32 Sayılı Karara İlişkin 91-32-5 Sayılı Tebliğ (Mülga)

TÜRK PARASI KIYMETİNİ KORUMA HAKKINDA 32 SAYILIKARARA İLİŞKİN TEBLİĞ Tebliğ No : 91-32/5, R.G.20.6.1991- 20907 Genelgeler 1 2 3 Tasarruflu Yazalır 1 2 3 4 5 2007-32/33 Tebliğ ile YÜRÜRLÜKTEN KALDIRILMIŞTIR BİRİNCİ BÖLÜM GENEL ESASLAR Madde 1- Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 sayılı Karar gereğince tesbiti Bakanlığa bırakılan konularda ve diğer hususlarda uyulması gereken usule ve esasa ilişkin hükümler bu Tebliğ'de açıklanmıştır. İKİNCİ BÖLÜM TÜRK PARASI, DÖVİZ İLE KIYMETLİ MADEN, TAŞ VE EŞYALARA İLİŞKİN HÜKÜMLER Türk parası ve döviz Madde 2- Merkez Bankası Türk parasının değerini piyasa şartlarına göre belirleyebilmek için gerekli önlemleri alır. Merkez Bankası ve bankalar uluslararası piyasalarda döviz ve Türk parası ile ilgili işlemleri yapabilir ve gerektiğinde Türk Lirası banknotları ihraç edebilirler. Madde 3- Konvertibl ve konvertibl olmayan dövizler Merkez Bankası'nca tesbit edilir. Madde 4- Vadeli döviz alım-satım işlemlerine ilişkin esaslar Merkez Bankası'nca belirlenir. Madde 5- Bankalar,özel finans kurumları, yetkili müesseseler ve PTT, a) Kendilerine ibraz edilen dövizi natık çekler karşılığında bankacılık teamüllerine uygun olarak kısmen Türk parası ve kısmen efektif veya tamamen efektif ödemesinde bulunabilirler. b) Efektif veya dövizi natık çekleri bankacılık teamüllerine uygun olarak aynı veya ayrı cins efektiflerle değiştirebilirler. Bankalar, özel finans kurumları ve PTT bunları döviz olarak da yurt dışına havale edebilirler. c) Efektifleri daha küçük veya daha büyük kupürlerle değiştirebilirler. Madde 6- Bankalar, özel finans kurumları, yetkili müesseseler ve PTT iştiraya aldıkları muhabirlerince veya diğer yabancı bankalarca veyahut çek düzenlemeye yetkili kuruluşlarca düzenlenmiş çekler ile seyahat çeklerinin tutarlarını teşkil eden dövizlerin yurda getirilmesini temin etmekle yükümlüdürler. Iştira edilmeyerek tahsile alınan çeklerin tahsil edilmemesinden doğan sorumluluk ilgililere aittir. Madde 7- Bankaların, özel finans kurumlarının, yetkili müesseselerin ve PTT'nin döviz mevcutlarının Merkez Bankası'na devrine ilişkin oran ve esaslar ile bankalar ve özel finans kurumlarının taahhütleri dikkate alınarak nezdlerinde bulundurabilecekleri döviz mevcutlarının tesbitine ilişkin usuller Merkez Bankası'nca belirlenir. Kıymetli Maden ve Taşlar (03.09.2005 tarih ve 25925 sayılı R.G. - 2005-32/30 Tebliğ ile değişik)[1] Genelgeler 1 Madde 8 - İlgili mevzuatta öngörülmesi veya ilgililerce talep edilmesi halinde; dahilde işleme izin belgesi, dahilde işleme izni, hariçte işleme izin belgesi ve hariçte işleme izni kapsamında veya bu rejimler haricinde dış ticaret işlemlerine konu olan kıymetli maden ve taşlar ile bunlardan mamul eşyanın üzerine markaları ile ayarını gösteren damga basılır ve kıymetli eşyaya ilişkin sertifika düzenlenir. Kıymetli maden ve taşların ayarına ilişkin ekspertiz raporu Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğünce veya bu Genel Müdürlükçe yeterlilikleri haiz olduğu onaylanan özel ayar evleri ile bilirkişilerce düzenlenir. ÜÇÜNCÜ BÖLÜM YETKİLİ MÜESESELER Madde 9- (10.9.1993 tarih, 21694 sayılı R.G. de yayımlanan 93-32/10 sayılı Tebliğle yürürlükten kaldırılmıştır.) Madde 10- (10.9.1993 tarih, 21694 sayılı R.G. de yayımlanan 93-32/10 sayılı Tebliğle yürürlükten kaldırılmıştır.) Madde 11- (10.9.1993 tarih, 21694 sayılı R.G. de yayımlanan 93-32/10 sayılı Tebliğle yürürlükten kaldırılmıştır.) Madde 12- (10.9.1993 tarih, 21694 sayılı R.G. de yayımlanan 93-32/10 sayılı Tebliğle yürürlükten kaldırılmıştır.) Madde 13- (10.9.1993 tarih, 21694 sayılı R.G. de yayımlanan 93-32/10 sayılı Tebliğle yürürlükten kaldırılmıştır.) Madde 14- (10.9.1993 tarih, 21694 sayılı R.G. de yayımlanan 93-32/10 sayılı Tebliğle yürürlükten kaldırılmıştır.) DÖRDÜNCÜ BÖLÜM İHRACATA İLİŞKİN HÜKÜMLER İhracat bedellerinin yurda getirilmesi (09.09.2004 tarihli, 25578 sayılı R.G.- 2004-32/29 Tebliğ ile değişik)[2] Madde 15 -a) Türkiye'den ihracat, İhracat Rejimi Karar ve Yönetmelikleri ile Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında Kararlar ve bu kararlara ilişkin tebliğler ve talimatlar ile bankacılık teamüllerine göre yürütülür. b) İhracat bedelleri, peşin ödeme, akreditifli ödeme, vesaik mukabili ödeme, mal mukabili ödeme ve kabul kredili ödeme şekillerinden birine göre yurda getirilerek bir bankaya veya özel finans kurumuna satılır. Alıcıdan temin edilen prefinansman peşin döviz hükmünde olup, döviz alışı peşin döviz olarak yapılır. c) İhracatta ödeme şekilleri ile transit ticarete ilişkin usul ve esaslar Merkez Bankası'nca belirlenir. d) İhracat bedellerinin beyan edilen Türk parası veya döviz üzerinden yurda getirilmesi esas olup, Türk parası üzerinden yapılan ihracat karşılığında döviz getirilmesi mümkündür. e) İşlenmemiş altın ihracatında ihracat bedellerinin yurda getirilmesi yükümlülüğü aranmaz. f) İhracat bedeli ile transit ticarette satış bedelinin yolcu beraberinde efektif olarak yurda getirilmesi halinde gümrük idarelerine beyan edilmesi esastır. Ancak, - Türkiye'de İkamet Etmeyenlere Özel Fatura ile Yapılan Satış bedelini, -Yabancı taşıtlar ile yabancı ülkelere sefer yapan yerli taşıtlara verilen yağ, yakıt, temizlik maddeleri ve kumanya bedellerini oluşturan efektiflerde beyan yükümlülüğü aranmaz. g) Irak'a gerçekleştirilen ve tutarı 100.000 ABD Doları veya eşitine kadar olan ihracat veya transit ticarete ilişkin mal bedellerini oluşturan efektiflerde 31/12/2006 tarihine kadar beyan yükümlülüğü aranmaz. (03.09.2005 tarih ve 25925 sayılı R.G. - 2005-32/30 Tebliğ ile değişik)[3] Vesaikin ibrazı Madde 16- Mülga (09.09.2004 tarihli, 25578 sayılı R.G.- 2004-32/29 Tebliğ ile yürürlükten kaldırılmıştır)[4] Peşin döviz Madde 17- (04.12.1999 günlü, 23896 sayılı RG - 99-32/24 sayılı Tebliğ ile değişik) Peşin döviz karşılığında ihracatın 18 ay içinde gerçekleştirilmesi zorunludur. Ancak, gemi inşa ve ihraç (hazır gemi hariç) bedeli olan peşin dövizlerde bu süre 24 aydır. Dahilde İşleme İzin Belgesi ve Vergi, Resim ve Harç İstisna Belgesi kapsamında ihracat, ihracat sayılan satış ve teslimler ile döviz kazandırıcı hizmet ve faaliyetlerle ilgili olarak sağlanan peşin dövizlerin kullanım süresi belge süresi (ek süreler dahil) kadardır. İade edilen veya süresi içinde ihracatı gerçekleştirilemeyen peşin dövizler prefinansman hükümlerine tabi olur. Prefinansman hükümlerine tabi hale gelen peşin dövizlerin, ihracat taahhüt sürelerinin ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde uzatılması halinde, alıcının muvafakat etmesi kaydıyla kullanım süreleri de verilen ek süre kadar uzatılmış sayılır. Özelliği olan ihracat Madde 18- a) Yurtdışına müteahhit firmalarca yapılacak ihracat ile kitap, gazete, mecmua, pul ihracında bedellerinin 365 gün içinde, b) Konsinye veya müşterek hesap yoluyla yapılacak ihracatta kesin satışını, Uluslararası fuar, sergi ve haftalara bedelli olarak satılmak üzere gönderilen malların bedellerinin gönderildikleri fuar, sergi veya haftanın bitimini, Serbest bölgelere veya gümrüksüz antrepolara yapılacak ihracatta mal bedelinin fiili ihracını, müteakip 180 gün içinde,yurda getirilerek bir bankaya veya özel finans kurumuna satılması zorunludur. Ticari geçici ihracata ait hesaplar bankalar veya özel finans kurumlarınca mukabil ithalata ait ithal belgelerine istinaden kapatılır. Yurt dışına ticari geçici ihracı yapılan malların verilen süre veya ek süre içinde yurda getirilmemesi halinde, bedellerinin süre bitiminden itibaren 90 gün içinde yurda getirilerek bir banka veya özel finans kurumuna satılması zorunludur. Madde 19- Konsinyasyon veya müşterek hesap yoluyla yapılan ihracatta, ihracatçılar, ihraç edilen malların kesin satışını müteakip; 1- Satış fiyatı, satılan miktar ve satış bedelini, 2- Depolama, bakım, fümügasyon, muhafaza ve satış masrafları ile satışa ait diğer masrafları (ambalaj malzemesi bedelleri dahil), 3- Varsa fire miktarını, 4- Satış komisyonlarının oran ve tutarını, gösterir konsiyatörler tarafından düzenlenmiş kesin satış faturaları ile döviz alım belgelerini gümrük çıkış beyannamesinde beyan edilen ihracata aracılık edecek banka veya özel finans kurumlarına ibraz ederek hesaplarını kapatmak zorundadırlar. Kredili veya kiralama yoluyla yapılan ihracat Madde 20- Yürürlükteki Ihracat Rejimi ve Finansal Kiralama (leasing) Mevzuatı çerçevesinde yapılan kredili veya kiralama yoluyla yapılan ihracatta, ihracat bedelinin kredili satış veya kiralama sözleşmelerinde belirtilen süreleri izleyen 30 gün içinde yurda getirilerek bankalar veya özel finans kurumlarına satılması zorunludur. Ihracat bedelinin tahsiline ilişkin usul ve esaslar Merkez Bankası'nca belirlenir. İhracatçıların sorumluluğu Madde 21- (31.12.1995 günlü, 22510 sayılı RG - 95-32/15 sayılı Tebliğ ile düzenlenmiştir) İhraç edilen malların bedelinin süresinde yurda getirilerek, bankalar ve özel finans kurumlarına satılmasından ve ihracat hesabının süresınde kapatılmasından ihracatçılar sorumludur. Alacak hakkının satın alınması suretiyle ticari riskin faktör kuruluşlarınca üstlenilmesi halinde, ihracat bedelinin üstlenilen risk oranında yurda getirilmesinden bu kuruluşlar sorumludur. İhracata aracılık eden, ihracat bedelleri hesaplarına geçen ve gümrük idarelerince kendilerine gümrük beyannameleri gönderilen bankalar ve özel finans kurumları ihracat bedellerinin yurda getirilmesini ve satışının yapılmasını izlemekle yükümlüdürler. Ek süre ve mücbir sebep halleri Madde 22- İhracat bedelinin süresi içerisinde yurda getirilmesi ve bir bankaya veya özel finans kurumuna satılmasına engel olan ve aşağıda belirtilen mücbir sebep hallerinde, mücbir sebebin devamı müddetince ilgili Kambiyo Müdürlüğünce ihracatçıya altışar aylık dönemler itibariyle ek süre verilir. (03.09.2005 tarih ve 25925 sayılı R.G. - 2005-32/30 Tebliğ ile değişik) Aşağıda belirtilen mücbir sebep halleri dışında kalan haklı durumların varlığı halinde, ihracat bedellerinin yurda getirilmesine ilişkin bir yıla kadar olan ek süre talepleri, ihracatçının haklı durumu belirten yazılı beyanına istinaden altışar aylık devreler halinde kambiyo müdürlüklerince, bir yıllık süreden sonraki ek süre talepleri Müsteşarlıkça incelenip sonuçlandırılır. (03.09.2005 tarih ve 25925 sayılı R.G. - 2005-32/30 Tebliğ ile değişik) Mücbir sebep kabul edilebilecek haller: i- Ithalatçı veya ihracatçı firmanın infisahı, iflası, ithalatçı firmanın konkordato ilan etmesi ve şahıs firmalarında firma sahibinin ölümü, ii- Grev, lokavt, avarya hali, iii- Ithalatçı memleket resmi makamlarının karar ve işlemleri dolayısıyla ihracat bedellerinin gelmemesi, iv) Tabii afet, harp ve abluka hali, v) Malların kaybı, hasara uğraması veya imha edilmesi, vi) İhtilaf nedeniyle dava açılması veya tahkime başvurulması (31.12.1995 günlü, 22510 sayılı RG 95-32/15 sayılı Tebliğ ile düzenlenmiştir) Mücbir sebep hallerinin tevsiki. (i) ve (vi) halinin yetkili mercilerden, (ii) ve (iv) halinin ithalatçının bulunduğu memleketin resmi makamlarından veya mahalli odaca tasdik edilmiş olmak kaydıyla alıcı veya ithalatçı firmadan (harp ve abluka hali hariç), (iii) halinin ithalatçının bulunduğu memleketin resmi makamlarından, (v) halinin ise sigorta şirketlerinden, uluslararası gözetim şirketlerinden veya ilgili ülke resmi makamlarından alınmış belgelerle tevsik edilmesi şarttır. Mücbir sebep halleri ile ilgili olarak yurt dışından temin edilecek belgelerin dış temsilciliklerimizce veya Lahey Devletler Özel Hukuku Konferansı çerçevesinde hazırlanan Yabancı Resmi Belgelerin Tasdik Mecburiyetinin Kaldırılması Sözleşmesi hükümlerine göre onaylanmış olması gerekir. Terkin Madde 23- Her bir ihracat işlemine ilişkin gümrük beyannamesinde kayıtlı fatura bedeli dikkate alınmak suretiyle; a) 100.000 ABD Doları veya eşitine kadar noksanlıklarda haklı veya mücbir sebeplerin varlığı aranmaksızın aracı banka veya özel finans kurumlarınca, b) 200.000 ABD Doları veya eşitine kadar noksanlıklarda Tebliğin 22 nci maddesinde belirtilen mücbir sebep hallerine istinaden kambiyo müdürlüklerince, c) İhracatçının bir önceki takvim yılında ve/veya cari yılda yurda getirdiği ihracat bedeli döviz tutarının yüzde beşine kadar noksanlıklarda mücbir sebeplerin varlığı aranmaksızın kambiyo müdürlüklerince, ihracat hesapları kapatılır. (03.09.2005 tarih ve 25925 sayılı R.G. - 2005-32/30 Tebliğ ile değişik) Bunun dışında kalan ihracat taahhüt hesabının kapatılmasına ilişkin terkin talepleri, Tebliğin 22 inci maddesinde belirtilen mücbir sebepler ile haklı durumlar gözönünde bulundurulmak suretiyle Müsteşarlıkça incelenip sonuçlandırılır. İhracat Bedelinden Indirimler Madde 24- a) Ihracatla ilgili navlun, sigorta primi, komisyon, ardiye, depolama, antrepo, gümrük resmi, harç ve faktoring masrafları ile uluslararası para piyasalarında geçerli faiz oranlarını geçmemek üzere iskonto giderleri gibi masraflar için yapılacak indirimler ile konsinyasyon veya müşterek hesap yoluyla ihraç edilen mallarla ilgili nakil, muhafaza, bakım fümügasyon, rafa, satış ve benzeri masrafların, b) Ticari teamülllerin gereği olarak satış akdinde veya akreditiflerde ayrıca varış yerinde tartı ve analiz yapılması şartı bulunuyorsa, tartı ve analiz sonucunda tespit edilen vezin noksanlığı veya kalite farkı ile ekseprtiz ve tahkim ücretleri ve rafa (maniplasyon) masraflarının (hariçteki gözetme şirketleri ücretleri dahil), Mal bedelinden mahsubu veya görünmeyen işlemlere ilişkin hükümler çerçevesinde döviz transferi talepleri bankalar veya özel finans kurumlarınca incelenip sonuçlandırılır. c) (Paragraf (c) nin bu hali 31.12.1995 günlü, 22510 sayılı RG 95-32/15 sayılı Tebliğ ile düzenlenmiştir) Fiili ihraç tarihinden itibaren 180 gün içinde yurda getirilen ihracat bedelleri, bağlı muamele hükümleri saklı kalmak kaydıyla, ihracatçının ithalat bedelleri ve görünmeyen işlemlere ilişkin giderleri ile mahsup edilebilir. Dışticaret mevzuatı hükümleri çerçevesinde gerçekleştirilen mal ihraç ve ithalinde, tarafların aynı kişiler olması ve ihraç bedellerinin yurda getirilme süresi içinde kalınması kaydıyla, mal ihraç ve ithal bedellerinin mahsubu mümkündür. Bunun dışında kalan talepler Müsteşarlıkça incelenip sonuçlandırılır. İhracat bedellerinden mahsuba izin verilen hallerde, ihracat bedelleri süresi içinde yurda getirilmiş sayılır. Mahsuba tabi tutulan kısım için mahsup tarihinde geçerli döviz alış kuru üzerinden döviz alım ve satım belgeleri düzenlenir. Hesap kapatma ve ihbar Madde 25- Genel olarak yurtdışına ticari amaçla mal ihracında, bedelleri yurda getirilme süresi içinde gelen ihracat ile ilgili hesaplar aracı bankalar veya özel finans kurumlarınca kapatılır. Süresi içinde kapatılmayan hesaplar aracı bankalar veya özel finans kurumlarınca on işgünü içinde muamelenin safhalarını belirten taahhütlü bir mektup göndermek veya makbuz mukabili teslim etmek suretiyle ilgili Kambiyo Müdürlüğüne ihbar edilir. İhbarı müteakip, ihracat bedeli dövizin yurda getirildiğinin tevsiki halinde, açık ihracat hesapları kambiyo müdürlüklerince kapatılır. (03.09.2005 tarih ve 25925 sayılı R.G. - 2005-32/30 Tebliğ ile eklenmiştir) Kambiyo müdürlüklerince, ihbarı müteakip 20 iş günü içinde ilgililere ihracat hesaplarının kapatılmasını teminen 90 gün süreli ihtarname gönderilir. Bu süre içinde hesapların kapatılması veya 22 nci maddede belirtilen mücbir sebep hallerinin ya da haklı durumun belgelenmesi gereklidir. (03.09.2005 tarih ve 25925 sayılı R.G. - 2005-32/30 Tebliğ ile değişik) Kur farkı devri Madde 26- Mülga (09.09.2004 tarihli, 25578 sayılı R.G.- 2004-32/29 Tebliğ ile yürürlükten kaldırılmıştır)[5] BEŞİNCİ BÖLÜM İTHALATA İLİŞKİN HÜKÜMLER İthalat Bedellerinin Ödenmesi Madde 27- İthalat bedelleri, bankalar ve özel finans kurumlarının kendi kaynaklarından veya döviz tevdiat hesaplarından bankacılık teamüllerine ve alıcı ile satıcı arasındaki sözleşmelere uygun şekilde Türk parası veya döviz olarak ödenir. Bağlı muamele yoluyla yapılacak ithalat hükümleri saklıdır. İthalatta ödeme şekillerine ilişkin esas ve usuller Merkez Bankasınca belirlenir. (31.12.1995 günlü, 22510 sayılı RG - 95-32/15 sayılı Tebliğ ile düzenlenmiştir) İstisnai ithalat Madde 28- Geçici olarak veya muafen yurda girmiş bulunan vasıta, mal ve eşyaların, 1918 sayılı Kaçakçılığın Men ve Takibine Dair Kanun'a muhalefetten yurt içinde kaçak zannıyla yakalanan ve mahkemelerce gümrük mevzuatı dahilinde iadesine hükmolunan vasıta mal ve eşyaların, Istisnai olarak ithaline, Toplu Konut Fonu'na CIF bedellerinin % 100 üne kadar ek prim tahsili suretiyle Müsteşarlıkça izin verilebilir Hesap kapatma Tasarruflu Yazılar 1 Madde 29- Bedeli fiili ithalden önce ödenen veya ödeneceği taahhüt edilen ithalata ilişkin hesapların ödeme tarihini izleyen 180 gün içinde kapatılması zorunludur. Mal bedelinin fiili ithalden sonra ödendiği ithalatta ithalat taahhüt hesaplarının takibi yapılmaz. Dışticaret mevzuatı çerçevesinde bağlı muamele yoluyla yapılacak ithalatta verilecek süre (ek süreler dahil) sonundan itibaren 90 gün içinde hesabın kapatılması zorunludur. (31.12.1995 günlü, 22510 sayılı RG 95-32/15 sayılı Tebliğ ile düzenlenmiştir) Hesap Kapatmayanlar Hakkında Yapılacak İşlem (03.09.2005 tarih ve 25925 sayılı R.G. - 2005-32/30 Tebliğ ile değişik) Madde 30 - Bedeli fiili ithalden önce ödenen ya da ödeneceği taahhüt edilen ithalata ilişkin hesapların ödeme tarihini izleyen 180 gün içinde kapatılmaması halinde, aracı banka veya özel finans kurumlarınca, muamelenin safhalarını belirten taahhütlü bir mektup göndermek veya makbuz mukabili teslim etmek suretiyle 10 işgünü içinde ilgili Kambiyo Müdürlüğüne ihbarda bulunulur. İhbarı müteakip, kapatma belgelerinin ibrazı veya ödenmiş bulunan mal bedelinin 33 üncü madde kapsamında yurda getirilmesi halinde, açık ithalat hesapları kambiyo müdürlüklerince kapatılır. Kambiyo müdürlüklerince, ihbarı müteakip 20 iş günü içinde ilgililere ithalat hesaplarının kapatılmasını teminen 90 gün süreli ihtarname gönderilir. Bu süre içinde hesapların kapatılması veya 32 nci maddede belirtilen mücbir sebep hallerinin ya da haklı durumun belgelenmesi gereklidir. Mücbir sebeplerin varlığı halinde, mücbir sebebin devamı müddetince altışar aylık dönemler itibariyle ilgili Kambiyo Müdürlüğünce ithalatçıya ek süre verilir. Mücbir sebep halleri dışında kalan haklı durumların varlığı halinde, ithalat hesaplarının kapatılmasına ilişkin bir yıla kadar olan ek süre talepleri, ithalatçının haklı durumu belirten yazılı beyanına istinaden altışar aylık devreler halinde kambiyo müdürlüklerince, bir yıllık süreden sonraki ek süre talepleri Müsteşarlıkça incelenip sonuçlandırılır. Terkin Madde 31- Her bir işlem itibariyle, (03.09.2005 tarih ve 25925 sayılı R.G. - 2005-32/30 Tebliğ ile değişik) a) Mücbir sebeplerin varlığı dikkate alınmaksızın 100.000 ABD Doları veya eşitine kadar noksanlığı olan (sigorta bedellerinden kaynaklanan noksanlıklar dahil) ithalat hesapları doğrudan bankalar veya özel finans kurumlarınca ödeme şekline bakılmaksızın terkin edilir. b) 32 nci maddede belirtilen mücbir sebep halleri göz önünde bulundurulmak suretiyle 200.000 ABD Doları veya eşitine kadar açık ithalat hesapları Kambiyo Müdürlüklerince terkin edilmek suretiyle kapatılır. Bunun dışında kalan ithalat taahhüt hesabının terkin edilmesine ilişkin talepler Tebliğin 32'nci maddesinde belirtilen mücbir sebepler ile haklı durumlar gözönünde bulundurulmak suretiyle Müsteşarlıkça incelenip sonuçlandırılır.(31.12.1995 günlü, 22510 sayılı RG 95-32/15 sayılı Tebliğ ile düzenlenmiştir) Mücbir Sebep Halleri Madde 32- Mücbir sebep kabul edilebilecek haller: i- Ithalatçı veya ihracatçı firmanın infisahı, iflası veya faaliyetlerini daimi olarak tatil etmesi, şahıs firmalarında firma sahibinin ölümü, ii - Grev, lokavt ve avarya hali, iii - Resmi makam ve yetkili mercilerimiz veya ihracatçı memleket resmi makamlarının karar ve işlemleri ya da muhabir bankaların muameleleri dolayısıyla ithalatın imkansız hale gelmesi, iv - Tabii afet, harp ve abluka hali, v - Malların kaybı ve hasara uğraması, vi- Ihtilaf nedeniyle dava açılması, Mücbir sebep hallerinin tevsiki : (i ve vi ) halinin yetkili mercilerden, (ii ve iv) halinin, ihracatçının bulunduğu memleketin resmi makamlarından veya mahalli odaca tasdik edilmiş olmak kaydıyla satıcı veya ihracatçı firmadan (harp ve abluka hali hariç), (iii) halinin resmi makamlarımızdan, ihracatçının bulunduğu memleketin resmi makamlarından veya muhabir bankalardan (v) halinin ise sigorta şirketlerinden. uluslararası gözetim şirketlerinden veya ilgili ülke resmi makamlarından alınmış belgelerle tevsiki şarttır. Mücbir sebep halleri ile ilgili olarak yurt dışından temin edilecek belgelerin dış temsilciliklerimizce veya Lahey Devletler Özel Hukuku Konferansı çerçevesinde hazırlanan Yabancı Resmi Belgelerin Tasdik Mecburiyetinin Kaldırılması Sözleşmesi hükümlerine göre onaylanmış olması gerekir. İthalatın yapılmaması Madde 33 - Her ne suretle olursa olsun, süresi içinde ithal edilmeyen malların ödenmiş bulunan bedellerinin fiili ithal için tayin edilen sürelerin (ek süre veya imal süresi dahil) bitiminden itibaren en geç 90 gün içinde yurda getirilerek bir bankaya veya özel finans kurumuna satılması, döviz alışlarının bankalar veya özel finans kurumlarınca cari alış kurlarından yapılması ve bu miktarlar üzerinden ilgililere ödenmesi gerekir. Madde 34 - Dışticaret mevzuatına göre gümrüğe gelen malların faturalardaki transfere esas kıymeti gümrük beyannamesinde kayıtlı tutarını geçemez.(31.12.1995 günlü, 22510 sayılı RG 95-32/15 sayılı Tebliğ ile düzenlenmiştir) Bankalar ve özel finans kurumlarının sorumluluğu Madde 35 - Bu Tebliğ veya Ithalat Rejimi'nde belirtilen esas ve/veya usullere ithalatçılarca uyulmuş olmasına rağmen bankalar ve özel finans kurumlarınca uyulmaması halinde, ithalatçıların hakları haleldar olmaz. Ancak, bu suretle esas ve usullere uymayan bankalar ve özel finans kurumları, hakkında gerekli işlem yapılmak üzere Merkez Bankası veya yetkili mercilerce Müsteşarlığa bildirilir. ALTINCI BÖLÜM Bağlı Muamele veya Takas Hesap kapatma Madde 36- Ihracat ve ithalat, bağlı muamele veya takas ödeme şekline göre gerçekleştirilebilir. Bağlı muamele veya takas yoluyla yapılacak ihracat, Ihracatın Düzenlenmesi ve Desteklenmesine Ilişkin Karar ve Ihracat Yönetmeliği ile buna ilişkin Tebliğ çerçevesinde yürütülür. Bu tür ihracatta; a) Ihracat bedelinin mal veya kısmen nakit ve/veya ölçülebilir olması kaydıyla hizmet olarak yurda getirilmesi ve yapılacak ithalat karşılığında yukarıda belirtilen esaslar dahilinde ihracatın gerçekleştirilmesi gereklidir. b) Mukabil ihracat ve ithalatın yapılmaması halinde Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkındaki Karar ve bu Karar'a ilişkin Tebliğ hükümleri uygulanır." YEDİNCİ BÖLÜM Sermaye Hareketlerine İlişkin Hükümler Yabancı Sermaye Mevzuatı ve Petrol Kanun'u Dışında Ticari Faaliyette Bulunma: Madde 37- Dışarıda yerleşik kişilerin, Türkiye'de, yabancı sermaye mevzuatına ve Petrol Kanunu'na göre şirket kurmaları ve şube açmaları dışında, ticari faaliyette bulunmalarına Müsteşarlıkça izin verilir. Dışarıda yerleşik kişilerin Müsteşarlıkça verilen izinler çerçevesindeki ticari faaliyetlerden sağladıkları karları ile satış ve tasfiye bedellerinden vergi, resim ve benzeri yükümlülükler düşüldükten sonra kalan kısmı bankalar ve özel finans kurumlarınca transfer edilir. Adi ortaklık tesisi Madde 38- Dışarıda yerleşik kişilerin Türkiye'de, uluslararası ihaleler için oluşturulan adi ortaklıklar dışında, belirli bir işi gerçekleştirmek ve bu iş süresi ile sınırlı olmak üzere adi ortaklık tesis etmelerine, ortaklık sözleşmesinde aksine bir hüküm bulunmadıkça kâr ve zarara eşit oranda ortak olmak, iş bitimine kadar yabancı ortak tarafından herhangi bir şekilde yurtdışına kâr ve benzeri transfer talebinde bulunulmamak kaydıyla Müsteşarlıkça izin verilir. Iş bitiminde ortaklığın kâr etmesi halinde kârdan, vergi, resim ve benzeri yükümlülükler düşüldükten sonra kalan kısımdan yabancı ortağın payı, mevzuattaki hükümlere uyulmak kaydıyla bankalar ve özel finans kurumlarınca transfer edilir. Lisans ve temsilcilik sözleşmeleri Madde 39- Türkiye'de yerleşik kişilerin yurtdışında yerleşik kredi kartı kuruluşları ile yapacakları lisans ve temsilcilik sözleşmeleri için gerekli izin alınmak üzere sözleşme taslakları ile Müsteşarlığa başvurulur. Alınan izinler çerçevesinde, sözleşme kapsamında yurtdışındaki kredi kartı kuruluşlarına yapılacak ödemeler bankalarca transfer edilir. Sermaye Ihracı ve Servet Transferleri Madde 40- a) Türkiye'de yerleşik kişilerin, yurt dışına yapacakları nakdi sermaye transferi yerine mal ihraç ederek bedelinin yurt dışında kurulacak şirket veya şubelerin sermayesine mahsup edilmesine ilişkin talepleri, b) Türkiye'de yerleşik kişilerin, özel kanunlarla ithali yasak veya izin verilmeyen mallardan olmaması, yeni ve kullanılmamış olması kaydıyla Türkiye'de yapacakları servet transferi talepleri ile yurtdışına yapacakları servet transferine ilişkin talepleri, c) Göçmen ve mültecilerin Iskan Kanununun 31 inci maddesi, Bedelsiz Ithalat Kararı ve Gümrük Mevzuatı dışında kalan ve beraberlerinde veya kendilerinden en çok iki ay önce ya da altı ay sonra gelen eşya ve mallarının ithaline ilişkin talepleri, Müsteşarlıkça incelenip sonuçlandırılır. Krediler Madde 41- Bankalar ile özel finans kurumları, Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 sayılı Karar'ın 17 nci maddesi gereğince kredi teminine garanti vererek ya da vermeksizin aracılık edebilirler. Yurtdışındaki işleriyle ilgili olarak yurtdışından kredi sağlayan Türkiye'de yerleşik kişiler dışında kalan Türkiye'de yerleşik kişiler, yurt dışından sağladıkları kredileri bankalar veya özel finans kurumları aracılığıyla kullanırlar. Ancak ihracat kredi kurumlarından veya ihracat kredisi garanti kuruluşlarının garantisi kapsamında sağlanan yurt dışındaki ihracatçı firmaya ödenecek olan krediler için bu şart aranmaz. Türkiye Cumhuriyeti adına Hazine Müsteşarlığınca borçlu veya garantör sıfatıyla yurt dışından sağlanan kredilerin yurt içi veya yurt dışında kullanımına ilişkin esas ve usuller Müsteşarlıkça belirlenir. (12.12.2005 tarih ve 26021 sayılı R.G.- 2005-32/31Tebliğ ile eklenmiştir) Döviz kredilerinin alınma ve verilmesinde lehte ve aleyhte doğacak kur farkları ilgililere aittir. Ancak, Dış Krediler Kur Farkı Fonu'nun tesisine dair Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 31 sayılı Karar hükümleri saklıdır. Yurtdışından sağlanan prefinansman kredileri ile ihracatın finansmanı amacıyla bankalarca Türkiye'de yerleşik kişilere açılan döviz kredilerinin vadeleri 18 aydır. Gemi inşa ve ihracının finansmanı amacıyla kullanılacak kredilerde (hazır gemi hariç) bu süre 24 aydır. Dahilde İşleme İzin Belgesi ve Vergi, Resim ve Harç İstisna Belgesi kapsamında ihracat, ihracat sayılan satış ve teslimler ile döviz kazandırıcı hizmet ve faaliyetlerin finansmanı amacıyla sağlanan kredilerin vadeleri belge süresi (ek süreler dahil) kadardır. (4.12.1999 günlü, 23896 sayılı RG 99-32/24 sayılı Tebliğ ile düzenlenmiştir) Uluslararası piyasalardan sağlanan prefinansman kredileri ile bankalarca ihracat ve döviz kazandırıcı faaliyetlerin finansmanı amacıyla kullandırılan döviz kredilerine ilişkin taahhüt sürelerinin ilgili mevzuat çerçevesinde uzatılması halinde, prefinansman amirinin veya krediyi kullandıran bankanın muvafakat etmesi kaydıyla, bu kredilerin vadeleri verilen ek süreler kadar uzatılmış sayılır. (25.3.1997 tarih,22944 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 97-32-19 sayılı Tebliğ ile yapılan değişiklik) Bankalar birbirlerine, bankacılık teamülleri çerçevesinde doğrudan veya uluslararası sendikasyona katılım yoluyla, vade sınırı bulunmaksızın döviz kredisi açabilirler. Bankalar, Türkiye'de yerleşik kişilere yatırım mallarının ithalatının finansmanı için açtıkları döviz kredilerinin üçte birine kadar işletme ihtiyaçlarının karşılanması amacıyla döviz kredisi açabilirler. Bankalar, Türkiye'de yerleşik kişilere, kredi kartlarını yurt dışındaki harcamaları için $ 10.000,- lık limit içerisinde rotatif kullandırabilirler. Ancak hesap bakiyelerinde $ 10.000,- lık limit üzerinde oluşacak depasmanın 30 gün içerisinde kapatılması gerekir. Madde 42- Büyükşehir belediyeleri, belediyeler ve bunlara bağlı kuruluşlar ile sair yerel yönetim kuruluşlarının, kamu iktisadi teşebbüsleri ve bağlı kurumlarının, sermayesinin %50'sinden fazlası kamuya ait kuruluşların, vakıf üniversitelerinin, fonların, özel ve özerk bütçeli kamu kuruluşları ile idari özerkliğe sahip kamu kuruluşu niteliğindeki kurumların, yatırım ve kalkınma bankalarının (Hazine garantisi altında), yap-işlet-devret, yap-işlet ve işletme hakkı devri ve benzeri finansman modelleri çerçevesinde gerçekleştirilmesi öngörülen projeler tahtında ödeme yükümlülükleri garanti edilen kuruluşların yurt dışından sağladığı ithalatta vadeli ödeme şekilleri dışındaki bir yıldan (365 gün) uzun vadeli kredilere ilişkin anlaşmalar ile bu Tebliğ'in eki Ek:1'de yer alan Kredi Bilgi Formu ve Ek:2'de yer alan Kredi İzleme Formu'nun dış finansman numarası (DFN) alınmasını teminen kredi borçlusu tarafından anlaşma tarihinden itibaren 30 gün içinde Müsteşarlık Kamu Finansmanı Genel Müdürlüğü'ne gönderilmesi zorunludur. Bu kredilere ait kullanımlar, ana para geri ödemeleri, faiz ve diğer ödemelere ait bilgiler ise, Kredi İzleme Formu ile işlem tarihinden itibaren 10 gün içinde bankalar ve özel finans kurumları ile kredi borçlusu tarafından Müsteşarlık Kamu Finansmanı Genel Müdürlüğü'ne gönderilir. (Maddenin bu hali 13.9.2001 günlü, 24522 sayılı RG de yayımlanan 2001-32/26 sayılı Tebliğ ile düzenlenmiştir) Madde 43 - (Bu madde 13.9.2001 günlü, 24522 sayılı RG de yayımlanan 2001-32/26 sayılı Tebliğ ile yürürlükten kaldırıldı) Döviz hesapları Madde 44- Bankalar gerek Türkiye'de gerek yurt dışında yerleşik kişiler adına döviz tevdiat veya dövize dönüştürülebilir Türk lirası mevduat hesapları açabilirler. Bu hesapların işleyişine ilişkin usul ve esaslar Merkez Bankası'nca belirlenir. SEKİZİNCİ BÖLÜM USUL VE MÜŞTEREK HÜKÜMLER Madde 45- Türk parası kıymetini koruma hakkında kararlar ve bu kararlara ilişkin tebliğler uyarınca Merkez Bankası'nca çıkarılan genelgeler tebliğ hükmündedir. Bu Tebliğde öngörülenler dışında kalan haller Müsteşarlıkça incelenip sonuçlandırılır. Yatırım malları Madde 46- Yatırım Teşvik Belgesi kapsamındaki makina ve teçhizat, Ithalat Rejiminde ithalatı doğrudan teşvik edilen yatırım malları listesinde yer alan maddeler ile kamu kuruluşlarının teşvik belgeli veya belgesiz yatırım malları 32 sayılı Kararın uygulanmasında yatırım mallarını ifade eder. Süreler Madde 47 -Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkındaki 32 sayılı Karar'la söz konusu Karar'a ek olarak yayımlanacak kararlarda ve bunlara ilişkin tebliğlerde belirtilen hak doğurucu ve hak düşürücü ve uyulmaması aykırılık oluşturan sürelerin hesaplanmasında işlemin yapıldığı gün hesaba katılmaz. Ancak, hesaplanacak sürelerin son günü resmi tatile rastlarsa, süreler izleyen ilk iş günü çalışma saati sonunda biter. a) Süreler gün olarak ifade edilmiş bulunduğu takdirde ilk gün (işlemin yapıldığı gün) hesaba katılmaz. Günler ertesi günden hesaplanmaya başlanır ve süre son günün çalışma saati sonunda biter. b) Süreler ay olarak gösterildiği takdirde sürenin bitimi, izleyen ayların işlem tarihine tekabül eden tarihteki günün mesai saati sonudur. O ayda işlem tarihine tekabül eden bir gün bulunmuyor ise sürenin bitimi ayın son günüdür. c) Süreler yıl olarak belirlendiği takdirde ise sürenin bitimi, izleyen yılların işlemin yapıldığı ay ve tarihe tekabül eden ay ve tarihteki günün çalışma saati sonudur. DOKUZUNCU BÖLÜM ÇEŞİTLİ HÜKÜMLER Geçici Madde 1- Yürürlükten kaldırılan 17 ve 25 sayılı Karar'lar kapsamındaki ihracata ilişkin kur farklarının Özel Hesaba tahsiline devam olunur. Aynı kararlar kapsamındaki ithalata ilişkin kur farkları ilgililer tarafından Merkez Bankası'na yatırılmadıkça mal bedelleri transfer edilmez. Geçici Madde 2- 8/5854 sayılı Karar'ın yayımı tarihi olan 12.1.1983 den sonra yurda ithal edilmek istenilen hazır gemilerin bayrak şahadetnamelerinin sözkonusu tarihten önce konsolosluklarımızca onaylanmış olması halinde bu işlemlere mülga 8/5854 sayılı Karar hükümleri uygulanır. Geçici Madde 3- Mülga 25 sayılı Karar tatbikatında nazara alınmak üzere, gümrük işlemleri sırasında ilgililer ile gümrük idareleri arasında çıkan ve ilgililer lehine sonuçlanan uyuşmazlıklarda uyuşmazlığın başlangıç tarihinde mallar fiilen ithal olunmuş sayılır ve kur farkları buna göre hesaplanır. Geçici Madde 4- Yürürlükten kaldırılan 25 sayılı Karar'ın 4 üncü maddesiyle Merkez Bankası'nda açılan Özel Hesap'ın işleyişi, kullanılışı ve tasfiyesine ilişkin esaslar Bakanlık tarafından belirlenir. Geçici Madde 5- Yürürlükten kaldırılan 25 sayı Karar'ın 7 inci maddesinde sözü edilen döviz satışı yapılmış işlemlerle ilgili olup, fiili ithali 28.12.1983 tarihinden sonra sonuçlandırılacak mallara ilişkin ithalat işlemleri için 29.12.1983 tarihine kadar oluşan kur farkları tahsil edilerek, Özel Hesab'a devredilir Geçici Madde 7- Yürürlükten kaldırılan tebliğler hükümlerine göre başlamış olup henüz sonuçlanmamış işlemler, ilgili tebliğ hükümlerine tabidir. Ancak aksine bir hüküm olmadıkça bu Tebliğ'in ilgililer lehine olan hükümleri uygulanır. Geçici Madde 8- Faaliyette bulunan yetkili müesseseler ile bu Tebliğin yayımı tarihinden önce yetkili müessese olarak faaliyette bulunmak üzere Müsteşarlığa başvuruda bulunanlar ödenmiş sermayelerini 31.12.1994 tarihine kadar 5 milyar Türk Lirasına yükseltmekle yükümlüdürler. Geçici Madde 9- Bu Tebliğin yayımı tarihi itibariyle açık bulunan mal mukabili ithalat hesapları ile ilgili olarak satıcının mal bedelini istemediğine dair belgenin bankalara, özel finans kurumlarına veya ilgili Kambiyo Müdürlüklerine ibrazı halinde bu hesaplar anılan kuruluşlarca re'sen terkin edilmek suretiyle kapatılır. Geçici Madde 10- 32 sayılı Karar'ın yayımı tarihinden önce Merkez Bankasında bloke edilmiş Türk Liralarının kullanımı serbesttir. Geçici Madde 11- Faaliyette bulunan yetkili müesseseler 31.12.1993 tarihine kadar Müsteşarlığa başvurarak bu Tebliğin 4 üncü maddesinde belirtilen "Yetkili Müessese Izin Belgesi"ni almak zorundadırlar." ONUNCU BÖLÜM YÜRÜRLÜK HÜKÜMLERI Madde 48- Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 sayılı Karara ilişkin 89-32/1, 90-32/2 ve 90-32/3 sayılı Tebliğler yürürlükten kaldırılmıştır. "18 Ocak 1992 tarih ve 21115 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 91-32/5 sayılı Tebliğde değişiklik yapılması Hakkındaki Tebliğ yürürlükten kaldırılmıştır." Madde 49 - Bu Tebliğ yayımı tarihinde yürürlüğe girer. [1] DEĞİŞMEDEN ÖNCEKİ HALİ; Kıymetli maden ve taşlar Madde 8- Türkiye'de yerleşik kişiler, yurt dışına ihraç etmek üzere imal ettikleri veya ettirdikleri kıymetli maden ve taşlardan mamul kıymetli eşyaların üzerine markaları ile mamulün ayarını gösteren bir damgayı basmak ve kıymetli eşyaya ilişkin sertifikayı düzenlemek zorundadırlar. Ancak, ithalatçı firmaların yazılı taleplerinin bulunması halinde mamulün markasını gösteren damganın basılması zorunlu değildir. Kıymetli maden ve taşlardan mamul eşyaların ihracında Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğünden ekspertiz raporu alınabilir. Işlenmiş veya işlenmemiş kıymetli maden ve taşların geçici ithali ile işlendikten sonra mamul veya yarı mamul kıymetli eşya ve taş halinde ihracında, kıymetli eşya yapımında kullanılmak üzere gelen işlenmiş veya işlenmemiş kıymetli maden ve taşlar ilgililerin talebi üzerine gümrük idareleri tarafından yalnızca Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğü veya emrine teslim edilir. Bu şekilde yapılan geçici ithalde, ekspertize, ihraç izin belgesi ve ihracat işlemine, ihracat karşılığı gelen kıymetli maden ve taşların teslimine, geçici ithale, fire ve işçilik bedelleri ile sair hususlara ilişkin ayrıntılar Müsteşarlığın uygun görüşü alınarak Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğünce belirlenir. Gümrük idareleri, Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğünce düzenlenen ihraç izinlerine dayanarak yaptıkları çıkış işlemlerinde gümrük çıkış beyannamesi ile ihraç izninin onaylı birer örneğini ihracatçıya verir, diğer örneğini ise Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğüne gönderirler. Ziynet ve süs eşyası dışındaki işlenmiş altının geçici ihracı Gümrük Idarelerine başvurulmak suretiyle gerçekleştirilir. Ziynet ve süs eşyası dışındaki işlenmiş altının geçici ihracı karşılığında işlenmemiş altın ithal talepleri, geçici ihracat yapılan yurt dışındaki ilgili rafineri veya kuruluşun belgesine istinaden gümrük idarelerince sonuçlandırılır. Geçici olarak ihraç edilen ziynet ve süs eşyası dışındaki işlenmiş altının ihraç tarihinden itibaren 180 gün (yüz seksen) gün içinde işlenmemiş altın olarak ithal edilmemesi halinde bedelinin genel esaslar dahilinde yurda getirilmesi zorunludur. Gümrük idareleri geçici ihraç ve ithal işlemlerine ilişkin belgelerin birer örneğini ilgili Kambiyo Müdürlüğüne intikal ettirirler. [2] DEĞİŞMEDEN ÖNCEKİ HALİ; İhracat bedellerinin yurda getirilmesi (17.11.2003 tarihli, 25292 sayılı R.G.ile yayımlanan 2003-32/28 tebliğ ile değişik) Madde 15- Türkiye'den ihracat, İhracat Rejimi Karar ve Yönetmelikleri ile Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında Kararlar ve bu kararlara ilişkin tebliğler ve talimatlar ile bankacılık teamüllerine göre yürütülür.İhracat bedelleri, peşin ödeme, akreditifli ödeme, vesaik mukabili ödeme, mal mukabili ödeme ve kabul kredili ödeme şekillerinden birine göre yurda getirilerek bir bankaya veya özel finans kurumuna satılır. Alıcıdan temin edilen prefinansman peşin döviz hükmünde olup, döviz alışı peşin döviz olarak yapılır.Ancak, işlenmemiş altın ihracatında ihracat bedellerinin yurda getirilmesi yükümlülüğü aranmaz.İhracatta ödeme şekilleri ile transit ticarete ilişkin usul ve esaslar Merkez Bankası'nca belirlenir.İhracat bedellerinin beyan edilen Türk parası veya döviz üzerinden yurda getirilmesi esas olup, Türk parası üzerinden yapılan ihracat karşılığında döviz getirilmesi mümkündür.İhracat bedeli ile transit ticarette satış bedelinin yolcu beraberinde efektif olarak yurda getirilmesi halinde gümrük idarelerine beyan edilmesi esastır.Ancak,- Türkiye'de İkamet Etmeyenlere Özel Fatura ile Yapılan Satış bedelini,- Yabancı taşıtlar ile yabancı ülkelere sefer yapan yerli taşıtlara verilen yağ, yakıt, temizlik maddeleri ve kumanya bedellerinioluşturan efektiflerde beyan yükümlülüğü aranmaz.Ayrıca, 01.07.2003 tarihinden itibaren Irak'a gerçekleştirilen ve tutarı 50.000,- ABD Doları veya eşitine kadar olan ihracat veya transit ticarete ilişkin mal bedellerini oluşturan efektiflerde 30.06.2004 tarihine kadar beyan yükümlülüğü aranmaz. Fiili ihracı müteakip bedel getirme süresi içinde ödeme şekli değişikliği veya alıcısı tarafından kabul edilmeyen malların başka bir bedelle satışına ilişkin talepler Müsteşarlıkça incelenip sonuçlandırılır. [3] DEĞİŞMEDEN ÖNCEKİ HALİ; Irak'a gerçekleştirilen ve tutarı 50.000,- ABD Doları veya eşitine kadar olan ihracat veya transit ticarete ilişkin mal bedellerini oluşturan efektiflerde 30.06.2005 tarihine kadar beyan yükümlülüğü aranmaz. [4] Mülga Madde; Madde 16- Bakanlar Kurulu'nca ilan edilmiş ve edilecek tutarlarda Destekleme ve Fiyat Istikrar Fonu'na prim kesintisi yapılan malların ihracatının bankalar veya özel finans kurumları aracılığıyla gerçekleştirilmesi ve bankalar veya özel finans kurumlarınca ihracat bedelleri tahsil edilmeksizin veya tahsili garanti altına alınmaksızın vesaikin muhabirlerce alıcılara teslim edilmemesinin sağlanması zorunludur. Sözkonusu ürünlerin ihracatının bankalar veya özel finans kurumları aracılığı ile yapılmasını ve konşimento veya diğer taşıma vesaikinde aracı bankanın veya özel finans kurumunun belirtilmesini teminen; - Deniz yoluyla nakliyatta, nakliyat acentalarınca tam takım konşimentonun Türkiye'deki aracı banka veya özel finans kurumu adına, - Hava, kara ve demiryolu ile nakliyatta ise nakliyat acentalarınca kara konşimentosu, nakliyeci makbuzu ve hamule senedi gibi belgelerin Türkiye'deki aracı banka veya özel finans kurumunun talimatında gösterilen hariçteki muhabir banka adına, düzenlenmesi zorunludur. Gümrük idarelerince belgelerin belirtilen şartlara uygun olarak düzenlendiği kontrol edilir ve vesaiki bu şartlara uygun olarak düzenlenmeyen ihracata izin verilmez. [5] Mülga Madde: Madde 26- Ihracat bedeli dövizlerin süresi içinde yurda getirilmemesi nedeniyle Destekleme ve Fiyat Istikrar Fonu'na yatırılması gereken kur farkları bankalar veya özel finans kurumlarınca 10 işgünü içinde Merkez Bankası'na devredilir. Sözkonusu 10 işgünlük sürenin hesaplanmasında işlemin yapıldığı gün hesaba katılmaz. Bu süre içinde devredilmeyen kur farkları ile ilgili olarak 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkındaki Kanun hükümleri gereğince gecikme zammı tahsil edilir. Ancak; Tebliğin 22 ncı maddesinin (i),(ii) (iii), (iv) ve (v) fıkralarında belirtilen mücbir sebep hallerinin, fiili ihraç tarihinden itibaren yasal döviz getirme süresi içinde meydana geldiğinin ilgili Kambiyo Müdürlüğüne tevsik edilip ek süre alınması durumunda, verilen ek süreler içinde getirilen ihracat bedeli dövizlerin alışı ile, Tebliğin 22 ncı maddesinin (vi) fıkrası halinde ilgili Kambiyo Müdürlüğünün vereceği 90 günlük ihtarname süresi sonuna kadar yurtdışında dava açıldığının veya tahkime başvurulduğunun tevsiki durumunda, mahkeme veya hakem kararının sonucuna bağlı olarak getirilen ihracat bedeli dövizlerin alışında, cari kur uygulanır. Tebliğin 23/c maddesine göre terkin edilen ihracat bedeli dövizlerin, terkin tarihinden itibaren 180 gün içinde yurda getirilmesi halinde ihracat bedeli olarak cari kurdan ilgililerine ödeme yapılır. Yukarıdaki haller dışında kalan cari kur uygulamasına ilişkin talepler, kabul edilebilecek haklı durumlar gözönünde bulundurulmak suretiyle Müsteşarlıkça incelenip sonuçlandırılır.