Haciz ihbarnamelerinin takibi ile icra ve iflas müdürlükleriyle yapılacak olan yazışma usul ve esasları; doğacak hak ve alacaklar, birinci haciz ihbarnamesi, ikinci haciz ihbarnamesi, ödeme muhtırası (son bildirim), menfi tespit davası (2004-03) (Mülga)

T.C BAŞBAKANLIK GÜMRÜK MÜSTEŞARLIĞI Hukuk Müşavirliği SAYI :B.02.1.GÜM.0.61.00.00-727/1- 24 KASIM 2004 KONU :Haciz İhbarnameleri 2009/2 Sayılı Genelge ile YÜRÜRLÜKTEN KALDIRILMIŞTIR. GENELGE (2004/3) İcra ve İflas Müdürlüklerince Müsteşarlığımıza gönderilen haciz ihbarnameleri ile ilgili olarak Gümrükler Genel Müdürlüğü tarafından, 29.05.2000 tarih ve 2000/42 sayılı Genelge yayımlanmış, bu Genelge Adalet Bakanlığı'na gönderilmiş ve Adalet Bakanlığı'nca 28.03.2001 tarih ve 42-6276 sayılı yazıyla tüm İcra ve İflas Müdürlüklerine duyurulmuştur. Bu Genelgeye göre; ".......gümrük idarelerinin denetimindeki geçici depolama yerleri ve antrepolarda bulunan ve haciz konulan eşya ile ilgili olarak; 1-İflas Daireleri ve İcra Müdürlüklerince, üçüncü şahısların alacakları ve aldıracakları haciz veya sair tedbirler için, eşyanın cins ve miktarı ile sahiplerinin de açıkça belirtilmesi şartıyla geçici depolama yeri veya antrepo işleticisine bildirilmesi, Geçici depolama yeri veya antrepo işleticisi tarafından kayıtlarına bu eşyanın durumunu belirtir şerh düşülmesi ile aynı zamanda durumun gümrük idaresine bildirilmesi, 2-Eşyanın gümrük idaresince geçici depolama yeri olarak kabul edilen yerde veya gümrük sahasında bulunması ya da eşyanın konulduğu geçici depolama yeri veya antreponun gümrük idaresince işletilmesi halinde bildirimin ilgili gümrük idaresine yapılması, İcap etmektedir." 29.05.2000 tarih ve 2000/42 sayılı Genelge dışında kalan ve geçici depolama yeri ve antrepolarda bulunan eşyalar dışındaki hak ve alacakların haczedilebilmesi için İcra ve İflas Müdürlüklerince Müsteşarlığımıza gönderilen haciz ihbarnameleri üzerine yapılacak işlemlerin açıklanması gerekli görülmüştür. İ.İ.K.'nun 89 uncu maddesi gereğince İcra Müdürlüklerinde başlatılan icra takip dosyalarının alacaklısı olan gerçek veya tüzel kişilerin, takip borçlusu ya da borçlularının üçüncü kişilerde bulunan mal, hak ve alacaklarını (Müsteşarlığımız nezdinde bulunan mal, hak ve alacaklarını) haczettirme hakları bulunmaktadır. İ.İ.K'nun 89 uncu maddesi gereğince borçlunun Müsteşarlığımız nezdindeki bir kıymetli evraka bağlı olmayan, yani hamiline ait olmayan veya cirosu kabil bir senede bağlı bulunmayan bütün alacakları haczedilebilmektedir. İ.İ.K.'nun 89 uncu maddesinde icra ve İflas Müdürlüklerince gönderilecek Haciz ihbarnameleri uyarınca ne şekilde işlem yapılacağı, belirtilen şekilde işlem yapılmaması halinde bunun sonuçları açık bir şekilde belirtilmiştir. Bu yüzden İcra ve İflas Müdürlükleri tarafından gönderilen Haciz İhbarnamelerinde bunun İ.İ.K'nun 89 uncu maddesine göre gönderilen bir haciz ihbarnamesi olduğunun (89/1 Haciz İhbarnamesi veya Birinci Haciz İhbarnamesi), yapılması gereken işlemlerin, işlemleri yapma sürelerinin ve sonuçlarının açık bir şekilde belirtilmesi gerekmektedir. (Uygulamada İcra ve İflas Müdürlükleri Birinci Haciz İhbarnamelerinde matbu yazılar kullanmakta ve bu yazılarda 89 uncu madde ayrıntılı olarak belirtilmektedir.) Bunun dışında İcra ve İflas Müdürlüklerinden gelen haciz müzekkerelerinin ve diğer yazıların Birinci Haciz İhbarnamesi olarak değerlendirilmemesi gerekmektedir. İ.İ.K.'nun 89/7 nci maddesi gereğince, haciz ihbarnamesi bir hükmi şahsın veya müessesenin merkez ve şubelerinden hangisine tebliğ edilmiş ise beyanda bulunma mükellefiyeti yalnız ihbarnameyi tebellüğ eden merkez veya şubeye aittir. Bu nedenle, haciz ihbarnamesi Müsteşarlığımız merkez birimlerine tebliğ edilmişse, hak ve alacaklara ilişkin araştırma yalnız Müsteşarlığımız merkez birimleri bünyesinde, Müsteşarlığımız taşra birimlerine tebliğ edilmişse, hak ve alacaklara ilişkin araştırma yalnız ihbarnamenin tebliğ edildiği Gümrük ve Muhafaza Başmüdürlüğü veya Gümrük Müdürlüğü bünyesinde yapılacaktır. İcra ve İflas Müdürlüklerinden gönderilen haciz ihbarnameleri, haciz müzekkereleri ve diğer yazılarda yer alan "doğacak hak ve alacakları" ifadesi, müstakbel (beklenen) bir alacağı belirtmektedir. Müstakbel bir alacaktan söz edilebilmesi için, öncelikle takip borçlusu ile Müsteşarlığımız arasında bir hukuki ilişkinin mevcut olması ve bu hukuki ilişkiden doğan alacağın cinsinin ve borçlusunun belirli olması gereklidir. Alacağın miktarının belli olmaması veya böyle bir alacağın doğmama ihtimalinin bulunması önemli değildir. İşçiler ve memurların ücret alacakları, kiralayanın kiracıdan olan işleyecek kira alacağı, müteahhidin istihkak alacağı müstakbel alacaklara örnek olarak gösterilebilir. Müsteşarlığımıza İ.İ.K.'nun 89/1 inci maddesi gereğince "Birinci Haciz ihbarnamesi" tebliğ edilmesi üzerine; Bu haciz ihbarnamesinin Müsteşarlığımıza tebliğinden itibaren 7 gün içerisinde borçlunun / borçluların Müsteşarlığımızda herhangi bir hak ve alacağı mevcut ise bunların ve bunlarla ilgili rehin, temlik, haciz vs. gibi her türlü kaydın bildirilmesi, eğer borçlunun/borçluların böyle bir hak ve alacağı bulunmuyor ise yine aynı sürede İcra ve İflas Müdürlüklerine yazılı olarak, borçlu/borçluların Müsteşarlığımız nezdinde hiçbir hak ve alacağı bulunmadığına dair cevabın, zimmet karşılığı verilmesi zorunludur. Müsteşarlığımıza İ.İ.K.'nun 89/3 üncü maddesi gereğince "İkinci Haciz İhbarnamesi" tebliğ edilmesi üzerine; Müsteşarlığımızca "Birinci Haciz İhbarnamesi'ne cevap verilmez ve borçlu / borçluların Müsteşarlığımızdan hak ve alacağı olmadığı yazılı olarak 7 gün içerisinde İcra ve İflas Müdürlüklerine bildirilmez ise bu kez İcra ve İflas Müdürlükleri tarafından. İ.İ.K.'nun 89/3 üncü maddesi gereğince "İkinci Haciz İhbarnamesi" gönderilir. "İkinci Haciz İhbarnamesi'nin Müsteşarlığımıza tebliğinden itibaren 7 gün içerisinde borçlu/borçluların Müsteşarlığımızda herhangi bir hak ve alacakları mevcut ise bunların ve bunlarla ilgili rehin, temlik, haciz vs. kaydın, bildirilmesi, eğer borçlu/borçluların böyle bir hak ve alacağı bulunmuyor ise aynı sürede İcra ve İflas Müdürlüklerine yazılı olarak, borçlu/borçluların Müsteşarlığımız nezdinde hiçbir hak ve alacağı bulunmadığına dair cevabın, zimmet karşılığı verilmesi zorunludur. Müsteşarlığımızca "İkinci Haciz İhbarnamesi"ne cevap verilmez ve borçlu / borçluların Müsteşarlığımızdan hak ve alacağı olmadığı yazılı olarak 7 gün içerisinde İcra ve İflas Müdürlüklerine bildirilmez ise İcra ve İflas Müdürlükleri tarafından son kez İ.İ.K 89/3 üncü maddesi uyarınca "Ödeme Muhtırası" (Son Bildirim) gönderilerek, Müsteşarlığımıza onbeş gün içinde parayı İcra ve İflas Müdürlüğüne ödemesi veya yedinde sayılan malı teslim etmesi yahut bu süre içinde menfi tespit davası açması, aksi takdirde zimmetinde sayılan borcu ödemeye veya yedinde sayılan malı teslime zorlanacağı bildirilir. Bu "Ödeme Muhtırası'nın (Son Bildirim'in) tebliğinden itibaren 15 gün içinde karşı alacaklının ikametgahı veya takibinin yapıldığı İcra ve İflas Müdürlüğünün bulunduğu yer Mahkemelerinde "Menfi Tesbit" davası açılması ve dava açıldığına dair alınacak şerhin, "Ödeme Muhtırası"nın (Son Bildirim'in) tebliğinden itibaren 20 gün içinde İcra ve İflas Müdürlüğünün dosyasına ibrazı gerekmektedir. İ.İ.K. 89/3 üncü maddesi uyarınca gönderilen, "ödeme Muhtırası"nın (Son Bildirimin) tebliğinden itibaren 15 günlük "Menfi Tespit" davası açma süresi içerisinde davanın açılmaması halinde, ihbarnamelere konu borç tutan kadar Müsteşarlığımız borçlu yerine geçmekte ve bu tutar Müsteşarlığımızdan cebri icra yoluyla tahsil edilmektedir. Yukarıda açıklandığı üzere, yasal sürelerde itiraz ve bildirim yapılmadığı takdirde, Müsteşarlığımız hiçbir ilgisi bulunmayan borçları ödemek zorunda kalacaktır. Bu itibarla; 1-Müsteşarlığımız merkez teşkilatı birimlerine, İcra ve İflas Müdürlüklerince Birinci Haciz İhbarnamesi ve/veya İkinci Haciz İhbarnamesinin tebliğ edilmesi halinde; PTT tebliğ mazbatası (PTT memurunda kalan ve yetkili tarafından imzalanan) ve haciz ihbarnamesi üzerine tebliğ tarihi yazılmak suretiyle tebligatın derhal Hukuk Müşavirliğine iletilmesi, 2-Müsteşarlığımız taşra teşkilatına, icra ve İflas Müdürlüklerince Birinci Haciz İhbarnamesi ve/veya İkinci Haciz İhbarnamesinin tebliğ edilmesi halinde; PTT tebliğ mazbatası (PTT memurunda kalan ve yetkili tarafından imzalanan) ve haciz ihbarnamesi üzerine tebliğ tarihi yazılmak suretiyle tebligatın derhal Başmüdürlüklerde Hukuk İşleri ve Kaçakçılıkla Mücadele Şube Müdürlüklerine, Gümrük Müdürlüklerinde Hukuk İşleri ve Kaçakçılıkla Mücadele Servislerine, Gümrük Muhafaza Müdürlüklerinde Gümrük Müdürlüğü Hukuk İşleri ve Kaçakçılıkla Mücadele Servislerine iletilmesi, 3-Hukuk Müşavirliğince, merkez birimlerine gönderilecek Birinci Haciz, ihbarnamesi ve/veya İkinci Haciz İhbarnamesi üzerine, ihbarnamede adı geçen borçlu veya borçluların hak ve alacaklarının olup olmadığı araştırmasının yalnızca ihbarnamenin gönderildiği merkez birimi nezdinde yapılması ve 7 gün içinde İcra ve iflas Müdürlüğüne cevap verilebilmesi için, borçlu veya borçluların hak ve alacaklarının bulunup bulunmadığı hususunun Hukuk Müşavirliğine en kısa sürede bildirilmesi. 4-Başmüdürlük Hukuk İşleri ve Kaçakçılıkla Mücadele Şube Müdürlüklerince, Birinci Haciz İhbarnamesi ve/veya İkinci Haciz İhbarnamesinin derhal Başmüdürlük ilgili şube müdürlüklerine gönderilmesi ve ihbarnamede adı geçen borçlu veya borçluların hak ve alacaklarının olup olmadığı araştırmasının yalnızca ilgili şube müdürlükleri nezdinde yapılması ve 7 gün içinde icra Müdürlüğüne cevap verilebilmesi için, borçlu veya borçluların hak ve alacaklarının bulunup bulunmadığı hususunun Hukuk İşleri ve Kaçakçılıkla Mücadele Şube Müdürlüğüne en kısa sürede bildirilmesi, 5-Gümrük Müdürlükleri Hukuk İşleri ve Kaçakçılıkla Mücadele Servislerince, Birinci Haciz İhbarnamesi ve/veya İkinci Haciz İhbarnamesinin derhal Müdürlükteki ilgili servislere gönderilmesi ve ihbarnamede adı geçen borçlu veya borçluların hak ve alacaklarının olup olmadığı araştırmasının yalnızca ilgili servisler nezdinde yapılması ve 7 gün içinde İcra ve İflas Müdürlüğüne cevap verilebilmesi için, borçlu veya borçluların hak ve alacaklarının bulunup bulunmadığı hususunun Hukuk işleri ve Kaçakçılıkla Mücadele Servisine en kısa sürede bildirilmesi, 6-Yapılan inceleme sonucunda, borçlu veya borçluların, hak ve alacaklarının mevcut olduğunun tespiti halinde, mevcut hak ve alacaklarının tutarı ve üzerlerindeki rehin, temlik, haciz vs. gibi her türlü kaydın, borçlu veya borçluların hiçbir hak ve alacağının bulunmadığının tespiti halinde ise bu hususun, a) İhbarnameyi düzenleyen İcra ve İflas Müdürlüğünün aynı yerde olması halinde, haciz ihbarnamesinde belirtilen icra ve iflas Müdürlüğü muhatap alınarak, takip dosya numarası ve dosya borçlusu olarak tüm borçluların tek tek adı belirtilmek suretiyle yazılacak yazının, Hukuk işleri ve Kaçakçılıkla Mücadele Şube Müdürlükleri ve Servislerince ihbarnameleri düzenleyen icra ve İflas Müdürlüğüne, ihbarnamenin tebliği tarihinden itibaren 7 gün içinde elden ve zimmet karşılığı teslim edilmesi, b) İhbarnameyi düzenleyen İcra ve İflas Müdürlüğünün aynı yerde olmaması halinde, haciz ihbarnamesinde belirtilen İcra ve İflas Müdürlüğüne gönderilmek üzere, bulundukları yerdeki icra ve iflas Müdürlüğü muhatap alınarak, takip dosya numarası ve dosya borçlusu olarak tüm borçluların tek tek adı belirtilmek suretiyle yazılacak yazının, Hukuk işleri ve Kaçakçılıkla Mücadele Şube Müdürlükleri ve Servislerince bulundukları yerdeki İcra ve İflas Müdürlüğüne, ihbarnamenin tebliği tarihinden itibaren 7 gün içinde elden ve zimmet karşılığı teslim edilmesi, 7- 89/1 haciz ihbarnamesinin tebellüğ edildiği tarihte, borçlu veya borçluların hak ve alacaklarının bulunması halinde, "Birinci Hacız İhbarnamesi" ve "İkinci Haciz İhbarnamesi"nde belirtilen tutar üzerine haciz şerhi işlenerek bloke kaydı konulması, 8- Haciz ihbarnamesinin tebliğ edildiği tarihte, borçlunun müstakbel bir alacağı tespit edilmiş ise 7 gün içinde İcra ve İflas Müdürlüğüne verilecek cevapta Müsteşarlığımız ile takip borçlusu arasındaki hukuki ilişkinin açıkça belirtilmesi, yazıda "Bu hukuki ilişkiden şimdiye kadar takip borçlusu lehine doğmuş ve ödenebilir bir alacak yoktur. Ancak, ilerde takip borçlusu lehine bir alacak doğması muhtemeldir. Bu nedenle, takip borçlusu ile ilgili dosyaya haciz şerhi konulmuştur. Takip borçlusu lehine ilerde bir alacak doğarsa, bu alacak Müdürlüğünüze bildirilecek ve ödenecektir" ifadesinin kullanılması ve ilgili dosyaya şerh konularak, ilerde bir alacak doğarsa bu alacağın İcra ve İflas Müdürlüsüne ödenmesi. 9- Müsteşarlığımız merkez ve taşra birimlerince, herhangi bir nedenle 7 günlük itiraz süresi içersinde "Birinci Haciz İhbarnamesi" ve "İkinci Haciz İhbarnamesi'ne" cevap verilmemesi, itiraz edilmemesi veya bütün uyarılarımızın aksine posta, kargo vs ile gönderilmek suretiyle itirazın 7 gün içerisinde icra dosyasına ulaşmaması halinde, İ.İ.K'nun 89/3 üncü maddesi uyarınca "Ödeme Muhtırası" tebliğ edilmesi durumunda, 15 GÜN İÇİNDE "MENFİ TESBİT" DAVASI AÇILABİLMESİ İÇİN ödeme muhtırası ile gerekli bilgi ve belgelerin derhal merkezde Hukuk Müşavirliğine gönderilmesi, taşrada ise İcra ve İflas Müdürlüğünün bulunduğu yerdeki Muhakemat Müdürlüğüne gönderilmesi ve Hukuk Müşavirliğine bilgi verilmesi, 10-Belirtilen prosedüre uyulmayarak, ihbarnameye konu tutarın Müsteşarlığımız zimmetinde sayılması halinde, ilgililerin idari ve mali sorumluluklarının doğacağının ve ödenmek zorunda kalınan tutarın sorumlu personele rücu edileceğinin bilinmesi, 11 İ.İ.K.'nun 89 uncu maddesi dışında kalan haciz müzekkereleri ve diğer yazılar araştırma mahiyetinde yazılar olduğundan makul sürede cevaplanması, hak ve alacaklara ilişkin araştırmanın yalnızca müzekkerenin veya yazının tebliğ edildiği merkez veya taşra birimi bünyesinde yapılması ve sürelere ilişkin şartlar hariç haciz ihbarnamelerinde uygulanacak usul uyarınca işlemlerin yürütülmesi, ' Hususlarında, bilgi ve gereğini rica ederim. R. Tuna TURAGAY Müsteşar Y. Dağıtım Merkez ve taşra teşkilatına