Dava ve İcra Takipleri ile Bunlara Bağlı İş ve İşlemlerde Uyulacak Usul ve Esaslar; ceza davaları, hukuk davaları, idari davalar, ilamsız icra takipleri, hukuk bilgi sistemi (HBS), ilama bağlı borçlar, haciz ihbarnameleri, yargılama giderleri ve avanslar, (2009-02) (Mülga)

T.C. BAŞBAKANLIK Gümrük Müsteşarlığı Hukuk Müşavirliği Sayı :B.02.1.GÜM.0.61-010.06.01-2 Konu :Dava ve İcra Takipleri ile Bunlara Bağlı İş ve İşlemlerde Uyulacak Usul ve Esaslar 2012/1 Sayılı Genelge ile YÜRÜRLÜKTEN KALDIRILMIŞTIR. ü Ceza Davaları ü Hukuk Davaları ü İdari Davalar ü İlamsiz İcra Takipleri ü İlamli İcra Takipleri ü Hukuk Bilgi Sistemi (Hbs) ü Merkez Birimlerince Uyulması Gereken Esaslar ü Taşra Ve Döner Sermaye Birimlerince Uyulması Gereken Esaslar ü İlama Bağlı Borç: ü Haciz İhbarnameleri ü Dilekçe Örnekleri (38 adet) GENELGE (2009/2) Dava ve icra Takiplerine Uyulacak Usul ve Esaslar Hakkındaki 2002/1 sayılı Genelgenin yürürlüğe girmesinden sonra, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu, 5345 sayılı Gelir idaresi Başkanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun ve 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu hükümleri ile bunlara dayanılarak yürürlüğe konulan ikincil mevzuat hükümleri, Müsteşarlığımızın bazı iş ve işlemleri ile ilgili olarak da köklü bazı değişiklikler getirmiştir. Diğer taraftan, Maliye Bakanlığının 27.09.2006 tarihli ve 2006/141 sayılı Olur'u ile; davaların daha etkin ve verimli bir şekilde takibinin sağlanması ve Devlet hakkının daha sağlıklı şekilde savunulması amacıyla Devlet davalarının imkanlar ölçüsünde tamamının hazine avukatları tarafından takibi öngörülmüş, bunu sağlamaya yönelik olarak da hazine avukatı bulunmayan yerlerdeki davaların muhakemat müdürlüklerince görevlendirilecek hazine avukatları tarafından takip edilmesi uygulamasına başlanmış, ancak uygulamadaki aksaklıklar nedeniyle bazı yerlerde hazine avukatı görevlendirilmesi sağlanamamıştır. 4353 sayılı Maliye Vekaleti Baş Hukuk Müşavirliğinin ve Muhakemat Umum Müdürlüğünün Vazifelerine, Devlet Davalarının Takibi Usullerine ve Merkez ve Vilayetler Kadrolarında Bazı Değişiklikler Yapılmasına Dair Kanunun 18 inci maddesinde yer alan "Hazine avukatı bulunmayan yerlerdeki dava ve icra işlerinde bu daireler amirleri tarafından temsil olunur" hükmü gereğince, muhakemat müdürlüklerince hazine avukatı görevlendirilemeyen yerlerde dava ve icra işlerinin idare amirlerince yürütülmesi uygulamasına devam edilecektir. Bu itibarla, yeni mevzuata uyum ve uygulama birliğinin sağlanması amacıyla, Gümrük Müsteşarlığının taraf olduğu dava ve icra dosyalarının takibi ile, bunlara bağlı iş ve işlemlerde uyulması gereken usul ve esaslar yeniden düzenlenmiş olup aşağıda belirtilen hususlara uyulması gerekmektedir. 1. CEZA DAVALARI 1.1. Suç Duyurusunda Bulunulması Mülga 4926 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu'nun 29 uncu maddesinde yer alan "Gümrük idareleri bu müzekkerelerin verilmesi ile şahsi davacı veya müdahil sıfatını alırlar" hükmüne 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu'nda yer verilmemiş olduğundan bu Kanunun yürürlüğe girmesinden itibaren gümrük idareleri tarafından düzenlenen müdahale müzekkerelerinin fiilen uygulama alanı kalmamıştır. Bu nedenle soruşturma aşamasında müdahale müzekkeresi düzenlenmeyecektir. Bu durumda, gümrük idarelerince kaçakçılık fiillerinin tespiti halinde; kaçakçılık fiiline ilişkin bilgi ve belgeler Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilerek suç duyurusunda bulunulacak ve suç duyurusunda kaçak eşyanın cinsi, nev'i ve miktarı bildirilecektir. 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu'nun 3 üncü maddesinin 8, 9, 10, 11, 13 ve 16 ncı fıkralarında yer alan kaçakçılık fiillerine ilişkin olaylarda ayrıca eşyanın gümrüklenmiş değeri, 15 inci fıkrasında yer alan kaçakçılık fiiline ilişkin olaylarda ise eşyanın gümrük vergileri de bildirilecektir. Gümrük idarelerince kaçakçılık fiilleri dışında suç tespit eden bir fiil tespit edildiğinde de, fiile ilişkin bilgi ve belgeler Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilerek suç duyurusunda bulunulacaktır. 1.2. Soruşturma Evresi İdarece yapılacak ihbar veya şikayet üzerine Cumhuriyet Başsavcılığınca soruşturma yapılmakta ve soruşturma sonucuna göre kamu davasının açılmasına veya kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilmektedir. 1.2.1. Hazine Avukatı Bulunmayan Yerlerde 1.2.1.1. Kovuşturmaya Yer Olmadığına Dair Karar Verilmesi 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 172 nci maddesine göre Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından verilen kovuşturmaya yer olmadığına dair kararın gümrük idaresine tebliğ edilmesi halinde, anılan Kanunun 173 üncü maddesinin birinci fıkrası gereğince kararın tebliğ edildiği tarihten itibaren onbeş gün içinde, bu kararı veren Cumhuriyet Savcısının yargı çevresinde görev yaptığı ağır ceza mahkemesine en yakın ağır ceza mahkemesi başkanlığına itiraz edilecektir (Ek-1). İtirazın reddedilmesi halinde; dosya işlemden kaldırılacaktır. Olay hakkında yeni delillerin elde edilmesi halinde, Cumhuriyet Başsavcılığına yeniden suç duyurusunda bulunulacaktır. Ancak; 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 173/6 ncı maddesine göre İtirazın reddedilmesi halinde, Cumhuriyet Savcısının yeni delil varlığı nedeniyle kamu davasını açabilmesi, önceden verilen dilekçe hakkında karar vermiş olan ağır ceza mahkemesi başkanının bu hususta karar vermesine bağlıdır. İtirazın kabul edilmesi halinde, kamu davasının açılmasına karar verilmektedir. Cumhuriyet Başsavcılığının, cezayı kaldıran şahsi sebep olarak etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanmasını gerektiren koşulların ya da şahsi cezasızlık sebebinin varlığı halinde, kamu davasının açılmaması hususunda takdir yetkisini kullanarak 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 171 inci maddesine göre verdiği kovuşturmaya yer olmadığına dair kararlara ise 173 üncü maddenin beşinci fıkrasının amir hükmü nedeniyle itiraz edilememektedir. Kovuşturmaya yer olmadığına dair karar şüphelinin ölümü nedeniyle verilmişse veya kararın yasaya uygun olduğu düşünülüyorsa, ilgili muhakemat müdürlüğünden itiraz yoluna başvurulmasından vazgeçilmesi talebinde bulunulacaktır. 1.2.1.2. Kamu Davasının 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu'nun 18 inci maddesine göre; bu Kanunda tanımlanan suçlar nedeniyle açılan davalarda mahkeme iddianamenin bir örneğini ilgili gümrük idaresine gönderir ve başvurusu üzerine gümrük idaresi katılan olarak kabul edilir. Bu nedenle, iddianamenin tebliğ üzerine ilgili gümrük idaresince, davaya katılma dilekçesi verilecektir (Ek-2). Kaçakçılık filleri dışında gümrük idaresini ilgilendiren diğer ceza davalarında da, iddianame ve duruşma davetiyesi gümrük idaresine tebliğ edildiğinde veya açılmış olan davadan haberdar olunduğunda, davaya katılma dilekçesi verilecek ve mahkemece gümrük idaresinin katılan olarak kabul edilmesine karar verilmesi istenilecektir (Ek-3). 1.2.2. Hazine Avukatı Bulunan Yerlerde 1.2.2.1. Kovuşturmaya Yer Olmadığına Dair Karar Verilmesi Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından verilen kovuşturmaya yer olmadığına dair kararın gümrük idaresine tebliğ edilmesi halinde, kararın bir örneği onbeş günlük itiraz süresi içinde ve varsa itiraz sebepleri ile birlikte, itiraz edilmesi amacıyla ilgili muhakemat müdürlüğüne gönderilecektir. İtirazın reddedilmesi halinde dosya işlemden kaldırılacaktır. Olay hakkında yeni delil elde edilmesi halinde, Cumhuriyet Başsavcılığına yeniden suç duyurusunda bulunulacaktır. Ancak; 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 173/6 ncı maddesine göre İtirazın reddedilmesi halinde, Cumhuriyet Savcısının yeni delil varlığı nedeniyle kamu davasını açabilmesi, önceden verilen dilekçe hakkında karar vermiş olan ağır ceza mahkemesi başkanlığının bu hususta karar vermesine bağlıdır. İtirazın kabul edilmesi halinde, kamu davasının açılmasına karar verilir. 1.2.2.2. Kamu Davasının 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu'nun 18 inci maddesine göre; bu Kanunda tanımlanan suçlar nedeniyle açılan davalarda mahkeme iddianamenin bir örneğini ilgili gümrük idaresine gönderecektir. iddianamenin tebliğ üzerine ilgili gümrük idaresince mahkemesine davaya katılma dilekçesi (Ek-2) verilecek, bu dilekçenin bir örneği ile birlikte davaya ilişkin bilgi ve belgeler davanın takibinin sağlanması için ilgili muhakemat müdürlüğüne gönderilecektir. Kaçakçılık filleri dışında gümrük idaresini ilgilendiren diğer ceza davalarında da, iddianame ve duruşma davetiyesi gümrük idaresine tebliğ edildiğinde veya açılmış olan davadan haberdar olunduğunda, davaya katılma dilekçesi verilmesi ve davanın takibinin sağlanması için davaya ilişkin bilgi ve belgeler eklenerek ilgili muhakemat müdürlüğüne gönderilecektir. 1.3. Kovuşturma Evresi 1.3.1. Hazine Avukatı Bulunmayan Yerlerde 4353 sayılı Kanunun 18 inci maddesi uyarınca, hazine avukatı bulunmayan yerlerdeki ceza davaları, gümrük idaresi amiri ya da yetkilendirdiği memur tarafından takip edilecektir. Dava süresince yapılacak duruşmalarda, gümrük idaresi idare amiri veya yetkilendirdiği memur tarafından temsil edilecektir. Duruşmada idare temsilcisinin bulundurulamaması durumunda mahkemeye mazeret dilekçesi verilecektir. Dava süresince, mahkemenin ara kararı gereklerinin mahkemece verilen süre içerisinde, süre verilmemiş ise ivedilikle yerine getirilmesi sağlanacaktır. 1.3.1.1. Görevsizlik-Yetkisizlik Kararlarına İtiraz 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 5 ve 18 inci maddelerinde görevsizlik ve yetkisizlik kararlarının itiraza tabi olduğu düzenlenmiştir. Bir üst mahkemenin görev alanına girdiği gerekçesiyle verilen görevsizlik ve yetkisizlik kararlarına itiraz edilmesine gerek bulunmamaktadır. Bunun dışındaki görevsizlik ve yetkisizlik kararlarına karşı "1.3.1.5.1. itiraz" başlıklı bölümdeki açıklamalar doğrultusunda itiraz edilecektir. Görevsizlik ve yetkisizlik kararının yasaya uygun ve yerinde olduğu değerlendirilirse muhakemat müdürlüğünden vazgeçme talebinde bulunulacaktır. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 223/10 maddesinde yer alan; "Adli yargı dışındaki bir yargı merciine yönelik görevsizlik kararı kanun yolu bakımından hüküm sayılır." hükmü gereğince; başka bir yargı yolu öngören veya idareyi yetkili kılan görevsizlik kararının yasaya aykırı olduğu düşünülüyorsa karar "1.3.1.5.2.Temyiz" başlıklı bölümdeki açıklamalar doğrultusunda temyiz edilecektir. Görevsizlik kararının yasalara uygun ve yerinde olduğu düşünülüyorsa, muhakemat müdürlüğünden vazgeçme talebinde bulunulacaktır. 31.03.2007 tarihinde yürürlüğe giren 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu'nun 25 inci maddesi ile 4926 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu yürürlükten kaldırılmıştır. 5607 sayılı Kanun'un 17 nci maddesi gereğince idari para cezası vermeye yetkili merci Cumhuriyet Savcısı olarak belirlenmiştir. Görev ve yetkiye ilişkin kurallar kamu düzenini ilgilendirdiğinden görev ve yetki ile ilgili değişikliklerin kanunun yürürlüğe girdiği tarihte derhal uygulanması esastır. Gümrük komisyonlarına idari para cezası verme yetkisi tanıyan 4926 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanununun yürürlükten kalkması ve 5607 sayılı Kanun'da yetkili merci olarak Cumhuriyet Savcılarının belirlenmesi nedeniyle 31.03.2007 tarihinden itibaren Gümrük Komisyonları yürürlükten kalkmış ve idari para cezası verme yetkileri de kalmamış bulunmaktadır. Bu nedenle, mahkemece fiilin 4926 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu zamanında işlenmiş olması ve gümrük komisyonlarının yetkili olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı verilmesi halinde karar yukarıda belirtilen gerekçelerle "1.3.1.5.2.Temyiz" başlıklı bölümdeki açıklamalar doğrultusunda temyiz edilecektir. 1.3.1.2. Bilirkişinin Reddi Mahkemece, çözümü uzmanlığı, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hallerde bilirkişi atanabilir. Bilirkişinin adı ve soyadı engel sebepler olmadığı takdirde katılan gümrük idaresine de bildirilir. Adı ve soyadı gümrük idaresine bildirilen bilirkişi, a) Suçtan kendisi zarar görmüşse, b) Sonradan kalksa bile şüpheli, sanık veya mağdur ile aralarında evlilik, vesayet veya kayyımlık ilişkisi bulunmuşsa, c) Şüpheli, sanık veya mağdurun kan veya kayın hısımlığından üstsoy veya altsoyundan biri ise, d) Şüpheli, sanık veya mağdur ile aralarında evlat edinme bağlantısı varsa, e) Şüpheli, sanık veya mağdur ile aralarında üçüncü derece dahil kan hısımlığı varsa, f) Evlilik sona ermiş olsa bile, şüpheli, sanık veya mağdur ile aralarında ikinci derece dahil kayın hısımlığı varsa, g) Aynı davada Cumhuriyet Savcılığı, adli kolluk görevi, şüpheli veya sanık müdafiliği veya mağdur vekilliği yapmışsa, h) Aynı davada tanık sıfatıyla dinlenmişse, ı) Aynı davada hakim olarak görev yapmışsa, Gümrük idaresince, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 69 uncu maddesi uyarınca davanın görüldüğü mahkemeye bilirkişinin reddi talebinde bulunulacaktır (Ek-4). Dilekçede red sebepleri de açıkça bildirilecektir. 1.3.1.3. Bilirkişi Raporuna itiraz Bilirkişi raporları katılan gümrük idaresine de tebliğ edilir ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 67/5 maddesi uyarınca, mahkemece bilirkişi raporuna karşı itirazların ve taleplerin bildirilmesi için süre verilir. Mahkemece belirlenen süre içerisinde bilirkişi raporu incelenerek, rapora ilişkin itirazlarımız ve gerekirse yeni bilirkişi incelemesi yaptırılması talebi mahkemeye bildirilecektir (Ek-5). 1.3.1.4. Kanun Yolları 1.3.1.4.1. İtiraz 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 267 nci maddesinde; "Hakim kararları ile kanunun gösterdiği hallerde, mahkeme kararlarına karşı itiraz yoluna gidilebilir" hükmü mevcuttur. itiraz edilecek kararın mahkemede idare temsilcisinin yüzüne karşı okunduğu (tefhim), yüze karşı okunmamışsa kararın idareye tebliğ edildiği tarihten itibaren yedi gün iç inde kararı veren mahkemeye itiraz edilecektir (Ek-6). Mahkeme itirazı yerinde görürse, vermiş olduğu kararı düzeltir, yerinde bulmuyorsa üçgün içinde itirazı esas bakımından incelemeye yetkili olan ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 268/3 maddesinde belirtilen mercie gönderir. İtiraz üzerine verilen kararlar kesindir. İtiraz, kararın yerine getirilmesinin geri bırakılması sonucunu doğurmaz. Ancak kararı veren mahkeme veya itirazı incelemeye yetkili merci, karar hakkında kesin sonuç çıkıncaya kadar kararın geri bırakılmasına karar verebilir. 1.3.1.4.2. Temyiz 4353 sayılı Kanunun 32 nci maddesine göre, kanunun 27, 28, 29 ve 30 uncu madde hükümlerine uygun bir karar alınmış olmadıkça tamamen veya kısmen Devlet aleyhine neticelenen davalarla icra takiplerinden yüksek dereceli mercilerde tetkiki istenilmesi mümkün olanlar hakkında kanun yollarına gidilmesi mecburidir. 5320 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun Yürürlük ve Uygulama şekli Hakkında Kanun'un 8 inci maddesi gereğince, bölge adliye mahkemelerinin Resmi Gazetede ilan edilecek göreve başlama tarihinden önce aleyhine temyiz yoluna başvurulmuş olan kararlar hakkında, kesinleşinceye kadar 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanununun 322 nci maddesinin dördüncü, beşinci ve altıncı fıkraları hariç olmak üzere, 305 ila 326 ncı maddeleri uygulanacaktır. 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu'nun 305 inci maddesine göre de; ikibin liraya kadar (ikibin lira dahil) para cezalarına dair olan hükümler, yukarı sınırı onbin lirayı geçmeyen para cezasını gerektiren suçlardan dolayı verilen beraat hükümleri ile kanunlarda kesin olduğu yazılı bulunan hükümler temyiz edilemez. Mahkemenin esas hakkında verdiği kararlara karşı, kararın idare temsilcisinin yüzüne karşı okunduğu (tefhim), yüze karşı okunmamışsa kararın idareye tebliğ edildiği tarihten itibaren bir hafta içinde temyiz başvurusu yapılacaktır (Ek-7). Kararın gerekçesi ayrıca tebliğ edileceğinden, gümrük idaresine gerekçeli kararın tebliğinden itibaren bir hafta içinde ek bir dilekçe ile temyiz nedenleri belirtilecektir (Ek-8). Süresi içinde yapılan temyiz başvurusu, hükmün kesinleşmesini engeller. Mahkumiyet hükümleri kesinleşmeden infaz edilemez. Bu nedenle, kararda aksine bir hüküm bulunmadığı sürece, eşya ile ilgili olarak verilen kararların uygulanması için kararın kesinleşmesinin beklenmesi gerekmektedir. 4353 sayılı Kanunun 27 nci maddesinde, hazine avukatı olmayan yerlerde kanun yoluna gidilmesinden vazgeçilmesine ilişkin tekliflerin idare amirleri tarafından yapılacağı belirtilmektedir. Bu nedenle, kararın temyiz edilmesinde yarar görülmüyorsa, temyizden vazgeçme talepleri idare amirleri tarafından Maliye Bakanlığı Başhukuk Müşavirliği ve Muhakemat Genel Müdürlüğü'nün 29.04.2009 tarihli ve 19 Sıra No.lu "Ceza Mahkemelerinden ve C. Başsavcılıklarından Verilen Kararların itiraz ve Temyizi Hakkında Uygulanacak Usul ve Esaslar" başlıklı İç Genelgesindeki açıklamalar doğrultusunda yapılacaktır. 1.3.1.4.3. Karar Düzeltme 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu'nun 322 nci maddesinin son fıkrasına göre; karar düzeltilmesini istemek yetkisi Cumhuriyet Başsavcısına ait olduğundan temyiz üzerine Yargıtay Ceza Daireleri tarafından verilen kararın tebliğinden itibaren kararı veren mahkemenin bulunduğu yerdeki Cumhuriyet Savcısına karar düzeltme talebinde bulunulacaktır (Ek-9). Cumhuriyet Savcısı, ilgililerin başvurusu üzerine, düşüncesiyle birlikte evrakı gereği takdir edilmek üzere Cumhuriyet Başsavcılığına gönderir. Ancak bu durum infazın geri bırakılmasını gerektirmez. Cumhuriyet Başsavcısı durumu inceleyip düzeltme talebini uygun gördüğü takdirde infazın geri bırakılmasını derhal mahalline bildirir ve ondan sonra gereğini yapar. Karar düzeltme talebi reddedilirse bir daha karar düzeltme talebinde bulunulamaz. 4353 sayılı Kanunun 33 üncü maddesi gereğince, karar düzeltme yoluna gidilmesi için kanuni sebepler olup olmadığının takdiri, hazine avukatı olmayan yerlerde idare amirine aittir. 1.3.1.4.4. Yargılamanın Yenilenmesi Ceza mahkemesi kararlarının kesinleşmesinden sonra; duruşmada sanığın veya hükümlünün lehine ileri sürülen ve hükme etkili olan bir belgenin sahteliği anlaşılırsa veya hükme katilmiş olan hakimlerden biri, aleyhine ceza kovuşturmasını veya bir ceza ile mahkumiyetini gerektirecek nitelikte olarak görevlerini yapmada sanık veya hükümlü lehine kusur etmiş ise ya da sanık beraat ettikten sonra suçla ilgili olarak hakim önünde güvenilebilir nitelikte ikrarda bulunmuşsa kararı veren mahkemeye başvurularak yargılamanın yenilenmesi talep edilecektir (Ek-10). 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 66 ncı maddesinde yer alan dava zamanaşımı süresi içinde yargılamanın yenilenmesi talep edilebilir. Mahkeme yargılamanın yenilenmesi talebini reddederse, karara "1.3.1.5.1.itiraz" başlıklı bölümdeki açıklamalar doğrultusunda itiraz edilecektir. Mahkeme yargılamanın yenilenmesi talebini kabul ederse, delil toplama işleminden başlayarak yeniden yargılama yapılır ve yeni bir karar verilir. Bu karara karşı "1.3.1.5.2. Temyiz" başlığındaki açıklamalara göre işlem yapılacaktır. 1.3.2. Hazine Avukatı Bulunan Yerlerde 4353 sayılı kanun gereğince dava, hazine avukatı tarafından takip edileceğinden gümrük idaresi dava ile ilgili bilgi ve belgelerin duruşma gününden önce hazine avukatına iletilmesini sağlayacak, varsa dava sırasında ortaya çıkan yeni durumları veya delilleri ivedilikle hazine avukatına gönderecektir. 1.4. Müsadere 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 256 ncı maddesine göre, müsadere kararı verilmesi gereken hallerde, kamu davası açılmamış veya kamu davası açılmış olup da esasla beraber bir karar verilmemişse; karar verilmesi için, Cumhuriyet Savcısı veya katılan, davayı görmeye yetkili mahkemeye başvurabilir. Bu hüküm gereğince, müsadere edilmesi gereken eşyalar için bir karar verilmemiş ise hazine avukatı bulunan yerlerde gerekli bilgi ve belgeler hazine avukatına gönderilerek müsadere kararı alınması talep edilecektir. Hazine avukatı bulunmayan yerlerde mahkemeye başvurularak müsadere kararı verilmesi talep edilecektir (Ek-11). Mahkeme suç konusu olmayan eşya hariç karar için duruşma yapacağından Duruşmada idare temsilcisinin bulunması sağlanacak, mahkeme eşyaların iadesine karar verirse, karar "1.3.1.5.2.Temyiz" başlıklı bölümdeki açıklamalar doğrultusunda temyiz edilecektir. 1.5. Para Cezalarının Tahsilatı Mülga 4926 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu'nun gümrük idarelerine para cezalarına ilişkin ilamları takip ve tahsil etme yetkisi veren 28 inci maddesine paralel özel bir düzenleme 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu'nda yer almamıştır. Bu nedenle, 5607 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği 31.03.2007 tarihinden itibaren gümrük idarelerinin para cezalarına ilişkin ilamları takip ve tahsil etme yetkisi kalmamıştır. 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu uyarınca mahkemelerce verilen adli para cezalarının tahsil işlemleri, 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin infazı Hakkında Kanun'un 106 ncı maddesi hükmüne göre Cumhuriyet Savcılarınca yürütülecektir. 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu'nun 17 nci maddesi hükmü uyarınca Cumhuriyet Savcıları tarafından verilen idari para cezaları ise 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 17 nci maddesinin dördüncü fıkrası hükmü gereğince Maliye Bakanlığınca belirlenecek tahsil daireleri tarafından tahsil edilecektir. 2. HUKUK DAVALARI 2.1. Hazine Avukatı Bulunmayan Yerlerde 2.1.1. Davanın Takibi 4353 sayılı Kanunun 26 ncı maddesi gereğince; merkezde Başhukuk Müşaviri ve Muhakemat Genel Müdürünün ve illerde muhakemat müdürlerinin ve teşkilat olmayan yerlerde hazine avukatının uygun mütalaası olmadıkça hiç bir dava açılamaz ve hiç bir icra takibi yapılamaz. Bu nedenle, idare tarafından dava açılması gerekiyorsa, öncelikle ilgili muhakemat müdürlüğünden onay alınacaktır. İdare tarafından açılan davaların takibinde; - Konu ile ilgili belgeler dava dilekçesine eklenecek (Ek-12), - Duruşmalar titizlikle takip edilerek bütün duruşmalara katılınacak, mazeret varsa bu durum mazeret dilekçesi ile mahkemeye bildirilecek, - Mahkemenin ara kararlarının gerekleri süresinde yerine getirilecek, - Mahkemece verilen ve özellikle kesin olduğu belirtilen sürelere uyulmasına özen gösterilecektir. İdare aleyhine açılan davaların takibinde; - Cevap dilekçesi 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 195/2 maddesi uyarınca otuz gün içinde verilecek (Ek-13), - Cevap dilekçesinde 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 187 nci maddesinde sayılan ilk itirazlar varsa bunlar belirtilecek, - Cevap dilekçesinde dava konusu hakkında ayrıntılı savunma yapılacak, - Duruşmaların mümkün olduğunca takibi sağlanacak, - Mahkemenin ara kararlarının gerekleri süresinde yerine getirilecek, - Mahkemelerce verilen sürelere uyulacaktır. Davaların takibinde, Maliye Bakanlığı Başhukuk Müşavirliği ve Muhakemat Genel Müdürlüğü'nün 29.04.2009 tarihli ve 4 Sıra No.lu Hukuk Davaların Açılmasında, Savunulmasında, Takibinde ve Sonuçlanmasında Dikkat Edilecek Hususlar başlıklı İç Genelgesinde belirtilen hususlar göz önüne alınacaktır. 2.1.2. Bilirkişi ve Bilirkişi Raporuna itiraz 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 277 nci maddesine göre, bilirkişilerin ret sebepleri hakimler hakkındaki ret sebepleridir. Buna göre, bilirkişinin davanın taraflarından birine nasihat vermiş veya yol göstermiş olması, taraflardan biri veya üçüncü kişi karşısında kanunen gerekmediği halde görüşünü bildirmiş olması, davada tanık veya hakem ve yahut hâkim sıfatıyla dinlenmiş veya hareket etmiş olması, davanın dördüncü dereceye kadar (bu derece dâhil) civar hısımlarına ait bulunması, dava sırasında taraflardan biri ile arasında dava veya düşmanlık bulunması veya tarafsızlığından şüphe edilmesini gerektirecek önemli sebeplerin bulunması halinde bilirkişinin seçildiğinin öğrenildiği tarihten itibaren üç gün içinde bilirkişinin reddi talep edilecektir (Ek-14). Bilirkişi raporlan gümrük idaresine tebliğ edildiğinde bilirkişi raporu incelenerek itirazlar, gerekirse yeni bilirkişi incelemesi yaptırılması talebi tebliğ tarihinden itibaren bir hafta içerisinde mahkemeye bildirilecektir (Ek-15). 2.1.3. Kanun Yolları 2.1.3.1. Temyiz 4353 sayılı Kanunun 32 nci maddesi gereğince, aynı Kanun'un 27, 28, 29 ve 30 uncu maddeleri hükümlerine uygun bir karar alinmiş olmadıkça tamamen veya kısmen Devlet aleyhine neticelenen davalarla icra takiplerinden yüksek dereceli mercilerde tetkiki istenilmesi mümkün olanlar hakkında kanun yollarına gidilmesi mecburidir. 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun Geçici 2 nci maddesine göre, bölge adliye mahkemelerinin Resmi Gazetede ilan edilecek göreve başlama tarihinden önce aleyhine temyiz yoluna başvurulmuş olan kararlar hakkında, kesinleşinceye kadar Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 26.9.2004 tarihli ve 5236 sayılı Kanunla yapılan değişiklikten önceki 427 ila 454 üncü madde hükümlerinin uygulanmasına devam olunur. 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 5236 sayılı Kanunla yapılan değişiklikten önceki 427/2 maddesine göre miktar veya değeri "bin" lirayı geçmeyen taşınır mal ve alacak davalarına ilişkin nihaî kararlar kesindir ve temyiz edilemez. Ancak bu parasal sınır her yıl yeniden değerlendirme oranında artırılmaktadır. Davanın idare aleyhine sonuçlanması halinde; Asliye Hukuk Mahkemesi kararlarına karşı kararın tebliğinden itibaren onbeş gün içinde, Sulh Hukuk Mahkemesi kararlarına karşı, kararın tebliğinden itibaren sekiz gün içinde, İş Mahkemeleri kararlarına karşı karar yüze karşı okunmuşsa tefhim, yoksa tebliğ tarihinden itibaren sekiz gün içinde karar temyiz edilecektir (Ek-16). Temyiz dilekçesinde 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 5236 sayılı Kanunla yapılan değişiklikten önceki 428 inci maddesinde sayılan sebeplerle, davaya ilişkin diğer sebepler belirtilecek, dava konusu para alacağı ise icra ve iflas Kanunun 36 ncı maddesine göre tehir-i icra isteminde bulunulacaktır. Karar, karşı tarafça temyiz edilmiş ise, temyiz dilekçesinin gümrük idaresine tebliğ gününden başlayarak on gün içinde cevap dilekçesi verilebilir (Ek-17). Temyiz dilekçesinde yeni bir husus ileri sürülmemiş ise, cevap verme zorunluluğu bulunmamaktadır. Ancak, temyiz dilekçesinde yeni iddialar ileri sürülmüşse veya kısmen idare aleyhine verilmiş bir kararda temyiz süresi kaçırılmış ise cevap dilekçesinde karara ilişkin itirazlar bildirilerek temyiz talebinde bulunulacaktır. 4353 sayılı Kanunun 27 nci maddesinde, hazine avukatı olmayan yerlerde kanun yoluna vazgeçme tekliflerinin idare amirleri tarafından yapılacağı belirtilmektedir. Bu nedenle, kararın temyiz edilmesinde yarar görülmüyorsa, temyizden vazgeçme talepleri idare amirleri tarafından Maliye Bakanlığı Başhukuk Müşavirliği ve Muhakemat Genel Müdürlüğü'nün 29.04.2009 tarihli 4 Sıra No.lu Hukuk Davaların Açılmasında, Savunulmasında, Takibinde ve Sonuçlanmasında Dikkat Edilecek Hususlar ve 29.04.2009 tarihli ve 3 Sıra No.lu Temsil Yetkisinin Kullanılması, Muhakemat Müdürünün Vazgeçme Yetkisi başlıklı İç Genelgelerindeki açıklamalar doğrultusunda yapılacaktır. 2.1.3.2. Karar Düzeltme Temyiz dilekçesi ve -kanuni süre içinde verilmiş olması şartıyla- karşı tarafın cevap dilekçesinde ileri sürülüp hükme etkisi olan itirazların kısmen veya tamamen cevapsız bırakılmış olması, Yargıtay kararında birbirine aykırı fıkralar bulunması, Yargıtay incelemesi sırasında hükmün esasını etkileyen belgelerde bir hile veya sahteliğin ortaya çıkması veya Yargıtay kararının usul ve kanuna aykırı bulunması hallerinde, Yargıtay Hukuk Dairesi kararının tebliğinden itibaren onbeş gün içinde karar düzeltme talebinde bulunulacaktır (Ek-18). Karar düzeltme talebini içeren dilekçede, 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 5236 sayılı Kanunla yapılan değişiklikten önceki 440 ıncı maddesinde sayılan sebeplerle, davaya ilişkin diğer sebepler belirtilecektir. Aşağıda belirtilen kararlar aleyhine karar düzeltme yoluna gidilemez: - Miktar veya değeri "altıbin" liradan az olan davalara ait hükümlerin onanması veya bozulmasına ilişkin kararlar, [Bu parasal sınır her yıl yeniden değerlendirme oranında artırılmaktadır. Bkz. 2.1.5.5. Karar Düzeltme Sınırı (HUMK m. 440)] - 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 8 inci maddesinde gösterilen davalara ait hükümlerin onanmasına veya bozulmasına ilişkin kararlar (8 inci maddenin II numaralı fıkrasının 6 no.lu bendindeki davalar, bu fıkranın (1) numaralı bendindeki hüküm saklı kalmak koşuluyla; kira sözleşmesine dayanan tahliye ve akdin feshi davaları ile bu davalarla birlikte açılmış, kira alacağı ve tazminat davaları ve bunlara karşılık olarak açılan davalar ve Kat Mülkiyeti Kanunundan doğan davalar hariç), - Görevsizlik, yetkisizlik, hâkimin reddi, dava veya karşılık davanın açılmamış sayılması, davaların birleştirilmesi ve merci belirtilmesi kararları, - Hakemlerin verdiği hükümlerin ve tahkim hükümlerine göre mahkemece verilecek kararların onanmasına veya bozulmasına ilişkin kararlar. 4353 sayılı Kanunun 33 üncü maddesi gereğince, karar düzeltme yoluna gidilmesi için yasal sebeplerin mevcut olup olmadığının takdiri, hazine avukatı olmayan yerlerde idare amirine aittir. 2.1.3.3. Yargılamanın İadesi HUMK'un 445 inci maddesine göre kesinleşmiş kararlar hakkında; - Hükmü etkileyen yeni bir senet veya belgenin elde edildiği, - Hükme esas alınan senedin sahte olduğunun anlaşılması halinde sahtelik hakkındaki hükmün kesinleştiği, - Hükme esas alınan bir ilamın kesin bir hükümle ortadan kaldırıldığının öğrenildiği, - İfadesi hükme esas alınan bir tanığın hükümden sonra yalan tanıklıktan mahkum edilmesi halinde mahkumiyete ilişkin hükmün kesinleştiği, - Bilirkişinin kasten gerçeğe aykırı beyanda bulunduğuna ilişkin bir mahkeme hükmü varsa bu kararın kesinleştiği, - Lehine hüküm verilen tarafın yalan yere yemin etmesi nedeniyle mahkumiyet hükmü verildiği hallerde ceza mahkemesi hükmünün kesinleştiği, - Lehine hüküm verilen tarafın hükme etkili olan bir hile kullanmış olması halinde bu hilenin öğrenildiği, - Davaya bakması yasak olan bir hakim tarafından davaya bakılmış ve hüküm verilmiş ise hükmün aleyhine hüküm verilen tarafa tebliğ edildiği, Tarihten itibaren üç ay, - Tarafları, dava sebebi ve konusu aynı olan bir dava hakkında birbirine aykırı kesinleşmiş iki hüküm bulunması halinde ikinci hükmün kesinleştiği, Tarihten itibaren on sene, İçinde yargılamanın iadesi talep edilebilir (Ek-19). Yargılamanın iadesi talebi üzerine ilk kararı veren mahkeme, talebin reddine veya davanın yeniden görülmesine karar verir. Mahkeme yargılamanın iadesi talebini reddederse, karara "2.1.3. Kanun Yolları" başlıklı bölümdeki açıklamalar doğrultusunda işlem yapılacaktır. Mahkeme yargılamanın iadesi talebini kabul ederse, delil toplama işleminden başlayarak yeniden yargılama yapılır ve yeni bir karar verilir. Bu karara karşı "2.1.3. Kanun Yolları" başlığındaki açıklamalara göre işlem yapılacaktır. 2.1.4. Hükümlerin Açıklanması (Tavzihi) Mahkemece verilen hüküm açık değilse, anlaşılamıyorsa veya uygulanamayacak nitelikte ise, davacı veya davalı hükmün icrasına kadar kararı veren mahkemeye bir dilekçe vererek 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 455 inci maddesi uyarınca hükmün açıklanmasını talep edebilir. 2.1.5. Parasal Sınırların Belirlenmesi 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun Ek 4 üncü maddesine göre; görev, kesin hüküm, istinaf, temyiz, Yargıtayda duruşma, senetle ispata ve sulh mahkemelerindeki taksim davalarında muhakeme usulünün belirlenmesine ilişkin maddelerdeki parasal sınırlar; her takvim yılı başından geçerli olmak üzere, önceki yılda uygulanan parasal sınırların, o yıl için 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun mükerrer 298 inci maddesi hükümleri uyarınca Maliye Bakanlığınca her yıl tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında artırılması suretiyle uygulanır. Bu şekilde belirlenen sınırların on lirayı aşmayan kısımları dikkate alınmaz. Bu uygulama nedeniyle mahkemelerce görevsizlik kararı verilemez. Aşağıdaki listede, 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nda yer alan maddelere göre parasal sınırlar yıllar itibariyle verilmektedir. Dava takip edilirken bu sınırlara dikkat edilerek işlem yapılacaktır. 2.1.5.1. Sulh/Asliye Hukuk Görev Sınırı (HUMK m. 8/I) 1996 : 100,00 1998 : 200,00 2000 : 400,00 2005 : 5.000,00 2006 : 5.490,00 2007 : 5.910,00 2008 : 6.330,00 2009 : 7.080,00 2010 : 7.230,00 TL (Hukuk Müşavirliğinin 04.02.2010/336 yazıları ile duyurulmuştur) 2.1.5.2. Senetle İspat Sınırı (HUMK m. 288) 1996 : 10,00 1998 : 20,00 2000 : 40,00 2005 : 400,00 2006 : 430,00 2007 : 460,00 2008 : 490,00 2009 : 540,00 2010 : 550,00 TL (Hukuk Müşavirliğinin 04.02.2010/336 yazıları ile duyurulmuştur) 2.1.5.3. Temyiz Sınırı (HUMK m. 427) 1996 : 10,00 1998 : 20,00 2000 : 40,00 2005 : 1000,00 2006 : 1090,00 2007 : 1.170,00 2008 : 1.250,00 2009 : 1.400,00 2010 : 1.430,00 TL (Hukuk Müşavirliğinin 04.02.2010/336 yazıları ile duyurulmuştur) 2.1.5.4. Temyizde Duruşma Sınırı (HUMK m. 438) 1996 : 200,00 1998 : 400,00 2000 : 800,00 2005 : 10.000,00 2006 : 10.980,00 2007 : 11.830,00 2008 : 12.680,00 2009 : 14.200,00 2010 : 14.510,00 TL (Hukuk Müşavirliğinin 04.02.2010/336 yazıları ile duyurulmuştur) 2.1.5.5. Karar Düzeltme Sınırı (HUMK m. 440) 1996 :150,00 1998 :300,00 2000 :600,00 2005 :6.000,00 2006 :6.580,00 2007 :7.090,00 2008 :7.600,00 2009 :8.510,00 2010 : 8.690,00 TL (Hukuk Müşavirliğinin 04.02.2010/336 yazıları ile duyurulmuştur) 2010 ve sonraki yıllar için parasal sınırlarda yapılacak değişiklikler Hukuk Müşavirliğince güncellenerek ayrıca bildirilecektir. 2.2. Hazine Avukatı Bulunan Yerlerde Hukuk mahkemelerinde dava açıldığında, mahkemece gümrük idaresine tebliğ edilen duruşma davetiyesi, dava dilekçesi ve ekleri, dava dilekçesindeki iddiaların karşılanmasına yönelik bilgi ve belgeler süreler dikkate alınarak muhakemat müdürlüğüne gönderilecektir. 3. İDARİ DAVALAR 3.1. Davanın Takibi 485 sayılı Gümrük Müsteşarlığı'nın Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin (541 sayılı K.H.K. ile değişik) 22 nci maddesinin 2 nci fıkrası uyarınca idari Yargı mercilerine savunma, itiraz, temyiz, karar düzeltme, süre uzatımı dilekçeleri verilmesi konularındaki merkeze ait yetkiler 18.02.2000 tarihli ve 23968 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 3 Seri no.lu Gümrük Genel Tebliği (Yetki Devri) ile değişik 08.12.1994 tarihli ve 22135 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 1 Seri no.lu Gümrük Genel Tebliği (Yetki Devri) ile taşra idarelerine devredilmiştir. Davaların takibi, işlemi tesis eden veya eylemde bulunan merkez veya taşra teşkilatı birimince yapılacak, düzenleyici işlemlere (tüzük, yönetmelik, genelge, tebliğ vb.) veya düzenleyici işlemlerle birlikte bunların uygulanmasına ilişkin bireysel işlemlere karşı dava açılması halinde dava ilgili merkez birimince takip edilecektir. İdari davaların takibinde 2577 sayılı idari Yargılama Usulü Kanunu hükümlerine ve aşağıda belirlenen usul ve esaslara uyulması gerekmektedir. 3.1.1. Tebligat Aşaması Dava, doğrudan doğruya Gümrük idaresine karşı açılabileceği gibi Müsteşarlık hasım gösterilerek de açılmış olabilir. Dava dilekçesi, yargı kararları ve benzeri evrak, dava konusu işlemi tesis eden veya eylemde bulunan gümrük idaresine tebliğ edilmiş ise, öncelikle tebliğ zarfının üzerine tebliğ tarihi yazılacaktır. Evrak Müsteşarlığa tebliğ edilmiş ise ilgili merkez birimi, yine zarfın üzerine tebliğ tarihini yazarak derhal ilgili birime intikal ettirecektir. Bu durumda tebliğ tarihi, Müsteşarlığın tebellüğ ettiği tarih olacağından, dava dilekçesinin idareye geldiği tarih değil, Müsteşarlıkça zarfın üzerine yazılmış olan tarih tebliğ tarihi olacaktır. Dava evrakı gümrük idarelerine intikal ettirildikten sonra Gümrük Müdürü veya Müdür Yardımcısının havalesi ile gümrük kaydına alınacak ve işlem dosyası iliştirilerek üzerindeki havaleye istinaden ilgili servise iletilecektir. Süresi geçirildikten sonra savunma, savunmaya cevap, temyiz, itiraz ve karar düzeltme talebinde bulunulması halinde hak kaybı ve/veya kamu (hazine) zararı sözkonusu olabileceğinden yasal sürelere riayet edilecektir. 3.1.2. Sürelerin Hesaplanması Süreler tebliğ, yayın veya ilan tarihini izleyen günden itibaren işlemeye başlar. Tatil günleri sürelere dahildir. 2577 sayılı idari Yargılama Usulü Kanunu'nun 8 inci maddesine göre, sürenin son günü tatil gününe rastlarsa, süre tatil gününü izleyen çalışma gününün mesai bitimine kadar uzar. Anılan Kanunun 61 inci maddesinin birinci fıkrasına göre çalışmaya ara verme (adli tatil) süresi 1 Ağustos - 5 Eylül tarihleri arasıdır. Sürenin son gününün çalışmaya ara verme zamanına (adli tatile) rastlaması halinde süre, çalışmaya ara vermenin sona erdiği günü izleyen tarihten itibaren yedi gün daha uzar. Ancak, aynı Kanunun 62 nci maddesine göre, yürütmenin durdurulmasına itiraz ile ara kararının gereğinin yerine getirilmesi işlemlerine ilişkin sürelerin ara verme zamanına rastlaması halinde yedi gün süre uzatımı uygulanmaz. 3.1.3. Cevap Dilekçesi (1. Savunma) Cevap dilekçesi verme süresi, dava dilekçesinin tebliğ tarihini izleyen günden itibaren 30 gündür. Ancak, yürütmenin durdurulması istemli davalarda mahkemece cevap süresi kısaltılabilir. Davaya verilecek cevabın haklı nedenlerle süresinde verilemeyeceğinin anlaşılması halinde bir defaya mahsus olmak üzere cevap süresinin uzatılması, yine cevap süresi içinde Mahkemesinden talep edilebilir (Ek-20). Temyize ve itiraza cevap aşamasında, cevap süresinin uzatılması talep edilemez. Cevap dilekçesi, tebliğ zarfının üzerinde yazılı mahkemeye hitaben yazılacak ve dilekçe ekleriyle birlikte davacı sayısından bir adet fazla nüsha olarak Mahkemeye verilecektir (Ek-21). Gümrük Müdürlüğü, davanın açılmış olduğu mahkemenin bulunduğu yerden başka bir il veya ilçede ise, cevap dilekçesi; gümrük idaresinin bulunduğu yerdeki vergi veya idare mahkemesi, bunlardan yalnızca birinin bulunması halinde bu mahkeme, vergi veya idare mahkemeleri bulunmuyorsa Asliye Hukuk Mahkemesi aracılığıyla gönderilecektir. Dava konusunun hazineyi ilgilendirdiği davalarda, cevap (birinci savunma) dilekçesi bir yazı ile muhakemat müdürlüğüne gönderilerek görüş istenecektir (Ek-22). Davanın duruşmalı olarak görülmesinin yararlı olacağının düşünülmesi halinde, cevap dilekçesinin sağ üst köşesine "Duruşma istemlidir" ibaresi yazılacak, ayrıca "Sonuç ve istem" kısmında duruşma talebinin olduğu belirtilecektir. Cevap dilekçesinde, önce usule ilişkin itirazlarımız bildirilecek, daha sonra davanın esasına ilişkin cevaplarımız yazılacaktır. 3.1.3.1. Usule ilişkin itirazlar 3.1.3.1.1. Görev ve Yetki Açılan dava adli yargının görev alanına girmesine rağmen idari yargıda açılmışsa veya idare mahkemesinde açılması gereken bir dava vergi mahkemesinde veya vergi mahkemesinde açılması gereken bir dava idare mahkemesinde açılmışsa veya Danıştay'da açılması gereken bir dava idare veya vergi mahkemesinde açılmışsa, bu tür durumlarda yargı yolu ve görev yönünden usul itirazında bulunulacaktır. Yer yönünden genel yetkili idare mahkemesi, dava konusu idari işlem, eylem veya sözleşmeyi yapan idari merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesi olup, 2577 sayılı Kanunun 32, 33, 34, 35, 36 ve 37 nci maddelerinde düzenlenen yetki kuralları incelenerek, dava yer yönünden yetkili mahkemede açılmamışsa yetki yönünden usul İtirazında bulunulacaktır. 3.1.3.1.2. İdari Merci Tecavüzü 2577 sayılı Kanunun 13 üncü maddesi uyarınca, idari eylemlerden dolayı haklarının ihlal edildiği iddiasıyla ilgililerce dava açılmadan önce idareye başvurulması gerekmekte olup, bu çerçevede idareye başvurulmadan dava açılmış olması halinde, idari merci tecavüzü yönünden usul İtirazında bulunularak, dilekçenin görevli idare merciine tevdiine karar verilmesi talep edilecektir. 3.1.3.1.3. Süreaşımı Dava konusu işlemin davacıya tebliğ tarihi ile dava dilekçelerinin yargı mercii kaydına giriş tarihleri karşılaştırılarak, davanın süresinde açılıp açılmadığına bakılacak, dava, 2577 sayılı Kanunun 7 nci maddesinde öngörülen süreler içerisinde açılmamışsa, süreaşımı yönünden usul İtirazında bulunulacaktır. 3.1.3.1.4. Husumet İdari davaların, idari işlem veya eylemi kesin olarak yapan veya yapmaya yetkili bulunan merciler aleyhine açılması gerekmektedir. Bu sebeple, dava konusu işlem Müsteşarlığımızca tesis edilmediyse, Müsteşarlığımızın davalı konumundan çıkarılması ve dava konusu işlemi tesis eden veya tesis etmeye yetkili olan idareye husumet yöneltilmesi talep edilerek husumet yönünden usul İtirazında bulunulacaktır. 3.1.3.1.5. Birden Fazla işlem Aleyhine Dava Açılmış Olması Her idari işlem aleyhine ayrı dava açılması gerektiğinden ve sadece aralarında maddi veya hukuki yönden bağlılık ya da sebep-sonuç ilişkisi bulunan birden fazla işleme karşı bir dilekçe ile dava açılabileceğinden, yine, birden fazla şahsin müşterek dilekçeyle dava açabilmesi için davacıların hak veya menfaatlerinde iştirak bulunması ve davaya yol açan maddi olay veya hukuki sebeplerde birlik olması gerektiğinden, dava dilekçeleri bu yönüyle de incelenecek, aksine bir durumla karşılaşılması halinde yapılacak savunmada, 2577 sayılı Kanunun 5, 14/3-g. ve 15/1-d. maddeleri uyarınca dilekçenin reddine karar verilmesi talep edilecektir. 3.1.3.1.6. İcrai işlem Bulunmaması 2577 sayılı Kanunun "dilekçe üzerine ilk inceleme" başlıklı 14 üncü maddesinin (3) numaralı fıkrasının (d) bendinde, "idari davaya konu olacak kesin ve yürütülmesi gereken bir işlemin olmasının" lazım geldiği; 15 inci maddesinin (1) numaralı fıkrasının (b) bendinde ise, "14/1-d. maddesi uyarınca idari davaya konu olacak kesin ve yürütülmesi gereken bir işlemin olmaması halinde davanın reddedileceği" hükme bağlanmıştır. Bu nedenle, icrai yönü bulunmayan işlemlere karşı açılan davalarda, 2577 sayılı Kanunun 15/1-b. maddesi uyarınca davanın icrai işlem bulunmaması yönünden reddine karar verilmesi talep edilerek usul İtirazında bulunulacaktır. 3.1.3.1.7. Derdestlik İdari iş ve işlemlerin ikinci kere yargılamasının yapılması, yani, evvelce yargı mercii önüne getirilmiş ve yargılaması devam eden hususların, başka bir davada ikinci kere görülmesi usul hukukuna aykırıdır. Bu tür durumlarda, davanın derdestlik yönünden reddine karar verilmesi talep edilerek usul İtirazında bulunulacaktır. 3.1.3.1.8. Konu ve Menfaat İdari davaların açılmasındaki hukuki menfaatin ve işlem ile olan alakanın, davanın açıldığı tarihte mevcut olması ve davanın sonuna kadar devam etmesi gerekmektedir. Davacının dava konusu işlem veya eylem ile olan menfaat, alaka ve irtibatı dava açıldığı tarihte mevcut değilse veya dava devam ederken ortadan kalkmış ise, konusuz kalan davanın menfaat yönünden reddine karar verilmesi talep edilerek usul İtirazında bulunulacaktır. Yukarıda belirtilen usul itirazları cevap dilekçesinde (bu Genelgenin yürürlüğe girdiği tarihten evvelki dilekçelerimizde) belirtilmemiş olsa bile, dosyanın incelenmesi ile tespit edildiği takdirde davanın her aşamasında (itiraz, temyiz, karar düzeltme v.s.) ileri sürülecektir. 3.1.3.2. Esasa İlişkin Cevaplar Esas yönünden yapılacak savunmalarda; dava konusu işleme veya eyleme dayanak teşkil eden mevzuat hükümleri (kanun, tüzük, yönetmelik, genelge v.s.) belirtildikten ve ilgili mevzuat hükmünün ne şekilde yorumlanıp uygulandığı açıklandıktan sonra, karşı taraf (davacının) iddialarının karşılanmasına yönelik hususlara yer verilecektir. Davaya ilişkin tüm bilgi ve belgeler de cevap dilekçesine (savunmamıza) eklenecek, özellikle beyannameyi de içeren işlem dosyasının aslı veya onaylı örneği mutlaka mahkemeye gönderilecektir. Savunmalarımızda; mümkün olduğu kadar idare lehine emsal teşkil edecek ilk derece mahkemesi veya temyiz mercii kararlarından faydalanılacak olup, birer suret de savunmalara eklenecektir. 3.1.4. Yürütmenin Durdurulması İdari mahkemelerde dava açılması dava konusu idari işlemin yürütülmesini durdurmaz. Ancak, idari işlemin uygulanması halinde "telafisi güç veya imkansız zararların doğması" ve idari işlemin "açıkça hukuka aykırı olması" şartlarının "birlikte" gerçekleşmesi halinde gerekçe gösterilerek yürütmenin durdurulmasına karar verilebilir. Yürütmenin durdurulması, davanın her safhasında istenilebilir. Ancak, vergi mahkemelerinde dava açılması halinde, 2577 sayılı idari Yargılama Usulü Hakkında Kanun'un 27/3 maddesine göre dava konusu işlemin yürütülmesi kendiliğinden duracağından tahsil aşamasına geçilemeyecektir. 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'a göre düzenlenen ödeme emirlerine karsı vergi mahkemelerinde dava açılmış olması dava konusu ödeme emrinin yürütülmesini durdurmaz. Yürütmenin durdurulması istemleri hakkında verilen kararlara karsı; - Danıştay Dava Dairelerince verilmiş ise, konusuna göre idari veya Vergi Dava Daireleri Kurullarına, - İdare veya Vergi Mahkemeleri tarafından verilmiş ise, Bölge idare Mahkemesine, - Adli tatil süresinde, idare ve Vergi Mahkemeleri tarafından verilen kararlara karşı en yakın Nöbetçi Vergi Mahkemesine veya kararı veren hakimin katılmadığı Nöbetçi Mahkemeye kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren yedi gün içinde bir defaya mahsus olmak üzere itiraz edilecektir (Ek-23). İtiraz üzerine verilen kararlar kesindir, bu tür kararlara karşı itiraz/temyiz yoluna başvurulamaz. Dava dilekçesinde yürütmenin durdurulması talep edilmiş ve idarenin cevabından sonra bu konuda karar verilecek ise yürütmeyi durdurma talebinin yerinde olmadığı cevap dilekçesinde belirtilerek reddi istenecektir. İdarenin savunması alınıncaya kadar verilmiş olan yürütmenin durdurulması kararları hakkında idarenin savunması alındıktan sonra yeni bir karar verileceğinden, idarece öncelikle savunma verilecek ve yeni karara karşı itiraz edilecektir. İtiraz/temyiz aşamasında yürütmenin durdurulması istemleri hakkında verilmiş olan kararlara karşı itiraz edilemez. 3.1.5. Cevaba Cevap Dilekçesi (2. Savunma) İdarenin savunması (cevap) ilgili mahkeme tarafından davacıya tebliğ edilir. Davacı buna karşı, ikinci bir dilekçe verebilir. Davacının ikinci dilekçesinin ilgili mahkemece gönderilmesi halinde; alınan bu dilekçe, cevaplandırılması gereken husus bulunup bulunmadığı yönüyle incelenecek ve hazırlanan cevap yazısı tebliğ tarihini izleyen günden itibaren otuz gün içerisinde ilgili mahkemeye gönderilecektir (Ek-24). İdarenin verdiği cevaba karşı davacı tarafından verilen ikinci dilekçede yeni bir iddiada bulunulmuşsa, cevaba cevap dilekçesinde bu iddialara yönelik savunmamız bildirilecek, ilk cevap dilekçesinde belirtilen hususların tekrarlanmamasına dikkat edilecektir. Cevaba cevap dilekçesi verildikten sonra dava ile ilgili yeni bir maddi veya hukuki durumun ortaya çıkması halinde, nihai karar verilinceye kadar ek beyan dilekçesi ile bu hususlar mahkemeye bildirilebilir(Ek-25). 3.1.6. Ara Kararları Üzerine Yapılacak İşlemler Mahkemeler belirlenen süre içinde lüzum gördükleri evrakın gönderilmesini ve her türlü bilginin verilmesini taraflardan ve ilgili diğer yerlerden isteyebilirler. Bu kararların süresi içerisinde yerine getirilmesi zorunludur. Ara kararla istenilen bilgi ve belgelerin verilen süre içerisinde karşılanmasının mümkün olmaması halinde, 2577 sayılı idari Yargılama Usulü Kanunu'nun 20 nci maddesi gereğince ek süre talep edilebilir (Ek-26). Haklı sebeplerin bulunması halinde bu süre, bir defaya mahsus olmak üzere uzatılabilir. Ara kararı ile talep edilen bilgi ve belgelerin neler olduğu tespit edilerek, istenilen bu bilgi ve belgeler süresi içerisinde ilgili mahkemeye gönderilecektir. 3.1.7. Bilirkişi ve Bilirkişi Raporuna itiraz 2577 sayılı idari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31 inci maddesine göre, Kanunda hüküm bulunmayan hallerde bilirkişi ile ilgili hususlarda 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu uygulanır. Bu nedenle bilirkişiye ve bilirkişi raporuna itiraz edilmesi gereken hallerde "2.1.2. Bilirkişi ve Bilirkişi Raporuna itiraz" bölümündeki açıklamalar doğrultusunda işlem yapılacaktır. 3.1.8. Duruşma Davanın duruşmalı olarak görülmesinin istenilmesi halinde, duruşma talebinin dava dilekçesi veya cevap ve savunma dilekçelerinde belirtilmesi gerekir. Miktar ve değeri 2577 sayılı idari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17 nci maddesine göre 1.000,00 (Bin)TL'yi aşmayan vergi ve tam yargı davalarında duruşma istenilemez. Maddedeki parasal sınırlar, 08.06.2000 tarihli ve 4577 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi ile değiştirilen Ek 1 inci madde hükmü uyarınca, her takvim yılı başından geçerli olmak üzere, önceki yılda uygulanan parasal sınırların, o yıl için 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun mükerrer 298 inci maddesi hükümleri uyarınca Maliye Bakanlığınca her yıl tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında artırılması suretiyle uygulanacaktır. Bu şekilde belirlenen sınırların on lirayı aşmayan kısımları dikkate alınmayacaktır. Ancak, Danıştay ve mahkemeler, re'sen duruşma yapılmasına karar verebilirler. Yıllara göre parasal sınırlar aşağıda belirtilmektedir: Parasal Sınırlar : 2000 : 1.000,00 2001 : 1.560,00 2002 : 2.380,00 2003 : 3.780,00 2004 : 4.850,00 2005 : 5.390,00 2006 : 5.910,00 2007 : 6.370,00 2008 : 6.820,00 2009 : 7.630,00 2010 : 7.790,00 TL (Hukuk Müşavirliğinin 04.02.2010/336 yazıları ile duyurulmuştur) 2010 ve sonraki yıllar için parasal sınırlarda yapılacak değişiklikler Hukuk Müşavirliğince güncellenerek ayrıca bildirilecektir Ödeme emrinin iptaline ilişkin davalarda, parasal sınıra bakılmaksızın duruşma istenebilir. Vergi ve idare mahkemelerindeki davalar ile Danıştay'ın ilk derece mahkemesi olarak baktığı davalarda taraflarca yapılacak duruşma taleplerinin yerine getirilmesi zorunludur. Talebe rağmen duruşma yapılmaması, itiraz veya temyiz incelemesinde bozma sebebidir. Davanın duruşmalı olarak görülmesine karar verilmesi ve duruşma davetiyesinin tebliğ edilmesi halinde, - Vergi davalarında ve Hazineyi ilgilendiren idari davalarda duruşma davetiyesi, mahkemenin bulunduğu yerdeki muhakemat müdürlüğüne bilgi ve belgeleri içeren işlem dosyası ile birlikte gönderilerek Duruşmada savunmanın yapılması sağlanacaktır (Ek-27). Hazine Avukatlarının dosyayı yeterince inceleyip bilgi sahibi olabilmeleri için dosya ve duruşma davetiyelerinin son güne bırakılmadan muhakemat müdürlüklerine gönderilmesinde gerekli özenin gösterilmesi zorunludur. - İdare Mahkemesinde yapılacak duruşmalarda ise daire amirleri duruşmalara katılarak gerekli savunmayı yapacaklardır (4353 sayılı Kanun 24. madde). - Vergi Mahkemelerinde yapılacak duruşmalara Müsteşarlığımız adına Hazine avukatı katılacağından, işlem dosyasının bir örneği ivedilikle ilgili muhakemat müdürlüğüne gönderilecektir. - Ankara idare Mahkemeleri ve Danıştay nezdinde yapılacak duruşmalarda; duruşma davetiyesi ve işlem dosyası ivedilikle Hukuk Müşavirliğine gönderilecektir. 3.1.9. Karar Danıştay, Bölge idare Mahkemeleri, idare ve Vergi Mahkemelerinin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre idare, gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecburdur. Bu süre hiçbir şekilde kararın tebellüğ tarihinden başlayarak otuz günü geçemez. Kararın temyiz edilmesi, kararın uygulanmasına engel değildir. Bunun için mahkemeden yürütmenin durdurulması kararı alınması gerekmektedir. Ancak, haciz veya ihtiyati haciz uygulamaları ile ilgili davalarda verilen kararlar kesinleştikten sonra uygulanabilir. Tam yargı davaları hakkındaki kararlardan belli bir miktarı içerenler genel hükümler dairesinde infaz ve icra olunur. Vergi uyuşmazlıklarına ilişkin mahkeme kararlarının idareye tebliğinden sonra, vergi, resim, harçlar v.b. mali yükümlülükler ile zam ve cezaların miktarı bu kararlara göre tesbit edilerek, ilgili idarece mükellefe bildirilecektir. Danıştay, Bölge idare Mahkemeleri, idare ve Vergi Mahkemeleri kararlarına göre işlem tesis edilmeyen veya eylemde bulunulmayan hallerde idare aleyhine Danıştay ve ilgili idare Mahkeme sinde maddi ve manevi tazminat davası açılabilir. Mahkeme kararlarının gereğinin otuz gün içerisinde kamu görevlilerince kasten yerine getirilmemesi halinde ilgili idare aleyhine dava açılabileceği gibi, kararı yerine getirmeyen kamu görevlisi aleyhine de tazminat davası açılabilir. Tazminat ve vergi davalarında kararın idareye tebliğinden itibaren infazın gecikmesi sebebiyle idarece kanuni gecikme faizi ödenir (2577 sayılı Kanun md. 28). 3.1.10. İtiraz/Temyiz 3.1.10.1. İdare Aleyhine Kararlar İdare işlem aleyhine mükelleflerin yargıya başvurmaları ve yargı tarafından bu başvurularının yerinde görülerek istemlerinin kabulüne karar verilmesi halinde; idare ve Vergi Mahkemelerinin tek hakimli olarak verdiği nihai kararlarına karsı, başka kanunlarda aksine hüküm bulunsa dahi, mahkemenin bulunduğu yargı çevresindeki Bölge idare Mahkemesi nezdinde otuz gün içinde itiraz (Ek-28); Danıştay Dava Daireleri ile idare ve Vergi Mahkemelerinin nihai kararlarına karsı, başka kanunlarda aksine hüküm bulunsa dahi, Danıştay nezdinde tebliğ tarihini izleyen otuz gün içinde temyiz (Ek-29) yoluna başvurulacaktır (2577 sayılı Kanun md. 45 ve 46). Kararlar itiraz/temyiz edilirken öncelikle Yürütmenin Durdurulması talep edilecektir. Temyiz dilekçesi verilirken gerekli harç ve giderlerin tamamının ödenmemiş olması halinde kararı veren mahkeme veya Danıştay daire başkanı tarafından verilecek onbeş günlük süre içerisinde tamamlanması, aksi halde temyizden vazgeçilmiş sayılacağı hususu temyiz eden gümrük idaresine yazılı olarak bildirilir. Verilen süre içinde harç ve giderler tamamlanmadığı takdirde, mahkeme veya ilk derece mahkemesi olarak davaya bakan Danıştay dairesi, kararın temyiz edilmemiş sayılmasına karar verir. Temyizin kanuni süre geçtikten sonra yapılması halinde de kararı veren mahkeme veya ilk derece mahkemesi olarak davaya bakan Danıştay dairesi, temyiz isteminin reddine karar verir. Mahkemenin veya Danıştay dairesinin temyiz isteminin süresi içinde yapılmamış olması nedeniyle verdiği temyiz isteminin reddi kararları ile gerekli harç ve giderlerin ödenmemesi nedeniyle verdiği temyiz edilmemiş sayılmasına ilişkin kararlarına ve dilekçenin 2577 sayılı idari Yargılama Usulü Kanunu'nun 3 üncü maddesine uygun olarak düzenlenmemiş olması nedeniyle temyiz isteminde bulunulmamış sayılmasına ilişkin kararlarına karşı, tebliğ tarihini izleyen günden itibaren yedi gün içinde temyiz yoluna başvurulabilir (2577 sayılı Kanun md. 48). Temyiz veya itiraz yoluna başvurulmuş olması; mahkeme veya Danıştay kararlarının yürütülmesini durdurmaz. Ancak, bu kararların yürütülmesinin durdurulmasına temyiz istemini incelemeye yetkili Danıştay Dava Dairesi, Danıştay idari/Vergi Dava Daireleri Kurulu veya itirazı incelemeye yetkili Bölge idare Mahkemesince karar verilebilir. İtiraz/temyiz aşamasında, yürütmenin durdurulması istemleri hakkında verilmiş olan kararlara karşı itiraz edilemez. Kararın bozulması, kararın yürütülmesini kendiliğinden durdurur. Nevi ve miktarı itibariyle önemli görülen davalar ile seri davalarda bir dosya üzerinden duruşma istenilmelidir. Danıştayda temyizen görülen davalarda temyiz talebinin Müsteşarlık veya karşı tarafça yapılmış olması ayrımı yapılmaksızın duruşma davetiyesi alındığında dosyası ile birlikte derhal Hukuk Müşavirliğine gönderilecektir. İdare aleyhine verilen kararların itiraz/temyiz edilmesi esastır. Ancak, karar aleyhimize olmakla birlikte İtirazın/temyizin sonucunda lehe bir karar alınmasının mümkün görülmediği hallerde (önceden verilmiş ve itirazen/temyizen kesinleşmiş emsal karar bulunması gibi) itiraz/temyiz süresi içinde Hukuk Müşavirliğinden gerekçe gösterilerek itirazdan/temyizden vazgeçme oluru istenebilir. Hukuk Müşavirliğinden süresi içinde vazgeçme oluru gelmediği takdirde, karar itiraz/temyiz edilir. 3.1.10.2. İdare Lehine Kararlar Mahkemelerce idare aleyhine açılan davanın reddedilmesi ve karara karşı itiraz/temyiz yoluna başvurulması halinde, dilekçenin tebliğ tarihini izleyen günden itibaren otuz gün içinde cevap dilekçesi hazırlanarak ilgili yargı merciine intikal ettirilecektir (Ek-30, 31). Karşı tarafça temyiz veya itiraz yoluna başvurulmuş olması, idari işlemin yürütülmesini durdurmaz. Ancak itiraz veya temyiz merciince yürütmenin durdurulması kararı verildiği takdirde, işlemin yürütülmesi durdurulacaktır. İtiraz/temyiz aşamasında verilen yürütmenin durdurulması kararlarına karşı itiraz edilemez. 3.1.10.3. Kısmen Kabul Kısmen Ret Kararları Kısmen kabul ve kısmen reddi içeren mahkeme kararlarına karşı, yukarıda açıklanan idare aleyhine verilen mahkeme kararlarına karşı temyiz/itiraz yoluna başvurulmasında belirtilen usul ve esaslar izlenecektir. 2577 sayılı idari Yargılama Usulü Kanunu'nun 48/3 maddesine göre; karar süresinde temyiz edilmemiş olsa bile, karşı tarafın temyiz dilekçesine verilen cevap dilekçesinde temyiz isteminde bulunulabilir. 3.1.11. itiraz ve Temyiz Mercilerince Verilen Kararlar 3.1.11.1. Onama Kararı İtiraz/temyiz mercilerince, idarenin aleyhine veya kısmen aleyhine verilmiş olan mahkeme kararının onanmasına karar verildiği takdirde karar düzeltme yoluna gidilecektir. Karar düzeltme talebinde bulunulmasında hukuki yarar yoksa taşrada Başmüdürden merkezde birim amirinden vazgeçme Olur'u alınacaktır. Mahkeme kararı idarenin lehine ise, davacının karar düzeltme yoluna başvurması halinde, bu dilekçeye süresi içinde cevap verilecektir. 3.1.11.2. Bozma Kararı İtiraz/temyiz mercilerince, idarenin lehine verilmiş olan mahkeme kararının bozulmasına karar verildiği takdirde karar düzeltme yoluna gidilecektir. İtiraz/temyiz mercilerince, mahkeme kararının bozulmasına karar verildiği takdirde; mahkeme bozma kararına uyabilir veya eski kararında ısrar edebilir. Bozma üzerine yeniden yapılacak yargılama sonucunda ilk derece mahkemesince verilen karar idarenin kısmen veya tamamen aleyhine ise, bu karara karsı yukarıda "3.1.10. itiraz/Temyiz" bölümünde belirtilen şekilde işlem yapılacaktır. Mahkeme bozma kararına rağmen eski kararında ısrar ederse, bu karara karsı yapılacak temyiz istemi Danıştay Dava Daireleri Kurullarınca incelenerek karara bağlanır. İlk derece mahkemesince bu karara uyulması zorunludur. 3.1.12. Karar Düzeltme Danıştay Dava Daireleri ve idari veya Vergi Dava Daireleri Kurullarının temyiz üzerine verdikleri kararlar ile Bölge idare Mahkemelerinin itiraz üzerine verdikleri kararlar hakkında, bir defaya mahsus olmak üzere kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren onbeş gün içinde taraflarca kararın verildiği merciden; kararın esasına etkisi olan iddia ve itirazların, kararda karşılanmamış olması, kararda birbirine aykırı hükümler bulunması, kararın usul ve kanuna aykırı bulunması veya hükmün esasını etkileyen belgelerle hile ve sahtekarlığın ortaya çıkmış olması hallerinde kararın düzeltilmesi istenebilecektir (Ek-32, 33). Davacı tarafından karar tashihi (düzeltilmesi) yoluna başvurulması halinde, bu dilekçelere karşı tebliğ tarihini izleyen günden itibaren otuz gün içinde cevap dilekçesi hazırlanarak ilgili yargı merciine intikal ettirilecektir (Ek-34, 35). Karar düzeltme talebi üzerine verilen karar kesindir. Karar düzeltme yoluna başvurulmuş olması idari işlemin yürütülmesini durdurmayacaktır. Ancak karar düzeltme merciince yürütmenin durdurulmasına karar verildiği takdirde, işlemin yürütülmesi durdurulacaktır. Danıştay ilgili Dairesinin karar düzeltme aşamasında yürütmenin durdurulması istemleri hakkında vermiş olduğu kararlara karşı itiraz edilmeyecektir. Kısmen veya tamamen idare aleyhine verilen kararlara karşı karar düzeltme yoluna başvurulması esastır. Ancak, karar aleyhimize olmakla birlikte karar düzeltme sonucunda lehe bir karar alınmasının mümkün görülmediği hallerde karar düzeltme süresi içinde taşrada Başmüdür, merkezde birim amiri oluru alınarak karar düzeltme yolundan vazgeçilebilecektir. 3.1.13. Yargılamanın Yenilenmesi Danıştay Bölge idare Mahkemesi ile idare ve Vergi Mahkemelerinin kesinleşmiş kararlarına karşı, aşağıda yazılı sebeplerle yargılamanın yenilenmesi istenebilir: (2577 sayılı Kanun md.53) - Zorlayıcı sebepler dolayısıyla veya lehine karar verilen tarafların eyleminden doğan bir sebeple elde edilemeyen bir belgenin, kararın verilmesinden sonra ele geğirilmiş olması, - Karara esas olarak alınan belgenin sahteliğine hükmedilmiş veya sahte olduğu mahkeme veya resmi bir makam huzurunda ikrar olunmuş veya sahtelik hakkındaki hüküm karardan evvel verilmiş olup da, yargılamanın yenilenmesini isteyen kimsenin karar zamanında bundan haberi bulunmamış olması, - Karara esas olarak alınan bir ilam hükmünün, kesinleşen bir mahkeme kararıyla bozularak ortadan kalkması, - Bilirkişinin kasıtla gerçeğe aykırı beyanda bulunduğunun mahkeme kararıyla belirlenmesi, - Lehine karar verilen tarafın, karara etkisi olan bir hile kullanmış olması, - Vekil veya kanuni temsilci olmayan kimseler ile davanın görülüp karara bağlanmış bulunması, - Çekilmeye mecbur olan başkan, üye veya hakimin katılmasıyla karar verilmiş olması, - Tarafları, konusu ve sebebi aynı olan bir dava hakkında verilen karara aykırı yeni bir kararın verilmesine neden olabilecek kanuni bir dayanak yokken, aynı mahkeme yahut başka bir mahkeme tarafından önceki ilamın hükmüne aykırı bir karar verilmiş bulunması. Yargılamanın yenilenmesi talepleri, esas kararı vermiş. olan (ilk derece) mahkemeye yapılır ve bu mahkemece karara bağlanır (Ek-36). Yargılamanın yenilenmesi süresi birbirine aykırı iki ilamın bulunması halinde 10 yıl, diğer sebepler için 60 gündür. Bu süreler dayanılan sebebin talepte bulunan yönünden gerçekleştiği tarihi izleyen günden itibaren hesaplanır. 3.2. Tahsilat Devlet alacaklarının tahsilini sağlamak ve bu konuda gerekli tedbirleri almak görevi, 5345 sayılı Kanun ile kurulan Gelir idaresi Başkanlığına verilmiştir. Başkanlığın 5345 sayılı Kanunun 12 nci maddesinin (e) bendindeki "Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun uygulanmasında kamu kurum ve kuruşları arasında uygulama birliğini sağlamak." görevi gereğince 6183 sayılı Kanunu uygulayan amme idareleri arasında uygulama birliğinin sağlanması ve tarafların tek kaynaktan bilgilenmelerinin temin edilmesi amacıyla Seri:A Sıra No:1 sayılı Tahsilat Genel Tebliği hazirlanmiş ve Tebliğ 30.06.2007 tarihli ve 26568 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Tebliğin "Diğer Hususlar" başlıklı bölümünde "6183 sayılı Kanunun Bakanlığımıza verdiği yetki çerçevesinde bu tebliğ ile yapılan yeni düzenlemeler, bu tebliğin yayımı tarihinden sonra tesis edilecek idari işlemlere uygulanacaktır." denilmektedir. Bu nedenle 6183 sayılı Kanun uyarınca yapılacak tahsilâtlarda Seri:A Sıra No:1 sayılı Tahsilat Genel Tebliği'nde ve Gelir idaresi Başkanlığı'nın düzenlediği diğer Tahsilat Genel Tebliğlerinde yer alan hükümlere göre işlem yapılması gerekmektedir. 4. İLAMSİZ İCRA TAKİPLERİ 4.1. Hazine Avukatı Bulunmayan Yerlerde Bir paranın ödenmesine veya bir teminatın verilmesine ilişkin olarak herhangi bir ilama dayanılmaksızın gümrük idareleri aleyhine ilamsız icra takibi yoluna başvurulması halinde, ödeme emrine karşı tebliğden itibaren yedi gün içinde, ödeme emrini gönderen icra dairesine itiraz edilecektir (Ek-37). Ödeme emrini gönderen icra dairesi ilgili gümrük idaresinin bulunduğu yerde değilse, itiraz dilekçesi en yakın icra dairesi kanalıyla gönderilecektir. İtiraz dilekçesinde borcun tamamına mı yoksa bir kısmına mı itiraz edildiği hususu açıkça belirtilecektir. Süresi içinde yapılan itiraz icra takibini durdurur. Borcun bir kısmına itiraz edilmişse, itiraz edilmeyen kısım için icra takibi devam eder. İtiraz edildikten sonra icra takibine devam edilebilmesi için, alacaklının İtirazın tebliği tarihinden itibaren altı ay içinde icra Hakimliğine başvurarak İtirazın kaldırılması davası veya bir yıl içinde genel mahkemelerde İtirazın iptali davası açması gerekmektedir. İtirazın kaldırılması veya İtirazın iptali talebinin kabulü halinde borçlu (gümrük idaresi), bu talebin reddi halinde ise alacaklı diğer tarafın talebi üzerine itiraz edilen veya dava olunan miktarın %40'ından aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkum edilir. Bu nedenle; gümrük idaresinin icra inkar tazminatına mahkum edilmemesi için İtirazın haklı sebeplere dayanması gerekmektedir. Bu durumda, alacaklının İtirazın iptali veya İtirazın kaldırılması davası açması halinde, davaya verilecek cevap dilekçesinde icra inkar tazminatı talep edilecektir (Ek-38). İcra Hakimliğinin İtirazın kaldırılması davasında verdiği kararlara karşı, dava konusu miktar 2009 yılı için 4.030,00 TL'yi aşıyorsa temyiz yoluna gidilebilir (2004 sayılı icra-iflas Kanunu Md. 363). Bu parasal sınır her yıl yeniden değerlendirme oranında artırılmaktadır. Genel mahkemelerde (Sulh Hukuk, Asliye Hukuk) açılan İtirazın iptali davasında verilen kararlara karşı, "2.1.3. Kanun Yolları" bölümünde belirtilen şekilde işlem yapılacaktır. 4.2. Hazine Avukatı Bulunan Yerlerde Bir paranın ödenmesine veya bir teminatın verilmesine ilişkin olarak herhangi bir ilama dayanılmaksızın gümrük idareleri aleyhine ilamsız icra takibi yoluna başvurulması halinde, ödeme emrinin idareye tebliği üzerine ödeme emri konuya ilişkin bilgi ve belgelerle birlikte ödeme emrine itiraz süresinin yedi gün olduğu dikkate alınarak derhal ilgili muhakemat müdürlüğüne gönderilecektir. 5. İLAMLİ İCRA TAKİPLERİ Bir paranın ödenmesine veya bir teminatın verilmesine ilişkin olarak herhangi bir mahkemece verilen karar üzerine gümrük idareleri aleyhine ilamlı icra takibi yoluna başvurulması halinde aşağıdaki şekilde işlem yapılacaktır: 5.1. idari Yargı Kararları Karara karşı kanun yollarına başvuruda bulunulup bulunulmadığı, bu başvuru sırasında mahkeme kararının Yürütmesinin Durdurulması talep edilip edilmediği, talep üzerine ne şekilde karar verildiği hususlarına dikkat edilir. İlamda hükmedilen borcun ödenmesi için kararın kesinleşmiş olması şartı aranmaz (Devlet Harcama Belgeleri Yönetmeliği m. 51/4). 5.1.1. Kararın icraya Konulmuş Olması Temyiz (itiraz) taleplerinin yürütmenin durdurulması istemli olarak yapılması esas olmakla birlikte, icraya konulan karar sehven yürütmenin durdurulması istemli olarak temyiz (itiraz) edilmemiş ise, hemen temyiz (itiraz) merciine ek bir dilekçe verilerek yürütmenin durdurulması talep edilecektir. İcranın durdurulması için, ilgili gümrük idaresince; bir dilekçe ile kararı veren mahkemeye başvurularak, dilekçenin altına "kararın yürütmenin durdurulması istemli olarak temyiz (itiraz) edildiğine dair" şerh alınacaktır. İcra emri ve şerhi içeren dilekçe, icra Müdürlüğünün bulunduğu yerdeki muhakemat müdürlüğüne gönderilecek, icra dairesinden icranın ertelenmesi için mehil talebinde bulunulması istenecektir. İcra dairesince verilen mehil içinde yürütmenin durdurulması talebi hakkında bir karar verilmemiş ise aynı şekilde ek süre talep edilecektir. Hazine avukatı bulunmayan yerlerde bu işlemler ilgili gümrük idaresi tarafından yapılacaktır. Yürütmenin durdurulması talebi reddedilirse, icra emri uyarınca ödeme yapılacaktır. Yürütmenin durdurulması talebi kabul edilirse, temyiz (itiraz) talebinin sonucu beklenecek, karar onandığı takdirde icra emri uyarınca ödeme yapılacaktır. Kararın bozulması halinde, bozma kararı icra dairesine verilecek ve icra takibinin durması sağlanacaktır. Bozma kararına karşı karar düzeltme yoluna başvurulmuş olsa bile, icra işlemleri olduğu yerde duracaktır. Karar düzeltme talebi kabul edilerek daha önce bozulmuş olan hüküm onanırsa, icra emri uyarınca ödeme yapılacak, karar düzeltme talebinde bulunulmaz veya talep reddedilirse mahkemece bozma kararı üzerine verilecek karar beklenecektir. 5.1.2. Karar icraya Konulmadan Ödeme için idareye Başvurulması Temyiz (itiraz) taleplerinin yürütmenin durdurulması istemli olarak yapılması esas olmakla birlikte, karar yürütmenin durdurulması istemli olarak temyiz (itiraz) edilmemiş ise veya kararın tebliği tarihinden itibaren otuz gün içinde yürütmenin durdurulması istemi hakkında karar verilmemiş veya bu istem reddedilmiş ise, temyiz/itiraz, kararın yürütülmesini durdurmadığından ilama uygun olarak ödeme yapılacaktır. Kararın tebliği tarihinden itibaren otuz gün içinde yürütmenin durdurulması talebi kabul edilirse, temyiz/itiraz talebinin sonucu beklenecek, karar onandığı takdirde ilama uygun olarak ödeme yapılacaktır. Kararın bozulması ve karar düzeltme talebinde bulunulması halinde, karar düzeltme talebi kabul edilerek daha önce bozulmuş olan hüküm onanırsa, ilama uygun olarak ödeme yapılacaktır. Bozma kararına karşı karar düzeltme talebinde bulunulmaz veya talep reddedilirse, kararın yürütülmesi kendiliğinden duracağından mahkemece bozma kararı üzerine verilecek karar beklenecektir. 5.2. Adli Yargı Kararları Karara karşı kanun yollarına başvurulup başvurulmadığı, kararın kesinleşip kesinleşmediği, tehiri icra talep edilip edilmediği ve talep üzerine ne şekilde karar verildiği hususlarına dikkat edilecektir. Kural olarak para alacaklarına veya menkul mallara ilişkin ilamların icrası için kararın kesinleşmesi şart değildir. Bu tür ilamların ödenmesi için alacaklı tarafından doğrudan idareye başvurulması halinde, ilam uyarınca ödeme yapılacaktır. Kararın icraya konulmuş olması halinde, icra emrinin tebliğ üzerine idare, kararın temyiz edilip edilmediğini araştıracaktır. Karar temyiz edilmiş ise, icra dairesine kararın temyiz edildiğine dair şerhli yazının gönderilmesi, icra dairesinden mehil vesikası alınması, Yargıtay'dan tehiri icra kararının alınması ve bu kararın icra dairesine verilmesi için icra emri hazine avukatına gönderilecektir. Hazine avukatının bulunmadığı yerlerde bu işlemler gümrük idare since yapılacaktır. Kararın temyizinden vazgeçilmiş veya tehiri icra kararı alınamamışsa, icra emri uyarınca ödeme yapılacaktır. Tehiri icra kararı alınırsa, temyiz talebinin sonucu beklenecektir. Karar onandığı takdirde icra emri uyarınca ödeme yapılacaktır. Kararın bozulması halinde, bozma kararı icra dairesine verilecek ve icra takibinin durması sağlanacaktır. Bozma kararına karşı karar düzeltme yoluna başvurulmuş olsa bile, icra işlemleri olduğu yerde durur. Karar düzeltme talebi kabul edilerek daha önce bozulmuş olan hüküm onanırsa, icra emri uyarınca ödeme yapılacaktır. 6. ÇEŞİTLİ HÜKÜMLER 6.1. Hukuk Bilgi Sistemi (HBS) Merkez, taşra ve döner sermaye birimleri tarafından takip edilen tüm davalara ilişkin bilgiler, Müsteşarlık Makamının 10.07.2009 tarihli Onayı gereğince Hukuk Bilgi Sistemine kaydedilecektir. 6.2. Merkez Birimlerince Uyulması Gereken Esaslar Merkez Birimlerince Müsteşarlığın taraf olduğu davalarla ilgili olarak idari yargı mercilerine verilmesi gereken savunma, itiraz, temyiz, karar düzeltme, süre uzatımı vb. dilekçeler ve varsa ekleri, yargı mercilerine gönderilmek üzere bir üst yazıyla Hukuk Müşavirliğine gönderilecektir. Mahkemelere intikal ettirilecek evraklar sürenin son gününden en az iki gün önce Hukuk Müşavirliğine gönderilecektir. Hukuk Müşavirliğine gönderilen yazılarda; daha önce yazışma yapılmış ise tarih ve sayısı mutlaka belirtilecek; daha önce yazışma yapılmamış ise "daha önce yazışma yapılmamıştır" ibaresi "ilgi" bölümünde belirtilecek, konular aynı olsa bile, her dava dosyası için ayrı bir yazışma yapılacak ve ilgili belgeler eklenecektir. 6.3. Taşra ve Döner Sermaye Birimlerince Uyulması Gereken Esaslar Taşra ve döner sermaye birimleri, itiraz/temyizden vazgeçme taleplerini, kararın gümrük idaresine tebliğinden itibaren ivedilikle ve doğrudan Hukuk Müşavirliğine gönderecektir. Hukuk Müşavirliğine gönderilen yazılarda; daha önce yazışma yapılmış ise tarih ve sayısı mutlaka belirtilecek; daha önce yazışma yapılmamış ise "daha önce yazışma yapılmamıştır" ibaresi "ilgi" bölümünde belirtilecek, konular aynı olsa bile, her dava dosyası için ayrı bir yazışma yapılacak ve ilgili belgeler eklenecektir. Mahkemelerce verilen kararlarla iadesine hükmolunan posta pulu bedelleri Başmüdürlükler veya Gümrük Müdürlüklerince kararı veren mahkemeden alınacak, mahkeme masrafları ile ilgili avansın alındığı Saymanlık Müdürlüğüne yatırılacak ve alındı belgesinin bir örneği Hukuk Müşavirliğine gönderilecektir. 6.4. İlama Bağlı Borçlar İle Mahkeme Harç ve Masraflarının Ödenmesi (2011/2 Sayılı Genelge ile YÜRÜRLÜKTEN KALDIRILMIŞTIR) (Mülga metin) 7. SON HÜKÜMLER VE YÜRÜRLÜKTEN KALDIRILAN GENELGELER 7.1. Son Hükümler Hazine yararının korunması amacıyla, yargıya intikal edip, kanun yolları aşamasından geçmek suretiyle Müsteşarlık aleyhine kesinleşen ve istikrar kazanan mahkeme kararları dikkate alınarak, gereksiz uyuşmazlıklara sebebiyet verilmemesi, davaların takibinde bu Genelgede belirtilen usul ve esaslara uyulmasında gerekli dikkat ve özenin gösterilmesi, Genelgede belirtilmeyen hususlarda ilgili mevzuat hükümleri gereğince işlem yapılması gerekmektedir. Genelgede yer alan mevzuat hükümleri değiştiğinde veya yürürlükten kalktığında, mevzuata aykırı olan Genelge hükümleri değil, yürürlükteki mevzuat hükümleri uygulanacak ve tereddüt edilen hususlarda ilgili merkez birimi tarafından Hukuk Müşavirliğinden görüş istenilecektir. 7.2. Yürürlükten Kaldırılan Genelgeler Bu Genelge ile; - Başbakanlık Gümrük Müsteşarlığının (Hukuk Müşavirliğinin) 06/08/2002 tarihli ve 2002/1 sayılı Genelgesi, - Başbakanlık Gümrük Müsteşarlığının (Hukuk Müşavirliğinin) 23/09/2004 tarihli ve 2004/2 sayılı Genelgesi, - Başbakanlık Gümrük Müsteşarlığının (Hukuk Müşavirliğinin) 24/11/2004 tarihli ve 2004/3 sayılı Genelgesi, - Başbakanlık Gümrük Müsteşarlığının (Hukuk Müşavirliğinin) 01/12/2004 tarihli ve 2004/4 sayılı Genelgesi, - Başbakanlık Gümrük Müsteşarlığının (Hukuk Müşavirliğinin) 01/12/2004 tarihli ve 2004/5 sayılı Genelgesi, - Başbakanlık Gümrük Müsteşarlığının (Hukuk Müşavirliğinin) 24/03/2005 tarihli ve 537 sayılı dağıtımlı yazısı, - Başbakanlık Gümrük Müsteşarlığının (Hukuk Müşavirliğinin) 31/03/2005 tarihli ve 581 sayılı dağıtımlı yazısı, yürürlükten kaldırılmıştır. Bilgilerini ve gereğini rica ederim. Hayati YAZICI Devlet Bakanı EKLER: 1) Dilekçe Örnekleri (38 adet) DAĞITIM: Tüm Merkez ve Taşra Birimlerine