Menşei yanıltmasına ilişkin muayene kritikleri ve kaçakçılık kastının oluşup oluşmadığının tespiti; üretildiği ülkeden başka bir ülkede üretildiği izlenimi veren eşya, gümrük idaresini yanıltmak amacıyla eşyanın menşeinin farklı beyan edilmesi (2005-12)

T.C. BAŞBAKANLIK GÜMRÜK MÜSTEŞARLIĞI Gümrükler Genel Müdürlüğü 17.06.2005 Sayı :B.02.1.GÜM.0.06.00.49-1569- Konu :4458 Sayılı Kanununun 56/1 inci Maddesi Tasarruflu Yazılar 1 2 3 GENELGE 2005/12 Bilindiği üzere, 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 56 ıncı maddesinin 1 inci fıkrası "Gerek üzerlerinde, gerek iç ve dış ambalajlarında üretildiği ülkeden başka bir ülke ürünü olduğunu gösteren veya böyle bir izlenim uyandıran isim ya da simgeler taşıyan eşyanın Türkiye'ye ithaline izin verilmez. Bu gibi eşyanın Türkiye'den transit geçişine veya antrepo ve benzeri yerlere konulmasına ya da yeniden ihracına Müsteşarlıkça izin verilebilir" hükmünü amirdir. Müsteşarlığımıza intikal eden olaylardan anılan Kanun maddesinin gümrük idarelerince farklı şekillerde yorumlanarak farklı uygulamalarda bulunulduğu ve bunun da mükellef şikayetlerine yol açtığı görülmektedir. Bu itibarla, farklı yorumlara yol açılarak farklı uygulamaların önüne geçilmesi ve uygulamada yeknesaklığın sağlanması amacıyla 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 56/1 inci maddesi kapsamında değerlendirilmesi gereken eşyalara ilişkin başlıca durumlar sıralanmıştır: 1- İç ve dış ambalajlarında ya da eşya üzerinde eşyanın üretildiği ülkeden başka bir ülkede üretildiği izlenimini uyandıran dizayn, kalite, stil ve bunun gibi ibareler bulunması (örneğin; Çin'de üretilen ve Çin menşeli olarak beyan edilen bir eşyanın üzerinde ya da ambalajında Çin'e dair hiçbir ibare yokken "Designed in Italy", "Styled in Germany" "Swiss Design" ya da, "Japanese quality" gibi ibarelerin yer alması), 2- İç ve dış ambalajlarında ya da eşya üzerinde yer alan tek başına ülke isimlerinin eşyanın üretildiği ülkeden farklı bir ülke olması (örneğin; Çin'de üretilen ve Çin menşeli olarak beyan edilen eşyanın ya da ambalajının üzerinde tek başına "Germany", " Spain", "Europe" gibi ibarelerin bulunması), 3- İç ve dış ambalajlarında ya da eşya üzerinde yer alan ve üretici ya da onun temsilcisi olan firmanın adresini (örneğin; Çin'de üretilen ve Çin menşeli olarak beyan edilen eşyanın ya da ambalajının üzerinde "Goldhand Vertriebsgesellsschaft mbH, Schlüterstrabe3, 40235, Germany, GB" ibaresi olması) gösteren ibarelerin olması halinde ayrıca eşyanın üretildiği yerin de belirtilmesi gerektiğinden sadece adres bilgisi olması, 4- İç ve dış ambalajlarında ya da eşya üzerinde eşyanın üretildiği ülkeden başka bir ülkede üretildiğini gösteren "Made In …" ibaresinin bulunması (örneğin; Çin'de üretilen ve Çin menşeli olarak beyan edilen bir eşyanın ya da ambalajının üzerinde "Made in England" "Made in Indonesia" gibi ibarelerin bulunması), 5- (2005-14 Sayılı Genelge ile bu bölüm kaldırılmıştır)([1]) Durumlarında söz konusu eşyanın 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 56/1 inci maddesi kapsamında değerlendirilerek Türkiye'ye ithaline izin verilmeyerek konu hakkında mükellefine tebligatta bulunulması; mükellefince söz konusu eşyalara ilişkin herhangi bir talepte bulunulması halinde konunun sonuçlandırılmak üzere Gümrük ve Muhafaza Başmüdürlüklerine intikal ettirilmesi gerekmektedir. (2006-8 Sayılı Genelge ile değişik)[2] Bununla birlikte, 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 56/1 inci maddesi kapsamında değerlendirilerek Türkiye'ye ithaline izin verilmeyen eşyanın serbest bölgelere yeniden ihracına izin verilir. (2006-8 Sayılı Genelge ile değişik) Diğer taraftan, anılan Kanun maddesi kapsamındaki eşyanın 4926 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu kapsamında değerlendirilip değerlendirilmeyeceğine ilişkin gümrük idarelerinde tereddütler yaşandığı anlaşılmaktadır. Bilindiği ve Hukuk Müşavirliğinin konuya ilişkin görüşlerinde de belirtildiği gibi; 4926 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu'nun 3/b maddesi;[3] "Kanunlara veya Türkiye'nin taraf olduğu uluslararası andlaşma veya sözleşmelere göre ithali veya ihracı yasak olan herhangi bir eşyayı ithal veya ihraç etmek veya bunlara teşebbüs etmek…" hükmünü amirdir. Gümrük Kanunu'nun 56/1 inci maddesi kapsamındaki eşya ise Gümrük Yönetmeliğinin 32 nolu ekinde[4] "ithaline izin verilmeyen eşya" olarak nitelendirilmiştir. Ayrıca, kaçakçılık kastının oluşabilmesi için ithali veya ihracı yasak eşyanın gümrüğe beyan edilmemiş olması gerekmektedir. Gümrüğe beyan edilmiş eşya, ithali veya ihracı yasak eşyalardan olsa bile kaçakçılık kastı oluşmadığından 4926 sayılı Kanuna[5] göre işlem yapılmayacak, yalnızca bu eşyaların yurda girmesine izin verilmeyecektir. Bunun yanı sıra her olayın kendi içinde değerlendirilmesi gerekmektedir. Ancak, gümrük idaresini yanıltmak amacıyla eşyanın menşeinin farklı beyan edilmesi suretiyle 4926 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu kapsamındaki fiillerin işlenmesi halinde bu Kanun hükümleri uyarınca takibata geçilmesi gerekmektedir. Bilgi ve gereğini rica ederim. Müsteşar a. DAĞITIM: Merkez ve Taşra Teşkilatına [1] Yürürlükten Kaldırılan Bölüm; 5- İç ve dış ambalajlarında ya da eşya üzerinde eşyanın üretildiği ülke ya da herhangi başka bir ülkeye dair hiçbir ibare olmaması ancak üretildiği ülkeden başka bir ülkede üretilmiş olduğu izlenimi yaratacak bir dilde isim ya da marka olması (örneğin; Çin'de üretilmesine rağmen üzerinde ne Çin'e dair ne de başka bir ülkeye dair hiçbir ibare olmaması ancak Türkçe ya da Almanca bir isim/marka bulunması) [2] Mülga; Durumlarında söz konusu eşyanın 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 56/1 inci maddesi kapsamında değerlendirilerek Türkiye'ye ithaline izin verilmeyerek konu hakkında mükellefine tebligatta bulunulması; mükellefince söz konusu eşyalara ilişkin herhangi bir talepte bulunulması halinde konunun Müsteşarlığımıza intikal ettirilmesi gerekmektedir. [3] PcGK Not: Mer'i 5607 sayılı Kanunda aynı tümceye yer verilmemiş olup, benzeri hükümler 3/7 ve 3/12.maddelerinde işlenmiştir. [4] PcGK Not: Mer'i Yönetmelikte korelasyon yapılacak Ek'e rastlanılmamıştır [5] Mer'i 5607 Sayılı Kanun