Numune Alma Kılavuzu (2012/32 sayılı Genelge Ekidir)

NUMUNE ALMA KILAVUZU 1 A. AMAÇ Bu kılavuz muayene ve analiz için gümrük laboratuvarlarına gönderilmek üzere tır, tank, varil, konteyner, bidon, kutu, çuval vb. çeĢitli taĢımacılık araçlarından katı, sıvı veya gaz haldeki her tür eĢyadan numune alma usul ve esasları hakkında bilgi vermek amacıyla hazırlanmıĢtır. Doğru GTĠP doğru analizle doğru analiz ise doğru alınmıĢ numune ile yapılır. Dolayısıyla uygun donanım ve araçlarla eĢyadan numunelerin her defasında eĢyanın bütününü temsil edecek Ģekilde alınması büyük önem arz etmektedir. B. KAPSAM Bu kılavuz, eĢyadan numune alma aĢamasında uyulması gereken emniyet ve temizlik kuralları, güvenlik ve sağlık risk sembolleri ile ilgili bilgileri, kullanılan numune kapları, numune alma aletleri ve numune alma metotlarını kapsar. C. TANIMLAR ANALĠZ NUMUNESĠ: Bir eĢyadan, eĢyanın herhangi bir özelliğini tayin etmek için alınan, eĢyanın tamamını temsil eden ve tahlile tabi tutulan numunelerdir. ġAHĠT NUMUNE: Analiz sonuçlarına yapılabilecek itirazların çözümünde kullanılacak, analiz numunesi ile tamamen aynı koĢullarda ve aynı nitelikte eĢ zamanlı olarak alınan, numune ile bire bir aynı özelliği gösteren numunedir. NUMUNE ALMA: Bir numuneyi oluĢturmak ve çekmek için uygulanan iĢlemdir. MSDS, PSDS, DS: EĢya hakkında bilgiler içeren formlardır. Ġngilizce ve türkçe açılımları aĢağıda sıralanan ve her türlü kimyasal madde ve eĢya için hazırlanmıĢ olan, söz konusu eĢyanın ya da kimyasalın adı, taĢınması, saklanması, depolanması, temasta bulunulması gereken durumlarda hangi emniyet tedbirlerinin alınması gerektiği ifade edilen bu formların beyan sahibinden istenmesi gerekmektedir. Malzeme Güvenlik Bilgi Formları söz konusu kimyasal maddelerin tehlikeleri ve güvenli kullanımları için alınacak tedbirlerle ilgili bir baĢvuru kaynağıdır. Kısaltmaların açılımı ve türkçe karĢılıkları Ģu Ģekildedir; MSDS: “Material Safety Data Sheet”, “Malzeme Güvenlik Bilgi Formu” PSDS: “Product Safety Data Sheet”, “Ürün Güvenlik Bilgi Formu” DS: “Data Sheet”, “Bilgi Formu” D. NUMUNE ALMA ĠġLEMĠNĠN ÖNEMĠ Gümrük Tarife Ġstatistik Pozisyonu belirleme ve Kalite Güvencesi bağlamında, doğru numune alımı son derece önemlidir. Belirli bir eĢyanın kalitesi, özellikleri ya da kompozisyonu hakkında güvenilir ve doğru veri elde etmek için bu gereklidir. GeliĢen teknoloji ve gümrük laboratuvarlarının modernizasyonu sonucunda en geliĢmiĢ tekniklerden yararlanarak son derece hassas düzeyde eĢya analizleri yapılabilmektedir. Ancak numune alımı esnasında bir hata yapılması durumunda, sözü edilen en modern teknikler bile faydasız olacaktır. Çünkü numune alımının baĢlangıcında yapılan bir hata, analizin tüm evrelerine taĢınacak ve hatalı sonuçlar 2 elde edilmesine ve dolayısıyla numunenin eĢyayı temsil etmeyen bir tarife istatistik pozisyonunda sınıflandırılmasına sebep olacaktır. Kısaca, numunenin özellikleri ve kompozisyonu, alınmıĢ olduğu eĢyanın özellikleri ve kompozisyonu ile birebir uyuĢmalıdır. Numune alınırken birkaç temel aĢama gözlemlenmelidir: 1) Numune alımının gerçekleĢtirildiği yer mümkün olduğunca temiz olmalıdır. DıĢ etkenlerin numuneyi değiĢime uğratmaması yönünden özen gösterilmelidir. 2) Numune alma aletlerinin temizlenmesinde kullanılan deterjanlar veya solventler de sonucun yanlıĢ çıkmasına neden olabilir. Buyüzden temizlik sonrası çok iyi durulama ve kurutma gereklidir. 3) Numune alımında kullanılacak doğru ekipmanın seçilmesi son derece önemlidir. Doğru ekipman seçimi, eĢyanın fiziksel ve kimyasal özellikleri ile eĢyanın içinde bulunduğu konteynerlerin yanı sıra ekipmanın kendi bünyesinden numuneyi kirletecek herhangi bir madde açığa çıkarmayacak inert (etkileĢime girmeyen) malzemeden yapılmıĢ olmasına bağlıdır. 4) Genellikle, ekipmanın paslanmaz çelik ve yüksek kalitede sentetik ya da plastik malzemeden bilhassa teflondan yapılmıĢ olması daha uygundur. 5) Ekipmanın hızla ve kolaylıkla temizlenebilmesi gerekir. 6) Ġhtiyaca bağlı olarak tek kullanımlık numune alma aletleri uygun olabilir. 7) Tekrar kullanılan türde olan ekipmanlarda hiçbir yarık ya da çatlak olmamalıdır. Artık materyal söz konusu çatlak içinde birikir ve kolayca çıkarılamazlar; bu, çapraz kontaminasyonun ve bellek etkilerinin kontrol edilemeyeceği anlamına gelir. Bilhassa, elektro-cilalanmıĢ paslanmaz çelik ve teflon gibi pürüzsüz yüzeylere sahip ekipmanların kullanımı daha uygundur. Bu, numune artıklarının birikmesini önleyerek, temizliği büyük ölçüde kolaylaĢtırır. E. NUMUNE ALMAYA ĠLĠġKĠN GÜVENLĠK TEDBĠRLERĠ Numune alma ve taĢınması süresince, numune alan personelin, numune donanımının ve numunenin zarar görmemesi için aĢağıdaki kurallara uyulmalıdır: 1) Numune alımına baĢlamadan önce sağlıklı ve güvenli bir çalıĢma ortamı için gerekli tedbirlerin alınması amacıyla eĢyaya ait güvenlik bilgi formu ve/veya eĢya üzerindeki etiket incelenerek, tehlike sembolleri ve güvenlik ibareleri hakkında bilgi alınır. Bu sembollere ait tüm açıklamalar Ek-1’de verilmiĢtir. 2) Kimyasal maddelerden numune alırken kesinlikle koruyucu plastik gözlük ve eldiven kullanılır. Gerekli hallerde yüz koruyucu siperler ve maskeler kullanılır. EĢyadan kaynaklanan buharın teneffüs edilmemesine dikkat edilir. Koruyucu aksesuarlara ait bilgiler Ek-2 Tablo.1’de verilmiĢtir. EĢyanın özelliği gereği ihtiyaç gösterebilecek baĢka koruyucu aksesuar ve kıyafetler varsa, numune alımında bunlar da ayrıca kullanılacaktır. 3) Numune almada orijinal eĢyanın hasar görmemesi için tüm önlemler numune alımından önce alınır. Numune alırken dıĢ etkilerin (yağmur, rüzgâr, sıcaklık, toz vb.) orijinal eĢya ve alınan numune üzerinde herhangi bir etki yapmamasına dikkat edilmelidir. 3 4) Numune alımında kullanılacak aletler, numunesi alınan eĢyaya ve amaçlanan maksada uygun olmalı, orijinal eĢyayı kirletmeyecek ve kendi bünyesinden herhangi bir madde salmayacak ve herhangi bir kimyasal madde ile reaksiyona girmeyecek bir malzemeden yapılmalıdır. Numune olarak alınan maddenin de aĢındırıcı özelliği hesap edilmelidir (örneğin flor ve florlu bileĢikler camı aĢındırır). Numune alma aparatı yüzeyi pürüzsüzleĢtirilmiĢ paslanmaz çelik, plastik (HDPE, LDPE, Teflon gibi) vb. maddelerden yapılmıĢ olmalıdır. 5) Numunenin tehlike arz edip etmediği numune alma etiketine yazılır. 6) Gazlardan numune alımı sırasında, tüplerin basınçlı olduğu dikkate alınarak gerekli tedbir alınır. 7) Numune alma sırasında açılan paketlerin, bidonların, varillerin vb. iĢlem sonrasında usulüne uygun olarak kapatılması gerekir. 8) Tehlikeli sıvı maddeden musluk vasıtasıyla numune alınmasında, alınacak sıvının kaptan taĢıp tehlike yaratmaması için musluk numune kabını dolduracak miktara göre ayarlanır. 9) Hava ile kolayca bozulabilen numuneler hariç, numunelerin genleĢme ihtimaline karĢı konulduğu kapların üst kısmında belli bir boĢluk bırakılmalıdır. 10) Numune, taĢımaya musait olarak veya taĢınırken kırılmasından doğacak sonuçların risklerini en aza indirecek bir Ģekilde taĢınır. 11) SıkıĢtırılmıĢ gazlarla çalıĢırken yanıcı veya parlayıcı gazın sebep olduğu yangını, gazı kesmeden söndürmeye çalıĢmayın. Basınçlı hava veya gazı toz ve kir gidermek için kullanmayın ve kimseye doğrultmayın. 12) Kerosen, gaz yağı, pentan, benzin gibi, parlayıcı (alevlenir), patlayıcı, yanıcı vb. özelliklerdeki numunelerin alımında; - Önce tankın ve numune alma aparatının uygun Ģekilde topraklamasının yapıldığından emin olmak gerekir. - Aksi takdirde statik elektrik boĢalması kıvılcım oluĢumuna sebep olabilir. Bu kıvılcımlar da yeterli enerjiye sahip olduklarında, alevlenebilir sıvı buharlarını tutuĢturabilirler. Ayrıca, statik elektrik boĢalması, personelin bir elektrik Ģokuna maruz kalmasına sebep olabilir. - Numune alınacak tankta, parlama noktalarının üzerindeki bir sıcaklıkta alevlenen hidrokarbonların bulunması veya alevlenen hidrokarbon buharları veya sisleri oluĢması durumunda statik elektriğin doğurabileceği tehlikeleri önlemek için tedbirler alınmalıdır. - Bilhassa deponun üstündeki boĢlukta parlayıcı buhar-hava karıĢımının oluĢmasına sebep olan temiz, rafine edilmiĢ uçucu ürünler ihtiva edenler olmak üzere, depolama tankları, karayolu tankerleri, demiryolu tankerleri, gemiler veya mavnalardan dolum esnasında numune alınmamalıdır. - Kıvılcım meydana gelmesini önlemek için, numune alınırken, numune alma hattı, devamlı surette topraklanmıĢ vaziyette tutulmalıdır. - Parlama noktasının üstünde veya parlama noktasına yakın bir sıcaklıkta veya içinde gaz bulunan tanka doldurulan kerosen, gazyağı gibi temiz, rafine edilmiĢ, uçucu ürünlerden numune alınması durumunda, transferin veya dolumun tamamlanmasından sonra 30 dakika dinlendirilmeden, iletken özellikteki hiçbir numune alma cihazı tanka sokulmamalıdır. - Alevlenebilen buharların olması muhtemel alanlarda, kıvılcım çıkarabilecek ayakkabılar giyilmemelidir. 4 - Kuru bölgelerde lastik ayakkabılar giyilmemelidir. - Elbiseler, pamuk, keten, veya yünden yapılmıĢ olmalı, sentetik elyaflı elbiseler giyilmemelidir. - Atmosferik elektrik hareketliliğinin veya yağıĢlı fırtınaların olduğu zamanlarda numune alma iĢlemi yapılmamalıdır. - Numune alan personel, üzerinde olabilecek statik elektriği topraklamak için, numune alma iĢlemine baĢlamadan hemen önce, numune alma açıklığından en az 1 metre uzaklıktaki tankın bir kısmına temas etmelidir. - ġekil.1’de sıvının içinde bulunduğu ve aktarılacağı kapların ve numune alma aparatının iletken (çelik gibi metalden yapılmıĢ) özellikte olduğu durumda topraklama 1 numara ile, sıvının aktarılacağı kabın yalıtkan (cam gibi) olduğu durumda topraklamanın nasıl yapılacağı ise 2 numara ile gösterilmiĢtir. Sekil 1. Topraklamada kullanılan düzenek. F. NUMUNE ALMAYA ĠLĠġKĠN TEMĠZLĠK KURALLARI Numune alımı esnasında temizlik Ģartlarına riayet etmek, en az emniyet kuralları kadar önemlidir. Numunenin ve numune alan personelin zarar görmemesi için aĢağıdaki temizlik kurallarına uyulmalıdır: 1) Bütün numune alma cihazlarının ve numune kaplarının kullanım esnasında temiz ve kuru olmasına dikkat edilmelidir. 2) Numune alma cihazları uygun bir firça ile önce sıcak bir deterjan çözeltisi ile temizlenir sonra bolca çeĢme suyu ile durulanıp az miktar saf su ile çalkalandıktan sonra kurumaya bırakılır. Eser miktarda madde kalıntıların temizlenmesi ise sıcak su ile yapılmalıdır. Sabun veya deterjanin yeterli temizligi sağlamadığı durumlarda, yıkama çözeltisi olarak bilinen kromik asit çözeltisi kullanılabilir. Madeni yağlar, motorin gibi yağlı numunelerde kullanılan aletler numunenin çözündüğü uygun bir organik çözücü ile temizlenir. 3) Numune alma iĢlemi esnasında, alınan numunenin veya numunesi alınacak eĢyanın hiçbir Ģekilde kirlenmemesine azami dikkat edilir. 5 4) Numune kabı, numune alındıktan sonra derhal kapatılmalıdır. 5) Numune alma iĢlemi süresince, numuneyi alan kiĢi taĢıma, aktarma ve depolama esnasında yabancı madde bulaĢması ve numunenin kirlenmesinden kaçınmak için dikkat göstermelidir. 6) Numune alma iĢleminden sonra numune alma cihazı hemen temizlenmelidir. 7) Numune alma iĢlemi sırasında mutlaka eldiven kullanılmalıdır. G. NUMUNE KAPLARINA ĠLĠġKĠN GENEL ÖZELLĠKLER Numune alımı kadar numunenin içine konulacağı kaplar da önem arz eder. Numune kaplarında aĢağıdaki hususlara dikkat edilmelidir: 1) Numune kapları, içine konulan eĢya ile reaksiyona girmeyen, korozyona uğramayan, dayanıklı, kaynaksız, eksiz, sızıntısız, vidalı kapakların kullanımına uygun ve güvenli mühürleme özelliğine sahip olmalıdır. 2) Kabın yapıldığı malzemeler cam, bazı plastikler (örn. HDPE, PP, PET) veya bazı metallerden (Paslanmaz çelik, alüminyum) olabilir. 3) Kabın Ģekli ve kapasitesi, numune alınacak ürünün gereksinimlerine uygun olmalıdır. 4) Numune kapları metal veya plastik malzemeden yapılmıĢ vidalı kapakla veya uygun bir kapak (hermetik kapak, sızdırmaz kapak) ile sıkıca kapatılmalıdır. Gerekli ise kapağın hava geçirmez bir plastik contası olmalıdır. Kabın kapatılmasını müteakip emniyet mührü açılmayı önleyecek Ģekilde tatbik edilmelidir. 5) Kullanılan tüm kapak ve contalar, çözünmeyen, emici olmayan, yağ geçirgenliği olmayan ve numunenin kokusuna, aromasına, özelliklerine ve bileĢimine etki etmeyecek nitelikte olmalıdır. Kapaklar, koku geçirgenliği olmayan materyalden yapılmıĢ veya kaplanmıĢ olmalıdır. Kullanımı uygun numune kapları ve numune alma aletleri Ek-3 ve Ek-4’te liste halinde verilmiĢtir. Ek-6 da ise tahlile tabi tutulacak eĢyadan alınacak numunelerin asgari miktarı, saklanması ve taĢınmasına iliĢkin referans bir tablo verilmiĢtir. Söz konusu tablo bağlayıcı olmayıp yol gösterici niteliktedir. Bu tabloda ismen yer almayan eĢya ile farklı özellikler gösteren eĢya için kılavuz kapsamında verilen bilgiler doğrultusunda iĢlem yapılacaktır. H. NUMUNE ALMA TÜRLERĠ 1. Nokta Numune (Ġlk Numune): Partinin herhangi bir yerinden alınan az miktardaki numunedir. AkıĢ halindeki sıvılar için pompalama iĢlemi esnasında belirli bir zamanda boru hattından alınan numunedir. 2. Paçal Numune (BirleĢik Numune): Partiyi temsil eden bir numune elde etmek için, çok sayıda alınan ilk numunelerin bir araya getirilmesi ve karıĢtırılması suretiyle elde olunan numune miktarıdır. BirleĢik numunenin normal tipleri, aĢağıda belirtilenlerden birine göre yapılan numune birleĢtirme iĢlemiyle elde edilir: a) EĢit oranlarda sırasıyla üst, orta ve alt seviye numunelerinin alınması ve biraraya getirilmesi. b) EĢit oranlarda sırasıyla üst, orta ve emme seviyesi numunelerinin alınması ve biraraya getirilmesi. 6 c) Homojen olmayan eĢyadan, üçten fazla seviyeden alınan bir seri nokta numunesinin temsil ettikleri eĢya miktarı oranlarına göre alınması ve biraraya getirilmesi. d) Muhtelif tanklardan ve gemi bölmelerinden temsil ettikleri miktarlarla orantılı olarak alınan farklı nokta numunelerinin biraraya getirilmesi. 3. Temsili Numune (Laboratuvar Numunesi): Paçal numuneden alınan, partinin özellik ve durumunu bütünüyle temsil eden ve analiz için laboratuvara gönderilecek miktardaki numunedir. 4. Ortalama numune: Ġlk numunelerden alınan uygun oranların karıĢımıdır. 5. Yüzey numunesi : EĢyanın yüzeyinden alınan üründür. 6. Üst seviye numunesi: EĢyanın bulunduğu kapta kapladığı hacmin yüzeyinden itibaren derinliğinin altıda biri kadar aĢağıda olan seviyeden alınan nokta numunedir. 7. Orta seviye numunesi: EĢyanın bulunduğu kapta kapladığı hacmin yüzeyinden itibaren derinliğinin yarısı kadar aĢağıda olan seviyeden alınan numunedir. 8. Alt seviye numunesi: EĢyanın bulunduğu kapta kapladığı hacmin yüzeyinden itibaren derinliğinin altıda beĢi kadar aĢağıda olan seviyeden alınan numunedir. 9. Emme seviyesi numunesi: Sıvı eĢya için, tanktan dıĢarıya pompalandığı en düĢük seviyeden alınan numunedir. 10. Tepe numunesi: EĢya yüzeyinden 15 cm aĢağıdaki seviyeden alınan nokta numunesidir. 11. Dip numunesi: EĢyanın bulunduğu kabın en alt kısmından alınan numunedir. 12. Sürekli olmayan numune: Bir sıvının akıĢından ara sıra alınan numunedir. 13. Sürekli numune: Bir sıvının akıĢından sürekli olarak alınan numunedir. 14. Devamlı numune: Bir numune alma kabının, petrol üst seviyesinden dibe kadar indirilip, dıĢarı alındığında kabın yaklaĢık dörtte üçü dolu olacak bir hızla hareket ettirilmesi suretiyle elde edilen numunedir. 7 15. Dörtleme metodu ile azaltılmıĢ numune: EĢyanın çeĢitli bölgelerinden alınan tüm numuneler bir araya getirilerek birleĢtirildikten sonra düz bir yüzeyde yayılarak üstü düzlenir. Dört eĢit parçaya bölünerek karĢılıklı iki parçası atılır, kalan kısım karıĢtırılarak istenen miktarda numune kalıncaya kadar aynı iĢleme devam edilir. 8 ı. KATILAR 1. Katı EĢya Ġçin Numune Kapları Toz, partikül (iri taneli veya çok ince teneli), granül, tablet, pelet ve macun formundaki eĢya katı madde olarak iĢlem görür. Katı haldeki eĢya için en az 250 gr’lık numune kabı kullanılmalıdır (katılardan alınacak numune miktarı en az 250gr’dır). Numune kapları yüksek kalite plastikten (HDPE, PC, PET, PP, PVC) veya cam malzemeden yapılmıĢ ve ağzı geniĢ olmalıdır. GüneĢ ıĢığı ile bozulabilecek eĢya için ıĢık geçirmeyen opak koyu renkli plastik veya cam numune kapları tercih edilmelidir. Özellikle kağıt ve tekstil türü eĢya için uygun ebatlarda, yüksek kalite plastikten yapılmıĢ sızdırmaz ve emniyet kilitli torbalarda kullanılabilir. Katı eĢyaya uygun numune kabı türleri Ek-2’de Resim1.’de gösterilmiĢtir. Muayene memurunca ağzı emniyet mührü ile kapatılmıĢ numune kabı, üzerine sabit mürekkepli kalemle gerekli bilgiler yazılmıĢ olan numune etiketinin numune kabının kapağına değil kabın kendisine yapıĢtırılarak kapatılmalıdır. 2. Katı EĢya Ġçin Numune Alma Aletleri a) Yığın halindeki katıdan numune alma sondası Yığın halinde, çuval, fıçı ve teneke gibi kaplar içinde bulunan, taneleri aynı büyüklükte ve 10 mm. den iri olmayan eĢyadan numune alınması için Ek-2’de yer alan Resim. 2a ve 2b’de gösterilen tipte sondalar kullanılır. b) Kuru toz haldeki eĢyadan numune alma sondası Kuru toz haldeki eyadan numune alma sondaları ucu açık oluk Ģeklinde aletlerdir. Bunlar enine kesiti C Ģeklinde veya yarı dairesel olup, malzeme içine bir delik açar (Ek-2, Resim.3’de örnek olarak gösterilmiĢtir). Alet istenilen derinliğe ulaĢtığında, sapından döndürülerek numunenin oluktan içeri girmesi sağlandıktan sonra geri çekilerek numune alınır. c) Dökme ve yığın eĢyadan numune alma kürek ve kepçeleri Dökme ve yığın haldeki katı eĢyadan numune almada kullanılan kürek, kepçe, kaĢık ve spatulalar, numune alma tipine ve eĢyanın özelliğine uygun boyutlarda Ek-2 de Resim.4’de örnekleri verilen, pürüzsüz yüzeye sahip plastik veya paslanmaz çelikten olmalıdır. 3. Katı EĢyadan Numune Alma a) Dökme EĢyadan Numune Alma Vagon, kamyon, gemi ambarı vb. taĢımacılık araçlarıyla gelen katı haldeki dökme eĢyanın numunesi eĢyanın içinde bulunduğu kabın değiĢik yerlerinden alınan ilk numunelerin karıĢtırılmasıyla elde edilir. Katı maddelerden numune alma iĢlemi katının homojenliğine göre değiĢim gösterebilir. Laboratuvara gönderilecek numune, katı haldeki eĢyanın homojenliğine bağlı olarak elde edilmelidir. Bunun için; • Homojen haldeki dökme eĢyadan numune alımında aĢağıdaki yöntem kullanılmalıdır: 9 - Uygun numune alma aleti ile yığının değiĢik noktalarından ilk numuneler alınır. - Alınan bu ilk numuneler kuru, düzgün ve temiz bir yüzeye yayılır. - Numuneler aĢağıdaki Ģekildeki gibi rastgele numaralandırılmıĢ bölümlere ayrılır. - NumaralandırılmıĢ bölümlerin her birinden yeni ilk numuneler alınır. - Alınan bu numuneler ikiĢerli olarak karıĢtırılır ve tekrar ilk numune alınır. - KarıĢtırma ve ilk numune alma iĢlemi numune ve Ģahit numune için yeterli miktar kalıncaya kadar devam eder. Numune alınacak bölgelerin tespit edilmesi Analiz edilecek son numunenin elde ediliĢi i) 25 tona kadar olan partilerin üst, orta ve alt kısımlarından sonda ile ürünün tamamını temsil edecek kadar en fazla birer kg alınarak yapılan paçaldan yaklaĢık 1 kg’lık son numune hazırlanır. Son numunenin 250 gr’lık miktarı numune, bir diğer 250 gr’lık miktarı Ģahit numune olarak ayrı kaplara konularak etiketlenir. ii) 25 - 100 ton arasındaki partilerin üst, orta ve alt kısımlarından sonda ile ürünün tamamını temsil edecek kadar ve en az 5-6 yerden ve en fazla birer kg alınarak yapılan paçaldan yaklaĢık 1 kg’lık son numune hazırlanır. Son numunenin 250 gr’lık miktarı numune, bir diğer 250 gr’lık miktarı Ģahit numune olarak ayrı kaplara konularak etiketlenir. iii) 100 - 1.000 ton arasındaki partilerin üst, orta ve alt kısımlarından sonda ile ürünün tamamını temsil edecek kadar ve en az 6-7 yerden ve en fazla birer kg olmak üzere numune alınarak yapılan paçaldan yaklaĢık 1 kg’lık son numune hazırlanır. Son numunenin 250 gr’lık miktarı numune, bir diğer 250 gr’lık miktarı Ģahit numune olarak ayrı kaplara konularak etiketlenir. iv) 1.000 tondan fazla olan partilerin üst, orta ve alt kısımlarından sonda ile ürünün tamamını temsil edecek kadar ve en az 8-9 yerden en fazla birer kg alınarak yapılan paçaldan yaklaĢık 1 kg son numune hazırlanır. Son numunenin 250 gr’lık miktarı numune, bir diğer 250 gr’lık miktarı Ģahit numune olarak ayrı kaplara konularak etiketlenir. v) Gemi ile gelen dökme ürünlerden numune alınırken ambarlar ayrı ise her bir ambardan ayrı ayrı sonda ile üst orta ve alt kısımlardan 2’Ģer defa en fazla bir kg numune alınarak yapılan paçaldan ilk 1.000 ton için 1 kg daha sonraki her 1.000 ton için birer kg son numune hazırlanır. Son numunelerin her biri önceki basamaklarda belirtildiği gibi numune ve Ģahit numune olarak ayrı ayrı etiketlenir. 10 • Homojen olmayan (taneleri aynı büyüklükte olmayan) dökme eĢyadan numune alma noktaları, eĢyanın bulunduğu kabın (vagon, kamyon, gemi ambarı vb.) büyüklüğüne göre, aĢağıda belirtildiği gibi seçilmelidir: - 15 tona kadar olan taĢımacılık araçlarından; 5 numune alma noktası vardır (ortadan ve yanlardan yaklaĢık olarak en az 50 cm içeriden ve çeĢitli derinliklerden- 1m, 2m’likuygun uzunluktaki sondalar kullanılarak). - 15 - 30 tonluk olanlarda; 8 numune alma noktası vardır. - 30 - 50 tonluk olanlarda; 11 numune alma noktası vardır. Bu Ģekilde alınan örnekler birleĢtirilir, karıĢtırılır ve dörtleme tekniğiyle azaltılarak elde edilen numuneden yaklaĢık 250 gramı laboratuvara tahlil için gönderilir (Ģahit numune içinde aynı azaltılmıĢ numuneden bir diger 250 gr’lik kısım alınır). Ancak alınan örneklerin teknik olarak birleĢtirilmesinin mümkün olmaması halinde örnekler laboratuvara ayrı ayrı gönderilmelidir. b) Varil, Çuval, Kutu ve Benzeri Kaplardan Numune Alma Varil, çuval, kutu ve benzeri ambalaj içinde bulunan aynı tür eĢyanın numunesi, her ambalaj türünden ayrı örnekler alınarak bunların birleĢtirilmesi ve sonrasında dörtleme yöntemiyle azaltılmasıyla elde edimelidir. Varil, çuval, karton kutu, tahta sandık ve benzeri ambalaj içindeki ürünlerden alınacak ilk numuneler Çizelge-1’e göre geliĢigüzel yerlerden alınır. Partideki Benzer Ambalaj Ġçindeki Ürün Miktarı (kg) Numune Alma için Açılacak Kap Sayısı Partiden Ayrılacak Toplam Ġlk Numune Ağırlığı (kg) 500’e kadar En az 4 – En fazla 10 1 501-1000 11 2 1001-5000 12 3 5000’den çok En fazla 20 5(en az) Çizelge-1 Varil, Çuval, Kutu ve Benzeri Kaplardan Numune Alma 11 c) Metal ve AlaĢımlardan Numune Alma Düzgün kalıplı parçalar halindeki metal ve alaĢımlarından tüm eĢyayı temsil etmesi için 3’ten az 10’dan fazla olmamak kaydıyla her 1000 ton için 1 adet örnek alınır. Bu örnekler biraraya getirilmek suretyle numune elde edilir (1000 ton ve 1000 tona kadar olan eĢya için 3 adet örnek, 1000 tondan fazla olan eĢya için her 1000 ton’luk artıĢa karĢılık 1’er adet daha örnek ve 8000 ton ve daha fazla olan eĢya için 10 adet örnek alınır). Numune alınmasının mümkün olmadığı veya eĢyaya zarar verdiği hallerde Gümrük Yönetmeliği’nin 198 inci maddesi uyarınca “…eĢyanın bütünü laboratuvara gönderilir. Ancak, eĢyanın bütününün laboratuvara gönderilmesinin mümkün olmadığı hallerde, üretici firma tarafından tahlil edilebilir Ģekilde hazırlanmıĢ olan ve eĢyayı temsil eden bir numune laboratuvara gönderilir.” d) Kağıt ve Mensucattan Numune Alma Levha, tabaka, rulo (plastik, kağıt, mensucat vb.) eĢyalardan numune alınırken, örnek eĢyayı temsil edecek ve en az iki analize yetecek miktarda her partiden en az 5 ilk numune olacak Ģekilde alınması suretiyle numune elde edilir. KumaĢ ve benzeri mensucattan alınan ilk numunelerin eni sabit boyu en az 1.5 m. olmalıdır. Filament demetleri için ilk numuneler en az 2 m. uzunluğunda olmalıdır. Ġplikler orjinal çile ve bobbin Ģeklinde numune olarak alınmalı ve numune etiketinin bobindeki ipliğin üzerine değil, masurasına yapıĢtırılarak numuneye zarar vermesi engellenmelidir. e) Perakende Ambalajlı EĢyadan Numune Alma Perakende satıĢa hazırlanmıĢ hava geçirmez halde ambalajlanmıĢ eĢya için en küçük ambalaj numune olarak kabul edilir. Çizelge-2’ye göre ilk numuneler alınır ve dörtleme yöntemiyle (ambalajından çıkarılmadan) ambalaj bazında rastgele azaltılarak laboratuvara gönderilecek temsili numune hazırlanır. Partideki Benzer Ambalaj Sayısı Ġlk Numune Olarak Ayrılacak Ambalaj Sayısı 2’den 100’e kadar 2 101-1000 4 1001-10.000 6 10.001-150.000 10 150.001-500.000 20 500.000’den çok 25 Çizelge-2 Ambalajlı Ürünlerden Numune Alma f) Ambalajlı EĢyadan Numune Alma Ambalajlı kaplarda bulunan parça, toz veya hamur kıvamındaki numuneler doğrudan hava ile temas etmeyecek Ģekilde alınır. Bu numuneler en az 3 ayrı kaptan olmak kaydıyla tüm kapların %5’inden alınır. g) Gıda Ürünlerinden Numune Alma Gıda eĢyasının perakende ambalajda olması durumunda Çizelge-2’de belirtilen Ģekilde, yığın halinde olması durumda ise Çizelge-1’e göre numune alınır. 12 Ġ. SIVILAR 1. Sıvı EĢya Ġçin Numune Kapları Sıvı haldeki numuneler için kulanılacak kaplar cam, yüksek kalite plastik veya metal malzemeden yapılmıĢ, numunenin uçuculuğuna göre tercihen dar ağızlı, vidalı tapalı kapak kullanımına uygun, kapak ve numune kabı üzerinde güvenlik mühürünün tel veya plastikten uzantısının geçirilebileceği kulakçıkların bulunduğu numune kapları kullanılmalıdır. Petrol ürünlerinde ve alkollerde en az 1 litre, diğer sıvı numunelerde en az ½ litre numune alınması gerektiği göz önünde bulundurularak uygun ebatlardaki numune kapları tercih edilmelidir. Petrol numunelerinde 1 litrelik alüminyum veya cam ĢiĢeler tercih edilmelidir (Non lineer polietilen’den yapılan kaplar kullanıldığında, numune kirlenir veya numune kabı bozulur). Benzin ve motorin için bir litrelik, sızdırmaz kapaklı, cam ĢiĢeler; kalorifer yakıtı, fueloil, ham petrol numuneleri için 1 litrelik cam sızdırmaz kapaklı kavanozlar veya ĢiĢeler kullanılmalıdır. Motor yağları veya bazyağ numuneleri için 1 litrelik sızdırmaz kapaklı cam ĢiĢe veya kavanoz kullanılmalıdır. IĢığa karĢı duyarlı olan sıvı eĢyadan numune alırken koyu renkli cam ĢiĢeler kullanılması tercih edilmelidir. Sıvı eĢyalar için uygun numune kapları Ek-2 ve Resim.5’de gösterilmiĢtir. 2. Sıvı EĢyayı KarıĢtırma Yöntemleri Sıvı haldeki eĢyadan numune almadan önce kabın çalkalanması ya da eĢyanın karıĢtırılması gerekir. EĢyanın içinde bulunduğu kabın türüne ve büyüklüğüne bağlı olarak, aĢağıda anlatılan yöntemlerden uygun olanı ile karıĢtırma iĢlemi yapılır. a) Küçük Kap Ġçeriklerinin KarıĢtırılması: • El ile çalkalama: Kapasitesi 10 litreye kadar olan kaplar, kapaklarının sızdırmaz olduğundan emin olmak kaydıyla, en az 8-10 defa alt üst edilerek çalkalanabilir. • Kabı alt üst etmeden karıĢtırma: Kapasitesi 10 - 20 litre arası kaplar, içlerinde sıvıdan artan bir nefesleme boĢluğu varsa, kap dibi zeminden kaldırılmadan, sağ-sol ve ileri-geri hareketlerle etkili bir Ģekilde karıĢtırılabilir. b) Variller,Fıçılar ve Sığ Tankların (derinligi 1.8m’ye kadar olan) KarıĢtırlması • Git-gel tipi çalkalama: Kap üzerinde yeterli nefesleme boĢluğu varsa, uygun bir destek üzerine oturtulan kap, hızla ileri-geri sallanarak karıĢtırılabilir. Mantar gibi destek bir madde ile doldurulmuĢ sağlam bir torba, destek olarak kullanılabilir. Kenarları sert ve kalın olan destek altlıklar kullanılmasından kaçınılmalıdır. • Yuvarlayarak karıĢtırma: Kap üzerinde yeterli nefesleme boĢluğu varsa, yan yatırıp yuvarlama ile karıĢma sağlanabilir. Yuvarlama yönü uygun bir periyotta ters döndürülmeli. Yuvarlamalı bir çift git-gel hareketi, bir döngü kabul edilerek, en az 20 döngülük bir karıĢtırma iĢlemi uygulanmalıdır. 13 • Mekanik KarıĢtırma: Mekanik karıĢtırıcılar kol gücü ile, basınçlı hava ile veya elektrik motoru ile tahrik edilebilir. Mekanik karıĢtırma tertibatının, karıĢtırma milindeki bağlantı parçalarının ölçüleri, sistemin bu kısmının sıvı kabına girmesine uygun olmalıdır. Bu tipteki karıĢtırıcıların, kabın iç çeperine çarparak zarar vermemesi için dikkatli olunmalıdır. ÇeĢitli türdeki mekanik karıĢtırıcıların kullanımında dikkat edilmesi gereken hususlar aĢağıda sıralanmıĢtır: Yüksek Kesmeli Mekanik KarıĢtırıcıyla yapılan homojenleĢtirmede; - Dönen elemanı kabın dibinden en fazla 30 mm yükseklikte olmalı, - YaklaĢık 3000 devir/dakikada karıĢtırılmalı, - Numune kabının kapağı içindeki bir salmastra arasından çalıĢtırılmalı, - 5 dakikalık süre ile karıĢtırılmalı, - KarıĢtırma sırasında sıcaklık yükselmemelidir. Harici KarıĢtırıcı ve Devridaim ile yapılan karıĢtırma iĢlemlerinde; - Küçük bir pompa kullanılarak, küçük çaplı boru içinde monte edilmiĢ sabit bir karıĢtırıcıdan devridaimle geçirilerek dıĢtan karıĢtırılmalı, - Kabın içeriği dakikada en az bir defa devrettirilmeli, - 15 dakikalık süre ile karıĢtırılmalı, - Numunenin tamamı iyice karıĢtırıldığında gerekli miktarda deney numunesi pompa çalıĢırken devridaim hattındaki bir vanadan alınmalıdır. • El ile karıĢtırma: ġekildeki piston tipi karıĢtırıcının disk alani, sıvıda yeterli hareketi sağlayacak kadar büyük, kütlesi ise kol gücü ile hızlı hareketinin kolaylığı bakımından hafif olmalıdır. Bu tip karıĢtırıcı çok fazlı sıvıların ve emülsiyonların karıĢtırılması için uygundur ancak dibe çöken katılar varsa uygun değildir. (Ģekildeki ölçüler mm cinsinden verilmiĢtir) c) Derin Tankların KarıĢtırılması Derin tanklara doldurulmuĢ sıvıların karıĢtırılması için tanka kalıcı bir tertibat olarak eklenmiĢ, imalattan hazır karıĢtırıcılar bulunmalıdır. Pompalama ile karıĢtırma: Çok büyük tanklardaki sıvıların karıĢtırılması, sıvı içine daldırılmıĢ bir jet içinden, sıvı dıĢındaki bir pompa yardımıyla devridaim püskürtmesi sağlanarak karıĢtırma tekniğidir. 14 3. Sıvı EĢyadan Numune Alma Aletleri Numune alma aletleri, cam, metal veya uygun bir plastik malzemeden (polipropilen gibi) imal edilmiĢ olmalıdır. Numune alma aletleri numune alma kapları gibi, numunesi alınacak eĢya ile kimyasal bir etkileĢime girmeyecek ve yüzeyi pürüzsüz yapıda olmalıdır. Alevlenebilir sıvılar için kıvılcım oluĢturmayacak bir malzemeden imal edilmiĢ olmalıdır. Elementel flor gibi aĢındırıcı özelliğe sahip sıvılar için kullanılan numune alma aparatı teflon ya da plastik bir malzemeden yapılmıĢ olmalıdır. Florlu bir sıvıdan numune almak için cam malzeme kullanılmamalıdır. Çok saf sıvılar için numune almada tek kullanımlık aparatlar kullanılması tercih edilmelidir. Bu tip tek kullanımlık numune alma aparatları aynı zamanda çok yapıĢkan ya da temizlenmesi oldukça zor numuneleri almak için de kullanılabilir. a) Fıçı, Varil ve Benzeri Kaplardan Numune Alma Aletleri  Kepçeler Yüzeyden numune almak için kullanılır. Tipik bir örneği Ek-2 Resim.6’da gösterilmiĢtir. Kepçenin hacmi 100ml ile 1000ml arasında, sapının uzunluğu ise 50 cm ile 150 cm arasında numunesi alınacak eĢyanın özelliğine ve içinde bulunduğu kabın boyutlarına göre değiĢebilir. Özellikle kıvamlı sıvılardan numune alma için uygundur.  Sifonlar ve Pompalar Sıvı eĢya büyük varillerde ise sifonlar, ayak pompalı ya da el pompalı numune alma cihazları kullanılir. Çok kıvamlı sıvılar için uygun değildirler. Numunesi alınacak eĢyanın homojenliginden emin iseniz yada uygun karıĢtırma yöntemiyle homojen hale getirildiyse, sifon ve pompalarla alınan örnekler doğrudan numune kabına aktarılır.Ek-2 de Resim.7a ve 7b’de bu tip aletlere örnekler verilmiĢtir.  Numune Alma Tüpleri ve Sondalar Numune alma tüpü, uzunluğu boyunca birbiri içine dönmesine uygun Ģekilde sıkı yerleĢtirilmiĢ eĢ merkezli metal iki tüpten meydana gelir. Her iki tüp üzerinde tüplerin dairesel çevresine yaklaĢık 1/3 ü kadar bir seri hâlinde iki açıklık bulunur. Bu konumda tüp açılır ve sıvı girer. Bir baska tipteki numune alma tüpü, numunenin alınacağı sıvının homojen yapıda olduğu biliniyor ise kullanılır. Alet 20–40 mm çaplı ve 400–800 mm uzunluğunda, metal veya kalın çeperli cam tüpten ibarettir. Her bir numunenin alınması için tüp ilk önce baĢparmak veya kapakla tepe kısımdan kapatılır ve istenilen derinliğe ulaĢıncaya kadar daldırılır. Daha sonra sıvı giriĢi için kısa bir süre açılır ve sonra tekrar kapatılır ve çıkarılır. Sondalar, uzunluğu boyunca bölümlere ayrılmıĢtır. Bölümleri açmak ve kapamak için D Ģeklinde metal bir küvet bulunmaktadır. Aletin çapı 25 mm-50 mm olabilir. Alet kapalı Ģekilde daldırılır ve sıvı giriĢi için kapak yukarı doğru çekilir, daha sonra kapak kapatılır ve çıkarılır. Ek-2 ve Resim.8’de tüp ve sondalara örnekler gösterilmiĢtir.  Çok Uçucu Sıvılar Ġçin Kullanılan ġiĢeler Çok uçucu özellikteki sıvılardan numune almak amacıyla Ek-2, ġekil.1’daki gibi bir düzenek kullanılır. Ġki ĢiĢe birbirine seri olarak bağlanır. Numune birinci ĢiĢe ile alınır. Meydana çıkan gazlar ise ikinci ĢiĢe ile toplanır. Sıvı önce birinci ĢiĢeyi alttan üste doğru doldurup sonra ikinci ve üçüncü ĢiĢelere geçer. Numune, uçucu kısımları en fazla oranda ihtiva eden birinci ĢiĢeden alınmalıdır. ġiĢenin ağzı mantar ile kapatilir. 15 b) Tanktan Numune Alma Aletleri  Numune alma kafesi Tank içinde belirli herhangi bir seviyeden nokta numunesi alma aletidir. Metal veya plastikten, kullanılan kabı tutmaya uygun olarak imal edilmiĢ tutucu veya kafes olmalıdır. Kafes ve kap birlikte, numune alınacak malzemenin içine kolayca dalacak kütleye sahip olmalı ve kabın istenilen seviyede doldurulması mümkün olmalıdır. Numune alma kafesine uyacak uygun boyutlarda ĢiĢelerin kullanılması gerekir. Kütlesi arttırılmıĢ kutulardan diğer kaplara aktarma yapılırken uçucu kısımların kaybı söz konusu olduğundan, uçucu ürünlerden numune alınırken genellikle numune alma kafesleri, kütlesi arttırılmıĢ kutulara tercih edilir. Ek-2 ġekil.2’de örnek olarak gösterilmiĢtir.  Kütlesi ArttırılmıĢ Numune Alma Kutusu Tank içinde belirli herhangi bir seviyeden nokta numunesi alma aletidir. Numune alma kutusunun kütlesi, numune alınacak malzemeye kolaylıkla dalacak Ģekilde arttırılmalıdır. Üst, orta, alt veya emme seviyesi numuneleri almak için kullanıldığında, daldırma mekanizması kutuya, kapak sert bir çekmede açılabilecek Ģekilde bağlanmalıdır (Ek-2 ġekil.3’e bakınz).  Seviye Numunesi Alma Cihazı Cam, metal veya plastik malzemeden yapılmıĢ, sıvı içine daldırıldığı sırada sıvının içinden serbestçe geçmesine imkan vermek üzere iki ucu açık bir borudur. Ġstenilen seviyede alt ucunun kapatılması muhtelif mekanizmalarla sağlanabilir. Pirinçten imal edilmiĢ olup nikelaj ile kaplıdır. Hacmi 1 litredir. Batması için yeterli ağırlıkta olup gövdeye sağlam monte edilmiĢ ip bağlama kulpludur. Numune kabının altındaki ve üstündeki kapaklar sıvının içine girdiğinde açılan ve içinden çıkarırken kapanan tertibatlıdır. Tankın içindeki sıvının seviye numunesini (dip-orta-üst) almada kullanılır. Bunun için numune kabı sıvının içine daldırılır ve istenilen derinlige inildiginde tel yardımıyla kapaklar açılır. Numune almak istediğiniz yerde durdurduğunuzda, o seviyenin numunesi kabın içindedir. Numune kabını yukarıya çektiğinizde kapaklar kapanır ve numune yukarıya alınır (Ek-2 Resim.9’a bakınız).  Daldırıldığında Tersine Dönebilen Numune Alma ġiĢesi Bu aparatlar, ham yağlar, mineral yağlar, benzin, kerosen, yakıtlar, yağlama yağları gibi sıvı numunelerin alımında kullanılır. Hacmi 1000 ml dir. Kapalı ucundan delikli bir plaka ve açık ucundan sağlam bir tel kulpu olan 50 mm çapında ve 150 mm uzunluğunda bir silindirden ibarettir. Bu alet tank içindeki sıvıya daldırılır. Gerekli derinliğe ulaĢtığında ip aniden çekilir. Silindir kendiliğinden düĢey durumuna gelir ve sıvı dolar. Ġçine daldırılmıĢ üstü açık bir silindir ve silindirin içinden muntazam sıvı akıĢını sağlayan bir tip vanadan oluĢur. Daldırma iĢlemi tamamlandığında vana kapanır ve sıvı numune aletin ulaĢtığı derinlikten alınır (Ek-2 ve ġekil.2’ye bakınız).  Dip Numunesi Alma Cihazı Tankın dibine indirildiğinde, tankın tabanına temasla açılan ve yukarı çekildiğinde kapanan bir vana veya benzeri kapatma elemanı ihtiva eden numune alıcılardır (Ek-2 ġekil.3’e bakınız).  Devamlı Numune Alma Cihazı Gerektiğinde dolumu sınırlayan bir cihazla teçhiz edilmiĢ veya kütlesi arttırılmıĢ bir kafes içine yerleĢtirilmiĢ bir kaptır. Ancak düzgün bir hızla doldurma için uygun değildir. 16 4. Sıvı EĢyadan Numune Alma: Sıvı haldeki eĢyadan numune almadan önce kabın çalkalanması ya da eĢyanın karıĢtırılması gerekir. Varil, bidon, vb. ambalajlanmıĢ Ģekillerdeki sıvılar kolayca karıĢtırılıp çalkalanabilir. Bu iĢlem esnasında sıvı maddenin hava ile temasından kaçınılmalıdır. Çok büyük sıvı tankların içi gerekli karıĢtırma tertibatı ile donatılmıĢsa ve pratik olarak da mümkünse, karıĢtırma yaparak veya tank içine batırılmıĢ jetlerden tank muhtevası, pompalanıp geri döndürülerek homojenlik sağlanır (Ġ- 2.maddesinde sıvı eĢyayı karıĢtırma yöntemleri ile ilgili bilgi verilmiĢtir). KarıĢtırılarak istenen Ģekilde homojen hale getirilebilen ve fazların (katmanların) geriye ayrılması çok çabuk olmayan, çok fazlı sıvılardan numune alma iĢlemi, tek fazlı sıvılardaki gibidir. Fazlar kolay karıĢmıyorsa, karıĢtırma iĢlemini hiç yapmadan ve her fazdan ayrı numune alınıp karıĢtırılır. Örneğin, kabın üstünden, ortasından ve dibinden örnekler alınır ve bunlar birleĢtirilir. Numune alma iĢlemi, bir tankın veya daha büyük bir kabın farklı seviyelerinden ayrı numune almayı gerektirebilir. Böyle hallerde, numunelerin sıra ile yüzeyinden kabın dibine doğru alınması gerekir. Macun halinde koyulaĢmıĢ, donmuĢ, içinde katı maddeler içeren sıvılardan numune almadan önce eĢya karıĢtırılır, katı maddeler dibe çökmeden değiĢik bölgelerden örnekler alınır. Bu örnekler birleĢtirilerek numunenin orijinal eĢyayı temsil etmesi temin edilir. a) Fıçı, Varil ve Benzeri Kaplardan Numune Alma Fıçı, varil, tank ve benzeri kap içinde bulunan sıvıların yapılan kontrol sonunda tek fazlı olduğunun anlaĢılması halinde herhangi bir yerinden sifon ya da pompa ile numune alınır. Sıvının birden fazla fazdan oluĢması halinde uygun numune alma aleti kullanılarak sıvının üst, orta, dip ve yüzey seviyelerinden yada fazlar açıkca görülebiliyorsa her farklı fazdan nokta numuneler alınır. Bu Ģekilde her fazdan ayrı ayrı alınan seviye numuneleri bir kapta birleĢtirilir. Ġyice karıĢtırıldıktan sonra 500 ml. lik ĢiĢelere doldurularak numune oluĢturulur. ġiĢelerin ağızları kapatılıp mühürlenerek eĢyanın tüm özelliklerini gösteren etiket numune kabı üzerine bozulmayacak Ģekilde yapıĢtırılır. Durgun haldeki sıvı çözünmemiĢ katı madde ihtiva ediyor ise numune, sıvının tamamı iyice karıĢtırılarak ve katı kısım henüz dibe oturmadan alınır. b) Tanktan Numune Alma Tanklardan numune almaya tank muhteviyatı durgunken baĢlanır. Tanktan numune almak için kullanılacak teknikler Ģunlardır:  Nokta numune alma  Devamlı numune alma  Bütün seviyelerden numune alma Nokta numunesi alma tekniği kullanılırsa, sırasıyla önce üst, orta ve alt seviye (eĢyanın içinde bulunduğu kaba bağlı olarak “alt seviye” yerine “emme seviyesi”) numuneleri alınır. Bu numuneler alındıktan sonra, tank muhteviyatının homojenliği sağlanmıĢ ise, numuneler eĢit oranlarda birleĢtirilebilir. Tank muhteviyatının homojen olmadığı durumlarda ise, her bir seviye numunesi ayrı ayrı numune olarak laboratuvara gönderilmelidir. 17 c) Dikey Silindirik Tanklardan Numune Alma Nokta Numuneler: Numune alma ĢiĢesi, ağzı istenilen seviyede olacak Ģekilde sıvı içine daldırılır, uygun mekanizma ile ağzı açılır ve dolana kadar istenilen seviyede tutulur. Tepe numunesi alınması durumunda, mantarı çıkartılmıĢ numune alma ĢiĢesinin boyun kısmı sıvının hemen üstünde kalacak Ģekilde dikkatlice daldırılır ve numune alma kabı yüzeyden 150 mm aĢağıda olacak Ģekilde aniden bırakılır. Numune alma kabı dolduktan sonra (bu hava kabarcıklarının kesilmesiyle anlaĢılır), kap yukarı çekilir. Farklı seviyelerden numune alınırken, daha alt seviyelerde karıĢmalara sebebiyet vermemek için üstten baĢlayarak aĢağıya doğru bir sırayla numune alınmalıdır. BirleĢik Numune: BirleĢik numune hazırlamak için, ayrı ayrı numuneleri temsil edebilen miktarda kısımlar bir birleĢik numune kabına aktarılır. Hafif kısımların buharlaĢması, su ve çökeltilerin orijinal kabın çeperlerine yapıĢması temsili numune alma durumunu etkileyebilir. Dip Numunesi: Dip numunesi alma kabı tank dibinde ağzı yukarıda ve dik durumda duracak Ģekilde tanka daldırılır. Numune alındıktan sonra, aktarma yapılması gerekirse numune alma kabının muhteviyatının numune kabının duvarına yapıĢmıĢ olabilecek su ve katı maddeler dahil, tamamen aktarıldığından emin olunmalıdır. Seviye Numunesi: Vanaları, cihaz içinden sıvı geçmesine müsaade edecek Ģekilde açık olarak numune alma cihazı sıvıya daldırılır. Ġstenilen seviyede vanalar kapatılır ve numune alma cihazı yukarı çekilir. d) Yatay Silindirik ve Eliptik Tanklardan Numune Alma Numuneler nokta numune olarak belli seviyelerden alınmalıdır. BirleĢik numune hazırlamak için numuneler birleĢtirilecekse herbir seviye için eĢit miktarlar kullanılmalıdır. 18 J. GAZLAR 1. Gazlar Ġçin Numune Kapları Gazlar, kimyasal ve termik özellikleri uygun borosilikat camından ya da paslanmaz çelik malzemeden yapılmıĢ gaz giriĢ ve çıkıĢ borularında sızdırmazlık özelliği bulunan tüp Ģeklinde numune alma kabına konur. Ek-2, ġekil.4’de örnekleri gösterilmiĢtir. 2. Gazlardan Numune Alma Aletleri Gazlar için kullanılan numune kapları aynı zamanda numune alma aleti olarak kullanılır(Ek-2, ġekil.4). SıvılaĢtırılmıĢ petrol gazları (LPG)’den numune almada TS 902 EN ISO 4257 standardında önerilen numune alma aparatı kullanılır. Bu aparat paslanmaz çelikten yapılmıĢ olmalıdır. Prensip olarak sıvı numune, kaynağından bir hat vasıtasıyla numune alma kabına verilirken kabın içindeki gazlar dıĢarıya atılarak, numune alma kabına doldurulur, daha sonra numune alma kabının gaz alma vanası açılarak sıvı fazın üst kısmındaki buhar fazının hacmi kabın hacminin %20 si, yani kabın içinde kalan sıvı hacmi kabın hacminin %80 i olacak Ģekilde fazla kısım alınır. 3. Gazlardan Numune Alma a) Tanktan Numune Alma Tank içindeki gazlardan numune alınmasında Ek-2’de yer alan ġekil.4’deki gaz numune kabı ile numune alınmasında iĢlem sırası Ģu Ģekildedir: 1. Numune kabı giriĢ tarafından, tank numune vanasına bağlanır. 2. Numune kabı çıkıĢ vanası kapatılır. 3. Numune kabı giriĢ vanası açılır. 4. Tank numune vanası açılır. 5. Numune kabının dolması beklenir. 6. Numune kabı giriĢ vanası kapatılır. 7. Tank numune vanası kapatılır. 8. Numune kabı tanktan sökülerek ayrılır. 9. Numune etiketlenir. b) Borulardan Akan Gazlardan Numune Alma Borulardan akan gazlardan numune almak için Ek-2 ġekil.5’de yer alan cihaz kullanılır. Söz konusu cihazın en uzun borusu gazın geçtiği borunun ekseni hizasına gelecek Ģekilde takılır, diğer ucu doğrudan numune kabına takılır ve numune alınır. 19 c) LPG Numuneleri Alma Talimatı LPG numuneleri TS EN ISO 4257 standardına uygun olarak aĢağıda anlatıldığı gibi alınmalıdır. Emniyet Tedbirleri • Sıvı LPG deri ile temas ettirilmemeli. Eldiven giyilmeli, koruyucu gözlük takılmalı ve buharlarını teneffüs etmekten kaçınılmalıdır. Numune almaya baĢlamadan önce ve numune alma süresince topraklanmıĢ cihazlarla çalıĢılmalıdır ya da cihazlarını LPG ihtiva eden sisteme elektriksel olarak irtibatlandırılmalıdır. • Numune kabının basınç sınırının numunesi alınacak ürün ve nakliye Ģartları bakımından uygun olduğundan emin olunmalı. Sızdırmadıklarından emin olmak için kontrol edilmeli. Numune alındıktan sonra numune kapları serin bir yere konulur ve aĢırı sıcaklık değiĢimlerine karĢı tedbirler alınır. Numune Kabının Temizlenmesi 1. Numune aktarma hattında birikmesi muhtemel yabancı maddeleri bir miktar LPG deĢarj ederek temizlenmeli. 2. Numune kabının boĢ ve vanalarının kapalı olduğundan emin olunur. 3. Ek-2 Resim.10’daki numune kabı B vanası üste gelecek Ģekilde döndürülür. 4. A vanasını açılır. 5. D numune çıkıĢ ağzı açılır. 6. C giriĢinden numune verirken B vanası yavaĢ yavaĢ açılır ve kabın bir kısmı numune ile doldur. 7. Numune tabancası C vanasından ayırılır ve numunenin bir kısmının gaz fazında numune çıkıĢ ağzı D’den çıkıĢına müsaade edilir. 8. B vanası kapatılır ve numune kabı ters çevrilir. 9. Geri kalan numune B vanası açılarak D numune çıkıĢ ağzından sıvı fazda boĢaltılır. 10. Temizleme iĢlemi en az üç kez tekrarlanır. Numune Alınması ve Miktarının Ayarlanması 1. Numune kabının temiz, boĢ ve vanalarının kapalı olduğuna emin olunur. 2. Ek-2 Resim.10’daki numune kabının B vanası üste gelecek Ģekilde döndürlür. 3. A vanası açılır. 4. Numune C giriĢinden kaba doldurulur. 5. Numune tabancası C vanasından ayırılır. 6. A vanası kapatılır. 7. Numune alınır alınmaz, numune kabındaki sıvı fazın üst tarafında, kabın hacminin %20’si kadar bir boĢluk sağlamak için tüpten bir miktar numune boĢaltılır. Bunun için D numune çıkıĢ ağzı ve B vanası açılır. 20 8. Sıvı çıkıĢı olmazsa numune tamamen boĢaltılır ve kab yeniden doldurulur. 9. Sıvı çıkıĢı olup buhar gelmeye baĢlar baĢlamaz B vanası kapatılır. 10. D numune çıkıĢ ağzı kapatılır. 11. Numune kabı bir su banyosuna daldırarak ya da sabun köpüğü kullanarak herhangi bir kaçak olmadığından emin olunur. 21 EK-1 A. TEHLĠKE SEMBOLLERĠ Tehlike sembolleri, uluslararası arenada kabul gören ve herkesin kolayca anlayabileceği Ģekillerden yararlanarak oluĢturulmuĢ özel sembollerdir. Bu semboller, baĢta can ve mal kaybı olmak üzere "insan sağlığı ve çevreye yönelik tehlikelerin önlenmelerine (veya minimize edilmelerine) ve kimyasalların uygun koĢullarda depolanmalarına ve nakliyelerine" yardımcı olurlar. GHS kısaca küresel uyum sistemi anlamına gelmektedir ve tehlikeli kimyasalların tüm dünyada aynı Ģekilde sınıflandırılmasını, etiketlenmesini, ambalajlanmasını, depolanmasını ve taĢınmasını sağlamak amacı ile BirleĢmiĢ Milletler tarafından geliĢtirilmiĢ ortak bir standarttır. 2015 yılı itibariyle sadece GHS sistemi kullanılacaktır. CLP ise GHS den yola çıkarak Avrupa Birliği nezdinde yapılan uyum çalıĢmaları ile oluĢturulmuĢ bir tüzüktür ve sadece Avrupa birliği üye ülkelerini ilgilendirmektedir. Doğal olarak AB’ye mal gönderen firmaların da aynı standartlarda sınıflandırma, etiketleme ve ambalajlama yapmasını Ģart koĢar. DSD ise tehlikeli madde ve müstahzarların tehlikelerinin tanımı direktifidir ve AB de halen yürürlükte olan ancak 2015 yılı itibariyle CLP ve GHS ile yer değiĢtirecek olan eski sistemdir (2015 yılına kadar hem DSD hem de GHS de yer alan etiketleme ve tehlike sembolleri birlikte kullanılabilecektir). DSD sisteminde semboller farklıdır, risk ve güvenlik cümlecikleri ( R-S cümleleri) mevcuttur, sınıflandırma sistemleri değiĢik olarak ele alınır. CLP ve GHS de ise semboller yenilenmiĢtir. R-S cümlelerinin yerini H ve P ifadeleri almıĢtır. Parlayıcı, patlayıcı, vb. kimyasal maddelere ve müstahzarlara ait tehlike sembollleri ve iĢaretleri eĢyaya ait malzeme güvenlik formunda (MSDS) ve eĢyanın üzerindeki orijinal etikette bulunur. Bu semboller ve uyarı ibereleri Tablo. I’de verilmiĢtir. Tehlikeli ürünlerin nakliyesinde kullanılan zararlılık sınıflandırılmasına ait bilgiler ve her kategoriye ait örnekler Tablo. II’de verilmiĢtir. Tablolarda ve metin içerisinde kullanılan kısaltmalar ise Ģunlardır: DSD: Dangerous Substances Directive 67/548/EEC (Tehlikeli Maddeler Direktifi) CLP: Classification, labelling and packaging (Sınıflandırma, Etiketleme ve Ambalajma) GHS: Globally Harmonised System (Küresel Uyum Sistemi) R-S phrases: Risk – Safety phrases (Risk-Güvenlik Ġbareleri) H-P stataments: Hazard – Precaution stataments (Zarar-Önlem Ġfadeleri) 22 Tablo. I. Tehlike sembolleri ve uyarı ifadeleri. Eski etiket tehlike sembolleri (Tehlikeli Maddeler Direktifi, DSD) Yeni etiket risk piktogramları (EU GHS Düzenlemeleri) Tehlike ibaresi Referans harf Sembol Risk kategorisi Uyarı ibareleri Risk piktogramı Patlayıcı E Patlayıcı H - P Çok kolay alevlenir Kolay alevlenir F+ F Alevlenir sıvılar H - P Oksitleyici O Oksitleyici sıvılar H - P --- --- Basınç altında gazlar, sıkıĢtırılmıĢ gazlar P AĢındırıcı C Cildi tahriĢ edici Metal aĢındırıcı H P 23 Çok toksik Toksik T+ T Akut zehirlilik H Zararlı TahriĢedici Xn Xi Akut zehirlilik Cildi tahriĢ edici P P --- --- Karsinojenik H – P Çevre için tehlikeli N Sucul çevre için zararlı P Ozon tabakasına zararlı H 24 Tablo. II. GHS sisteminde zararlı ürünler taĢıyıcıdan bağımsız olarak aĢağıdaki gibi sınıflandırılır: Grup Anlam Örnek 1 Patlayıcı maddeler Havai fiĢekler, mühimmat, TNT 2 Gazlar LPG, asetilen, klor, O2 3 Alevlenen (parlayıcı) sıvılar Kerosen, petrol, boya tinerleri 4.1 Alevlenen (parlayıcı) katılar Kibrit, kükürt 4.2 Kendiliğinden alevlenen katılar Beyaz fosfor, aktif karbon 4.3 Su ile temas sonucu parlayıcı gazlar oluĢturan maddeler Metalik sodyum, CaC2 5.1 TutuĢmayı destekleyen maddeler (oksidantlar) Amonyum nitrat, sodyum peroksit 5.2 Organik peroksitler Metil etil keton peroksit (MEKP) 6.1 Toksik maddeler Sodyum siyanür, Anilin, Fenol 6.2 BulaĢıcı maddeler Tıbbi atıklar 7 Radyoaktif maddeler Uranyum 8 Korozif maddeler Sodyum hidroksit 9 ÇeĢitli zararlı maddeler Asbest, kuru buz B. TEHLĠKE SEMBOLLERĠNĠN ANLAMLARI 1. PATLAYICI (Explosive) (E) GHS01 Bu sembol havasız ortamda ısı açığa çıkararak tepkime verebilen kimyasal madde veya müstahzarları belirtir. Hızla gaz açığa çıkar ve belirli sıcaklık ve basınç altında patlarlar. Önlem: Maddeyi sıkıĢtırmak, vurmak ve sürtmekten kaçının. Kıvılcım, ateĢ ve ısıdan uzak tutun. 25 2. GAZLAR DSD sisteminde gazlar için tehlike sembolu bulunmamaktadır. GHS04 Bu sembol basınç altında sıkıĢtırılmıĢ gazlar, sıvılaĢtırılmıĢ gazlar, soğutularak sıvılaĢtırılmıĢ gazlar ve çözünmüĢ gazlar için kullanılır. TaĢımacılık etiketlemesinde bu gazlardan yanıcı (alev alarak yanma) özelliğine sahip olanların sembol kutusunda kırmızı zemin üzerinde alev iĢareti ve 2 rakamı bulunur. Ne yanıcı ne de toksik olmayan gazlar için sembol kutusunda yeĢil zemin üzerinde gaz silindiri ve 2 rakamı vardır. Toksik olan gazlar için ise beyaz zemin üzerinde kurukafa iĢareti ve 2 rakamı bulunur. 3. ALEVLENĠR (Flammable) (F) (F+) GHS02 Sembol kutusunda F iĢareti hava ile temasında alevlenebilen, ateĢ kaynağı ile kısa süreli temasta hemen yanabilen, çok düĢük parlama noktasına sahip olan veya su ile temasında çok kolay alevlenir gaz yayan maddeler ve müstahzarlar için kullanılır. 26 F+ iĢareti ise çok düĢük parlama noktası ve kaynama noktasına sahip maddeler ve müstahzarlar ve hava ile temasında çok kolay alevlenebilen gaz haldeki maddeler ve müstahzarlar için kullanılır. TaĢımacılık etiketlemesinde; - kırmızı zemin üzerinde alev iĢareti ve 3 rakamı olanlar parlama noktası 60°C’nin altında olan alevlenir sıvıları - kırmızı çizgili zemin üzerinde alev iĢareti ve 4 rakamı olanlar sürtünmeyle kolaylıkla yanabilen katıları - yarısı kırmızı zemin üzerinde alev iĢareti ve 4 rakamı bulunanlar ısınma sonucu yanan maddeleri - mavi zemin üzerinde alev iĢareti ve 4 rakamı bulunanlar ise su ile teması sonucunda alev alan maddeleri belirtmek için kullanılırlar. Önlem: Alev, kıvılcım ve ısı kaynaklarından uzak tutulmalıdır. 4. OKSĠTLEYĠCĠ (Oxidizing) (O) GHS03 Bu sembol yanıcı maddelerle temas etmeden de yanabilen organik peroksitler ve kendileri yanıcı olmadığı halde yanıcı maddelerle temas ettiklerinde yangın riskini ve Ģiddetini arttıran maddeler ve müstahzarlar için kullanılır. Sarı zemin üzerinde dairesel alev sembolü ve 5.1 rakamı olanlar kendileri yanıcı olmadığı halde yanıcı maddelerle temas ettiklerinde yangın riskini ve Ģiddetini arttıran maddeler ve müstahzarlar için Yarısı sarı diğer yarısı kırmızı zemin üzerinde alev iĢareti bulunan etiket ise organik peroksitler için kullanılır. Önlem: Her tür yanıcı maddeden uzak tutun. TutuĢma riski vardır. Yangını Ģiddetlendirir, söndürmeyi zorlaĢtırır. 27 5. AġINDIRICI (Corrosive) (C) GHS05 Temasta bulunulması halinde canlı dokuya ciddi zararlar verebilen yada tamamıyla tahrip edebilen ve metalleri aĢındıran maddeler için kullanılan tehlike sembolüdür. Önlem: Göz, deri ve kıyafetleri korumak için özel tedbirleri alın. Buharını solumayın! Kaza durumunda veya kendinizi iyi hissetmediğinizde tıbbi yardım alın. 6. TOKSĠK (Zehirli) (Toxic) (T) (T+) GHS06 Bu sembol çok az miktarlarda bile vücuda girmesi sağlığa ciddi ölçüde zarar veren ve ölüme yol açabilen maddeler ve müstahzarlar için kullanılır. Bir kere veya sürekli alındığında ortaya çıkan Ģiddetli etkiler, kanser yapıcı, gen bozucu gibi kalıcı sağlık sorunlarına yol açar. Önlem: Vücuda temas ettirmekten kaçının. Kendinizi kötü hissettiğinizde tıbbi yardım alın. 7. ZARARLI (Harmful) (Xn) GHS08 GHS07 28 Anlamı: Vücuda girdiğinde sağlığa akut veya kronik zarar verebilir. Özellikle kanserojen, mutajen olanların tek veya tekrarlı maruziyeti kalıcı hasarlar verebilir. Önlem: Vücutla her tür temasını engelleyin. 8. TAHRĠġ EDĠCĠ (Ġrritating Substances) (Xi) GHS07 Anlamı: AĢındırıcı olmayan, ancak deri veya mukoza ile ani, uzun süreli veya tekrarlı teması tahriĢe neden olan kimyasal maddeler. Önlem: Göze ve deriye temas ettirmeyin, buharını solumayın 9. ÇEVRE ĠÇĠN TEHLĠKELĠ (Dangerous for the environment) (N) GHS09 Anlamı: Çevrenin bir veya daha fazla unsuruna kısa veya uzun süreli tehlikeler gösterebilen maddeler ve müstahzarlar. Suya veya doğaya verilmesi ani veya uzun vadede zarar veren kimyasal maddeler. Önlem: Risk potansiyeline bağlı olarak kanalizasyona, toprağa veya çevreye vermeyin. Özel düzenlemelere uyun. 10. RADYOAKTĠF MADDE Radioactivity Radyoaktif maddeler hiçbir koĢulda açılmamalı ve numunesi alınmamalıdır. 29 C. GHS Sembollerinde kullanılan H (Hazard) ve P (Precaution) Ġfadelerinin Anlamları 1. Zarar Ġfadeleri a) Fiziksel zarar ifadeleri ve kodları Zararlılık Ġfade Kodu Zararlılık Ġfadesi H200 Kararsız patlayıcı. H201 Patlayıcı; kütlesel patlama zararı. H202 Patlayıcı; ciddi yansıtım zararı. H203 Patlayıcı; yangın, patlama veya yansıtım zararı. H204 Yangın veya yansıtım zararı. H205 Yangında kütlesel patlamaya yol açabilir. H220 AĢırı alevlenir gaz. H221 Alevlenir gaz. H222 AĢırı alevlenir aerosol. H223 Alevlenir aerosol. H224 AĢırı alevlenir sıvı ve buhar. H225 Çok alevlenir sıvı ve buhar. H226 Alevlenir sıvı ve buhar. H228 Alevlenir katı. H240 Isıtma patlamaya yol açabilir. H241 Isıtma yangına veya patlamaya yol açabilir. H242 Isıtma yangına yol açabilir. H250 Hava ile temas ettiğinde ani yangınlara yol açabilir. H251 Kendiliğinden ısınır; alev alabilir. H252 Büyük miktarlarda kendiliğinden ısınır; yangına yol açabilir. H260 Su ile temas ettiğinde kendiliğinden tutuĢabilen yanıcı gazlar yayar. 30 H261 Su ile temas ettiğinde yanıcı gazlar yayar. H270 Yangına yol açabilir veya yangını Ģiddetlendirebilir; oksitleyici. H271 Yangına veya patlamaya yol açabilir; güçlü oksitleyici. H272 Yangını güçlendirebilir; oksitleyici. H280 Basınçlı gaz içerir; ısıtıldığında patlayabilir. H281 SoğutulmuĢ gaz içerir; soğuktan yanma veya yaralanmalara yol açabilir. H290 Metalleri aĢındırabilir. b) Sağlığa iliĢkin zarar ifadeleri ve kodları Zararlılık Ġfade Kodu Zararlılık İfadesi H300 Yutulması halinde öldürücüdür. H301 Yutulması halinde toksiktir. H302 Yutulması halinde zararlıdır. H304 Solunum yoluna nüfuzu ve yutulması halinde öldürücüdür. H310 Cilt ile teması halinde öldürücüdür. H311 Cilt ile teması halinde toksiktir. H312 Cilt ile teması halinde zararlıdır. H314 Ciddi cilt yanıklarına ve göz hasarına yol açar. H315 Cilt tahriĢine yol açar. H317 Alerjik cilt reaksiyonlarına yol açar. H318 Ciddi göz hasarına yol açar. H319 Ciddi göz tahriĢine yol açar. H330 Solunması halinde öldürücüdür. H331 Solunması halinde toksiktir. 31 H332 Solunması halinde zararlıdır. H334 Solunması halinde nefes alma zorlukları, astım nöbetleri veya alerjiye yol açabilir. H335 Solunum yolu tahriĢine yol açabilir. H336 Rehavete veya baĢ dönmesine yol açabilir. H340 Genetik hasara yol açabilir. H341 Genetik hasara yol açma Ģüphesi var. H350 Kansere yol açabilir. H351 Kansere yol açma Ģüphesi var. H360 DoğmamıĢ çocukta hasara yol açabilir veya üremeye zarar verebilir. H361 DoğmamıĢ çocukta hasara yol açma veya üremeye zarar verme Ģüphesi var. H362 Emzirilen çocuğa zarar verebilir. H370 Organlarda hasara yol açar. H371 Organlarda hasara yol açabilir. H372 Uzun süreli veya tekrarlı maruz kalma sonucu organlarda hasara yol açar. H373 Uzun süreli veya tekrarlı maruz kalma sonucu organlarda hasara yol açabilir . H300+H310 Yutulması halinde veya ciltle teması halinde öldürücüdür. H300+H330 Yutulduğunda veya solunduğunda öldürücüdür. H310+H330 Ciltle temas ettiğinde veya solunduğunda öldürücüdür. H300 +H310 +H330 Yutulduğunda, ciltle temas ettiğinde veya solunduğunda öldürücüdür. H301+H311 Yutulması halinde veya ciltle teması halinde toksiktir. H301+H331 Yutulduğunda veya solunduğunda toksiktir. H311+H331 Ciltle temas ettiğinde veya solunduğunda toksiktir. H301 +H311 +H331 Yutulduğunda, ciltle temas ettiğinde veya solunduğunda toksiktir. 32 H302+H312 Yutulması halinde veya ciltle teması halinde zararlıdır. H302+H332 Yutulduğunda veya solunduğunda zararlıdır. H312+H332 Ciltle temas ettiğinde veya solunduğunda zararlıdır. H302 +H312 +H332 Yutulduğunda, ciltle temas ettiğinde veya solunduğunda zararlıdır. H350i Soluma ile kansere yol açabilir. H360F Üremeye zarar verebilir. H360D DoğmamıĢ çocukta hasara yol açabilir. H361f Üremeye zarar verme Ģüphesi var. H361d DoğmamıĢ çocukta hasara yol açma Ģüphesi var. H360FD Üremeye zarar verebilir. DoğmamıĢ çocukta hasara yol açabilir. H361fd Üremeye zarar verme Ģüphesi var. DoğmamıĢ çocukta hasara yol açma Ģüphesi var. H360Fd Üremeye zarar verebilir. DoğmamıĢ çocukta hasara yol açma Ģüphesi var. H360Df DoğmamıĢ çocukta hasara yol açabilir. Üremeye zarar verme Ģüphesi var. c) Çevresel zarar ifadeleri ve kodları Zararlılık Ġfade Kodu Zararlılık İfadesi H400 Sucul ortamda çok toksiktir. H410 Sucul ortamda uzun süre kalıcı, çok toksik etki. H411 Sucul ortamda uzun süre kalıcı, toksik etki. H412 Sucul ortamda uzun süre kalıcı, zararlı etki. H413 Sucul ortamda uzun süre kalıcı, zararlı etki yapabilir. 33 d) Ġlave zarar ifadeleri ve kodları (i) Fiziksel özellikler EUH 001 Kuru haldeyken patlayıcıdır. EUH 006 Hava ile teması halinde ve havasız ortamda patlayıcıdır. EUH 014 Su ile Ģiddetli tepkime verir. EUH 018 Kullanım sırasında alevlenen / patlayan buhar-hava karıĢımı oluĢturabilir. EUH 019 Patlayıcı peroksitler oluĢturabilir. EUH 044 Kapalı ortamda ısıtıldığında patlama riski var. (ii) Sağlığa iliĢkin özellikler EUH 029 Su ile temasında toksik gaz çıkarır. EUH 031 Asitlerle temasında toksik gaz çıkarır. EUH 032 Asitlerle temasında çok toksik gaz çıkarır. EUH 066 Tekrarlı maruz kalmalarda ciltte kuruluğa ve çatlaklara neden olabilir. EUH 070 Gözle teması halinde toksiktir. EUH 071 Solunum yolunda aĢınmaya yol açar. (iii)Bazı karıĢımlara iliĢkin ilave etiket unsurları/bilgileri EUH 201/201A KurĢun içerir. Çocuklar tarafından çiğnenebilecek veya emilebilecek yüzeyler üzerinde kullanılmamalıdır. Dikkat! KurĢun içerir. EUH 202 Siyanoakrilat. Tehlikelidir. Cildi ve gözleri saniyeler içinde yapıĢtırır. Çocukların eriĢiminden uzak tutun. EUH 203 Krom (VI) içerir. Alerjik reaksiyonlara neden olabilir. EUH 204 Ġzosiyanat içerir. Alerjik reaksiyonlara yol açabilir. EUH 205 Epoksi bileĢenleri içerir. Alerjik reaksiyonlara yol açabilir. 34 EUH 206 Dikkat! Diğer ürünlerle birlikte kullanmayın. Tehlikeli gazlar açığa çıkarabilir (klorür). EUH 207 Dikkat! Kadmiyum içerir. Kullanım esnasında tehlikeli dumanlar ortaya çıkar. Ġmalatçı tarafından sağlanan bilgilere baĢvurun. Güvenlik talimatlarına uyun. EUH 208 (Hassaslaştırıcı maddenin ismi) içerir. Alerjik reaksiyona yol açabilir." EUH 209/209A Kullanım esnasında çok alevlenir hale gelebilir. Kullanım esnasında alevlenir hale gelebilir. EUH 210 Talep halinde güvenlik bilgi formu sağlanabilir. EUH 401 Ġnsan sağlığına ve çevreye yönelik riskleri önlemek için, kullanma talimatlarına uyun. 2. Önlem ifadeleri ve kodları (P: Precaution) a) Genel amaçlı önlem ifadeleri ve kodları P101 Tıbbi tavsiye gerekiyorsa, ambalajı veya etiketi saklayın. P102 Çocukların eriĢemeyeceği yerde saklayın. P103 Kullanmadan önce etiketi okuyun. b) Tedbir amaçlı önlem ifadeleri ve kodları P201 Kullanmadan önce özel talimatları okuyun. P202 Bütün önlem ifadeleri okunup anlaĢılmadan elleçlemeyin. P210 Isıdan/kıvılcımdan/alevden/sıcak yüzeylerden uzak tutun. – Sigara içilmez. P211 Aleve veya diğer ateĢ kaynaklarına doğru püskürtmeyin. P220 Kıyafetlerden/…/yanıcı malzemelerden uzak tutun/saklayın. P221 Yanıcılarla/… karıĢmasını önleyici her türlü önlemi alın. P222 Hava ile temasına izin vermeyin. 35 P223 ġiddetli tepkime ve alevlenme olasılığından dolayı, su ile herhangi olası temasından kaçının. P230 … ile ıslak tutun. P231 Asal gaz ile elleçleyin. P232 Nemden koruyun. P233 Kabı sıkıca kapalı tutun. P234 Sadece orijinal kabında saklayın. P235 Soğuk tutun. P240 Kabı ve alıcı ekipmanı toprağa oturtun/bağlayın. P241 Patlamaya dayanıklı elektrikli/havalandırma/tutuĢturucu/…/malzeme kullanın. P242 Sadece ateĢ almayan aletler kullanın. P243 Statik boĢalmaya karĢı önleyici tedbirler alın. P244 Kısma vanalarını gres ve yağdan uzak tutun. P250 Öğütme/Ģok/…/sürtünmeye maruz bırakmayın. P251 Basınçlı kap: Kullanımdan sonra bile delmeyin veya yakmayın. P260 Tozunu/dumanını/gazını/sisini/buharını/spreyini solumayın. P261 Tozunu/dumanını/gazını/sisini/buharını/spreyini solumaktan kaçının. P262 Gözle, ciltle veya kıyafetle temas ettirmeyin. P263 Hamilelikte/anne sütü verirken temastan kaçının. P264 Elleçlemeden sonra … ile iyice yıkayın. P270 Bu ürünü kullanırken hiçbir Ģey yemeyin, içmeyiniz veya sigara içmeyin. P271 Sadece dıĢarıda veya iyi havalandırılan bir alanda kullanın. P272 KirlenmiĢ kıyafetleri iĢyeri dıĢına çıkarmayın. P273 Çevreye verilmesinden kaçının. P280 Koruyucu eldiven/koruyucu kıyafet/göz koruyucu/yüz koruyucu kullanın. 36 P281 KiĢisel koruyucu ekipman kullanın. P282 Soğuk geçirmez eldiven/yüz kalkanı/gö koruyucu kullanın. P283 AteĢ/alev dayanıklı/geciktirici kıyafet giyin. P284 Solunum koruyucu giyin. P285 Yetersiz havalandırma varsa, solunum koruyucu giyin. P231+P232 Asal gazla elleçleyin. Nemden koruyun. P235+P410 Soğuk saklayın. GüneĢ ıĢığından koruyun. c) Müdahale amaçlı önlem ifadeleri ve kodları P301 Yutulması halinde: P302 Cildin üzerinde olması halinde: P303 Cildin(veya saçın) üzerinde olması halinde: P304 Solunması halinde: P305 Gözle teması halinde: P306 Giysi ile teması halinde: P307 Maruz kalınma halinde: P308 Maruz kalınma veya etkileĢme halinde: P309 Maruz kalınma veya kendini kötü hissetme halinde: P310 Hemen ZEHĠR MERKEZĠNĠ veya doktoru/hekimi arayın. P311 ZEHĠR MERKEZĠNĠ veya doktoru/hekimi arayın. P312 Kendinizi iyi hissetmezseniz, ZEHĠR MERKEZĠNĠ veya doktoru/hekimi arayın. P313 Tıbbi tavsiye alın/doktorunuza baĢvurun. P314 Kendinizi iyi hissetmezseniz, tıbbi tavsiye/müdahale alınız. P315 Hemen tıbbi tavsiye/müdahale alın. P320 Özel acil müdahale gerekli (etikete bakın) 37 P321 Özel müdahale gerekli (etikete bakın) P322 Özel önlemler (etikete bakın) P330 Ağzınızı çalkalayın. P331 KusturMAYIN. P332 Cilt tahriĢi oluĢması halinde: P333 Cilt tahriĢi veya piĢik oluĢması halinde: P334 Soğuk suya batırın veya ıslak bandaja sarın. P335 Ciltte kalan parçaları temizleyin. P336 DonmuĢ kısımları ılık su ile eritin. EtkilenmiĢ alanı silmeyin. P337 Göz tahriĢinin geçmemesi halinde: P338 Kontakt lens, varsa ve çıkarması kolaysa, çıkarın. Sürekli çalkalayın. P340 Maruz kalan kiĢiyi açık havaya çıkarın ve rahat nefes alabileceği pozisyonda olmasını sağlayın. P341 Nefes almakta güçlük çekiyorsa, maruz kalan kiĢiyi açık havaya çıkarın ve rahat nefes alabileceği pozisyonda olmasını sağlayın. P342 Solunum bulgularının görülmesi halinde: P350 Bol sabun ve su ile iyice yıkayın. P351 Su ile birkaç dakika dikkatlice durulayın. P352 Bol sabun ve su ile yıkayın. P353 Cildinizi su/duĢ ile durulayın. P360 KirlenmiĢ giysi ve cildinizi, giysilerinizi çıkarmadan önce bol su ile hemen durulayın. P361 KirlenmiĢ tüm giysilerinizi hemen kaldırın/çıkarın. P362 KirlenmiĢ giysilerinizi çıkarın ve yeniden kullanmadan önce yıkayın. P363 KirlenmiĢ giysilerinizi yeniden kullanmadan önce yıkayın. P370 Yangın çıkması durumunda: P371 Büyük yangın ve büyük miktarlar durumunda: 38 P372 Yangın durumunda patlama riski. P373 Yangın patlayıcılara ulaĢtığında, yangına MÜDAHALE ETMEYĠN. P374 Yangına makul bir mesafeden normal önlemler alarak müdahale edin. P375 Patlama riskine karĢı yangına uzaktan müdahale edin. P376 Güvenli ise sızıntıyı durdurun. P377 Gaz sızıntısına bağlı yangın: Sızıntı güvenli olarak durdurulmadan söndürmeyin. P378 Söndürme için … kullanın. P380 Alanı boĢaltın. P381 Güvenli ise tüm tutuĢturucu kaynaklarını ortadan kaldırın. P390 Maddi hasarı önlemek için sıvı döküntüleri temizleyin. P391 Döküntüleri toplayın. P301+P310 YUTULDUĞUNDA: ZEHĠR MERKEZĠNĠ veya doktoru/hekimi arayın. P301+P312 YUTULDUĞUNDA: kendinizi iyi hissetmiyorsanız ZEHĠR MERKEZĠNĠ veya doktoru/hekimi arayın. P301+P330+P331 YUTULDUĞUNDA: ağzınızı durulayın. Ġstifra etmeye ÇALIġMAYIN. P302+P334 DERĠ ĠLE TEMAS HALĠNDE ĠSE: Soğuk suya daldırın/ıslak bezlerle sarın. P302+P350 DERĠ ĠLE TEMAS HALĠNDE ĠSE: Bol sabun ve su ile iyice yıkayın. P302+P352 DERĠ ĠLE TEMAS HALĠNDE ĠSE: Bol sabun ve su ile yıkayın. P303 + P361 + P353 DERĠ (veya saç) ĠLE TEMAS HALĠNDE ĠSE: KirlenmiĢ tüm giysilerinizi hemen kaldırın/çıkartın. Cildinizi su/duĢ ile durulayın. P304+P340 SOLUNDUĞUNDA: Nefes alıp vermesi zorlaĢmıĢ ise, Kurbanı temiz havaya çıkartın ve kolay biçimde nefes alması için rahat bir pozisyonda tutun. P304+P341 SOLUNDUĞUNDA: Nefes alıp vermesi zorlaĢmıĢ ise, Kurbanı temiz havaya çıkartın ve kolay biçimde nefes alması için rahat bir pozisyonda tutun. P305 + P351 + P338 GÖZ ĠLE TEMASI HALĠNDE: Su ile birkaç dakika dikkatlice durulayın. Takılı ve yapması kolaysa, kontak lensleri çıkartın. Durulamaya devam edin. 39 P306+P360 GĠYSĠ ĠLE TEMASI HALĠNDE: KirlenmiĢ giysi ve cildinizi, giysilerinizi çıkarmadan önce bol su ile hemen durulayın. P307+P311 Maruz kalınma halinde: ZEHĠR MERKEZĠNĠ veya doktoru/hekimi arayın. P308+P313 Maruz kalınma veya etkileĢme halinde ĠSE: Tıbbi yardım/bakım alın. P309+P311 Maruz kalınma veya kendini iyi hissetmeme halinde: ZEHĠR MERKEZĠNĠ veya doktoru/hekimi arayın. P332 +P313 Ciltte tahriĢ söz konusu ise: Tıbbi yardım/müdahale alın. P333+P313 Ciltte tahriĢ veya kaĢıntı söz konusu ise: Tıbbi yardım/müdahale alın. P335+P334 Parçacıkları cildinizden hafifce temizleyin. Soğuk suya daldırın/ıslak bezlerle sarın. P337+P313 Göz tahriĢi kalıcı ise: Tıbbi yardım/bakım alın. P342+P311 Solunum bulguları gösterirse: ZEHĠR MERKEZĠNĠ veya doktoru/hekimi arayın. P370+P376 Yangın durumunda: Güvenli ise sızıntıyı durdurun. P370+P378 Yangın durumunda: Söndürme için … kullanın. (uygun malzeme üretici tarafından belirtilir). P370+P380 Yangın durumunda: Alanı boĢaltın. P370 +P380 +P375 Yangın durumunda: Alanı boĢaltın. Patlama riskine karĢı yangınla uzaktan savaĢın. P371 +P380 +P375 Büyük yangın ve büyük miktarlar durumunda: Tahliye alanı. Patlama riskine karĢı yangına uzaktan müdahale edin. d) Depolama ile ilgili önlem ifadeleri ve kodları P401 … depolayın. (üretici tarafından belirtilir). P402 Kuru yerde depolayın. P403 Ġyi havalandırılan yerde depolayın. P404 Kapalı kapta saklayın. P405 Kilit altında saklayın. 40 P406 AĢındırıcılara karĢı dayanıklı/dayanıklı bir iç astara sahip … kapta depolayın. P407 Yığınlar/paletler arasında hava boĢluğu temin edin. P410 GüneĢ ıĢığından koruyun. P411 …oC/…oF aĢmayacak sıcaklıklarda depolayın. P412 50 oC/122oF aĢan sıcaklıklara maruz bırakmayın. P413 …oC/…oF aĢmayacak sıcaklıklarda … kg/… lbs’den büyük kütle miktarları halinde depolayın. P420 Diğer malzemelerden uzakta depolayın. P422 Ġçindekileri … altında depolayın. P402+P404 Kuru alanda depolayanız. Kapalı bir kapta depolayın. P403+P233 Ġyi havalandırılmıĢ bir alanda depolayanız. Kabı sıkıca kapalı tutun. P403+P235 Ġyi havalandırılmıĢ bir alanda depolayan. Soğuk tutun. P410+P403 GüneĢ ıĢığından koruyun. Ġyi havalandırılmıĢ bir alanda depolayın. P410+P412 GüneĢ ıĢığından koruyun. 50 oC/122oF aĢan sıcaklıklara maruz bırakmayın. P411+P235 …oC/…oF aĢmayacak sıcaklıklarda depolayın. Soğuk tutun. e) Bertaraf amaçlı önlem ifadeleri ve kodları P501 Ġçeriği/kabı … bertaraf edin. P502 Geri dönüĢüm/ Geri kazanım için üreticinizden/tedarĢikçinizden bilgi talep edin. 41 D. DSD Sembolleri için Risk ve Güvenlik Ġbareleri 1. Risk Ġbareleri ve Açıklamaları (R: Risk, R-Phrases) R 1 Kuruyken patlayıcı. R 2 ġok, sürtünme, ateĢ ya da diğer tutuĢma kaynakları ile patlama riski. R 3 ġok, sürtünme, ateĢ ya da diğer tutuĢma kaynakları ile aĢırı patlama riski. R 4 Çok hassas patlayıcı bileĢikler oluĢturur. R 5 Isıtma patlamaya neden olabilir. R 6 Havayla temas varken ya da olmadan patlayıcı. R 7 Yangına sabep olabilir. R 8 Yanıcı maddelerle teması yangına sebep olabilir. R 9 Yanıcı maddeyle karıĢtığında patlayıcı. R 10 Parlayıcı. R 11 Oldukça parlayıcı. R 12 AĢırı parlayıcı. R 14 Su ile Ģiddetli reaksiyon verir. R 15 Su ile teması aĢırı parlayıcı gazlar oluĢturur. R 16 Oksitleyici maddelerle karıĢtığında patlayıcı. R 17 Havada kendiliğinden parlayıcı. R 18 Kullanımda, parlayıcı / patlayıcı buhar hava karıĢımı oluĢturabilir. R 19 Patlayıcı peroksitler oluĢturabilir. R 20 Solunması zararlı. R 21 Cilde teması zararlı. R 22 Yutulması zararlı. R 23 Solunması toksik. R 24 Cilde teması toksik. R 25 Yutulması toksik. R 26 Solunması çok toksik. R 27 Cilde teması çok toksik. R 28 Yutulması çok toksik. R 29 Su ile teması toksik gaz oluĢturur. R 30 Kullanımda oldukça parlayıcı olabilir. R 31 Asitlerle ile teması toksik gaz oluĢturur. 42 R 32 Asitlerle ile teması çok toksik gaz oluĢturur. R 33 Toplu etki tehlikesi. R 34 Yanıklara sebep olur. R 35 Ağır yanıklara sebep olur. R 36 Gözleri tahriĢ eder. R 37 Solunum sistemini tahriĢ eder. R 38 Cildi tahriĢ eder. R 39 Çok ciddi geri dönüĢü olmayan etki tehlikesi. R 40 Kanserojen bir etki hakkında sınırlı kanıt. R 41 Gözlere ciddi hasar riski. R 42 Solunması duyarlılaĢmaya sebep olabilir. R 43 Cilde teması duyarlılaĢmaya sebep olabilir. R 44 Kapalı halde ısıtılırsa parlama riski. R 45 Kansere sebep olabilir. R 46 Kalıtsal genetik hasara sebep olabilir. R 48 Uzun süre maruz kalınması ile ciddi sağlık hasarı tehlikesi. R 49 Solunması kansere sebep olabilir. R 50 Suda yaĢayan organizmalara karĢı çok toksik. R 51 Suda yaĢayan organizmalara karĢı toksik. R 52 Suda yaĢayan organizmalara karĢı zararlı. R 53 Sulu ortamda uzun süreli yan etkiye sebep olabilir. R 54 Bitki örtüsüne karĢı toksik. R 55 Hayvan topluluklarına karĢı toksik. R 56 Karada yaĢayan organizmalara karĢı toksik. R 57 Arılara karĢı toksik. R 58 Çevrede uzun süreli yan etkiye sebep olabilir. R 59 Ozon tabakası için tehlikeli. R 60 Doğurganlığı azaltabilir. R 61 DoğmamıĢ çocuğa zararlı olabilir. R 62 Olası doğurganlık azaltma riski. R 63 DoğmamıĢ çocuğa zararlı olma riski. R 64 Emen bebeklere zararlı olabilir. R 65 Zararlı: Yutulması akciğer hasarına sebep olabilir. 43 R 66 Tekrarlanan maruz kalma cilt kuruluğu ve çatlamaya sebep olabilir. R 67 Buharlar baĢ dönmesine sebep olabilir. R 68 Geri dönüĢü olmayan etkilerin olası riskleri. R Ġbarelerinin Kombinasyonu R 14/15 AĢırı parlayıcı gaz oluĢturarak, su ile Ģiddetli reaksiyon verir. R 15/29 Su ile teması toksik, aĢırı parlayıcı gaz oluĢturur. R 20/21 Solunması ve cilde teması zararlı. R 20/21/22 Solunması, cilde teması ve yutulması zararlı. R 20/22 Solunması ve yutulması zararlı. R 21/22 Cilde teması ve yutulması zararlı. R 23/24 Solunması ve cilde teması toksik. R 23/24/25 Solunması, cilde teması ve yutulması toksik. R 23/25 Solunması ve yutulması toksik. R 24/25 Cilde teması ve yutulması toksik. R 26/27 Solunması ve cilde teması çok toksik. R 26/27/28 Solunması, cilde teması ve yutulması çok toksik. R 26/28 Solunması ve yutulması çok toksik. R 27/28 Cilde teması ve yutulması çok toksik. R 36/37 Gözleri ve solunum sistemini tahriĢ eder. R 36/37/38 Gözleri, solunum sistemini ve cildi tahriĢ eder. R 36/38 Gözleri ve cildi tahriĢ eder. R 37/38 Solunum sistemini ve cildi tahriĢ eder. R 39/23 Toksik: Solunum yoluyla çok ciddi geri dönüĢü olmayan etki tehlikesi. R 39/23/24 Toksik: Solunum ve cilde temas yoluyla çok ciddi geri dönüĢü olmayan etki tehlikesi. R 39/23/24/25 Toksik: Solunum, cilde temas ve yutulması yoluyla çok ciddi geri dönüĢü olmayan etki tehlikesi. R 39/23/25 Toksik: Solunum ve yutulması yoluyla çok ciddi geri dönüĢü olmayan etki tehlikesi. R 39/24 Toksik: Cilde temas yoluyla çok ciddi geri dönüĢü olmayan etki tehlikesi. R 39/24/25 Toksik: Cilde temas ve yutulması yoluyla çok ciddi geri dönüĢü olmayan etki tehlikesi. R 39/25 Toksik: Yutulması yoluyla çok ciddi geri dönüĢü olmayan etki tehlikesi. 44 R 39/26 Çok toksik: Solunum yoluyla çok ciddi geri dönüĢü olmayan etki tehlikesi. R 39/26/27 Çok toksik: Solunum ve cilde temas yoluyla çok ciddi geri dönüĢü olmayan etki tehlikesi. R 39/26/27/28 Çok toksik: Solunum, cilde temas ve yutulması yoluyla çok ciddi geri dönüĢü olmayan etki tehlikesi. R 39/26/28 Çok toksik: Solunum ve yutulması yoluyla çok ciddi geri dönüĢü olmayan etki tehlikesi. R 39/27 Çok toksik: Cilde temas yoluyla çok ciddi geri dönüĢü olmayan etki tehlikesi. R 39/27/28 Çok toksik: Cilde temas ve yutulması yoluyla çok ciddi geri dönüĢü olmayan etki tehlikesi. R 39/28 Çok toksik: Yutulması yoluyla çok ciddi geri dönüĢü olmayan etki tehlikesi. R 42/43 Solunması ve cilde teması duyarlılaĢmaya sebep olabilir. R 48/20 Zararlı: Solunum yoluyla uzun süre maruz kalınması ile ciddi sağlık hasarı tehlikesi. R 48/20/21 Zararlı: Solunum ve cilde temas yoluyla uzun süre maruz kalınması ile ciddi sağlık hasarı tehlikesi. R 48/20/21/22 Zararlı: Solunum, cilde temas ve yutulması yoluyla uzun süre maruz kalınması ile ciddi sağlık hasarı tehlikesi. R 48/20/22 Zararlı: Solunum ve yutulması yoluyla uzun süre maruz kalınması ile ciddi sağlık hasarı tehlikesi. R 48/21 Zararlı: Cilde temas yoluyla uzun süre maruz kalınması ile ciddi sağlık hasarı tehlikesi. R 48/21/22 Zararlı: Cilde temas ve yutulması yoluyla uzun süre maruz kalınması ile ciddi sağlık hasarı tehlikesi. R 48/22 Zararlı: Yutulması yoluyla uzun süre maruz kalınması ile ciddi sağlık hasarı tehlikesi. R 48/23 Toksik: Solunum yoluyla uzun süre maruz kalınması ile ciddi sağlık hasarı tehlikesi. R 48/23/24 Toksik: Solunum ve cilde temas yoluyla uzun süre maruz kalınması ile ciddi sağlık hasarı tehlikesi. R 48/23/24/25 Yoksik: Solunum, cilde temas ve yutulması yoluyla uzun süre maruz kalınması ile ciddi sağlık hasarı tehlikesi. R 48/23/25 Toksik: Solunum ve yutulması yoluyla uzun süre maruz kalınması ile ciddi sağlık hasarı tehlikesi. R 48/24 Toksik: Cilde temas yoluyla uzun süre maruz kalınması ile ciddi sağlık hasarı tehlikesi. R 48/24/25 Toksik: Cilde temas ve yutulması yoluyla uzun süre maruz kalınması ile ciddi sağlık hasarı tehlikesi. R 48/25 Toksik: Yutulması yoluyla uzun süre maruz kalınması ile ciddi sağlık hasarı tehlikesi. R 50/53 Suda yaĢayan organizmalar karĢı çok toksik, sulu ortamda uzun süreli yan etkiye sebep olabilir. R 51/53 Suda yaĢayan organizmalar karĢı toksik, sulu ortamda uzun süreli yan etkiye sebep olabilir. R 52/53 Suda yaĢayan organizmalar karĢı zararlı, sulu ortamda uzun süreli yan etkiye sebep 45 olabilir. R 68/20 Zararlı: Solunum yoluyla geri dönüĢü olmayan olası risk. R 68/20/21 Zararlı: Solunum ve cilde temas yoluyla geri dönüĢü olmayan olası risk. R 68/20/21/22 Zararlı: Solunum, cilde temas ve yutulması yoluyla geri dönüĢü olmayan olası risk. R 68/20/22 Zararlı: Solunum ve yutulması yoluyla geri dönüĢü olmayan olası risk. R 68/21 Zararlı: Cilde temas yoluyla geri dönüĢü olmayan olası risk. R 68/21/22 Zararlı: Cilde temas ve yutulması yoluyla geri dönüĢü olmayan olası risk. R 68/22 Zararlı: Yutulması yoluyla geri dönüĢü olmayan olası risk. 2. Güvenlik Ġbareleri ve Açılamaları (S: Safety, S-Phrases) S 1 Kilitli saklayın. S 2 Çocukların ulaĢamayacağı yerde saklayın. S 3 Serin bir yerde saklayın. S 4 YaĢam alanlarından uzak tutun. S 5 Ġçerikleri ...da saklayın (uygun sıvı üretici tarafından belirtilir). S 5.1 Ġçerikleri suda saklayın. S 5.2 Ġçerikleri petrolde saklayın. S 5.3 Ġçerikleri parafin yağında saklayın. S 6 ... altında saklayın (inert gaz üretici tarafından belirtilir). S 6.1 Nitrojen altında saklayın. S 6.2 Argon altında saklayın. S 6.3 Koruyucu gaz altında saklayın. S 7 Ambalajı sıkıca kapalı tutun. S 8 Ambalajı kuru tutun. S 9 Ambalajı iyi havalandırılmıĢ bir yerde saklayın. S 12 Ambalajı kilitli tutmayın. S 13 Yiyecek, içecek ve hayvan yemlerinden uzak tutun. S 14 ...dan uzak tutun. (uyumsuz malzemeler üretici tarafından belirtilir). S 14.1 Ġndirgeme ajanları, ağır metaller, asitler ve alkalilerden uzak tutun. S 14.10 Asitler, indirgeme ajanları ve parlayıcı maddelerden uzak tutun. S 14.11 Parlayıcı maddelerden uzak tutun. 46 S 14.12 Alkaliler ve bazik maddelerden uzak tutun. S 14.2 Ağır metal bileĢiklerinin yanı sıra oksitleyici ve asidik maddelerden uzak tutun. S 14.3 Demirden uzak tutun. S 14.4 Su ve alkalilerden uzak tutun. S 14.5 Asitlerden uzak tutun. S 14.6 Alkalilerden uzak tutun. S 14.7 Metallerden uzak tutun. S 14.8 Oksitleyici ve asidik maddelerden uzak tutun. S 14.9 Parlayıcı organik maddelerden uzak tutun. S 15 Sıcaktan uzak tutun. S 16 TutuĢma kaynaklarından uzak tutun - Sigara içilmez. S 17 Yakıcı maddelerden uzak tutun. S 18 Ambalajı özenle kullanın ve açın. S 20 Kullanırken yiyip içmeyin. S 21 Kullanırken sigara içmeyin. S 22 Tozu solumayın. S 23 Gaz/duman/buhar/spreyi solumayın (uygun kelime üretici tarafından belirtilir). S 23.1 Gazı solumayın. S 23.2 Buharı solumayın. S 23.3 Spreyi solumayın. S 23.4 Dumanları solumayın. S 23.5 Dumanları/spreyi solumayın. S 24 Cilde temasından kaçının. S 25 Gözlere temasından kaçının. S 26 Gözlerle teması halinde, bol miktarda su ile yıkayın ve tıbbi tavsiye alın. S 27 Tüm kirlenmiĢ kıyafetleri hemen çıkarın. S 28 Cilde temas ettikten sonra, hemen bol miktarda ... ile yıkayın (üretici tarafından belirtilir). S 28.1 Cilde temas ettikten sonra, hemen bol miktarda su ile yıkayın. S 28.2 Cilde temas ettikten sonra, hemen bol miktarda sabun ve su ile yıkayın. S 28.3 Cilde temas ettikten sonra, hemen bol miktarda sabun ve su ile, mümkünse polietilen glikol 400 ile de yıkayın. S 28.4 Cilde temas ettikten sonra, hemen bol glikol 300 ve etanol (2:1) ve arkasından bol sabun ve su ile yıkayın. S 28.5 Cilde temas ettikten sonra, hemen bol polietilen glikol 400 ile yıkayın. 47 S 28.6 Cilde temas ettikten sonra, hemen bol polietilen glikol 400 ile yıkayın ve sonra bol su ile durulayın. S 28.7 Cilde temas ettikten sonra, hemen bol miktarda asidik sabun ve su ile yıkayın. S 29 Sıhhi tesisata boĢaltmeyın. S 30 Bu ürüne hiçbir zaman su eklemeyin. S 33 Statik boĢalmalara karĢı tedbir alın. S 35 Bu madde ve ambalajı güvenli bir Ģekilde imha edilmelidir. S 36 Uygun koruyucu kıyafetler giyin. S 37 Uygun eldiven giyin. S 38 Yetersiz havalandırma durumunda, uygun solunum ekipmanı takın. S 39 Göz/yüz koruyucu giyin. S 40 Yerleri ve bu madde ile kirlenmiĢ tüm objeleri temizlemek için, ... kullanın (üretici tarafından belirtilir). S 40.1 Yerleri ve bu madde ile kirlenmiĢ tüm objeleri temizlemek için, bol su kullanın. S 41 Yangın ve/veya patlama durumunda dumanları solumayın. S 42 Tütsüleme/spreyleme esnasında uygun solunum ekipmanı takın (uygun kelime üretici tarafından belirtilecek). S 43 Yangın durumunda, ... kullanın (yangın söndürücü tipi belirtilir). Asla su kullanmayın. S 43.1 Yangın durumunda, su kullanın. S 43.2 Yangın durumunda, su ya da toz söndürücü kullanın. S 43.3 Yangın durumunda, toz söndürücü kullanın - asla su kullanmayın. S 43.4 Yangın durumunda, karbon dioksit kullanın - asla su kullanmayın. S 43.6 Yangın durumunda, kum kullanın - asla su kullanımayın. S 43.7 Yangın durumunda, metal yangın tozu kullanın - asla su kullanmayın. S 43.8 Yangın durumunda, kum, karbon dioksit ya da toz söndürücü kullanın - asla su kullanmayın. S 45 Kaza durumunda ya da kendizi iyi hissetmezseniz, hemen tıbbi tavsiye alın (mümkün olduğunda etiketi gösterin). S 46 Yutulursa, hemen tıbbi tavsiye alın ve bu ambalajı ya da etiketi gösterin. S 47 ... °C'yi geçmeyecek sıcaklıkta saklayın (üretici tarafından belirtilir). S 47.1 25 °C'yi geçmeyecek sıcaklıkta saklayın. S 48 ... ile ıslak tutun (uygun malzeme üretici tarafından belirtilir). S 48.1 Su ile ıslak tutun. S 49 Sadece orijinal ambalajında saklayın. S 50 ... ile karıĢtırmayın (üretici tarafından belirtilir). S 50.1 Asitlerle karıĢtırmayın. 48 S 50.2 Alkalilerle karıĢtırmayın. S 50.3 Kuvvetli asitler, kuvvetli bazlar, demirsiz metaller ya da onların tuzları ile karıĢtırmayın. S 51 Sadece iyi havalandırılmıĢ alanlarda kullanın. S 52 GeniĢ yüzey alanları üzerinde iç mekan kullanımı için tavsiye edilmez. S 53 Maruz kalmaktan kaçının - kullanmadan önce özel talimatlar alın. S 56 Bu ürünü ve ambalajını tehlikeli ya da özel atık toplama noktasında imha edin. S 57 Çevre kirliliğini önlemek için uygun ambalaj kullanın. S 59 Geri kazanım/geri dönüĢüm hakkında bilgi için üreticiye/tedarikçiye baĢvurun. S 60 Bu madde ve ambalajı tehlikeli madde olarak imha edilmelidir. S 61 Çevreye salınımından kaçının. Özel talimatlara/Güvenlik bilgi formlarına baĢvurun. S 62 Yutulursa, kusmaya çalıĢmayın: hemen tıbbi tavsiye alın ve bu ambalajı ya da etiketi gösterin. S 63 Soluma sonucu kaza durumunda: kazazedeyi temiz havaya çıkarın ve dinlendirin. S 64 Yutulduysa, ağzı su ile çalkalayın (sadece kiĢinin bilinci yerinde ise). S Ġbarelerinin Kombinasyonu S 1/2 Kilitli ve çocukların ulaĢamayacağı yerde saklayın. S 3/7 Ambalajı serin bir yerde sıkıca kapalı saklayın. S 3/9/14 ...dan uzak, serin, iyi havalandırılmıĢ bir yerde saklayın. (uyumsuz malzemeler üretici tarafından belirtilir). S 3/9/14.1 Ġndirgeme ajanları, ağır metaller, asitler ve alkalilerden uzak, serin, iyi havalandırılmıĢ bir yerde saklayın. S 3/9/14.1/49 Ġndirgeme ajanları, ağır metaller, asitler ve alkalilerden uzak, serin, iyi havalandırılmıĢ bir yerde, sadece orijinal ambalajında saklayın. S 3/9/14.2 Ağır metal bileĢiklerinin yanı sıra oksitleyici ve asidik maddelerden uzak, serin, iyi havalandırılmıĢ bir yerde saklayın. S 3/9/14.2/49 Ağır metal bileĢiklerinin yanı sıra oksitleyici ve asidik maddelerden uzak, serin, iyi havalandırılmıĢ bir yerde, sadece orijinal ambalajında saklayın. S 3/9/14.3 Demirden uzak, serin, iyi havalandırılmıĢ bir yerde saklayın. S 3/9/14.3/49 Demirden uzak, serin, iyi havalandırılmıĢ bir yerde, sadece orijinal ambalajında saklayın. S 3/9/14.4 Su ve alkalilerden uzak, serin, iyi havalandırılmıĢ bir yerde saklayın. S 3/9/14.4/49 Su ve alkalilerden uzak, serin, iyi havalandırılmıĢ bir yerde, sadece orijinal ambalajında saklayın. S 3/9/14.5 Asitlerden uzak, serin, iyi havalandırılmıĢ bir yerde saklayın. S 3/9/14.5/49 Asitlerden uzak, serin, iyi havalandırılmıĢ bir yerde, sadece orijinal ambalajında saklayın. S 3/9/14.6 Alkalilerden uzak, serin, iyi havalandırılmıĢ bir yerde saklayın. 49 S 3/9/14.6/49 Alkalilerden uzak, serin, iyi havalandırılmıĢ bir yerde, sadece orijinal ambalajında saklayın. S 3/9/14.7 Metallerden uzak, serin, iyi havalandırılmıĢ bir yerde saklayın. S 3/9/14.7/49 Metallerden uzak, serin, iyi havalandırılmıĢ bir yerde, sadece orijinal ambalajında saklayın. S 3/9/14.8 Oksitleyici ve asidik maddelerden uzak, serin, iyi havalandırılmıĢ bir yerde saklayın. S 3/9/14.8/49 Oksitleyici ve asidik maddelerden uzak, serin, iyi havalandırılmıĢ bir yerde, sadece orijinal ambalajında saklayın. S 3/9/14/49 ... dan uzak, serin, iyi havalandırılmıĢ bir yerde, sadece orijinal ambalajında saklayın. (uyumsuz malzemeler üretici tarafından belirtilir). S 3/9/49 Serin, iyi havalandırılmıĢ bir yerde, sadece orijinal ambalajında saklayın. S 3/14 ...dan uzak, serin bir yerde saklayın. (uyumsuz malzemeler üretici tarafından belirtilir). S 3/14.1 Ġndirgeme ajanları, ağır metaller, asitler ve alkalilerden uzak, serin bir yerde saklayın. S 3/14.2 Ağır metal bileĢiklerinin yanı sıra oksitleyici ve asidik maddelerden uzak, serin bir yerde saklayın. S 3/14.3 Demirden uzak, serin bir yerde saklayın. S 3/14.4 Su ve alkalilerden uzak, serin bir yerde saklayın. S 3/14.5 Asitlerden uzak, serin bir yerde saklayın. S 3/14.6 Alkalilerden uzak, serin bir yerde saklayın. S 3/14.7 Metallerden uzak, serin bir yerde saklayın. S 3/14.8 Oksitleyici ve asidik maddelerden uzak, serin bir yerde saklayın. S 7/8 Ambalajı sıkıca kapalı ve kuru tutun. S 7/9 Ambalajı sıkıca kapalı ve iyi havalandırılmıĢ bir yerde saklayın. S 7/47 Ambalajı sıkıca kapalı ve ... °C'yi geçmeyecek bir sıcaklıkta saklayın (üretici tarafından belirtilir). S 20/21 Kullanırken, bir Ģey yiyip içmeyin ya da sigara içmeyin. S 24/25 Cilt ve gözlere temasından kaçının. S 27/28 Ciltle teması halinde, hemen tüm kirlenmiĢ kıyafetleri çıkarın, ve hemen bol miktarda ... . ile yıkayın (kullanılacak sıvı üretici tarafından belirtilir). S 29/35 Sıhhi tesisata boĢaltmayın; bu malzemeyi ve ambalajını güvenli bir biçimde imha edin. S 29/56 Sıhhi tesisata boĢaltmayın; bu malzemeyi ve ambalajını tehlikeli ya da özel atık toplama noktasında imha edin. S 36/37 Uygun koruyucu kıyafetler ve eldiven giyin. S 36/37/39 Uygun koruyucu kıyafetler, eldiven ve göz/yüz koruyucu giyin. S 36/39 Uygun koruyucu kıyafetler ve göz/yüz koruyucu giyin. S 37/39 Uygun koruyucu eldiven ve göz/yüz koruyucu giyin. S 47/49 ... °C'yi geçmeyecek sıcaklıklarda, sadece orijinal ambalajında saklayın . 50 EK-2 Koruyucu Aksesuar Açıklama Lens kısmı Polikarbonat’tan çerçevesi polieitilen, vinil, polipropilen vb. plastik malzemeden yapılmıĢ üstten ve yandan yeterli korumaya sahip koruyucu gözlükler kullanılmalıdır. Yağlar, mineral yağlar, solventler, asit ve alkali numunelerin alımında “nitril kauçuk”, “latex” ve ya “PVC plastik” malzemeden yapılmıĢ esnek, ısı ve soğuğa dayanıklı, yırtılma, delinme ve aĢınmaya karĢı dirençli eldivenlerin kullanımı uygundur. Diğer eĢyalar için “polietilen”, “vinil” ve ya “lateks” malzemeden mamul eldivenler kullanılabilir. Numunenin kirlenmemesi, baĢka numunelerin artıklarının bulaĢmaması için bu eldivenlerin tek kullanımlık (kullanat) olanları tercih edilmelidir. Tehlikeli gazlar, toksik maddeler, uçuculuğu yüksek sıvılar ve çok küçük tanecik boyutuna sahip toz haldeki katı numuneler ile çalıĢırken plastikten yapılmıĢ yüz koruyucu siper ya da filtresi olan maskeler kullanılmalıdır. Tablo 1. KiĢi sağlığı ve güvenliği için koruyucu aksesuarlar. 51 Resim 1. Katılar için kullanılacak numune kaplarına örnekler. Resim 2a. Yığından Numune Alma Aleti Kullanımı: 1. Kol çevrilerek odacık kısmı kapatılır. 2. Ġstenen derinliğe yerleĢtirilir. 3. Kol çevrilerek odacık açılır, numunenin içeri dolması sağlanır. 4. Kol çevrilerek odacık kapatılır. 5. Cihaz geri çekilir. 52 Resim 2b. Yığından Numune Alma Aleti Resim 3. Toz Haldeki Katı EĢyadan Numune Alma Aleti Resim 4. Dökme ve yığın eĢyadan numune alma kürek ve kaĢıklar Kullanımı: 1. Cihaz istenen derinliğe itilir. 2. Sapından döndürülür ve numunenin oluktan içeri girmesi sağlanır. 3. Geri çekilir. 4. Numune alınır. 53 KullanılmıĢ ĢiĢe veya kavanozlar kesinlikle numune kabı olamaz! Resim 5. Sıvı eĢya için uygu numune kapları. 54 Resim 6. Kepçeler. Resim 7a. Sifonlar ve Pompalar. 55 Resim 7b. Sifonlar ve Pompalar. 56 Resim 8. Numune Alma Tüpleri ve Sondalar. 57 Ağız kısmındaki teflon tapa sayesinde istenilen seviyeden numune alınması sağlanır. Numune alma kabı tank içerisinde her seviyeden ve tank tabanının 370 mm üzerinden akaryakıt numunesi alınabilir. Resim 9. Seviye Numunesi Alma Aletleri (üst, orta, alt ve yüzey seviye numuneleri). Basınçlı olmayan yer altı ve yer üstü tanklarından, karayolu araçlarından (tankerler), Gemi ve Mavnalardan, varil ve teneke kaplardan elle sıvı hidrokarbon numunesi almak için kullanilacak Teflon tapalı Seviye numunesi alma kapları: Akaryakıtın evsafını kontrol etmek için, tanklardan her seviyede numune almak için kullanılan belirli bir ağırlığı olan pirinç malzemeden imal edilmiĢ krom nikel ile kaplı aletlerdir. 58 Resim 10. LPG için numune kabı. ġekil 1. Çok Uçucu Sıvılar Ġçin Kullanılan ġiĢeler. Sıvı, önce birinci ĢiĢeyi alttan üste doğru doldurup sonra ikinci ve üçüncü ĢiĢelere geçer. Numune, uçuçu kısımları en fazla oranda ihtiva eden birinci ĢiĢeden alınır. ġiĢenin ağzı temiz bir mantar veya Teflon tıpa ile kapatılır. A Vanası C Numune GirisVanası B Vanası D Nmune Cikis Vanası 59 ġekil 2. Numune Alma Kafesi ve Daldırıldığında Tersine Dönebilen Numune Alma ġiĢesi (istenilen seviyeden numune almada kullanılırlar). 60 ġekil 3. Dip Numunesi Alma Aletleri. Kullanımı: 1. Daldırma silindiri dibe daldırılır. 2. Silindir dibe değdiğinde kendi ağırlığı ile kapak otomatik olarak açılır ve silindir dolar. 3. Sıvı ile dolan silindir, kablosu (zinciri) yardımıyla yukarı çekilir. 4. Numune kabına aktarılır. Kütlesi arttırılmıĢ ĢiĢe taĢıyıcısı. (Her büyüklükteki ĢiĢeye uyacak Ģekilde yapılmıĢ olabilir. 61 ġekil 4. Gazlar için Numune Kapları ve Numune Alma Aletleri. 62 ġekil 5. Borulardan akan gazlardan numune alma aleti. Borulardan akan gazlardan numune almak için Ģekilde yer alan cihaz kullanılır. Söz konusu cihazın en uzun borusu gazın geçtiği borunun ekseni hizasına gelecek Ģekilde takılır. 63 EK-3 NUMUNE ALMA ĠġLEMĠNDE KULLANILACAK NUMUNE KAPLARI VE ÖZELLĠKLERĠ Sıra No Numune Kabı Numune Kabı Örnek Gösterim Numune Kabı Materyali ve Hacim/Ebat Kullanım Yeri 1 Kavanoz Plastik, GeniĢ boyunlu, Sızdırmaz kapaklı (vidalı, contalı ya da hermetik kapak), Renksiz, Güvenli mühürleme özelliği olan, Silindir veya kare formda. PP, PET, HDPE, PVC, PC veya LDPE 250 ml, 500 ml ve 1000 ml Katı/Gres/Yüksek yoğunluklu sıvı halde eĢya için 2 Kavanoz Plastik, GeniĢ boyunlu, Sızdırmaz kapaklı (vidalı, contalı ya da hermetik kapak), Koyu renkli, Güvenli mühürleme özelliği olan, Silindir veya kare formda. PP, PET, HDPE, PVC, PC veya LDPE 250 ml, 500 ml ve 1000 ml IĢık etkisi ile bozulabilen Katı/Gres/Yüksek Yoğunluklu Sıvı halde eĢya için 3 Kavanoz Cam, GeniĢ boyunlu, Sızdırmaz kapaklı (vidalı, contalı ya da hermetik kapak), Renksiz, Güvenli mühürleme özelliği olan, Silindir veya kare formda. Cam 250 ml, 500 ml ve 1000 ml Katı/Gres/Yüksek yoğunluklu sıvı halde eĢya için 4 ġiĢe Plastik, GeniĢ boyunlu, Sızdırmaz kapaklı (vidalı, contalı ya da hermetik kapak), Renksiz, Güvenli mühürleme özelliği olan, Silindir formda. PP, PET, HDPE, PVC, PC veya LDPE 500 ml ve 1000 ml Sıvı halde eĢya için 64 5 ġiĢe Plastik, Dar boyunlu, Sızdırmaz kapaklı (vidalı, contalı ya da hermetik kapak), Renksiz, Güvenli mühürleme özelliği olan, Silindir formda. PP, PET, HDPE, PVC, PC veya LDPE 500 ml ve 1000 ml Sıvı halde eĢya için 6 ġiĢe Plastik, Dar boyunlu, Sızdırmaz kapaklı (vidalı, contalı ya da hermetik kapak), Koyu renkli, Güvenli mühürleme özeliği olan, Silindir formda. PP, PET, HDPE, PVC, PC veya LDPE 500 ml ve 1000 ml IĢık etkisi ile bozulabilen sıvı halde eĢya için 7 ġiĢe Cam, Dar boyunlu, Sızdırmaz kapaklı (vidalı tapalı veya contalı kapak), ġeffaf, Güvenlik Mühürü sistemi olan, Silindir formda. Cam 500 ml ve 1000 ml Sıvı/Akaryakıt ve Petrol Türevleri 8 ġiĢe Cam, Dar boyunlu, Sızdırmaz kapaklı (vidalı tapalı veya contalı kapak), Amber renkli, Güvenlik Mühürü sistemi olan, Silindir formda. Cam 500 ml ve 1000 ml IĢık etkisi ile bozulabilen Sıvı/Akaryakıt ve Petrol Türevleri 9 ġiĢe Metal, Dar boyunlu, Sızdırmaz kapaklı (vidalı tapalı, contalı veya hermetik kapak), Renkiz, Güvenlik Mühürü sistemi olan. Alüminyum 1000 ml Akaryakıt ve Petrol Türevleri 65 10 Torba Plastik, Sızdırmaz, Güvenlik bantlı. HDPE, LDPE veya PP 170 mm x 300 mm veya daha büyük Kağıt/ Tekstil 11 LPG Numune Tüpü, Basınçlı, çift vanalı, TS 902 EN ISO 4257 Standardına uygun özellikte tüp. Aynı zamanda LPG numune alma aleti olarak kullanılır. Paslanmaz çelik 2 lt LPG ve SıvılaĢtırılmıĢ Gazlar 12 Gaz Numune Tüpü, Basınçlı, çift vanalı gaz tüpü. Aynı zamanda Gazlar için numune alma aletidir. Paslanmaz çelik veya Borosilikat cam 2 lt SıvılaĢtırılmıĢ/SıkıĢtırıl mıĢ/ ÇözünmüĢ Basınçlı Gazlar 66 EK-4 NUMUNE ALMA ĠġLEMĠNDE KULLANILACAK NUMUNE ALMA ALETLERĠ VE ÖZELLĠKLERĠ Sıra No Numune Alma Aletleri Numune Aleti Örnek Gösterim Numune Aleti Materyali ve Hacim/Ebat 1 Numune Alma Sondası Çuval, bidon, karıĢtırma konteyneri, Big Bag, silo ve tanklarda yığın halinde bulunan en ince tozlardan mısır ya da fındık gibi kaba tanelere kadar çok çeĢitli eĢyadan, farklı numune derinliklerinden birden fazla veya istenilen derinliklerden tek numune alımı için. Paslanmaz çelik veya Alüminyumdan 50/150/250 cm uzunluğunda 1/3/5 Hazne sayısı 2 Silo Delici Silo araçlarından, Ambarlardan, Yığından, Dökme eĢyadan (Katı/Sıvı), Ġstenilen derinlikten (üst, orta, alt) numune almada kullanılır. Paslanmaz çelik veya alüminyumdan 1500cm ve 3000cm Uzunluğunda 200/400 ml numune toplama kapasiteli 3 Vanalı Mızrak/ Silindirik Oluklu Delici Numune Toplayıcı Kıvamlı, yarı sıvı maddeler, macunlar, pigmentler ve yığın halde eĢya için, 1 m derinlik seviyesine kadar numune almada kullanılır. Paslanmaz çelik 30/50/100 cm uzunluğunda Yarım (%50) açık oluklu 67 4 Tek Kullanımlık Numune Alma Aletleri: Sonda, Delici, Mızrak Yığın halinde, katı, sıvı ve kıvamlı maddeler için, aletin uzunluğuna göre üstorta- alt seviyelerden numune alımı için. HDPE, PP 50/100/200 cm uzunluğunda 5 Sıvılar için Sifon, Pipet, Numune Alma Tüpleri Açık ve kapalı varil, fıçı, tank, silo, konteyner gibi kaplardan sıvı ve hafif kıvamlı sıvılardan numune alımı için. PP, PTFE (Ģeffaf) 50/100/200 cm uzunluğunda 6 Kürek ve KaĢıklar Yığın ve dökme katı halde eĢyadan yüzey ve üst seviye numunesi alımı için. Paslanmaz çelik, Alüminyum veya Plastik (PP) 400/1000 g 68 7 Kepçe Toz, granül gibi katı ve sıvı halde eĢya için uzatma çubuğun uzunluğuna göre çeĢitli derinliklerden numune alımı için. Asit ve bazlar için plastik olan kullanılmalıdır. Paslanmaz çelik Alüminyum veya Plastik (PP) 400/1000 ml 8 Pompa (El/Ayak Pompaları) Varil, tank ve bidonlardan, solventler, asitler, kostikler, deterjanlar, petrol ürünleri ve sıvı haldeki çeĢitli kimyasalların numunesinin alımında kullanılır. Paslanmaz çelik (organik solventler ve yanıcı sıvılar için uygundur) PP Plastik (asitler, kostikler, deterjanlar için uygundur) Daldırma uzunluğu 50/100/150 cm 9 Numune Alma Kafesi (Daldırma Kafesi) Tank, tanker içinde belirli herhangi bir seviyeden numune almak için. Kafes içerisine alüminyum, cam veya plastik numune alma ĢiĢesi ayrıca yerleĢtirilir. Ham petrol, mineral yağlar, benzin, kerosen, yakıtlar, yağlama yağları gibi sıvı halde eĢya için kullanılır. Kıvılcım üretmeyen Nikel Kaplı Pirinç veya Yüksek Kalite Paslanmaz Çelik 1000 ml.lik numune ĢiĢelerine uygun ebatlarda 69 10 Seviye Numunesi Alma Aleti (Daldırma ġiĢesi/Silindiri) Tank, tanker içinden istenilen seviyeden, sıvı eĢyadan (kimyasallar, petrokimyasallar, ham petrol, mineral yağlar, benzin, kerosen, yakıtlar, yağlama yağları gibi) numune almak için. Kıvılcım üretmeyen Nikel Kaplı Pirinç veya Yüksek Kalite Paslanmaz Çelik 1000 ml 11 Dip Numunesi Alma Aleti (Daldırma Silindiri) Tank dibinden, sıvı eĢyadan (kimyasallar, ham petrol, mineral yağlar, benzin, kerosen, yakıtlar, yağlama yağları gibi) numune almak için. Kıvılcım üretmeyen Nikel Kaplı Pirinç veya Yüksek Kalite Paslanmaz Çelik 1000 ml 12 Makara, Ġndirme Kabloları/Zincirleri Manuel makaralar çeĢitli kablo ve zincirler ile donatılarak, daldırma ĢiĢelerinin/silindirlerinin tanklar içerisinde istenilen derinliğe güvenli Ģekilde indirilmeleri ve çekilmeleri amacıyla kullanılır. Elektrik iletkenliği olan manuel makaralar, topraklama kablosu ile beraber kullanılmalıdır Makaralar PP veya PA malzemden Ġndirme Kablosu /Zinciri Paslanmaz Çelik, Bakır veya PP malzemeden 10m/25m uzunluğunda 70 13 LPG Numune Alma Tüpü Basınçlı, çift vanalı. LPG ve sıvılaĢtırılmıĢ gazlardan numune almak için. TS 902 EN ISO 4257 standardına uygun olmalıdır. Aynı zamanda numune kabı olarak kullanılır. Paslanmaz çelik 2 lt 14 Gazlardan Numune Alma Tüpü Basınçlı, çift vanalı tüp. Aynı zamanda numune kabı olarak kullanılır. Paslanmaz çelik veya Borosilikat cam 2 lt 71 EK-5 NUMUNE ALMA ĠġLEMĠNDE KULLANILACAK Ġġ GÜVENLĠĞĠ AKSESUARLARI Sıra No Koruyucu Aksesuar Örnek Gösterim Açıklama 1 Koruyucu Gözlük Lens kısmı Polikarbonat malzeme, çerçevesi polieitilen (PE), vinil, polipropilen (PP) gibi kaliteli ve ısıya dayanıklı plastikten yapılmıĢ üstten ve yandan yeterli korumaya sahip özellikteki gözlüklerdir. 2 Koruyucu Eldiven Mineral yağlar, solventler, asit ve alkali numunelerin alımında “nitril kauçuk”, “latex” ve ya “PVC plastik” malzemeden yapılmıĢ esnek, ısı ve soğuğa dayanıklı, yırtılma, delinme ve aĢınmaya karĢı dirençli eldivenlerin kullanımı uygundur. Diğer eĢyalar için PE, “vinil” veya “lateks” eldivenler kullanılabilir. Numunenin kirlenmemesi, baĢka numunelerin artıklarının bulaĢmaması için bu eldivenlerin tek kullanımlık (kullan-at) olanları tercih edilmelidir. 3 Maske/Siper Tehlikeli gazlar, toksik maddeler, uçuculuğu yüksek sıvılar ve çok küçük tanecik boyutuna sahip toz haldeki katı numuneler ile çalıĢırken plastikten yapılmıĢ yüz koruyucu siper ya da filtresi olan maskeler kullanılmalıdır. 4 Koruyucu önlük Petrol ve petrokimya ürünleri, asit ve bazlar ve tehlikeli kimyasallarla çalıĢırken koruyucu önlük giyilmelidir. Önlük kolay giyilip çıkarılabilme özelliğinde olmalı ve PVC/PE malzemeden üretilmiĢ olmalıdır. 72 EK-6 TAHLĠLE TABĠ TUTULACAK EġYADAN ALINACAK NUMUNELERĠN ASGARĠ MĠKTARI, SAKLANMASI VE TAġINMASINA ĠLĠġKĠN REFERANS TABLO FASIL NO Ürünün Tanımı Asgari Tutar Saklama Biçimi Taşıma Biçimi (Nakliye için talimatlar) Numune Kabının özelliği (Orijinal ambalajlı değil ise) 04 Toz/Konsantre Süt B1 250 gr Ortam Sıcaklığı Ortam Sıcaklığı Plastik/Cam 04 Baharatlanmış peynirler 500 gr Soğutucu Soğutma Sıcaklığı Plastik/Cam 09 Kahve, çay ve mamulleri 600 gr Ortam Sıcaklığı Ortam Sıcaklığı Plastik/Cam 09 Baharatlar ve mamulleri 1 veya daha fazla paket (asgari 30 gr) Safran: 500 mg Ortam Sıcaklığı Ortam Sıcaklığı Plastik/Cam 10 Hububat (pirinç hariç); ekmeklik buğday, makarnalık buğday, mısır, diğer tahıllar 1500 gr Ortam Sıcaklığı Ortam Sıcaklığı Plastik/Cam 10 Pirinç (yarı işlenmiş ve işlenmiş) 1500 gr Ortam Sıcaklığı Ortam Sıcaklığı Plastik/Cam 10 Çeltik 600 gr Ortam Sıcaklığı Ortam Sıcaklığı Plastik/Cam 10 Kırık pirinç 600 gr Ortam Sıcaklığı Ortam Sıcaklığı Plastik/Cam 11 Un ve Kepekli tahıl unu 1000 gr Ortam Sıcaklığı Ortam Sıcaklığı Plastik/Cam 11 Pirinç unu 1000 gr Ortam Sıcaklığı Ortam Sıcaklığı Plastik/Cam 11 Nişasta ve nişastalı ürünler 250 gr Ortam Sıcaklığı Ortam Sıcaklığı Plastik 11 Modifiye edilmiş nişasta 250 gr Ortam Sıcaklığı Ortam Sıcaklığı Plastik 13 Pektik maddeler ve koyulaştırıcı, yoğunlaştırıcılar 250 gr Ortam Sıcaklığı Ortam Sıcaklığı Plastik/Cam 15 Prina yağı, Ekstrakte naturel sızma zeytinyağı, Sızma zeytinyağı, Yemeklik olmayan naturel zeytinyağı (dökme veya ambalajlanmış) Perakende satış için alınan numune asgari 500 ml veya panel test için 1000 ml Ortam Sıcaklığı Ortam Sıcaklığı Plastik/Cam 73 FASIL NO Ürünün Tanımı Asgari Tutar Saklama Biçimi Taşıma Biçimi (Nakliye için talimatlar) Numune Kabının özelliği (Orijinal ambalajlı değil ise) 15 Yakıt olarak kullanılacak tohum yağı 1000 ml Ortam Sıcaklığı Ortam Sıcaklığı Plastik/Cam 15 Tohum yağları 300 ml Ortam Sıcaklığı Ortam Sıcaklığı Plastik/Cam 15 Margarinler/ Sürülebilen katı yağlar 500 gr Soğutucu Soğutma Sıcaklığı Plastik/Cam 16 Yağlı konserve gıda 1000 gr Ortam Sıcaklığı Ortam Sıcaklığı Plastik/Cam 17 Melas ve şeker şurupları B1 500 ml veya 500 gr Ortam Sıcaklığı Ortam Sıcaklığı Plastik/Cam 17 Tatlandırıcılar 100 gr veya 100 ml Ortam Sıcaklığı Ortam Sıcaklığı Plastik/Cam 17 Sorbitol, Mannitol, İzoglikoz, Glikoz, Glikoz şurubu, Toz glikoz, Sakkaroz, Dekstroz 300 gr Ortam Sıcaklığı Soğutma Sıcaklığı Plastik/Cam 17 ve 29 Şekerler (saf ve/veya işlenecek) 300 gr Ortam Sıcaklığı Ortam Sıcaklığı Plastik/Cam 18 Kakao ve çikolata 300 gr (dökme), 1 veya daha fazla ambalajlı (en az 300 gr) Ortam Sıcaklığı Ortam Sıcaklığı Plastik/Cam 19 Makarna, yumurta makarna, doldurulmuş makarna 1000 gr Ortam Sıcaklığı Ortam Sıcaklığı Plastik 19 Ekmek 500 gr Ortam Sıcaklığı Ortam Sıcaklığı Plastik 19 Şeker ve kakao içeren çeşitli ekmekçi ürünleri/fırın ürünleri 1 veya daha fazla paketlerde (en az 500 gr) Ortam Sıcaklığı Ortam Sıcaklığı Plastik/Cam 20 Meyva müstahzarları B1 (şuruplu, şekerleme, marmelat vs..) 500 gr Ortam Sıcaklığı Ortam Sıcaklığı Plastik/Cam 20 Kutu içinde, yağsız sebze müstahzarları B1 (sebzeler, domates vs..) 500 gr Ortam Sıcaklığı Ortam Sıcaklığı Plastik/Cam 21 Dondurmalar 500gr Dondurucu Donma Sıcaklığı Plastik/Cam 74 FASIL NO Ürünün Tanımı Asgari Tutar Saklama Biçimi Taşıma Biçimi (Nakliye için talimatlar) Numune Kabının özelliği (Orijinal ambalajlı değil ise) 21 Gıda ekstraktları 250 gr Ortam Sıcaklığı Ortam Sıcaklığı Plastik/Cam 22 Bira 1000 ml Ortam Sıcaklığı Ortam Sıcaklığı Plastik/Cam 22 Meyve suları, gazlı içecekler, alkolsüz içecekler 1000 ml Ortam Sıcaklığı Soğutma Sıcaklığı Plastik/Cam 21 Bitkisel ve hayvansal proteinler- Besin takviyeleri 300 gr Ortam Sıcaklığı Ortam Sıcaklığı Plastik/Cam 22 Sirke 500 ml Ortam Sıcaklığı Ortam Sıcaklığı Plastik/Cam 22 Şıra 1000 ml Soğutucu Soğutma Sıcaklığı Plastik/Cam 22 Tarımsal kökenli etil alkol; nötr etil alkol 1500 ml Ortam Sıcaklığı Ortam Sıcaklığı Plastik/Cam 22 Sentez etil alkol 750 ml Ortam Sıcaklığı Ortam Sıcaklığı Plastik/Cam 22 Alkollü müstahzarlar ve hammaddeleri 1000 ml Ortam Sıcaklığı Ortam Sıcaklığı Plastik/Cam 22 Denatüre etil alkol; özel denatüre alkol 750 ml Ortam Sıcaklığı Ortam Sıcaklığı Plastik/Cam 22 Ham etil alkol 1000 ml Ortam Sıcaklığı Ortam Sıcaklığı Plastik 23 Tahıl, süt bazlı ve karışık yemler 1000 gr Ortam Sıcaklığı Ortam Sıcaklığı Palstik 25 İnşaat malzemeleri (çimento, kireç, alçı ve aggregatlar) 1000 gr Ortam Sıcaklığı Ortam Sıcaklığı Plastik/Cam 25 Tuz 250 gr Ortam Sıcaklığı Ortam Sıcaklığı Plastik/Cam 26 26. Fasılda yer alan ürünler (mineraller, cüruf ve küller) 1000 gr Ortam Sıcaklığı Ortam Sıcaklığı Plastik 27 Kömür (turba kömürü, linyit, vs..) 500 gr Ortam Sıcaklığı Ortam Sıcaklığı Plastik 27 Petrol gazı; diğer gaz yakıtlar; LPG 1000 ml Ortam Sıcaklığı Ortam Sıcaklığı Basınçlı gaz tüplerinde 27 Solvent nafta 1000 ml Ortam Sıcaklığı Ortam Sıcaklığı Sızdırmaz kapaklı metal/cam 27 Ham petrol 1000 ml Ortam Sıcaklığı Ortam Sıcaklığı Sızdırmaz kapaklı metal/cam 27 Gazyağı 1000 ml Ortam Sıcaklığı Ortam Sıcaklığı Sızdırmaz kapaklı metal/cam 27 Akaryakıt 1000 ml Ortam Sıcaklığı Ortam Sıcaklığı Sızdırmaz kapaklı metal/cam 75 FASIL NO Ürünün Tanımı Asgari Tutar Saklama Biçimi Taşıma Biçimi (Nakliye için talimatlar) Numune Kabının özelliği (Orijinal ambalajlı değil ise) 27 Bitümler 1000 ml Ortam Sıcaklığı Ortam Sıcaklığı Plastik/Metal 27 Mum, katı parafin 250 gr Ortam Sıcaklığı Ortam Sıcaklığı Plastik/Metal 27 Petrol kondensatları (fraksiyonları) 1000 ml Ortam Sıcaklığı Ortam Sıcaklığı Sızdırmaz kapaklı metal/cam 27 Tanımlanamayan petrol ürünleri 1000 ml Ortam Sıcaklığı Ortam Sıcaklığı Sızdırmaz kapaklı metal/cam 27 Petrol koku, kok, karbon kömürü, linyit ve fosil karbon koku 1000 mgr Ortam Sıcaklığı Ortam Sıcaklığı Sızdırmaz kapaklı metal/cam 27 Yarı işlenmiş benzin 1000 ml Ortam Sıcaklığı Ortam Sıcaklığı Sızdırmaz kapaklı metal/cam 27 Belirli bir proses için amaçlanmış fueloil 1000 ml Ortam Sıcaklığı Ortam Sıcaklığı Sızdırmaz kapaklı metal/cam 27 Normal parafin 1000 ml Ortam Sıcaklığı Ortam Sıcaklığı Sızdırmaz kapaklı metal/cam 27 Parafini alınmış gaz yağı 1000 ml Ortam Sıcaklığı Ortam Sıcaklığı Sızdırmaz kapaklı meta/cam 27 Yeniden işleme amaçlı orta yağlar 1000 ml Ortam Sıcaklığı Ortam Sıcaklığı Sızdırmaz kapaklı metal/cam 27 Kerosen 1000 ml Ortam Sıcaklığı Ortam Sıcaklığı Sızdırmaz kapaklı metal/cam 27 Balmumu (vazelin, parafin, petrol mumu ve diğer mineral mumlar) 1000 ml Ortam Sıcaklığı Ortam Sıcaklığı Sızdırmaz kapaklı metal/cam 27 Özel benzin 1000 ml Ortam Sıcaklığı Ortam Sıcaklığı Sızdırmaz kapaklı metal/cam 27 ve 34 Yağlayıcı yağlar 500 gr veya 500 ml Ortam Sıcaklığı Ortam Sıcaklığı Plastik/Cam 28 Hidroflorik asit (hidrojen florür) 500 ml Ortam Sıcaklığı Ortam Sıcaklığı Plastik 28 Sıvı veya katı kimyasal ürünler (28. Fasıl) 250 gr veya 500 ml Ortam Sıcaklığında zehirli ve zararlı kimyasal ürünler için depolarda Ortam Sıcaklığı Sızdırmaz kapaklı Cam/Plastik kaplar 29 Sıvı/katı organik kimyasal ürünler (29. Fasıl) 500 ml veya 250 gr Ortam Sıcaklığında zehirli ve zararlı kimyasal ürünler için depolarda Ortam Sıcaklığı Sızdırmaz kapaklı metal/cam 76 FASIL NO Ürünün Tanımı Asgari Tutar Saklama Biçimi Taşıma Biçimi (Nakliye için talimatlar) Numune Kabının özelliği (Orijinal ambalajlı değil ise) 29 29. Fasıldaki gaz halde hidrokarbonlar 1000 ml Ortam Sıcaklığı Ortam Sıcaklığı Basınçlı gaz tüplerinde 29 29. Fasıldaki sıvı halde hidrokarbonlar 1000 ml Ortam Sıcaklığı Ortam Sıcaklığı Sızdırmaz kapaklı metal/cam 29 Alkoller(29. Fasılda yer alan) 1000 ml Ortam Sıcaklığı Ortam Sıcaklığı Sızdırmaz kapaklı metal/cam 29 Eterler (29.Fasılda yer alan) 500 ml Ortam Sıcaklığı Ortam Sıcaklığı Sızdırmaz kapaklı metal/cam 29 Aromatik ekstraktlar 500 gr Ortam Sıcaklığı Ortam Sıcaklığı PET plastik 30 İlaçlar (30. Fasıl) 50 gr.a kadar 1 veya daha fazla kutu Etikette belirtilmemiş ise her durumda ürünün yapısına göre belirlenecek sıcaklıkta Ortam Sıcaklığı Plastik 32 Yağlı boyalar, boyalar, macunlar ve sıvalar En az 500 gr.lık 1 veya daha fazla kutularda Ortam Sıcaklığı Ortam Sıcaklığı Plastik/Metal 32 Baskı mürekkepleri (döküm/ambalajlı) 250 gr veya orijinal ambalaj Ortam Sıcaklığı Ortam Sıcaklığı Plastik 32 Bronzlaştırıcı ürünler (bitkisel ve sentetik tanenler) 250 gr Ortam Sıcaklığı Ortam Sıcaklığı Plastik/Metal 32 ve 35 Sıvı/katı yapıştırıcılar 500 ml veya 250 gr Ortam Sıcaklığı Ortam Sıcaklığı Plastik/Cam 33 Narenciye esansları 500 ml Ortam Sıcaklığı Ortam Sıcaklığı Cam 33 Alkollü aromalar 500 ml Ortam Sıcaklığı Soğutma Sıcaklığı Cam 33 Esanslar En az 100 gr.lık 1 veya daha fazla kutularda Ortam Sıcaklığı Ortam Sıcaklığı Cam 33 Alkollü parfümler En az 100 gr.lık 1 veya daha fazla kutularda Ortam Sıcaklığı Ortam Sıcaklığı Cam/Plastik/Metal 77 FASIL NO Ürünün Tanımı Asgari Tutar Saklama Biçimi Taşıma Biçimi (Nakliye için talimatlar) Numune Kabının özelliği (Orijinal ambalajlı değil ise) 33 Çeşitli kozmetik müstahzarları (losyonlar, diş macunları, kremler, vs..) En az 100 ml.lik 1 veya daha fazla kutularda Ortam Sıcaklığı Ortam Sıcaklığı Plastik/Cam 34 Sabunlar 500 gr veya 500 ml Ortam Sıcaklığı Ortam Sıcaklığı Plastik 34 Yüzey aktif maddeler ve katı/sıvı deterjanlar 500 ml veya 250 gr Ortam Sıcaklığı Ortam Sıcaklığı Plastik/Metal 34 Mobilya ve zemin cilaları (sıvı/katı); cilalama ürünleri 500 ml veya 500 gr Ortam Sıcaklığı Ortam Sıcaklığı Plastik/Cam 34 Suni ve sentetik mum 250 gr Ortam Sıcaklığı Ortam Sıcaklığı Plastik/Cam 35 Kazein ve Kazeinatlar 250 gr Ortam Sıcaklığı Ortam Sıcaklığı Plastik/Metal 35 ve 37 Sıvı/katı tutkallar 250 ml veya 250 gr Ortam Sıcaklığı Ortam Sıcaklığı Plastik/Metal 38 Biyodizel ve petrol ürünleriyle karışımları 1000 ml Ortam Sıcaklığı Ortam Sıcaklığı Sızdırmaz kapaklı metal/cam 38 Dezenfektanlar 1000 ml Ortam Sıcaklığı Ortam Sıcaklığı Sızdırmaz kapaklı plastik kaplar 38 Pestisitler ve formülasyonları 50 gr.lık 1 veya daha fazla kutuda Ortam Sıcaklığında zehirli ve zararlı kimyasal ürünler için depolarda Ortam Sıcaklığı Plastik/ metal 38 Sanayi için yardımcı ürünler 250 gr Ortam Sıcaklığı Ortam Sıcaklığı Cam/Plastik 38 Kolofan reçineler 250 gr Ortam Sıcaklığı Ortam Sıcaklığı Plastik/Metal 38 Mekanik sistemler için sıvılar (frenler, motorlar, vs. için sıvılar) 1 kutu veya en az 500 ml Ortam Sıcaklığı Ortam Sıcaklığı Plastik/Metal 38 Döküm için bağlayıcılar 250 gr Ortam Sıcaklığı Ortam Sıcaklığı Plastik/Metal 38 Alkilbenzenler 500 gr Ortam Sıcaklığı Ortam Sıcaklığı PET plastik 38 Mineral terabantin; yeniden işleme amaçlı terebentin 1000 ml Ortam Sıcaklığı Ortam Sıcaklığı Sızdırmaz kapaklı metal/cam 78 FASIL NO Ürünün Tanımı Asgari Tutar Saklama Biçimi Taşıma Biçimi (Nakliye için talimatlar) Numune Kabının özelliği (Orijinal ambalajlı değil ise) 38 Solventler ve seyrelticiler 1000 ml Ortam Sıcaklığı Ortam Sıcaklığı Sızdırmaz kapaklı metal/cam 39 Plastik ve elastomer maddeler (parça veya toz halde) 300 gr Ortam Sıcaklığı Ortam Sıcaklığı PET plastik 39 Poliolefinler 500 gr Ortam Sıcaklığı Ortam Sıcaklığı PET plastik 39 - 40 Plastik ve kauçuk malzemeler 2 çift Ortam Sıcaklığı Ortam Sıcaklığı Plastik 40 Reçine, kauçuk ve lateks solüsyonlar 300 gr (toz veya benzer) 20x30 cm (yaprak,levha, bant veya plaka) 500 ml solüsyon Ortam Sıcaklığı Ortam Sıcaklığı Plastik 43 Kürk ve kürk ürünleri Tam bir kürk (veya yarım speküler) Ortam Sıcaklığı Ortam Sıcaklığı Plastik 44 Ahşap ve ahşap eşya damarları görünür uygun bir numune Ortam Sıcaklığı Ortam Sıcaklığı Plastik 48 Kağıt ve kağıttan eşya En az 1 m2 1 veya daha fazla yaprak Ortam Sıcaklığı Ortam Sıcaklığı Plastik 56 Vatka ve gazlı bezler 1 Paket Ortam Sıcaklığı Ortam Sıcaklığı Plastik 61 - 63 Giysiler ve giysi aksesuarları 1 tam numune Ortam Sıcaklığı Ortam Sıcaklığı Plastik 64 Ayakkabı 1 çift Ortam Sıcaklığı Ortam Sıcaklığı Plastik 64 Ayakkabı parçaları: sayalar, tabanlar, ayakkabı bağları, vs.. 1 çift Ortam Sıcaklığı Ortam Sıcaklığı Plastik 64 İleri teknoloji ayakkabılar 1 çift Ortam Sıcaklığı Ortam Sıcaklığı Plastik 69 Porselen, seramik, çömlek ve müstahzarları 2 tam numune Ortam Sıcaklığı Ortam Sıcaklığı Plastik 70 Cam ve cam eşya 1 tam numune Ortam Sıcaklığı Ortam Sıcaklığı Plastik 71 Kıymetli metaller Tam bir numune veya 10 gr Ortam Sıcaklığı Ortam Sıcaklığı Plastik 79 FASIL NO Ürünün Tanımı Asgari Tutar Saklama Biçimi Taşıma Biçimi (Nakliye için talimatlar) Numune Kabının özelliği (Orijinal ambalajlı değil ise) 71 Taşlar Tam bir numune Ortam Sıcaklığı Ortam Sıcaklığı Plastik 71 İnci ve mercan Tam bir numune Ortam Sıcaklığı Ortam Sıcaklığı Plastik 72 - 80 Alaşımlar ve alaşımlardan eşya 1000 gr veya 2 dahili çalışma Ortam Sıcaklığı Ortam Sıcaklığı Plastik 72 - 83 Metaller ve metallerden eşya 1000 gr veya 2 dahili çalışma Ortam Sıcaklığı Ortam Sıcaklığı Plastik 72 ve 73 Çelikler, dökümler ve bunlardan eşya 1000 gr veya 2 dahili çalışma Ortam Sıcaklığı Ortam Sıcaklığı Plastik 85 - 90 Cihazlar ve aparatları (85 ve 90. Fasıllar da yer alan) 1 ünite Ortam Sıcaklığı Ortam Sıcaklığı Plastik Soğutma sıcaklığı - Soğutucu: 0°C ve +8°C Donma sıcaklığı - Dondurucu: -18°C veya altında bir sıcaklık (nakliye için -15°C veya altında bir sıcaklık) Ortam Sıcaklığı: İyice havalandırılmış, ısı kaynaklarına ve neme maruz kalmayan, ürünün özelliklerinin değişmeden korunabileceği ortam sıcaklığı. B1: Bozulabilir ürün B1 ile gösterilmiştir. Bu ürünler (açılmamış orijinal ambalajında değil ise) soğutucu sıcaklığında taşınm alı ve muhafaza edilmelidir. 80