Gümrük Başmüdürlükleri ve Tasfiye İşletme Genel Müdürlüğü personelinin yargılanması ile ilgili olarak ön inceleme yaptırmaya yetkili makamlar (2009-1)

T.C. BAŞBAKANLIK Gümrük Müsteşarlığı Personel Dairesi Başkanlığı Sayı :B.02.1.GÜM.0.71.00.08/ Konu :4483 sayılı Kanun 09.01.2009 2011/1 Genelgede atıf yapılmıştır GENELGE (2009/1) Müsteşarlığımız merkez denetim elemanlarından alınan bazı yazıların incelenmesinde; Başmüdürlük ve Tasfiye İkicime Bölge Müdürlüklerinde görevli personel hakkında, 4483 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkında Kanun gereğince On inceleme yaptırmaya yetkili makamlar konusunda tereddüt yaşandığı anlaşılmaktadır. Bilindiği üzere, 4483 sayılı Kanunun uygulanmasına ilişkin 09.08.2007 gün ve 2007/3 sayılı Genelgeye göre; Müsteşarlığımız Taşra birimlerinde görev yapan personelin 4483 sayılı Kanun kapsamında suç işlemeleri halinde soruşturma izni vermeye yetkili makamlar; İl ve Merkez İlçe'de görevli olanlar için Vali, İlçe'de görevli olanlar için Kaymakam olarak belirlendiğinden, Vali ve Kaymakamların Başmüdürlük ve Tasfiye İşletme Bölge Müdürlüklerinde görevli Müsteşarlığımız personeli hakkında anılan Kanun kapsamında Ön İnceleme başlatma yetkileri bulunmaktadır. Bunun yanı sıra; 485 sayılı Gümrük Müsteşarlığının Teşkilat ve Görevlen Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 28. maddesi gereğince; Müsteşar, 23/04/1981 tarihti ve 2451 sayılı Bakanlıklar ve Bağlı Kuruluşlarda Atama Usulüne ilişkin Kanun hükümleri dışında kalan Merkez Teşkilatı personeli ile Başmüdürlük ve Tasfiye İşletme Bölge Müdürlüklerinde görevli tüm personelin atamaya yetkili amiri olup, Müsteşar, bu sıfatı dolayısıyla atama yetkisini haiz olduğu tüm Merkez, Taşra ve Döner Sermaye Teşkilatı personeli hakkında her türlü inceleme ve soruşturma (4483 sayılı Kanun kapsamında yaptırılan Ön İncelemeler de dahil) yaptırma yetkisine sahip bulunmaktadır. Nitekim; 4483 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkındaki Kanunun uygulanmasından doğabilecek sorunlar hakkında Danıştay 2. Dairesi Heyetince verilen 24.01.2000 günlü İlke Kararının 9. maddesinde; "A, Hiyerarşik amir olan Bakan (atamaya yetkili amir), Merkez İl ve İlçe memurlarının tamamı hakkında 4483 saytlı Kanuna göre Ön İnceleme yaptırmaya Müfettiş Denetçi görevlendirmeye, her türlü idari ve hukuki tedbiri almaya, disiplin cezası uygulamaya yetkilidir, B. Ancak, 4483 sayılı Yasa uyarınca, bu Yasanın 3. maddesinde kendi yetkisinde olduğu belirlenmiş olanlar dışındaki personel hakkında, örneğin İlçe, İl ve Bölgesel Memurlar hakkında soruşturma izni veremez, C. Şu halde, Bakan (atamaya yetkili amir), Yasanın X maddesinde kendi yetkisinde görülenlerin dışındaki memurlar hakkında müfettiş gönderip ön inceleme yaptırmış ise; a. Bu rapor bir ilçe memuru hakkında ise bir üst yazı ekinde ilgili Kaymakama, b. Rapor bir İl memuru hakkında İse, bir üst yan ekinde ilgili Valiye gönderilmektedir. c. Vali veya Kaymakamın, Bakanın (atamaya yetkili amir) yazacağı üst yazısının etkisinde kalarak veya özgür iradesi ile o memur hakkında Soruşturma İzni Vermesi ve Vermemesi Yasanın mekanizmasını başlatacaktır, Sonuç olarak; il-ilçe Bölgesel Kuruluş Memurları hakkında, Kaymakam veya Vali yerine Ön İncelemeyi yaptırmış olan Bakan (atamaya yetkili amir) tarafından soruşturma izni verilmiş ise, Dairemizin Heyet Kararı ile, Bakanın (atamaya yetkili amir) bu kararının kaldırılmasına (bozulmasına), dosyanın izin vermeye yetkili mercie gönderilmek üzere ilgili Cumhuriyet Başsavcılığına iadesine karar verilecektir," Denilmek suretiyle, atamaya yetkili amirlerin 4483 sayılı Kanunun 3. maddesinde kendi yetkilerinde olduğu belirlenmiş olanlar dışındaki personel hakkında soruşturma izni verilmesi veya verilmemesi hususundu bir karar vermemeleri kaydıyla, atamaya yetkili oldukları tüm Merkez, Taşra ve Döner Sermaye Teşkilatları personeli hakkında, anılan Kanuna göre Ön İnceleme yaptırmaya yetkili oldukları açıkça belirtilmiştir, Ayrıca; Başbakanlık Teftiş Kurulu Başkanlığınca "Kurumumuz Teftiş Kurulu ile diğer Denetim Birimlerine dağıtımının yapılması" talebiyle gönderilen Devlet Bakanlığı Makamına muhatap 07.02.2000 gün ve 092/0166 sayılı yazı ekinde alınan ve Müsteşarlığımızın 18.02.2000 gün ve 3800-3801 sayılı yazıları ekinde tüm Merkez ve Taşra Teşkilatı Birimleri ile Valiliklere gönderilen "4483 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkında Kanuna Dair Uygulama Esasları"nın (2.2) başlıklı bölümde; kurumların başında bulunan en üst amirlerin, en üst amir olmalarının doğal sonucunun "soruşturma izin, ve emri de dahil olmak üzere" her konuda emir verme yetkisini haiz bulunmaları olduğundan bahisle, kurumların teşkilat yasalarında her türlü inceleme ve soruşturma emri veya izin vermeye olanak sağlayan hükümlere istinaden, idari hiyerarşi kuralları gereğince, taşra teşkilatında görev yapan personel hakkında da 4483 sayılı Kanun gereğince Ön inceleme yaptırabileceği yolunda değerlendirmelere yer verilmiştir. Bu çerçevede; Gümrük Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakan (Devlet Bakanı ve Başbakan Yardımcısı), Gümrük Müsteşarı, Müsteşar Yardımcıları ve Gümrük Müsteşarlığı Merkez Teşkilatındaki Birim Amirlerinin Gümrük Müsteşarlığının görevlerine ilişkin imza yetkilerini belirlemek üzere hazırlanan Gümrük Müsteşarlığı İmza Yetkileri Yönergesinin Ek-1 numaralı ekinin; "Müsteşar Tarafından İmzalanacak Yazılar" başlıklı bölümünün 21. maddesinde "Müşterek kararnameli ve iç denetçi kadrolarına atanacaklar dışında kalan personelin ….soruşturma ve inceleme onayları …" ifadesine yer verilmek suretiyle, Merkez Teşkilatında görevli personelin yanı sıra, Başmüdürlük ve Tasfiye İşletme Bölge Müdürlüklerinde görev yapan müşterek kararnameli personel (Başmüdür, Bölge Müdürü) dışında kalan tüm personelin, 4483 sayılı Kanun gereğince alınan Ön İnceleme onayları da dahil olmak üzere, her türlü soruşturma ve inceleme onaylarının Müsteşar tarafından imzalanacağı, Anılan Yönergenin "Bakanlık Makamına Sunulacak Yazılar" başlıklı bölümünün 4.maddesine göre ise, Müşterek Kararnameli personel ile İç Denetçilerin 4483 sayılı Kanun gereğince Ön inceleme Onaylarının Bakanlık Makamınca (Devlet Bakanlığı ve Başbakan Yardımcılığı Makamı) imzalanacağı, Hüküm altına alınmıştır. Yukarıda belirtildiği üzere, Müsteşarlığımız Başmüdürlük ve Tasfiye İşletme Bölge Müdürlüklerinde görev yapan personel hakkında düzenlenen Ön İnceleme Raporları üzerine ilgililer hakkında "Soruşturma izni verilmesi veya verilmemesine" dair kararların verilmesi (Merkez teşkilatında görevli üst ünvanlı personelle iştirak halinde suç işlenmesi durumu hariç) Vali ve Kaymakamların yetkisinde bulunmakla birlikte; bu personelden müşterek kararname ile atananlar hakkında Bakan (Devlet Bakanı ve Başbakan Yardımcısı), diğerleri hakkında ise Müsteşar da, Vali ve Kaymakamların yanı sıra, Öz İnceleme yaptırmaya yetkili bulunmaktadır. Bu nedenle; söz konusu personelin 4483 sayılı Kanun kapsamında bir suç işlediklerine dair bilgi, belge veya bulguya ulaşılması halinde, "personel konularına ilişkin inceleme ve soruşturma onaylarının Personel Dairesi Başkanlığınca onaya bağlanarak Makama sunulacağı" konulu 03.04.2000 günlü yazı ve 4483 sayılı Kanunun Uygulanmasına İlişkin 09.08.2007 gün ve 2007/3 sayılı Genelge uyarınca, suç işlediği iddia edilen personelin unvanına göre, ilgili makamdan (Devlet Bakanlığı ve Başbakan Yardımcılığı Makamı veya Müsteşarlık Makamı) onay alınmak üzere konuya ilişkin tüm bilgi, belge ve bulguların ivedilikle Personel Dairesi Başkanlığına intikal ettirilmesi gerekmektedir. Bilgileri ile gereğinin buna göre yapılmasını rica ederim. M.Emin ZARARSIZ Müsteşar