Pan-Avrupa Menşe kümülasyonu; PAMK Sistemi, fatura beyanı, sonradan kontrol süresi, makul şüpheler

Pan-Avrupa Menşe Kümülasyonu Sisteminin Uygulanması Hakkında Gümrük Genel Tebliği (Avrupa Menşe Kümülasyonu) Sıra No: 2 Gümrük Müsteşarlığından: 22.10.1999 tarih ve 23854 s. R.G. Tasarruflu Yazılar 1 Amaç ve kapsam Madde 1- Bu Tebliğ, ülkemizin Pan-Avrupa Menşe Kümülasyonu Sistemi çerçevesinde 21/2/1999 tarihli ve 23618 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Eşyanın Tercihli Menşeinin Tespiti Hakkında Yönetmeliğin daha etkin bir şekilde uygulanmasını sağlamak ve uygulamaya açıklık getirmek amacıyla düzenlenmektedir. Fabrika çıkış fiyatı Madde 2- Eşyanın fabrika çıkış fiyatı; a) Eşyanın imalatında kullanılan tüm girdilerin kıymetini, b) Girdi maliyetleri ve diğer masraflar dahil, imalatçı tarafından fiili olarak yüklenilen tüm maliyetleri kapsar. Buna göre örneğin, fikri mülkiyet hakkı sahibinin ikamet yeri veya merkezinin üretim yapılan ülkede olup olmadığına bakılmaksızın, bir fikri mülkiyet hakkı taşıyan kayıt yapılmış video kasetler, plaklar, diskler, bilgi işlem gereçleri ve buna benzer diğer ürünlerin fabrika çıkış fiyatı, söz konusu eşyanın imalatını sağlamak amacıyla kullanılan fikri mülkiyet hakları için imalatçı tarafından yüklenilen tüm maliyetleri içerir. Peşin ödeme indirimi veya büyük miktarlar için indirim gibi fiyat indirimleri dikkate alınmaz. Kümülasyon Madde 3- Genel olarak, bir nihai ürünün menşei, işleme faaliyetinin yetersiz işcilik ve işlemin ötesinde olması şartıyla yapılan, "en son işcilik veya işlem" ile belirlenmektedir. Nihai imalatın yapıldığı ülkede, bir veya birden çok ülke menşeli maddeler, asgari işlemin ötesinde işcilik veya işleme tabi tutulmamışlarsa, nihai ürünün menşei ona en yüksek kıymet katkısında bulunan ülke göz önüne alınarak belirlenir. Bu amaçla, nihai imalatın yapıldığı ülkede yaratılan katma değer, diğer ülkeler menşeli maddelerin her birinin kıymeti ile mukayese edilir. İhraç ülkesinde herhangi bir işcilik veya işleme tabi tutulmayan maddeler veya ürünler, bu Tebliğin 1 inci maddesinde adı geçen Yönetmelik kapsamındaki ülkelerden birine ihraç edilmeleri halinde menşelerini muhafaza ederler. Aşağıda menşe tespiti hakkında bazı örnekler verilmiştir. Örnek 1- "Gerçekleştirilen en son işcilik veya işlem" esnasına göre menşe tespiti Taranmamış veya kardelenmemiş kuzu yününden elde edilen Türk menşeli kumaş (51.12 pozisyonu) Çek Cumhuriyeti'ne ithal edilmiştir. Suni veya sentetik liflerden mamul astar (55.13 pozisyonu) ise Macar menşelidir. Bu maddeler kullanılarak, Çek Cumhuriyeti'nde takım elbiseler (62.03 pozisyonu) imal edilmiştir. Son işcilik veya işlem Çek Cumhuriyeti'nde gerçekleştirilmiştir. Takım imalatına ilişkin işcilik ve işlemler, yetersiz işcilik veya işlemlerin ötesindedir. Bu nedenle, takımlar Çek menşeini kazanmıştır. Örnek 2- En son işcilik veya işlemlerin, asgari işlemlerin ötesine geçmediği durumlarda menşe tespiti; "imalatta kullanılan en yüksek kıymete sahip madde" esası Bir takım elbisenin iki ülke menşeli farklı parçaları, Slovakya'da ambalajlanmıştır. Romanya menşeli pantolon ve eteğin kıymeti 180 Ecu'dür[1]. Türk menşeli ceketin kıymeti ise 100 Ecu'dür. Slovakya'da yapılan asgari işlemin (ambalajlama) maliyeti 2 Ecu'dür. Ambalajlama işlemini gerçekleştiren imalatçı, Ukrayna'dan gelen 0,5 Ecu(1) kıymetindeki plastik torbaları kullanmıştır. Nihai ürünün fabrika çıkış fiyatı ise 330 Ecu'dür. Slovakya'da gerçekleştirilen işlem, asgari işlemlerden olduğundan, menşe tespitinde Slovakya'da yaratılan katma değer, kullanılan diğer maddelerin gümrük kıymetleriyle karşılaştırılmalıdır. Slovakya'da yaratılan katma değer (işlem için 2 Ecu ve plastik torba için 0,5 Ecu dahil)=330 Ecu (fabrika çıkış fiyatı)-(eksi) 280 (180+100) Ecu=50 Ecu. Romanya menşeli ürünlerin kıymetinin (180 Ecu), Slovakya'da yaratılan katma değerden (50 Ecu) ve kullanılan diğer (burada Türk) menşeli maddelerin kıymetlerinden (100 Ecu) daha yüksek oluşu nedeniyle, nihai ürün Romanya menşelidir. Örnek 3- "Herhangi bir işcilik veya işleme tabi tutulmaksızın ihraç edilen ürünler"de menşe tespiti Türk menşeli bir halı, Slovakya'ya ihraç edilmiş ve işcilik veya işleme tabi tutulmaksızın iki yıl sonra Estonya'ya ithal edilmiştir. Bu durumda halının Estonya'ya ithalatında menşei değişmez ve Türk menşeini muhafaza eder. Setler Madde 4- Armonize Sistem'in 3 sayılı Genel Kuralında tanımlanan setler, kendisini meydana getiren tüm ürünlerin aynı ülke menşeli olması halinde, o ülke menşeli olarak addedilir. Ancak set menşeli ve menşeli olmayan ürünlerden oluştuğu takdirde, menşeli olmayan ürünlerin kıymetinin setin fabrika çıkış fiyatının %15'ini geçmemesi koşuluyla, set bir bütün olarak o ülke menşeli kabul edilir. Bu kuralın uygulanmasında, seti oluşturan ve menşeli olmayan bir ürünün kıymetinin, setin fabrika çıkış fiyatının %15'ini geçmesi halinde, setin Armonize Sistem'in 3 sayılı genel Kuralı'na göre sınıflandırılmasına bakılmaksızın, ürünün kendisinin sınıflandırıldığı pozisyondaki menşe kurallarını ayrı olarak karşılaması gereklidir. Ancak, %15'lik tolerans kuralı setin sınıflandırmada esas alınan ürünü için uygulansa dahi, anılan setin Armonize Sistem'in Genel Yorum Kurallarına göre bir set olarak sınıflandırılmasına engel teşkil etmez. Örnek- Bir adet elektrikli saç kıvırma maşası (85.10 pozisyonu), bir adet saç tarağı (96.15 pozisyonu), bir adet makas (82.13 pozisyonu), bir adet fırça (96.03 pozisyonu) ve tekstil maddesinden yapılmış bir adet havlu (63.02 pozisyonu), plastik ambalaj içine konularak set halinde perakende satışa sunulmaya hazır hale getirilmiştir. Yukarıda belirtilen açıklamalar gereğince seti oluşturan tüm ürünlerin menşeli olması halinde, set o ülke menşeli kabul edilir. Örnek verilen set, menşeli ve menşeli olmayan ürünlerden oluşmakta ise, bu durumda menşeli olmayan ürünlerin kıymetinin, setin fabrika çıkış fiyatının % 15'ini geçmemesi koşuluyla, set bir bütün olarak yine o ülke menşeli kabul edilir. Setin sınıflandırılması Armonize Sistem'in 3 sayılı genel yorum kuralı gereğince yapılır ve 85.10 pozisyonunda sınıflandırılır. Yukarıda verilen örnekte, seti oluşturan saç kıvırma maşası (85.10 pozisyonu) ve saç tarağının (96.15 pozisyonu) menşeli olmaması, geriye kalan makas (82.13 pozisyonu), fırça (96.03 pozisyonu) ve havlunun (63.02 pozisyonu) menşeli olması ve menşeli olmayan ürünlerin kıymetinin setin fabrika çıkış fiyatının %15'ini geçmesi halinde ise, menşe tespiti seti oluşturan her bir ürünün sınıflandırıldığı tarife pozisyonuna karşılık gelen menşe kuralı uygulanmak suretiyle, her bir ürün için ayrı ayrı yapılır. Ancak tarife sınıflandırması, set bir bütün olarak göz önüne alınmak suretiyle, Armonize Sistem'in 3 sayılı genel yorum kuralı gereğince yapılır (85.10 pozisyonu). Hata durumunda geri ödeme veya muafiyeti Madde 5- Geri ödeme veya muafiyeti, menşe ispat belgesinin hatalı olarak düzenlenmesi veya doldurulması halinde, aşağıdaki üç şartın mevcudiyeti çerçevesinde uygulanabilir. a) Hatalı olarak düzenlenmiş veya doldurulmuş menşe ispat belgesinin ihracatçı ülke makamlarına iadesi veya ithalatçı ülke makamları tarafından tercihli rejim uygulanmadığı veya uygulanmayacağını belirten bir yazılı bildirimde bulunulması; b) Tercihli rejimden yararlanmak amacıyla bir menşe ispat belgesi sunulmamış olsa idi, ürünün imalatında kullanılan maddelerin, yürürlükteki hükümler gereğince, geri ödeme veya vergi muafiyetinden faydalanabilecek türden olması; c) Geri ödeme için izin verilen sürenin aşılmamış olması ve 1615 sayılı Gümrük Kanunu ve ilgili diğer mevzuatın geri ödemeye ilişkin hükümlerinin yerine getirilmiş olması Kullanılmış eşya için tevsik edici belgeler Madde 6- İthalat veya üretim tarihi ile ihracat tarihi arasında geçen önemli süre nedeniyle destekleyici belgelerin artık mevcut olmaması halinde, kullanılmış eşya ve diğer tüm eşya için; a) Eşyanın ithalat veya üretim tarihinin; tedarikçinin, ihracat ülkesinde yürürlükte bulunan mevzuata uygun olarak kayıtlarını muhafaza etmeleri gereken dönemden önce olması; b) İmalatçı veya diğer tedarikçilerin beyanları, bilirkişi görüşleri, eşya üzerinde yer alan marka veya tanımlayıcı işaretler gibi diğer kanıtlayıcı unsurlara göre eşyanın menşeli olduğunun anlaşılması; c) Eşyanın menşe kurallarını sağlamadığına dair herhangi bir emare bulunmaması; durumlarında menşe ispat belgesi düzenlenebilir. Elektronik beyanda menşe ispat belgesinin ibrazı Madde 7- Beyannamenin elektronik yola iletilmesinde, menşe ispat belgelerinin ibrazına ilişkin uygulamalar 17/6/1998 tarihli ve 23375 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "Bilgisayar Sistemi Bulunan Gümrük İdarelerinde Yürütülecek İşlemlere İlişkin Yönetmelik" çerçevesinde yürütülür. Birden fazla ülke menşeli eşyanın EUR.1 Dolaşım Sertifikasında gösterilmesi Madde 8- Bir EUR.1 Dolaşım Sertifikasında birden fazla ülke veya alan menşeli ürünlerin yer alması durumunda; a) Dolaşım Sertifikasının, eşyanın hangi ülke, ülke grubu veya alan menşeli olduğunun gösterildiği 4 numaralı kutusuna "8 numaralı kutuya bakınız" ibaresi yazılır; b) Dolaşım Sertifikasının 8 numaralı kutusunda, her kalem eşya için ilgili ülkenin adı veya aşağıda gösterilen ikili veya üçlü resmi kısaltma simgeleri belirtilir. Türkiye TR TUR Andora AD AND Bulgaristan BG BGR Çek Cumhuriyeti CZ CZE Estonya EE EST İsviçre CH CHE İzlanda IS ISL Litvanya LT LTU Letonya LV LVA Macaristan HU HUN Norveç NO NOR Polonya PO POL San marino SM SMR Romanya RO ROM Slovenya SI SVN Slovak Cumhuriyeti SK SVK Avrupa Topluluğu EC, CE EEC veya CEE EUR.1 Dolaşım Sertifikasında eşya tanımlaması Madde 9- EUR.1 Dolaşım Sertifikasındaki 8 numaralı kutunun, özellikle geniş kapsamlı sevkiyatlarda eşyanın tanımlanmasına imkan verecek gerekli açıklamalar için yeterli olmaması halinde, aşağıdaki koşulların sağlanması şartıyla ihracatçı, sertifika konusu eşyayı, bu sertifikaya ekli faturalar ve gerekirse ilave ticari belgeler üzerinde belirtilebilir: a) EUR.1 Dolaşım Sertifikasının 10 numaralı kutusunda fatura numaralarının belirtilmesi; b) Faturaların ve gerektiğinde ilgili ilave ticari belgelerin, gümrüğe ibrazından önce dolaşım sertifikasına eklenmiş olması; c) Gümrük idaresinin faturaları ve ilave ticari belgeleri EUR.1 Dolaşım Sertifikası ile birleştirilerek mühürlenmesi. Gerekli olduğu hallerde, 8 numaralı kutu için bu Tebliğin 8 inci maddesinde belirtildiği şekilde, menşe ülke adları veya resmi simgeleri faturalar üzerinde ve ilave diğer bütün ticari belgeler üzerinde belirtilir. Fatura beyanı uygulaması Madde 10- Fatura beyanına ilişkin uygulamalarda aşağıda belirtilen hususlar göz önüne alınır: a) Fatura beyanı, bu Tebliğin 1 inci maddesinde adı geçen Yönetmeliğin IV sayılı Ekinde belirtildiği şekilde olmalıdır. Bir fatura beyanı kapsamında yer alan eşya, birden fazla ülke veya bölge menşeli ise, bu Tebliğin 8 inci maddesinde belirtilen şekilde, menşe ülkelerinin adları veya resmi simgeleri belirtilmelidir. Faturada veya benzeri ticari bir belgede, menşe ülkesinin adı veya resmi simgesi her kalem eşya için ayrıca belirtilir. b) Menşeli olmayan eşya fatura beyanında belirtilmez. Bununla birlikte, menşeli olmayan eşya, her türlü yanlış anlamayı önlemek üzere faturada açıkça gösterilir. c) Fatura fotokopisi üzerinde yapılan beyan, aslı ile aynı biçimde ihracatçı imzası taşıması kaydıyla kabul edilebilir. Fatura beyanını imzalamama konusunda yetkilendirilmiş onaylanmış ihracatçılardan, fatura fotokopisi üzerinde yaptıkları beyanı da imzalama şartı aranmaz. d) Faturanın arkasına yapılan fatura beyanı kabul edilir. e) Açık bir şekilde faturanın bir parçası olan faturanın ayrı bir sayfası üzerinde, fatura beyanı yapılabilir. Ancak, faturanın bir parçası olmayan ilave bir form kullanılmaz. f) Fatura üzerine ihracatçı tarafından sonradan yapıştırılmış etiketlere yapılmış beyan; ihracatçının imzası veya mührünün, hem etiket hem de faturada yer alması gibi tevsik edici durumlarda kabul edilir. Fatura beyanında kıymet esası Madde 11- Toplam kıymeti 6000 Ecu'yü geçmeyen menşeli ürünler ihtiva eden ve bir veya daha fazla paketten oluşan bir sevkiyat için, EUR.1 Dolaşım Sertifikası yerine fatura beyanının ibraz edilmesi halinde fabrika çıkış fiyatı kıymete esas tutulabilir. Fabrika çıkış fiyatının kıymete esas alındığı durumlarda ithalatçı ülke, bu kıymete göre düzenlenen fatura beyanını kabul eder. Söz konusu sevkiyatın bedelsiz olarak gerçekleştirilmesi nedeniyle fabrika çıkış fiyatının bulunmaması durumunda, ithalatçı ülkenin gümrük idaresince belirlenen gümrük kıymeti 6000 Ecu'lük limitin belirlenmesinde esas alınır. Parçalar halinde ithalat Madde 12- Armonize Sistemin 2(a) Genel Kuralı anlamındaki birleştirilmemiş veya monte edilmemiş halde olan ve Armonize Sistemin XVI ncı ve XVII nci bölümlerinde, ya da 73.08 ve 94.06 pozisyonlarında yer alan ürünlerin parçalar halinde ithalatı halinde, ithalatçı, ilk sevkiyatın ihracından önce ihracatçıya ürünün tamamı için tek bir menşe ispat belgesinin istenildiğini bildirmesi gerekmektedir. Her bir sevkiyatın sadece menşeli ürünlerden oluşması mümkündür. Bu durumda, ürünün tamamı için hazırlanmış tek bir menşe ispat belgesi yerine, her sevkiyat için ayrı menşe ispat belgesi ithalatçı ülkenin gümrük idaresince kabul edilir. Sonradan kontrol yapılmaksızın tercihli uygulamanın reddi Madde 13- Aşağıda belirtilen durumlar, menşe ispat belgesinin doğrudan doğruya geçersiz sayılmasına örnek teşkil eder: a) EUR.1 Dolaşım Sertifikasında beliritilen eşyanın, tercihli rejimden yararlanmaya uygun olmaması. b) EUR.1 Dolaşım Sertifikasının 8 numaralı kutusunun doldurulmamış veya belgede yer alan eşya gümrük denetlemesine sunulan eşyadan farklı olması. c) Türkiye ile İsrail arasında bir Serbest Ticaret Anlaşması olmakla beraber, İsrail'in Pan Avrupa menşe kümülasyonu sisteminde yer almaması nedeniyle, Estonya menşeli eşya için EUR.1 Dolaşım Sertifikası düzenlemiş olması örneğindeki gibi, Pan-Avrupa menşe kümülasyonu sistemine dahil bir ülke menşeli olsa bile, bu eşya için sisteme dahil olmayan bir ülke tarafından menşe ispat belgesi düzenlenmiş olması. d) Eşya tanımı ve koli sayısı, menşe ülke veya varış ülkesinin gösterildiği kutular gibi EUR.1 Dolaşım Sertifikasının doldurulması zorunlu olan kutularının birinde silinti veya kazıntı bulunması. e) İbraz süresinden önce gümrük idaresi denetimine sunulan eşya müstesna olmak üzere, mevzuatta öngörülen mücbir sebep halleri haricinde, EUR.1 Dolaşım Sertifikasının ibraz süresi aşılarak gümrüğe ibraz edilmiş olması f) Daha önceden usulünce ithal edilmemiş eşya için EUR.1 Dolaşım Sertifikası sonradan ibraz edilmiş olması. g) EUR.1 Dolaşım Sertifikasının 4 numaralı kutusunun, tercihli rejim uygulanamayacak bir ülkeyi göstermesi. Menşe ispat belgesinin yukarıdaki çerçevede geçersiz sayılması halinde, belge üzerine "GEÇERSİZDİR" ibaresi konulur ve yeniden kullanılmasını önlemek amacıyla ibraz edildiği gümrük idaresince alıkonulur. Gerek görülmesi halinde, ithalatçı ülkenin gümrük idaresi tarafından ihracatçı ülkenin gümrük idaresine, sertifikanın reddedildiği hakkında gecikmeksizin bilgi verilir. Menşe ispat belgelerinin sonradan kontrol süresi Madde 14- İhracatçı ülke gümrük idaresi, fatura beyanının yapıldığı veya EUR.1 dolaşım sertifikasının düzenlendiği tarihten üç yıl geçtikten sonra yapılan sonradan kontrol talebine cevap vermek zorunda değildir. Sonradan kontrole ilişkin makul şüpheler Madde 15- Aşağıda belirtilen durumlar, menşe ispat belgelerinin sonradan kontrolünün talep edilmesi için makul şüpheler olarak değerlendirilmek üzere örnek teşkil eder: a) Fatura veya diğer ticari belgeler üzerinde yaptıkları beyanlarını imzalamaktan muaf tutulan onaylanmış ihracatçıların fatura beyanları hariç, menşe ispat belgesinin ihracatçı tarafından imzalanmamış olması. b) EUR.1 Dolaşım Sertifikasının, düzenleyen gümrük idaresi yetkilisince imzalanmaması veya tarih konulmaması. c) Eşya üzerinde veya ambalajında veya ilgili diğer belgelerinde belirtilen menşe bilgilerinin EUR.1 Dolaşım Sertifikasında belirtilenden farklı olması. d) EUR.1 Dolaşım Sertifikasındaki bilgilerin, gerçekleştirilen işcilik veya işlemlerin, menşe statüsü kazandırması için yetersiz olduğunu göstermesi. e) Belgenin vize edilmesinde kullanılan mührün daha önceden bildirilenden farklı olması. İthalatçı ülke gümrük idaresi, menşe ispat belgesini gerekçeleri ile birlikte sonradan kontrol amacıyla ihracatçı ülkenin gümrük idaresine gönderebilir. Gümrük idaresi, sonradan kontrol işlemi sonuçlanana değin, sertifika kapsamı eşyanın kanuni vergisi ile tercihli vergisi arasındaki farkı teminata alır. Yürürlük Madde 16- Bu Tebliğ yayımı tarihinde yürülüğe girer. Yürütme Madde 17- Bu Tebliğ hükümlerini Gümrük Müsteşarlığı'nın bağlı olduğu Bakan yürütür. ------------- (1) 2000 yılından itibaren ECU yerine EURO kullanılacaktır. [1] 2000 yılından itibaren ECU yerine EURO kullanılacaktır.