TIR Karnesi işlemleri (İthalat, İhracat ve Transit giriş-çıkış varış gümrük TIR işlemleri, Gümrük mührü işlemleri, Eşya Manifestosu, Volet-1 ve Volet-2 yaprakları) (2011-05) (Mülga)

T.C. BAŞBAKANLIK Gümrük Müsteşarlığı Gümrükler Kontrol Genel Müdürlüğü Sayı : B.02.1.GÜM.0.08.08.00-010.06 04.04.2011 Konu : TIR işlemleri 09.03.2012/6589 yazıda atıf yapılmıştır Tasarruflu Yazılar 1 2017/6 Sayılı Genelge ile YÜRÜRLÜKTEN KALDIRILMIŞTIR GENELGE (2011/5) İlgi: a) 06.02.2002 tarihli ve 2002/12 sayılı Genelge. b) 19.04.2007 tarihli ve 2007/50 sayılı Genelge. c) 26.06.2007 tarihli ve 2007/72 sayılı Genelge. 1975 tarihli "TIR Karneleri Himayesinde Uluslararası Eşya Taşınmasına Dair Gümrük Sözleşmesi (TIR Sözleşmesi)" ve 31.12.2010 tarihli ve 27802 sayılı (5.Mükerrer) Resmi Gazetede yayımlanan 1 Seri No.lu Gümrük Genel Tebliği (TIR İşlemleri) hükümlerinin uygulaması sırasında aşağıda belirtilen hususlara dikkat edilmesi gerekmektedir: A) TIR karnelerinin eşya manifestosu bölümüne ilişkin işlemler TIR karnesinin, "Eşya Manifestosu" bölümü "Kapların veya eşyanın sayı ve cinsi: Eşyanın tanımı" başlıklı 10 no.lu kutusunda eşya cinsi açıkça yazılmaksızın; "Fatura muhteviyatı eşya", "Liste muhteviyatı eşya", "Elektronik eşya", "Gıda maddesi" gibi muğlak ve genel ibarelerin yazılması, TIR Sistemi suistimal edilmek suretiyle eşya kaçakçılığı yapılmasına ortam hazırladığından, TIR karnesinin 10 no.lu kutusunun mümkün olduğu ölçüde eşyanın tanımını içerecek şekilde doldurulmasına özen gösterilir. Bu nedenle; ihracat, ithalat ve transit TIR karneleri ile ilgili olarak aşağıda belirtildiği şekilde işlem yapılır: (I) İhracat TIR karnesi işlemleri a) 1 Seri No.lu Gümrük Genel Tebliği (TIR İşlemleri)'nin 19 uncu maddesinin dokuzuncu fıkrası uyarınca, TIR karnesinin taşımacı tarafından doldurulması zorunlu olan kutularından boş bırakılmış olanların doldurulması sağlanır, tam olarak doldurulmamış TIR karneleri işleme konulmaz. b) Parsiyel yüklemeler de dahil olmak üzere, bu maddenin (c) fıkrasında belirtilen haller dışında TIR karnesinin 10 no.lu kutusunda, "Fatura muhteviyatı eşya", "Liste muhteviyatı eşya", "Elektronik eşya", "Gıda maddesi" vb. ibarelere yer verilmez ve eşya cinsinin açıkça yazılması sağlanır. Bu hükme uygun doldurulmayan TIR karneleri işleme konulmaz. Transit statüsünde açılan TIR karnelerinde, TIR Transit Takip Programı Volet 1 ekranında da "Eşya cinsi" bölümüne, TIR karnesine kaydedilen tüm eşya isimleri Türkçe olarak, Türkçesinin bilinmemesi halinde ise TIR karnesinde yazılı haliyle tek tek yazılır. c) TIR karnesi muhteviyatı eşya listesinin 10 no.lu kutuya sığmayacak kadar uzun olması halinde (5 kalemden fazlası), TIR karnesi muhteviyatı eşyanın tamamının cinsi, kap adedi ve ağırlığını gösterir yükleme listesi, fatura vb. belgeler TIR karnesinin varış gümrük idaresine kadar kullanılacak tüm yapraklarına iliştirilerek kulakçık yapılır ve her bir yapraktaki kulakçığın üzeri mühürlenir. Ekli belgenin adı, tarih ve sayısı ile kaç parçadan ibaret olduğu "Manifestoya ekli belgeler" başlıklı 8 no.lu kutuya yazılır. Transit statüsünde açılan TIR karnelerinde, TIR Transit Takip Programı Volet 1 ekranında da "Eşya cinsi" bölümüne, TIR karnesi eki belgede kıymet, gözetime tabi olma vb. açılardan riskli görülen eşyalar ile Gümrük Yönetmeliğinin 33 no.lu Ekinde yer alan eşyaların isimleri öncelikli olarak yazılır. Ayrıca, transit statüsünde açılan TIR karnelerinde riskli görülen her tür sevkiyatta Volet-1 yaprağı ve ekleri çıkış gümrük idaresine faks ile gönderilir. d) Türkiye'den transit statüsünde açılacak (serbest bölgeler, antrepolar vb.) TIR karneleri için de bu bölüm hükümleri uygulanır. (II) İthalat ve transit TIR karnesi işlemleri a) Giriş gümrük idarelerinde yapılacak işlemler TIR karnesinin "eşya manifestosu" bölümüne eşya cinsinin; "fatura muhteviyatı eşya, liste muhteviyatı eşya, muhtelif eşya, gıda maddesi, elektronik malzeme" gibi muğlak ve genel ifadeler ile yazılarak açıkça yazılmamış olması ve beyan edilen fatura, yükleme listesi vb. belgenin hareket gümrük idaresince kulakçık yapılarak mühürlenmemiş olması hallerinde; i. TIR karnesi muhteviyatı eşya 5 veya daha az kalemden oluşuyor ise, tescil sırasında TIR karnesinin Türkiye'de kullanılacak Volet- 1 ve Volet- 2 yapraklarının "eşya manifestosu" bölümü 9, 10 ve 11 no.lu kutularına yükümlü tarafından, eşyanın cinsi, kap adedi ve ağırlığının karneye ekli fatura, yükleme listesi vb. belgeye uygun şekilde açıkça yazılması sağlanır. TIR Transit Takip Programı Volet 1 ekranında "Eşya cinsi" bölümüne de, TIR karnesine kaydedilen tüm eşya isimleri Türkçe olarak, Türkçesinin bilinmemesi halinde ise TIR karnesinde yazılı haliyle tek tek yazılır. ii. TIR karnesi muhteviyatı eşya 5 kalemden fazla ise, TIR karnesi muhteviyatı eşyanın tamamının cinsi, kap adedi ve ağırlığını gösterir yükleme listesi, fatura vb. bir belge TIR karnesinin Türkiye'de kullanılacak tüm yapraklarına iliştirilerek kulakçık yapılır ve her bir yapraktaki kulakçığın üzeri mühürlenir. Ekli belgenin adı, tarih ve sayısı ile kaç parçadan ibaret olduğu "Manifestoya ekli belgeler" başlıklı 8 no.lu kutuya yazılır. Transit statüsünde açılan TIR karnelerinde TIR Transit Takip Programı Volet 1 ekranında da "Eşya cinsi" bölümüne, TIR karnesi eki belgede kıymet, gözetime tabi olma vb. açılardan riskli görülen eşyalar ile Gümrük Yönetmeliğinin 33 no.lu ekinde yer alan eşyaların isimleri öncelikli olarak yazılır. Ayrıca, riskli görülen her tür sevkiyatta Volet-1 yaprağı ve ekleri çıkış/varış gümrük idaresine faks ile gönderilir. b) Çıkış / Varış gümrük idarelerinde yapılacak işlemler i. TIR karnesinin Volet-2 yaprağının "eşya manifestosu" bölümünde veya Volet-2 yaprağına ekli belgede kayıtlı eşya ile araçta yüklü eşya arasında uyumsuzluk tespit edildiği takdirde mevzuat uyarınca yasal işlem yapılır ve konu hakkında giriş/hareket gümrük idaresine en seri şekilde bilgi verilir. ii. Eşyanın, Volet-2 yaprağının "eşya manifestosu" bölümüne kaydedilmediği veya Volet-2 yaprağına iliştirilerek kulakçık yapılmış ekli belge bulunmadığı hallerde ise; giriş gümrük idaresinden Volet-1 yaprağı ve eki belge faks ile alınmadan işlem yapılmaz. B) Gümrük mührü işlemleri Tasarruflu Yazılar 1 TIR Sözleşmesinin 19 uncu maddesi; "Eşyalar ve karayolu taşıtı, taşıt dizisi veya konteyner hareket noktasındaki gümrük idaresinde TIR karnesi ile birlikte sunulacaktır. Hareket noktasındaki ülke gümrük makamları, eşya manifestosunun doğruluğunun tesbiti, gümrük mühürlerinin takılması veya bu gümrük makamları sorumluluğunda tam yetkili kişiler tarafından takılan mühürlerin denetlenmesi için gerekli tedbirleri alırlar." hükmünü amirdir. Bu hüküm doğrultusunda, gümrük mühürleri ile ilgili yapılacak işlemler; 1 Seri No.lu Gümrük Genel Tebliği (TIR İşlemleri)'nin "Giriş Gümrük İdaresi Tarafından Yapılacak İşlemler" başlıklı bölümünün 24/4-c, 26/4 ile 27/1, 2 ve 6 ncı maddeleri, "Hareket Gümrük İdaresi Tarafından Yapılacak İşlemler" başlıklı bölümünün 29/9 ve 10 uncu maddeleri, "Varış Gümrük İdaresi Tarafından Yapılacak İşlemler" başlıklı bölümünün 33/1, 38/3-c, 40/1 ve 2 nci maddeleri, "Çeşitli ve Son Hükümler" başlıklı bölümünün 58/3-a/3, 58/3-b/2, 59/2-a ile 62/1 ve 2 nci maddelerinde belirtildiği şekilde gerçekleştirilir. TIR Sözleşmesi ve 1 Seri No.lu Gümrük Genel Tebliği (TIR İşlemleri)'nin yukarıda bahsi geçen hükümleri uyarınca, gümrük işlemlerinin yapılması sırasında mühürleme işlemleri yalnızca yetkili kişiler tarafından yerine getirilir. C) TIR karnesinin Volet-1 ve Volet-2 yapraklarının çakıştırılması 1 Seri No.lu Gümrük Genel Tebliği (TIR İşlemleri)'nin 28, 31 ve 41 inci maddelerinde belirtilen gümrük idarelerinde işlem gören Volet-1 ve Volet-2 yapraklarının çakıştırılmasına ilişkin işlemler aşağıdaki şekilde gerçekleştirilir: I. Giriş ve hareket gümrük idarelerince yapılacak işlemler i. Rejim ayrımı gözetilmeksizin sevk gümrüğünden gelen tüm TIR karnesi Volet-2 yaprakları ve ekleri ile idarede mevcut TIR karnesi Volet-1 yaprakları ve ekleri eşleştirilerek, takip ve diğer yasal işlemler yapılmak üzere arşivlenir. Söz konusu Volet-2 ve Volet-1 yaprakları ile ekleri Müsteşarlıktan (Gümrükler Kontrol Genel Müdürlüğü'nden) istenildiğinde veya denetime tabi tutulacağında, eksiksiz ve geciktirilmeden gönderilir. ii. 3 üncü ülke çıkışlı veya varışlı TIR karnelerinin, Gümrük Birliği kapsamında yer almayan eşyaya (temel tarım ürünlerine) ilişkin TIR karnelerinin ve ülke veya eşya ayrımı gözetilmeksizin gümrük idarelerindeki risk kriterlerine göre tespit edilecek diğer TIR karnelerinin Volet-1 ve Volet-2 yaprakları ve ekleri, TIR Karnesinin 9, 10 ve 11 no.lu kutularında veya ekli fatura, liste vb. belgelerde kayıtlı eşyanın cinsi, kap adedi ve ağırlığı açısından karşılaştırılır ve takibi gerektirir bir husus bulunmaması halinde giriş ve çıkış yaprakları çakıştırılarak arşivlenir. İhracat TIR karneleri için yukarıdaki bent hükmü uygulanmaz Çakıştırma işlemleri sevk tarihinden itibaren en geç 60 gün içerisinde yapılır ve tespit edilen usulsüzlükler ile ilgili olarak mevzuat dahilinde işlem yapılır. Ayrıca, 1 Seri No.lu Gümrük Genel Tebliği (TIR İşlemleri)'nin 60 ıncı maddesi gereğince, gerekli bilgi ve belgeler ile birlikte konu hakkında Gümrükler Kontrol Genel Müdürlüğüne bilgi verilir. iii. 1 Seri No.lu Gümrük Genel Tebliği (TIR İşlemleri)'nin 41 inci maddesinde belirtilen, 15 gün içinde varış veya çıkış gümrük idarelerinde işlem gören TIR karnelerinin Volet-2 yaprakları ve eklerinin, Tebliğin 8 no.lu ekinde yer alan bordroya tescil numarası sırasına göre kaydedilerek, giriş veya hareket gümrük idarelerine gönderilmemesi halinde, bu karneler giriş veya hareket gümrük idaresi tarafından yazı ile varış veya çıkış gümrük idaresinden istenir. iv. Gümrük idarelerinde işlem gören TIR karneleri ile ilgili olarak yapılacak takip işlemleri; TIR Sözleşmesi, 4458 sayılı Gümrük Kanunu, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun, Gümrük Yönetmeliği hükümleri doğrultusunda, 1 Seri No.lu Gümrük Genel Tebliği (TIR İşlemleri)'nin 42 nci maddesinde belirtildiği şekilde, giriş veya hareket gümrük idareleri tarafından yürütülür. II. Çıkış ve varış gümrük idarelerince yapılacak işlemler i. 1 Seri No.lu Gümrük Genel Tebliği (TIR İşlemleri)'nin 41 inci maddesi gereğince, varış veya çıkış gümrük idarelerinde işlem gören TIR karnelerinin Volet-2 yaprakları ve ekleri, Tebliğin 8 no.lu ekinde yer alan bordroya tescil numarası sırasına göre kaydedilerek, en geç on beş gün içerisinde bir yazı ekinde giriş veya hareket gümrük idarelerine gönderilir. Ayrıca, hazırlanan bordronun bir nüshası gümrük idaresinde saklanır. Parsiyel yükleme ve boşaltmalarda; Volet-2 yaprakları ve ekleri, ilgili Volet-1 yaprağının işlem gördüğü gümrük idaresine (bir önceki gümrük idaresi) gönderilir. ii. Şartlı olarak ibra edilen TIR karneleri ile ilgili olarak, (i) bendinde belirtilen bordroların üst yazısında şartlı ibra edilen TIR karnesi numaraları ile tescil sayı ve tarihleri belirtilmek suretiyle giriş gümrük idaresine bilgi verilir. Şartlı ibranın mevzuata uygun olarak kaldırılması halinde; TIR Karnesi Volet-2 yaprağına "Şartlı İbra Kaldırılmıştır" meşruhatı verilerek ve eksiklik/fazlalık takibatı kaldırma kararının bir örneği TIR karnesi Volet-2 yaprağına eklenerek (i) bendinde belirtilen usule göre giriş gümrük idaresine gönderilir. Şartlı ibra kaldırılmadığı takdirde mevzuata uygun olarak takibe geçilir. D) TIR karnelerinin denetimi 1 Seri No.lu Gümrük Genel Tebliği (TIR İşlemleri)'nin 45 inci maddesi; "TIR/Transit Takip Programında ve Gümrük Veri Ambarı Sistemi (GÜVAS)'nde kayıtları açık görünen TIR karneleri sorgulanarak bu TIR karneleri ile ilgili takip işlemlerinin bağlantıları gümrük idareleri tarafından yerine getirilip getirilmediği gümrük ve muhafaza başmüdürlükleri tarafından düzenli olarak kontrol edilir." hükmünü amirdir. Söz konusu hüküm doğrultusunda, gümrük ve muhafaza başmüdürlükleri tarafından, kendilerine GÜVAS şifresi verilmiş personel eliyle, TIR/Transit Takip Programı ve GÜVAS üzerinde kayıtları açık görünen TIR karneleri sorgulanarak, bu TIR karneleri ile ilgili takip işlemleri düzenli olarak kontrol edilir. E) Adli işleme konu olan TIR karneleri Gümrük idarelerinde TIR karnesi işlemlerinin tamamlanıp karnenin tesliminden önce, eşya ve araç ile ilgili olarak ortaya çıkan herhangi bir usulsüzlükten dolayı olayın adli makamlara intikal ettirilmesi ve TIR karnesi ile ilgili olarak vergi takibini gerektirir bir durum bulunmaması halinde TIR karnesi sonlandırılır. TIR karnesi Volet-2 yaprağı ve dipkoçanına sonlandırma gerekçesine ilişkin gerekli meşruhat düşülür. TIR karnesinin "onaylı rapor" sayfası doldurulur. TIR/Transit Takip Programına Volet-2 veri girişi yapılır ve sonlandırma gerekçesi "açıklamalar" bölümüne yazılır. TIR karnesi ile ilgili olarak sonlandırma işleminin gümrük idaresi tarafından yapılmasının mümkün olmaması halinde ise TIR karnesi manuel olarak sonlandırılır ve veri girişi yapılmak üzere Müsteşarlığa (Gümrükler Kontrol Genel Müdürlüğü) gönderilir. Sonlandırılan TIR karnesi ilgiliye teslim edilir. Adli makamlara intikal ettirilen TIR karnesi işlemi ile ilgili olarak vergi takibini gerektirir bir durum bulunması halinde ise; TIR karnesi sonlandırılmayıp mahkeme sonucuna göre işlem yapılır. TIR karnesine gümrük idaresi tarafından el konulması halinde gümrük idaresi tarafından, TIR karnesi cildinin arka kapağındaki kopartılabilir bölüm mühürlenir, imzalanır ve koparılarak sürücüye verilir. Gümrük ve muhafaza başmüdürlükleri, TIR karnesi himayesinde eşya taşımacılığının TIR Sözleşmesi hükümlerine ve bu konudaki ikincil düzenlemelere uygun olarak yürütülmesi için gerekli önlemleri alır. İlgide kayıtlı Genelgeler yürürlükten kaldırılmıştır. Bilgi ve gereğini rica ederim. Ziya ALTUNYALDIZ Müsteşar DAĞITIM: Merkez ve Taşra Teşkilatı