı bedellerinin tahsili zorunlu olmadığından, bu bedeller için mahsup talebi her hangi bir süreyle sınırlı değildir. 6.2.3) Mal ve hizmet ihracı bedellerinin mahsuben ödemede kullanılacak kısmının daha önce alışının yapılmamış (TRL'ye çevrilmemiş) olması şarttır. 6.2.4) İhraç bedeli dövizlerin tamamının mahsuben ödemede kullanılması mümkündür. 6.2.5) İhracat bedeli dövizlerin fiili ihraç tarihinden itibaren 180 gün içinde tahsil edilerek DTH'ye alınması halinde, bu dövizler 180'inci günün sonuna kadar mahsuben ödemede kullanılabilecektir. 6.2.6) Aramızda ikili hesap ilişkisinin devam ettiği ülkelere gerçekleştirilen ve bedelleri bu hesaplardan ödenen mal ve hizmet ihracına ilişkin dövizler ile prefinansman kredisi ve peşin dövizler mahsuben ödemede kullanılamaz. 6.2.7) Aracı ihracatçı vasıtasıyla yapılan ihracatta, ihracatçının onayı ve imalatçı firma unvanının GB'de kayıtlı olması şartıyla ihracat bedelleri, imalatçının yukarıda sayılan bütün döviz giderlerinin mahsuben ödenmesinde kullanılabilecektir. Bu durumda DAB ihracatçı, DSB'de imalatçı firma adına düzenlenecektir. 6.2.8) İhracat bedelinin mahsuben ödemede kullanılabilecek tutarının ithalat bedelini karşılamaması durumunda, bakiye ithalat bedeli genel esaslar dahilinde ödenecektir. 6.2.9) Mahsuben ödeme işleminde aynı kur üzerinden DAB ve DSB düzenlenecektir. Mahsuben ödemede kullanılacak (alışı yapılacak) döviz ile mahsuben ödenecek giderlerle ilgili döviz cinsinin farklı olması halinde, mahsuben ödenecek azami tutar ihracatçı ile banka arasında mutabık kalınan çapraz kur esas alınmak suretiyle tespit edilecektir.1 Bu durumda DAB alışı yapılan, DSB transfer edilen döviz cinsinden düzenlenecektir. BÖLÜM 7 İHRACAT HESABININ KAPATILMASI 7.1- Genel Esaslar İhracat hesapları, GB tutarı USD 50.000'e kadar ihracat işlemleri hariç olmak üzere GB, fatura ve yurt dışına döviz ödenmesini gerektiren belgeler ile bedelin tahsiline ilişkin DAB'ın bir araya gelmesiyle bankalarca kapatılacaktır. İhracat hesabının kapatılabilmesi için GB'nin mükellef nüshasının aslı veya noterce onaylı fotokopisi ya da gümrük nüshasının gümrükce onaylı fotokopisinin hesabı kapatacak bankaya ibrazı şarttır. Ancak talimatlarımız uyarınca GB'ye bir not konulması gerekiyorsa bu notlar mutlaka GB'nin mükellef nüshası aslına konulacak ve bir fotokopisinin alınmasını müteakip ilgilisine iade edilecektir. GB mükellef nüshası aslının ya da gümrük veya mükellef nüshasının gümrük veya noter onaylı fotokopisinin ibraz edilmemesi halinde ihracat hesabı kapatılamayacağından, 4.Bölümde belirtildiği şekilde ilgili kambiyo müdürlüğüne yazılı bildirimde bulunulacağı tabiidir (GB tutarı USD 50.000'e kadar ihracat işlemleri hariç). İhracatçının satış sözleşmesi gereğince ibraz etmesi zorunlu olduğu diğer belgeler bankalar ile alıcı ve satıcı arasındaki özel hukuk ilişkisiyle ilgili olup TPKK Mevzuatına tabi değildir. İhracat hesabı, peşin ve alıcı firma prefinansmanı ödeme şekillerinde bedelin alışını yapan, GB'de ödeme şeklinin peşin veya alıcı firma prefinansmanı ile akreditifli, vesaik mukabili veya mal mukabili olarak birlikte beyan edildiği işlemlerde alıcı firma prefinansmanı veya peşin bedel alışını yapan, bunun dışındaki hallerde ise GB'ye ilişkin bilgilerin gönderildiği (GB'nin 28'nci hanesinde beyan edilen) bankalar nezdinde kapatılacaktır. Fiili ihraçtan sonra bedellerin tahsil edildiği ödeme şekillerinde ihracat bedelleri farklı bir bankaya gönderilmiş ise bu banka alışını yaptığı bedellerle ilgili olarak ihracat hesabını kapatacak olan bankaya yazılı bildirimde bulunacaktır. İhracat bedellerinin süresi dışında ancak 10 iş günlük ihbar süresi içinde gelmesi halinde ihracat hesabı, ek süre alınmasına gerek bulunmaksızın ve ilgili kambiyo müdürlüğüne ihbar yapılmaksızın bankalarca DFİF'e kur farkı tahsil edilerek kapatılacaktır. Kambiyo müdürlüğüne ihbar yapılmış ise ihracat hesabı kapatılarak bu husus kambiyo müdürlüğüne yazılı olarak bildirilecektir. İhracat hesabının kapatılması sırasında hesabı kapatmakla yükümlü banka, üzerinde bedel alışının seyyah çeki veya kredi kartına istinaden yapıldığına ilişkin not bulunan DAB'larda kayıtlı toplam döviz tutarının her bir GB itibariyle en çok USD 50.000'lik kısmını ihracat taahhüdüne sayacaktır. İhracat bedellerinin tahsil sürelerinin uzatılması ihracat hesaplarının kapatılma sürelerini de uzatacaktır. 7.2) İhracat Bedellerinin Tahsilinde ve İhracat Hesabının Kapatılmasında Sorumluluk İhracat bedellerinin tahsilinden ve ihracat hesaplarının bedel getirme süresi içinde (ek süreler dahil) kapatılmasından ihracatçılar (faktoring işlemlerinde faktör kuruluş ) sorumludur. İhracata aracılık eden (GB'nin 28'inci hanesinde beyan edilen) bankalar kendilerine GB ibraz edilmiş veya ilgili gümrük idaresince ihracatla ilgili bilgiler gönderilmiş ise ihracat bedellerinin tahsilini izlemekle yükümlü olduklarından, gerekli tedbirleri almak zorundadırlar. Bir banka ihracata aracılık etme konusunda ihracatçıyla bir hukuki ilişkiye girmemiş olmakla birlikte; kendisine gümrüklerce GB'yle ilgili bilgi gönderilmişse bu banka da ihracat hesabının kapatılmasının takibiyle görevli ve sorumludur. DFİF'e prim kesintisi yapılan malların ihracatında, bankalar mal bedellerinin tahsil edilerek alışının yapılması için gerekli tedbirleri almak zorundadırlar. 7.3.1) İhracat Bedeli Dövizlerin Satış Faturasında Kayıtlı Döviz Cinsinden veya USD'den Farklı Bir Döviz Cinsinden Tahsili Halinde Yapılacak İşlemler Fiili ihraçtan sonra döviz alışı yapılan işlemlerde, gelen dövizin satış faturasında kayıtlı döviz cinsinden veya USD'den farklı bir döviz cinsinden tahsil edilmesi halinde, GB'de kayıtlı USD tutarı DAB düzenlendiği tarihteki TCMB çapraz kurlarından gelen döviz cinsine çevrilecektir. 7.3.2) Peşin Bedel Karşılığında İhracatın DAB'da Kayıtlı Döviz Cinsinden Farklı Olarak Yapılması Halinde Yapılacak İşlemler Peşin bedel karşılığında yapılan ihracatta, peşin dövize ilişkin DAB'da kayıtlı döviz cinsi ile GB'nin 22'nci hanesinde kayıtlı döviz cinsi farklı ise peşin bedellerin, a- mal ihracı suretiyle kapatılmasında, fiili ihraç tarihinde GB'nin 22'nci hanesinde, b- mahsuben iadesinde mahsup tarihinde düzenlenen DAB'da; c- tasfiye suretiyle iadesinde ise fiili ihraç tarihinde tasfiyeye konu GB'nin 22'nci hanesinde kayıtlı dövizin TCMB çapraz kurlarına göre peşin bedele ilişkin DAB'da kayıtlı döviz cinsinden tespit edilen karşılığı esas alınacaktır. 7.4- Kambiyo Müdürlüğüne Bildirim İhracat hesaplarının süresi içinde (verilen ek süreler dahil) kapatılmaması halinde açık hesap tutarı aracı bankalarca 10 iş günü içinde "Ek:4" deki örneğe uygun şekilde taahhütlü bir mektupla veya özel kurye ile ilgili kambiyo müdürlüğüne ihbar edilecektir. Ancak GB'nin mükellef nüshası aslı veya noterce onaylı fotokopisi ya da gümrük nüshasının gümrükce onaylı fotokopisinin ibraz edilmediği işlemlerde ihbar, ilgili gümrük müdürlüğünce bildirilen bilgiler çerçevesinde GB nüshasının ibraz edilmediği hususu da belirtilmek suretiyle yapılacaktır. Alacak hakkının satın alınması suretiyle ticari riskin faktör kuruluşlarınca üstlenilmesi halinde ihracat bedelinin tahsilinden bu kuruluşlar sorumlu olduğundan, kapatılmayan ihracat hesaplarıyla ilgili olarak ilgili kambiyo müdürlüğüne sadece faktör kuruluş yazılı olarak ihbar edilecektir. BÖLÜM 8 TERKİN Her bir GB itibariyle USD 50.000'e veya eşitine kadar (TRL dahil) tutardaki açık ihracat hesapları ile Türk Eximbankca sigorta kapsamına alınan ihracata ait bedellerin süresi içinde tahsil edilmemesi sebebiyle açık kalan ihracat hesapları, anılan bankaca ihraç bedelinin ilgiliye ödendiğinin tevsiki kaydıyla mücbir sebep belgesi aranmaksızın, kambiyo müdürlüklerine ihbarı yapılmaksızın ve firmaların terkin talebinin bulunup bulunmadığına bakılmaksızın bankalar tarafından terkin edilmek suretiyle kapatılacaktır. Mücbir sebep halleri gözönünde bulundurulmak suretiyle USD 100.000.- veya eşitine kadar noksanlıklar ile mücbir sebep belgesi aranmaksızın ihracatçıların bir önceki takvim yılında ve/veya içinde bulunulan yılda gerçekleştirerek alışını yaptırdıkları ihracat bedeli dövizlerin yüzde birine (% 1) kadar olan açık ihracat hesaplarıyla ilgili döviz getirme yükümlülüğünü kaldırmaya kambiyo müdürlükleri yetkilidir. Yukarıda belirtilen miktarların üstündeki terkin talepleri mücbir sebepler ile haklı durumlar gözönünde bulundurulmak suretiyle HM'ce incelenip sonuçlandırılacaktır. DFİF'e prim kesintisi yapılan malların ihracatında, firmalarca bu mallar için öngörülen prim kesintileri bankalara yatırılmadıkça bu malların ihracatına ilişkin açık ihracat hesapları bankalarca terkin edilmek suretiyle kapatılamaz. İhraç bedelinin kısmen ve USD'den farklı bir döviz cinsinden tahsil edildiği işlemlerde, ihracat bedeli ve USD 50.000 DAB tarihindeki TCMB kur veya çapraz kurundan alışı yapılan döviz cinsine çevrilerek, ihracat bedelinden alışı yapılan döviz tutarının düşülmesi sonucu kalan tutar USD 50.000 karşılığı dövize eşit veya küçük ise ihracat hesabı terkin edilecektir. Bedel alışı, seyyah çeki ve kredi kartına istinaden yapılmış ise bu tutarlar ile terkin edilecek döviz tutarı toplamı USD 50.000'i geçemez. Başka bir ifadeyle, terkin edilebilecek tutar, USD 50.000'den yukarıda belirtilen şekilde alışı yapılan tutarın düşülmesinden sonra kalan tutarı aşamaz veya GB tutarı USD 50.000'den fazla olan bir ihracatta, seyyah çeki ve kredi kartına istinaden USD 50.000'lık döviz alışı yapılması halinde bankaların bu işlemle ilgili terkin etme yetkisi yoktur. Firmalar, terkinle ilgili başvurularını bankalara yapacaklardır. Bankalar kendi yetkilerini aşan işlemleri başvuru tarihinden sonraki 10 iş günü içinde ilgili kambiyo müdürlüğüne yazılı olarak ileteceklerdir. Terkin edilen ihracat bedeli dövizlerin bilahare yurda getirilerek alışının yapılmasının talep edilmesi halinde, (tahsil süresi dışında olsa dahi) karşılığı TRL'ler ilgililerine serbest kurdan ödenecektir. BÖLÜM 9 MAL VE HİZMET İHRACINA İLİŞKİN DÜZENLENEN DÖVİZ ALIM BELGELERİNİN KAYBI HALİNDE YAPILACAK İŞLEMLER Kaybolan DAB'la herhangi bir hesabın kapatılmadığına ve bulunduğu takdirde ibraz edileceğine dair ilgili kambiyo müdürlüğüne yönelik düzenlenecek bir taahhütnamenin DAB'ı düzenleyen bankaya ibrazı kaydıyla ilgiliye bir belge sureti verilmesi mümkündür. Kayıp DAB suretinin düzenlenmesinden sonra aslının bulunması halinde belge aslı iptal edilmek üzere düzenleyen bankaya iade edilecek; işlemler suret üzerinden yapılacaktır. EK: 1 K I S A L T M A L A R - Banka : Banka ve Özel Finans Kurumu - DAB : Döviz Alım Belgesi - DBT : Döviz Beyan Tutanağı - DFİF : Destekleme ve Fiyat İstikrar Fonu - DSB : Döviz Satım Belgesi - DTH : Döviz Tevdiat Hesabı - GB : Gümrük Beyannamesi - HM : Hazine Müsteşarlığı (Banka ve Kambiyo Gn.Md.) - KKDF : Kaynak Kullanımını Destekleme Fonu - TCMB : Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası - TPKK : Türk Parası Kıymetini Koruma - TPTB : Türk Parası Transfer Belgesi - TRL : Türk Lirası - USD : Amerikan Doları EK: 2 KONVERTİBL DÖVİZLERİ GÖSTERİR LİSTE DÖVİZ CİNSİ KODU ABD DOLARI USD AVUSTURALYA DOLARI AUD DANİMARKA KRONU DKK EURO EUR İNGİLİZ STERLİNİ GBP İSVEÇ KRONU SEK İSVİÇRE FRANGI CHF JAPON YENİ JPY KANADA DOLARI CAD KUVEYT DİNARI KWD NORVEÇ KRONU NOK SUUDİ ARABİSTAN RİYALİ SAR EK: 3 KUR FARKI HESAPLAMASI İhracat Bedeli : CIF USD 450.000 FOB USD 420.000 Bedel Getirme Süresi : l80 Gün Açık Hesap Tutarı : USD 420.000 220. Günde Gelen Bedel : USD 390.000 l80. Gün TCMB Döviz Alış Kuru : TRL 1.350.000 220. " " : TRL 1.400.000 220. Gün Aracı Banka Döviz Alış Kuru : TRL 1.410.000 DAB, TRL 1.410.000 X 390.000 = TRL 549.900.000.000 üzerinden düzenlenecektir. Ancak ihracatçıya USD 420.000 - USD 50.000 = USD 370.000,- USD 370.000 X (TRL 1.400.000 - 1.350.000 = TRL 50.000) = TRL 18.500.000.000 TRL 549.900.000.000 - 18.500.000.000 = TRL 531.400.000.000 ödenecektir. EK: 4 KAPATILMAYAN İHRACAT HESAPLARI İÇİN İHBAR MEKTUBU ÖRNEĞİ . . / . . / . . . . BAŞBAKANLIK HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI . . . . . . . KAMBİYO MÜDÜRLÜĞÜ Referans : İhracatçı Firma Unvanı : İhracatçı Firma Adresi : Ticaret Sicil Numarası : Tek Vergi Sicil Numarası : Gümrük Beyannamesi Tarih-Sayı : Gümrük Beyannamesi Tutarı (FOB Bedel) : GB Tutarının USD Karşılığı : İhracatın Şekli : Ödeme Şekli : Teslim Şekli : Mal Cinsi : Alıcı Ülke (GB'nin 17.hanesinde kayıtlı) : Alıcı Firma Adı ve Adresi : Gelen Döviz Tutarı : Döviz Alım Belgesi Tarih-Sayı : Gelen Dövizin USD Karşılığı : Çıkış Gümrük İdaresi Adı : Fiili İhraç Tarihi : Tahsil Süresi Sonu : Açık Hesap tutarı : AÇIKLAMA : 1 Dış Ticaret Müsteşarlığı'nın 2 Mart 2000 tarih ve 101043 sayılı yazısı. 1 Gümrük Müsteşarlığı'nın 12 Aralık 2001 tarih ve 2001/51 sayılı genelgesi. 1 Hazine Müsteşarlığı'nın 22 Mayıs 2001 tarih ve 42101 sayılı yazısı. 2 Hazine Müsteşarlığı'nın 11 Ocak 2002 tarih ve 2511 sayılı yazısı. 1 Hazine Müsteşarlığı'nın 26 Haziran 1998 tarih ve 40557 sayılı yazısı. 1 Hazine Müsteşarlığı'nın 17 Haziran 1997 tarih ve 27325 sayılı yazısı. 1 Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracat Genel Müdürlüğü'nün 17 Ekim 2002 tarih ve 47039 sayılı, Başbakanlık Hazine Müsteşarlığı Banka ve Kambiyo Genel Müdürlüğü'nün 25 Kasım 2002 tarih ve 75500 sayılı yazıları. 1 Başbakanlık Hazine Müsteşarlığı Banka ve Kambiyo Genel Müdürlüğü'nün 25 Kasım 2002 tarih ve 75500 sayılı yazısı. 1 Hazine Müsteşarlığı'nın 29.4.2002-27006,12.7.2002-45868 tarih ve sayılı yazıları. 1 Hazine Müsteşarlığı'nın 19 Temmuz 1996 tarih ve 30554 sayılı yazısı. 2 Hazine Müsteşarlığı'nın 13 Kasım 1997 tarih ve 53492 sayılı yazısı. 1 Hazine Müsteşarlığı'nın 13 Kasım 1997 tarih ve 53492 sayılı yazısı. 1 Hazine Müsteşarlığı'nın 20 Aralık 2001 tarih ve 95845 sayılı yazısı. 1 Hazine Müsteşarlığı'nın 13 Aralık 2002 tarih ve 79523 sayılı yazısı. 2 Hazine Müsteşarlığı'nın 26 Mart 1999 tarih ve 21440 sayılı yazısı. 1 Hazine Müsteşarlığı'nın 18 Şubat 2002 tarih ve 11332 sayılı yazısı. 2 Dış Ticaret Müsteşarlığı'nın 18 Haziran 2001 tarih ve 103348 sayılı yazısı. 1Hazine Müsteşarlığı'nın 8 Mayıs 2002 tarih ve 29797 sayılı yazısı. 2 Hazine Müsteşarlığı'nın 27 Mayıs 2002 tarih ve 34296 sayılı yazısı. 1 Hazine Müsteşarlığı'nın 27 Mayıs 2002 tarih ve 34296 sayılı yazısı. 1 Hazine Müsteşarlığı'nın 13 Kasım 1997 tarih ve 53492 sayılı yazısı. 1 Hazine Müsteşarlığı'nın 27 Aralık 2001 tarih ve 97895 sayılı yazısı.