Florlu Sera Gazlarına İlişkin Yönetmelik

FLORLU SERA GAZLARINA İLİŞKİN YÖNETMELİK Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı (İklim Değişikliği Başkanlığı)'ndan 15.10.2024 tarih ve 32693 sayılı R.G. Tasarruflu yazılar 1 Genelgeler 1 İthalata İlişkin Tebliği 2024/14 İhracata İlişkin Tebliğ 2023-04 Dış ticaret Madde 19 Serbest bölgeler Madde 20 Ticaret yasağı Madde 22 BİRİNCİ BÖLÜM Başlangıç Hükümleri Amaç MADDE 1- (1) Bu Yönetmeliğin amacı, ülkemizin taraf olduğu Ozon Tabakasını İncelten Maddelere Dair Montreal Protokolü kapsamında yer alan florlu sera gazlarının salımını kontrol altına almak üzere florlu sera gazları ve diğer florlu maddelerin yönetimine ilişkin usul ve esasları düzenlemektir. Kapsam MADDE 2- (1) Bu Yönetmelik; a) Ürün ve ekipman içinde olanlar da dahil olmak üzere florlu sera gazları ve diğer florlu maddelerin etiketlenmesine, verilerin toplanmasına, sızıntı kontrollerine, raporlanmasına, piyasaya arz, ithalat, ihracat ve kullanımına, kota dağıtımına, florlu sera gazlarının geri kazanımına, geri dönüşümüne, ıslahına ve imhasına ilişkin esasları, b) Florlu sera gazları içeren veya çalışması bu gazlara dayanan ekipmana müdahale eden gerçek ve tüzel kişilerin eğitimi ve belgelendirilmesine ilişkin konuları ve düzenlemeleri, kapsar. (2) Bu Yönetmelik, motorlu araçlardaki iklimlendirme ekipmanından çıkan florlu sera gazlarının geri kazanımını kapsamaz. Dayanak MADDE 3- (1) Bu Yönetmelik; 9/8/1983 tarihli ve 2872 sayılı Çevre Kanununun 3 üncü ve 20 nci maddelerine, 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 97 nci maddesine, 4 sayılı Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 792/D maddesine, 16/10/2003 tarihli ve 4990 sayılı Kanun ile onaylanması uygun bulunan Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesine ve 4/3/2021 tarihli ve 7295 sayılı Kanun ile onaylanması uygun bulunan Yirmi Sekizinci Taraflar Toplantısında Üzerinde Mutabakata Varılan Montreal Protokolüne Yönelik Değişiklik (Kigali Değişikliği-2016)'e dayanılarak hazırlanmıştır. Avrupa Birliği mevzuatına uyum MADDE 4- (1) Bu Yönetmelik 16/4/2014 tarihli (AB) 517/2014 sayılı ve 7/2/2024 tarihli (AB) 2024/573 sayılı Florlu Sera Gazlarına İlişkin Avrupa Parlamentosu ve Konsey Tüzükleri dikkate alınarak Avrupa Birliği mevzuatına uyum çerçevesinde hazırlanmıştır. Tanımlar MADDE 5- (1) Bu Yönetmelikte geçen; a) Askeri unsur: Millî Savunma Bakanlığı merkez ve taşra teşkilatı, Genelkurmay Başkanlığı, Kara Kuvvetleri Komutanlığı, Deniz Kuvvetleri Komutanlığı, Hava Kuvvetleri Komutanlığı, Milli Savunma Üniversitesi ile Harita Genel Müdürlüğüne ait kurum, kıta, karargâh veya tesisi, b) Bakanlık: Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığını, c) Bakım veya teknik servis: Geri kazanım ve sızıntı kontrolleri hariç olmak üzere, sisteme florlu sera gazları aktaran devrelerin ayrılması, devre veya ekipman parçasının yerinden çıkartılması ya da geri monte edilmesi ve sızıntıların onarımı dâhil tüm faaliyetleri, ç) Başkanlık: İklim Değişikliği Başkanlığını, d) Çoklu merkezi soğutma sistemleri: Bir veya daha fazla ortak yoğuşturucuya ve soğutucu vitrin, soğutucu dolap, dondurucu veya soğutulmuş depo odası gibi bir dizi soğutma cihazına bağlanan, paralel olarak çalışan iki veya daha fazla kompresöre sahip sistemleri, e) Dağıtıcı: Florlu sera gazları veya diğer florlu maddeleri yurt içinde dağıtan ve Türkiye'de faaliyet gösteren gerçek veya tüzel kişiyi, f) Devreden çıkarma: Florlu sera gazı içeren herhangi bir ekipman ya da bileşenin işletilmesine son verilmesini veya demonte edilmesini, g) Diğer florlu maddeler: EK-2'de listelenen maddeler veya bu maddelerden en az birini içeren karışımları, ğ) Dökme gaz: Ekipman içindekiler hariç olmak üzere tüp, tank, isotank gibi ambalaj içerisinde taşınan hidroflorokarbonları, h) Ekipman Operatörleri Merkezi Veri Tabanı (EKOMVET): 7 nci maddenin birinci fıkrasında belirtilen ekipmanın kayıt defterlerini içeren elektronik veri tabanını, ı) Elektrik şalt cihazı: Elektrik enerjisinin üretimi, iletimi, dağıtımı, çevrimi ile bağlantılı olarak kullanılmaya yönelik olan anahtarlama, ölçme, koruma ve elektrik enerji dönüşümü cihazları ve bu araç ve ekipmanın ara bağlantı, teçhizat ve destekleyici yapılarla düzenek oluşturan birleşimlerini, i) Elektrik şalt ekipmanındaki florlu sera gazı miktarı: Elektrik şalt ekipmanının tek bir bölmesinde veya diğer parçalardan ayrılmış herhangi bir başka kısmındaki florlu sera gazı miktarını, j) Faaliyet Raporları Veri Tabanı (FARAVET): Florlu sera gazları veya diğer florlu maddeleri ürün veya ekipman içerisinde veya dökme olarak ithal eden, ihraç eden ya da bu gazları veya maddeleri kullanan, dağıtan, geri kazanan, geri dönüştüren, ıslah eden veya imha eden işletmeler tarafından sunulan yıllık raporları, kota tahsisi ve lisans modülünü içeren elektronik veri tabanını, k) Florlu sera gazları: EK-1'de listelenen hidroflorokarbon, perflorokarbon, kükürt hekzaflorür veya bu maddelerden en az birini içeren karışımları veya flor içeren diğer sera gazlarını, l) Geri dönüşüm: Geri kazanılan florlu sera gazlarının veya diğer florlu maddelerin filtre etme ya da susuzlaştırma gibi temel temizlik işlemlerini takiben tekrar kullanımını, m) Geri kazanım: Bakım veya teknik servis sırasında veya ürün ya da ekipmanın bertaraf edilmesinden önce ürün, kap veya ekipmandan florlu sera gazlarının veya diğer florlu maddelerin toplanması ve depolanmasını, n) Hammadde: Asıl bileşiminden tamamen dönüştürüldüğü ve emisyonunun önemsiz olduğu bir prosesle kimyasal dönüşümden geçen herhangi florlu sera gazını veya EK-2'de yer alan diğer florlu maddeyi, o) Hermetik olarak sızdırmazlığı sağlanmış ekipman: Florlu sera gazları içeren parçaların kaynak, lehim veya benzer bir kalıcı bağlantıyla sızdırmazlığının sağlandığı, tamirine ve tasfiyesine uygun kapaklı vana veya kapaklı servis girişlerini de içerebilen ve izin verilen maksimum basıncın en az dörtte biri basınç altında test edilen sızıntı oranı yılda 3 (üç) gramdan az olan sistemi, ö) Hidroflorokarbon: EK-1'in birinci grubunda listelenen maddeleri veya bu maddelerden en az birini içeren karışımları, p) Hidroflorokarbon kontrol belgesi: Hidroflorokarbonların ithalat ve ihracat işlemleri için aranan belgeyi, r) Hizmet Yeterlilik Belgesi: Florlu sera gazları ile çalışan ve bu gazları içeren iklimlendirme ve soğutma cihazlarının, ısı pompalarının, yangın söndürme sistemlerinin, elektrikli şalt cihazlarının montaj, bakım ve teknik servis hizmetini veren yerler için kurallar kapsamında faaliyetlere ve tüzel kişilere TS13905 standardı kapsamında Türk Standardları Enstitüsü (TSE) tarafından verilen belgeyi, s) Isı pompası: Dışarıdan enerji girdisiyle düşük sıcaklıktaki bir ortamdan aldığı ısıyı yüksek sıcaklıktaki bir ortama aktaran ekipmanı, ş) Islah: Geri kazanılan florlu sera gazlarının veya diğer florlu maddelerin kullanım amacı göz önünde bulundurularak, saf madde performans standardına geri döndürülmesi için işlenmesini ve işlevsellik niteliğinin yükseltilmesini, t) Islah tesisi: Atık florlu sera gazlarının veya diğer florlu maddelerin saf madde performans standartlarına geri döndürülmesi ve işlevsellik niteliğinin yükseltilmesi amacıyla ıslahını gerçekleştiren tesisi, u) İhracat: Florlu sera gazları veya diğer florlu maddelerin kap, ürün veya ekipman içerisinde Türkiye Gümrük Bölgesi dışına veya serbest bölgelere çıkarılmasını, ü) İhracatçı: Florlu sera gazlarını veya diğer florlu maddeleri ürün, ekipman veya kap içerisinde Türkiye Gümrük Bölgesi dışına veya serbest bölgelere çıkaran gerçek veya tüzel kişiyi, v) İmha: Florlu sera gazının tümünü veya büyük bir kısmını florlu sera gazı olmayan bir veya daha fazla stabil maddeye kalıcı olarak dönüştürme veya ayrıştırma sürecini, y) İthalat: Florlu sera gazları veya diğer florlu maddelerin kap, ürün veya ekipman içerisinde serbest dolaşıma giriş rejimine, dahilde işleme rejimine, geçici ithalat rejimine ve gümrük kontrolü altında işleme rejimine tabi tutulmasını, z) İthalatçı: Florlu sera gazları veya diğer florlu maddeleri ürün, ekipman veya kap içinde ithal etmek isteyen gerçek veya tüzel kişiyi, aa) Kademeli sistemlerde birincil soğutucu akışkan devresi: Yoğuşturucu ısısını orta sıcaklık için ikincil bir devreden alacak şekilde iki veya daha fazla ayrı soğutma devresinin seri olarak bağlandığı dolaylı orta sıcaklık sınıfı sistemlerdeki birincil devreyi, bb) Kap: Florlu sera gazlarının taşınması veya depolanması için kullanılan ambalajı, cc) Karışım: Florlu sera gazları veya diğer florlu maddelerden en az birini içeren, iki veya daha fazla maddeden oluşan akışkanı, çç) Kullanıcı: Florlu sera gazları veya diğer florlu maddeleri, ürünlerin veya ekipmanın üretiminde, sanayi ve diğer tüm proseslerde kullanan gerçek ya da tüzel kişiyi, dd) Kurulum: Florlu sera gazları içeren veya içerecek şekilde tasarlanmış olan iki veya daha fazla ekipman parçasının veya devresinin, birleştirme sonrası şarj edilme ihtiyacı olmasına bakılmaksızın, sistemin gaz taşıyan iletkenlerin bir devre tamamlayacağı şekilde sistemin işletileceği yerde birleştirilmesini, ee) Küresel Isınma Potansiyeli (KIP): 1 kilogram CO2'e kıyasla 1 kilogram sera gazının, karışım olması durumunda ise EK-4'e göre hesaplanan, 100 yıllık zaman dilimi içinde atmosferde sebep olduğu sera etkisini gösteren değeri, ff) Mesleki Yeterlilik Belgesi: Mesleki Yeterlilik Kurumu (MYK) tarafından yetkilendirilmiş belgelendirme kuruluşlarınca düzenlenen sınavlarda başarılı olanlara Florlu Sera Gazlı Cihazlar Teknik Personeli Ulusal Yeterliliği kapsamında verilen belgeyi, gg) Onarım: Hasar görmüş veya sızıntı yapan ve florlu sera gazı içeren veya çalışması bu gazlara dayanan ürün veya ekipmanın çalışır hale getirilmesini, ğğ) Operatör: Florlu sera gazı içeren ürün veya ekipmanı işleten veya bu ürün veya ekipmana sahip olan gerçek veya tüzel kişiyi, hh) Organik Rankin Çevrimi: Elektrik veya mekanik enerjinin üretimi için bir ısı kaynağından çıkan ısıyı enerjiye çeviren yoğuşmalı florlu sera gazlarını içeren çevrimi, ıı) Piyasaya arz: Florlu sera gazlarını veya florlu sera gazlarını içeren veya çalışması bu gazlara dayanan ürün veya ekipmanı ücretli veya ücretsiz olarak üçüncü şahıslara tedarik etmeyi veya erişilebilir kılmayı ve ülkede serbest dolaşıma sunmayı, ii) Sabit: Taşınabilir oda iklimlendirme cihazları dahil çalışması sırasında seyir halinde olmayanı, jj) Saf madde: Daha önce kullanılmamış olan maddeyi, kk) Serbest bölge: 6/6/1985 tarihli ve 3218 sayılı Serbest Bölgeler Kanunu uyarınca kurulan serbest bölgeyi, ll) Sızıntı tespit sistemi: Florlu sera gazı sızıntısını tespit etmek üzere kalibre edilen ve sızıntı olması durumunda operatörü uyaran mekanik, elektrik veya elektronik cihazı, mm) Soğutmalı kamyon: Temelde mal taşımak üzere tasarlanmış, imal edilmiş ve soğutma ünitesi ile donatılmış 3,5 tondan fazla ağırlığa sahip motorlu taşıtı, nn) Soğutmalı römork: Temelde mal taşımak için bir kamyon veya traktör tarafından çekilmek üzere tasarlanmış, imal edilmiş ve bir soğutma ünitesi ile donatılmış aracı ve yarı römorkları, oo) Tek bileşenli köpük: Reaksiyona girmemiş veya kısmen reaksiyona girmiş sıvı halde tek bir aerosol dağıtıcıda bulunan ve dağıtıcıdan ayrıldığında genişleyen ve sertleşen bir köpük bileşimini, öö) Tekli split klima sistemleri: Soğutucu akışkan borularıyla birbirine bağlı, kullanım yerinde kurulum gerektiren bir dış ünite ve bir iç üniteden oluşan oda iklimlendirme sistemlerini, pp) Tek kullanımlık kap: Florlu sera gazlarının taşınması ve depolanması amacıyla tekrar kullanılamayan veya yeniden doldurulması amacıyla piyasaya arz edilemeyen, tek kullanım için tasarlanmış ve kullanımından sonra atık olarak tanımlanan kapları (ambalajları), rr) Teknik aerosol: Kozmetik aerosoller dahil ve tıbbi aerosoller hariç olmak üzere, ürün ve ekipmanın bakımı, onarımı, temizlenmesi, test edilmesi, böceklerden arındırılması ve üretilmesinde, ekipmanın kurulması ve diğer uygulamalarda kullanılan aerosol dağıtıcısını, dispanserini, spreylerini, püskürtücülerini, ss) Ticari kullanım: Perakende ve gıda hizmetlerinde son kullanıcılara satışa sunulan ürünlerin depolanması, teşhiri veya dağıtımı için kullanımı, şş) Ton CO2 eşdeğeri: Metrik ton cinsinden florlu sera gazlarının ağırlığı ile küresel ısınma potansiyelinin çarpımı sonucunda çıkan miktarı, tt) Ürün ve/veya ekipman: Florlu sera gazı içeren veya çalışması bu gazlara dayanan cihazları veya uygulamaları, uu) Yangından korunma ekipmanı: Sabit yangından korunma veya söndürme uygulamalarında kullanılan ekipmanı ve sistemleri, üü) Yangından korunma ekipmanındaki florlu sera gazı miktarı: Belirli bir alanı yangından korumak için kurulmuş bir kaptaki veya birbirine bağlı kaplar sistemindeki florlu sera gazı miktarını, vv) Yıllık ülke kotası: Belirli bir takvim yılında Başkanlık tarafından ülkeye ithal edilmesine izin verilen maksimum hidroflorokarbonun ton CO2 eşdeğeri cinsinden maksimum miktarını, yy) Zorunlu kullanım alanları: Halihazırda florlu sera gazı alternatiflerinin bulunmadığı insan sağlığı ile ilgili alanları ve askeri unsurlar için kullanım alanlarını, ifade eder. İKİNCİ BÖLÜM Temel İlkeler ve Merkezi Veri Tabanı Temel ilkeler MADDE 6- (1) Florlu sera gazlarının ve diğer florlu maddelerin; a) Atmosfere salımı, b) Köpük ürününde veya cihaz köpük yalıtımında şişirme ajanı olarak kullanılanlar haricinde kap, ürün veya ekipman içerisindeki florlu sera gazlarının veya diğer florlu maddelerin geri kazanım işlemi gerçekleştirilmeden ürün, ekipman veya kabın bertarafı, yapılamaz. (2) Ürün ve/veya ekipman devreden çıkartıldığında veya kap ömrünü tamamladığında ürün, ekipman veya kabın atık yönetimi, 2/4/2015 tarihli ve 29314 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Atık Yönetimi Yönetmeliğine uygun olarak gerçekleştirilir. (3) Ürün ve/veya ekipman devreden çıkartıldığında, kap ömrünü tamamladığında, bakım veya teknik servis esnasında oluşan ve tekrar kullanıma uygun olmayan 14 06 01* atık kodlu atık hidroflorokarbonların ıslahını gerçekleştirecek tesisler 10/9/2014 tarihli ve 29115 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliği kapsamında florlu sera gazı ıslahı konulu lisans almakla yükümlüdür. (4) Ürün ve/veya ekipman devreden çıkartıldığında, kap ömrünü tamamladığında, bakım veya teknik servis esnasında oluşan ve tekrar kullanıma uygun olmayan 14 06 01* atık kodlu atık hidroflorokarbonlar Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliği kapsamında lisans verilmiş olan florlu sera gazı ıslah tesislerine gönderilmek zorundadır. (5) Atık hidroflorokarbonlar EK-6'da listelenen kabul edilmiş teknolojiler dışındaki teknolojilerle imha edilemez. (6) Atık florlu sera gazı ıslah tesislerinin lisans alabilmeleri için gerekli olan fiziksel şartlar ve işletme şartları Bakanlıkça belirlenir ve Bakanlığın internet sitesinde yayımlanır. Ekipman Operatörleri Merkezi Veri Tabanı (EKOMVET) MADDE 7- (1) EKOMVET'e; a) 5 ton CO2 eşdeğeri veya daha fazla florlu sera gazı içeren sabit soğutma, iklimlendirme ve ısı pompası ekipmanının, sabit yangından korunma ekipmanının, soğutmalı kamyon ve römorklardaki soğutma ünitelerinin ve Organik Rankin Çevrimlerinin, b) Tek bir bölmesinde veya diğer parçalardan ayrılmış herhangi bir kısmında 6 kg veya daha fazla florlu sera gazı içeren elektrik şalt ekipmanının, operatörleri olan gerçek ve tüzel kişiler tarafından veri girişi yapılır. (2) Hizmet Yeterlilik Belgesine sahip tüzel kişiler veya ekipman operatörleri istihdam ettikleri Mesleki Yeterlilik Belgesine sahip teknik personellerini EKOMVET sistemine kayıt eder. (3) Mesleki Yeterlilik Belgesine sahip teknik personel yapmış olduğu ve ekipman operatörü tarafından bildirimi yapılan faaliyetin doğruluğunu kontrol ederek uygun olması durumunda EKOMVET sistemi üzerinden onaylar. (4) EKOMVET Başkanlık tarafından yönetilir. (5) Başkanlık, EKOMVET'te yer alan verileri çevre, şehircilik ve iklim değişikliği il müdürlükleri ile paylaşabilir. (6) EKOMVET'te yer alan veriler gizli kabul edilir ve erişim yetkisi olmayan kişilerin erişimine karşı korunur. (7) EKOMVET'e verilerin kaydedilmesi ve sunulması ile bu verilerin yönetimine ilişkin usul ve esaslar Başkanlıkça belirlenir. Faaliyet Raporları Veri Tabanı (FARAVET) MADDE 8- (1) FARAVET 13 üncü maddenin birinci fıkrasında belirtilen gerçek ve tüzel kişiler tarafından elektronik veri tabanına girilen verileri içerir. (2) FARAVET Başkanlık tarafından yönetilir. (3) Başkanlık, FARAVET'te yer alan verileri çevre, şehircilik ve iklim değişikliği il müdürlükleri ile paylaşabilir. (4) FARAVET'te yer alan veriler gizli olarak kabul edilir ve erişim yetkisi olmayan kişilerin erişimine karşı korunur. (5) FARAVET'e kayıt girme ve verilerin sunulmasına ve bu verilerin yönetimine ilişkin usul ve esaslar Başkanlık tarafından belirlenir. ÜÇÜNCÜ BÖLÜM Hidroflorokarbon Tüketiminin Azaltımıyla İlgili Usul ve Esaslar Hidroflorokarbon tüketiminin azaltımıyla ilgili usul ve esaslar MADDE 9- (1) Hidroflorokarbonların azaltım takvimi çerçevesinde 2024-2045 dönemi ve sonrasındaki yıllara ilişkin hidroflorokarbon kota tahsisi Başkanlık tarafından gerçekleştirilir. (2) Kota tahsisinde, FARAVET'e giriş yapılan verilerine göre, kotanın kullanılacağı yıldan önceki son 5 yıl içinde toplam 3 yıl veya daha fazla hidroflorokarbon ithalatı yapmış işletmeler yerleşik işletme; FARAVET'e giriş yapılan verilerine göre, kotanın kullanılacağı yıldan önceki son 5 yıl içinde 3 yıldan daha az hidroflorokarbon ithalatı yapmış işletmeler yeni katılımcı işletme olarak kabul edilir. Yürürlük tarihi 01.01.2025 (3) Hidroflorokarbonlar, kotasız veya tahsis edilen kotayı aşan miktarlarda ithal edilemez. (4) Tahsis edilen kotalar işletmenin ismini değiştirmesi, iki işletmenin tek işletme olarak birleşmesi veya bir işletmenin ikiye ayrılması dışında devredilemez. (5) 2024 yılından itibaren gerçekleştirilen kota dağıtımlarında yerleşik olarak tanımlanan firmaların statüsü daha sonraki yıllarda değişmez. (6) Kota tahsisine dair sınırlamalar ile usul ve esaslar Başkanlık tarafından belirlenir. DÖRDÜNCÜ BÖLÜM Hidroflorokarbonların İthalat ve İhracatının İthalat/İhracat Başına Lisanslanması Hidroflorokarbonların ithalat ve ihracatının ithalat/ihracat başına lisanslanması Tasarruflu yazılar 1 MADDE 10- (1) Hidroflorokarbon ithal veya ihraç edecekler her ithalat/ihracat için hidroflorokarbon kontrol belgesine sahip olmak zorundadır. (2) Hidroflorokarbon ithalatını gerçekleştireceklere ithalat başına hidroflorokarbon kontrol belgesi kota tahsisine uygun bir şekilde Başkanlık tarafından verilir. (3) Hidroflorokarbon kontrol belgesi alındığı yıl için geçerlidir. Hidroflorokarbon kontrol belgesine dayalı yapılacak ithalat ve ihracat işlemleri hidroflorokarbon kontrol belgesinin geçerli olduğu yıl içinde tamamlanır. Ancak; mücbir sebep nedeniyle tamamlanamayan ithalat ve ihracat işlemleri için mücbir sebebin ivedilikle yıl sonuna kadar Başkanlığa bildirilmesiyle Başkanlık; hidroflorokarbon kontrol belgesinin alındığı yıl için geçerli olan ithalat ve ihracat işlemlerinin tamamlanması için 1 aya kadar süre verebilir. Her durumda bu süre 31 Ocak tarihini geçemez. (4) Hidroflorokarbonların 17/1/2005 tarihli ve 2005/8391 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Dahilde İşleme Rejimi Kararı kapsamında ihraç kaydıyla ithalatında hidroflorokarbon kontrol belgesi aranmaz. Ancak ithalatçının FARAVET sistemine kaydı zorunludur. Yürürlük tarihi 01.01.2025 (5) Florlu sera gazı içeren tek kullanımlık kapların ithalatının yasak olduğu ülkelere ihracat iş ve işlemlerinde kullanılmak üzere hidroflorokarbon kontrol belgesi düzenlenmez. (6) Hidroflorokarbon kontrol belgesi ile ilgili başvuru ücretleri, usul ve esaslar Başkanlık tarafından belirlenir. BEŞİNCİ BÖLÜM Florlu Sera Gazları ve Diğer Florlu Maddelerin Kullanımı, Ticareti, Etiketlenmesi ve Raporlanması Hakkında Usul ve Esaslar Florlu sera gazları içeren kapların, ürünlerin ve/veya ekipmanın etiketlenmesi MADDE 11- (1) Florlu sera gazları içeren kaplar, ürünler ve/veya ekipman, 11/12/2013 tarihli ve 28848 mükerrer sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Maddelerin ve Karışımların Sınıflandırılması, Etiketlenmesi ve Ambalajlanması Hakkında Yönetmelikte belirlenen usul ve esasları ile aşağıdaki hususlara göre etiketlenir: a) Soğutma ekipmanı. b) İklimlendirme ekipmanı. c) Isı pompası. ç) Yangından korunma ekipmanı. d) Elektrik şalt ekipmanı. e) Ölçülü doz inhalerleri hariç florlu sera gazı içeren aerosol dağıtıcılar. f) Florlu sera gazı içeren tüm kaplar. g) Florlu sera gazı içeren solventler. ğ) Organik rankin çevrimi. (2) Birinci fıkrada belirtilen usul ve esaslara ek olarak, florlu sera gazları içeren kaplar, ürünler ve/veya ekipman üzerindeki etiket; a) İçerisinde florlu sera gazı bulunan ekipman için "florlu sera gazları içerir" veya boş ekipman için "çalışması florlu sera gazlarına dayanır" ifadesini, b) Florlu sera gazlarının endüstriyel veya kimyasal adını ve kilogram cinsinden miktarlarını, c) Florlu sera gazlarının ton CO2 eşdeğeri cinsinden toplam miktarını ve küresel ısınma potansiyelini (KIP), ç) Ekipmanın hermetik olarak sızdırmazlığı sağlanmışsa "hermetik olarak sızdırmazlığı sağlanmıştır" ifadesini, d) Florlu sera gazı içeren elektrik şalt ekipmanının garanti belgesinde, test edilen sızıntı oranı yılda % 0,1'den az belirtilmişse, "sızıntı oranı yılda % 0,1'den azdır" ifadesini, e) Soğutma, iklimlendirme veya ısı pompası ekipmanı piyasaya arz edilmeden önce ekipmanın yalıtımı için uygulanan köpükler de dahil olmak üzere, florlu sera gazları şişirme ajanı olarak kullanılmış ise "florlu sera gazları ile şişirilen köpük" ifadesini, f) Kap, geri kazanılarak geri dönüştürülmüş veya ıslah edilmiş florlu sera gazı içeriyorsa "geri dönüştürülmüş florlu sera gazı" veya "ıslah edilmiş florlu sera gazı" ifadesini ve geri dönüştürülmüş veya ıslah edilmiş gaz olması durumunda, parti numarasını ve geri dönüşüm veya ıslah eden kuruluşun adını ve adresini, g) Kap, hammadde kullanımı veya laboratuvar veya analitik kullanım veya imha amaçlı olarak florlu sera gazı içeriyorsa sırasıyla "içindekiler yalnızca hammadde amaçlı kullanılabilir" ifadesini, "içindekiler yalnızca laboratuvar veya analitik amaçlı kullanılabilir" veya "içindekiler yalnızca imha edilebilir" ifadelerini, ğ) Florlu sera gazı içeren kabın zorunlu kullanım alanlarında kullanılması durumunda "içindekiler sadece zorunlu kullanım alanları için kullanılabilir" ifadesini, içerir. (3) Etiket silinmez olur ve ürün veya ekipmanın iyi görülebilen bir bölümüne yerleştirilir. (4) Etiket üzerindeki bilgiler, etiketin arka planından ayırt edilecek şekilde, açıkça okunabilecek boyutta ve aralıkta belirtilir. (5) Florlu sera gazı içeren ön şarjlı ekipmana veya çalışması florlu sera gazlarına dayanan ekipmana üretim sahası dışında gaz ilave edilmesi durumunda etiket üretim tesisinde şarj edilen miktarı içerir. Üretim sahası dışında eklenen miktar ve toplam florlu sera gazı miktarı için etiket üzerinde ayrıca yer bırakılır. (6) Florlu sera gazları içeren kaplar, ürünler ve/veya ekipmanın, ithalatı için birinci, ikinci, üçüncü, dördüncü ve beşinci fıkralara uygun olarak etiketlenmesi zorunludur. İthalat sırasında, etiket üzerindeki bilgiler ile kapta, ürün veya ekipmanda bulunan madde arasında bir çelişki olabileceğinden şüpheleniliyorsa ilgili gümrük laboratuvarlarında; eğer gümrük laboratuvarlarında yapılamıyorsa gerekli analizleri yapabilecek akredite bir laboratuvarda o da yapılamıyorsa yurt dışı analizleri ile teknik bir inceleme yapılır. Bu inceleme, ithalat gerçekleşmeden önce ithal edilecek kap, ürün veya ekipmandaki maddenin tanımlanması için yapılır ve tüm masraflar ithalatçı tarafından karşılanır. Laboratuvar sonuçları doğrudan Ticaret Bakanlığı ve Başkanlığa resmî yollardan gönderilir. Uygunsuzluk tespit edilirse tespit edilen uygunsuzlukla ilgili olarak, ilgili kurumlar yürürlükteki mevzuat çerçevesinde işlem yürütür. (7) İkinci fıkranın (a), (b), (c), (ç), (d) ve (e) bentlerinde yer alan bilgiler ürün veya ekipmanın kullanma ve montaj kılavuzlarında yer alır. Bu bilgiler, ürün veya ekipmanın içerisindeki florlu sera gazının KIP değerinin 150 ve üzeri olması durumunda reklam materyallerinde de yer alır. (8) Florlu sera gazları içeren köpükler ve önceden karıştırılmış polioller, florlu sera gazının kabul edilmiş endüstriyel tanımını kullanan bir etiketle veya böyle bir tanımlama yoksa kimyasal adıyla tanımlanmadıkça piyasaya arz edilmez. Etiket, köpüğün veya önceden karıştırılmış poliolün florlu sera gazları içerdiğini açıkça belirtir. Köpük levhalar söz konusu olduğunda ise bu bilgiler açık ve silinmez bir şekilde levhaların üzerinde belirtilir. Ekipman sızıntı kontrolleri MADDE 12- (1) 7 nci maddenin birinci fıkrasında belirtilen ekipman için sızıntı kontrolleri aşağıda belirtilen periyotlara göre yapılır: a) 5 tondan 50 ton CO2 eşdeğerine kadar florlu sera gazı içermesi durumunda, 12 ayda en az bir, bir sızıntı tespit sistemi kurulu ise zorunlu sızıntı kontrol süresi 24 ayda en az birdir. b) 50 tondan 500 ton CO2 eşdeğerine kadar florlu sera gazı içermesi durumunda 6 ayda en az bir, bir sızıntı tespit sistemi kurulu ise zorunlu sızıntı kontrol süresi 12 ayda en az birdir. c) 500 ton CO2 eşdeğeri ve fazlası florlu sera gazı içeriyorsa, sızıntı tespit sisteminin sızıntı kontrol süresi 6 ayda en az birdir. (2) 7 nci maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen ve 10 ton CO2 eşdeğeri altında florlu sera gazı içeren ekipmanın hermetik olarak sızdırmazlığı sağlanmış ve "hermetik olarak sızdırmazlığı sağlanmıştır" ifadesiyle etiketlenmişse ekipman sızıntı kontrolüne tabi olmaz. (3) 7 nci maddenin birinci fıkrasında belirtilen elektrik şalt ekipmanında kurulu sızıntı tespit sisteminin her 6 yılda bir ve diğer ekipman için her 12 ayda bir kontrolü yapılır. (4) 7 nci maddenin birinci fıkrasında belirtilen ve 500 ton CO2 eşdeğeri veya daha fazla florlu sera gazı içeren ekipmanda sızıntı tespit sistemi kurulması zorunludur. (5) Elektrik şalt ekipmanının test edilen sızıntı oranı yılda % 0,1'den az ve üretici tarafından "test edilen sızıntı oranı yılda % 0,1'den azdır" ifadesiyle etiketlenmişse veya basınç veya yoğunluk izleme donanımı bulunuyorsa veya 6 kilogramdan az florlu sera gazı içeriyorsa söz konusu ekipman sızıntı kontrolüne tabi olmaz. (6) EKOMVET'e sızıntı kontrolleri hakkında bilgi girilmesi zorunludur. Sızıntı kontrollerinin sisteme girilmesine ilişkin usul ve esaslar Başkanlıkça belirlenir. (7) 7 nci maddede belirtilen ekipmanın sızıntı kontrolleri, EK-5'te belirtilen usul ve esaslara uygun olarak gerçekleştirilir. Florlu sera gazlarının veya diğer florlu maddelerin raporlanmasına ilişkin hususlar MADDE 13- (1) FARAVET'e kayıt yaptırmakla yükümlü kişiler aşağıda belirtilmektedir: a) Florlu sera gazları veya diğer florlu maddelerin dökme olarak veya ürün ve/veya ekipman içinde ithalatçıları ve ihracatçıları. b) Florlu sera gazları veya diğer florlu maddeleri üretim amaçlı veya sanayide ve diğer benzeri faaliyetlerde kullanıcıları ve dağıtıcıları. c) Florlu sera gazlarının veya diğer florlu maddelerin geri kazanılmasını, geri dönüştürülmesini, ıslah edilmesini veya imha edilmesini sağlayan tesisler. (2) Birinci fıkrada belirtilen yükümlülük bakım veya teknik servis süreçlerini kapsamaz. (3) Birinci fıkrada belirtilen kişiler, her yıl bir önceki yıla ilişkin faaliyetlerini 30 Nisana kadar FARAVET üzerinden raporlamak zorundadır. Başkanlık bu tarihi 2 aya kadar uzatabilir. (4) FARAVET'e sunulan raporlar, Başkanlık tarafından incelenir. Raporda hata ya da eksiklik bulunursa, ilgili gerçek ve tüzel kişi Başkanlık tarafından bu konuda bilgilendirilir ve düzeltme talebinin iletildiği günden itibaren 15 (on beş) iş günü içinde düzeltilmiş rapor Başkanlığa sunulur. (5) Yıllık faaliyet raporlarında yer alan verilerin doğrulanmasına ilişkin usul ve esaslar Başkanlık tarafından düzenlenir. Piyasaya arz ve kullanım sınırlamaları MADDE 14- (1) Florlu sera gazlarını saf veya karışım olarak içeren ve 11 inci maddeye uygun olarak etiketlenmeyen kap, ürün ve/veya ekipman piyasaya arz edilemez. (2) Soğutma, iklimlendirme, ısı pompası, yangından korunma ve elektrik şalt ekipmanının bakım veya teknik servisinde veya dolumunda veya solvent olarak kullanımında florlu sera gazları içeren tek kullanımlık kaplar, üçüncü fıkra hükmü dışında, piyasaya arz edilemez. (3) Florlu sera gazı içeren tek kullanımlık kapların ithalatı yapılamaz. Bu kapların laboratuvar ve zorunlu kullanım amaçlı ithalatı Başkanlık iznine tabidir. (4) EK-3'te listelenen ürün veya ekipman piyasaya arz edilemez. (5) Magnezyum kalıp dökümde ve magnezyum kalıp döküm alaşımlarının geri dönüşümünde kükürt hekzaflorür kullanılamaz. (6) Araç lastikleri kükürt hekzaflorür ile şişirilemez. (7) Ürün ve ekipmanın; a) Küresel ısınma potansiyeli (KIP) değeri 2500 veya daha fazla olan hidroflorokarbonları içeren ticari soğutucular ve dondurucular (hermetik olarak sızdırmazlığı sağlanmış ekipman) 1/1/2027 tarihinden itibaren ve KIP değeri 150 veya daha fazla olan hidroflorokarbon içeren ticari soğutucular ve dondurucular (hermetik olarak sızdırmazlığı sağlanmış ekipman) 1/1/2031 tarihinden itibaren, b) Ürünleri -50°C'nin altındaki sıcaklıklara soğutmak üzere tasarlanmış uygulamalar haricinde, 2500 veya daha yüksek KIP değerine sahip hidroflorokarbonlar içeren veya çalışması bu gazlara dayanan sabit soğutma ekipmanı 1/1/2027 tarihinden itibaren, c) KIP değeri 750 veya daha yüksek olup 3 kg'dan daha az florlu sera gazları içeren veya çalışması bunlara dayalı olan tekli split klima sistemleri 1/1/2027 tarihinden itibaren, ç) KIP değeri 1500'den az olan florlu sera gazlarının kullanılabildiği kaskad sistemlerin ana soğutma devresindekiler hariç, KIP değeri 150'den yüksek olan florlu sera gazları içeren veya çalışması bu gazlara dayanan 40 kW veya daha fazla nominal kapasiteye sahip ticari kullanım amaçlı çoklu merkezi soğutma sistemleri 1/1/2031 tarihinden itibaren, d) KIP değeri 150 veya daha yüksek florlu sera gazı içeren, taşınabilir oda iklimlendirme ekipmanı (son kullanıcı tarafından odalar arasında hareket ettirilebilen hermetik olarak sızdırmazlığı sağlanmış ekipman) 1/1/2027 tarihinden itibaren, piyasaya arz edilemez. e) KIP değeri 150 veya daha yüksek olan hidroflorokarbonlar içeren köpüklerden; 1) Ekstrüde polistirenin (XPS) 1/1/2027 tarihinden itibaren piyasaya arzı, 2) Diğer köpüklerin 1/1/2029 tarihinden itibaren piyasaya arzı, f) KIP değeri 150 veya daha yüksek olan hidroflorokarbonları içeren teknik aerosolun 1/1/2027 tarihinden itibaren üretimi, yapılamaz. Bu sınırlamalar, zorunlu kullanım alanları için piyasaya arz edilen ürün ve ekipmana uygulanmaz. (8) Ürünleri -50°C'nin altındaki sıcaklıklara soğutmak için tasarlanmadığı sürece 40 ton CO2 eşdeğeri veya daha fazla şarj miktarına sahip soğutma ekipmanına bakım veya teknik servis sağlamak için KIP değeri 2500 veya daha yüksek olan florlu sera gazları 1/1/2031 tarihinden itibaren kullanılamaz. (9) Sekizinci fıkrada belirtilen sınırlama, 1/1/2033 tarihine kadar aşağıdaki florlu sera gazı kategorileri için geçerli olmaz: a) 11 inci madde hükümlerine göre etiketlenmiş olmaları koşuluyla, mevcut soğutma ekipmanının bakım veya teknik servisi için kullanılan KIP değeri 2500 veya daha yüksek olan ıslah edilmiş florlu sera gazları. b) Zorunlu kullanım alanlarına kurulmuş olan mevcut soğutma ekipmanının bakımı veya teknik servisi için kullanılan KIP değeri 2500 ve üzeri olan florlu sera gazları. c) KIP değeri 2500 veya daha yüksek olan geri dönüştürülmüş florlu sera gazları, bu tür ekipmandan geri kazanılmış olmaları koşuluyla mevcut soğutma ekipmanının bakımı veya teknik servisi için kullanılabilir. Bu tür geri dönüştürülmüş gazlar, geri kazanımı sadece bakım veya teknik servisin bir parçası olarak yapan veya yaptıran işletme tarafından kullanılabilir. Ticaret sınırlamaları ve usuller MADDE 15- (1) Florlu sera gazı satan veya ücretsiz olarak piyasaya arz edenler; alıcının adını, varsa fatura numarasını ve satılan veya ücretsiz olarak tedarik edilen gazın miktarı da dahil olmak üzere alıcıların kayıtlarını tutmak ve bu kayıtları 5 yıl boyunca saklamak, talep edilmesi halinde Başkanlığa ve yetkililere sunmak zorundadır. (2) Florlu sera gazları, 16 ncı maddenin birinci fıkrasında belirtilen Mesleki Yeterlilik Belgesine sahip olmayan gerçek kişilere ve 17 nci maddenin birinci fıkrasında tanımlanan Hizmet Yeterlilik Belgesine sahip olmayan tüzel kişilere satılamaz veya ücretsiz temin edilemez. (3) Hizmet Yeterlilik Belgesi alması gerekmeyen bir tüzel kişi; a) Mesleki Yeterlilik Belgesi sahibi teknik personelin belge numarasını beyan ederek veya b) 17 nci maddenin birinci fıkrasında belirtilen tüzel kişilerin belgelendirilmesini gerektiren bir faaliyette kullanmayacağına dair yazılı beyan sağlayarak, florlu sera gazını satın alabilir. (4) Hermetik olarak sızdırmazlığı sağlanmamış ekipmanı satan veya ücretsiz olarak piyasaya arz edenler, alıcıdan bu ekipmanın kurulumunu yapmaya yetkin olduğunu gösterir Hizmet Yeterlilik Belgesini veya ekipmanın belgelendirilmiş gerçek veya tüzel kişi tarafından kurulacağına dair beyanat arar. Söz konusu beyanat, ekipmanın Mesleki Yeterlilik Belgesi sahibi kişi tarafından kurulacağını belirten ve belge sahibi gerçek veya tüzel kişiyle yapılan sözleşmedir. ALTINCI BÖLÜM Gerçek ve Tüzel Kişilerin Belgelendirilmesi ve Diğer Sorumlulukları ile İlgili Usul ve Esaslar Gerçek kişilerin belgelendirilmesi MADDE 16- (1) Florlu sera gazı içeren veya çalışması bu gazlara dayanan sabit soğutma ve iklimlendirme ekipmanının, ısı pompasının, sabit yangından korunma sisteminin, soğutmalı kamyon ve römorklarda bulunan soğutma ünitelerinin ve elektrik şalt ekipmanının kurulumunu, devreye alınmasını, bakım veya teknik servisini veya devreden çıkartılması işlemlerini yapan gerçek kişi, bu faaliyetleri gerçekleştirmeye yönelik Mesleki Yeterlilik Belgesine sahip olmak zorundadır. (2) 5 ton CO2 eşdeğeri veya daha fazla florlu sera gazı içeren sabit soğutma ve iklimlendirme ekipmanı, ısı pompası, sabit yangından korunma sistemi, soğutmalı kamyon ve römorklarda bulunan soğutma ünitelerinin sızıntı kontrolünü yapan gerçek kişi, bu faaliyeti gerçekleştirmeye yönelik Mesleki Yeterlilik Belgesine sahip olmak zorundadır. Hermetik olarak sızdırmazlığı sağlanmış ve 10 ton CO2 eşdeğeri veya daha fazla florlu sera gazı içeren ekipmanın sızıntı kontrolünü yapan gerçek kişi Mesleki Yeterlilik Belgesi sahibi olmak zorundadır. (3) Sabit soğutma ve iklimlendirme ekipmanından, ısı pompasından, sabit yangından korunma sisteminden, soğutmalı kamyon ve römorklarda bulunan soğutma ünitelerinden ve elektrik şalt ekipmanından florlu sera gazı geri kazanımı, bu florlu sera gazlarının geri dönüşümü ve/veya ıslahını yapan gerçek kişi, bu faaliyeti gerçekleştirmeye yönelik Mesleki Yeterlilik Belgesine sahip olmak zorundadır. (4) Sınavın gerçekleştirilmesi, Mesleki Yeterlilik Belgesinin düzenlenmesi ve Mesleki Yeterlilik Belgesinin geçerliliğine ilişkin usul ve esaslar 15/10/2015 tarihli ve 29503 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Mesleki Yeterlilik Kurumu Sınav, Ölçme, Değerlendirme ve Belgelendirme Yönetmeliği kapsamında düzenlenir. (5) Belge sahibi gerçek kişiler ve askeri unsurlarda eğitimini tamamlayan gerçek kişiler birinci, ikinci ve üçüncü fıkralardaki faaliyetlerin yürütülmesi sırasında florlu sera gazı sızıntısını önlemek için gerekli tüm tedbirleri alırlar. (6) Ekipman üretim tesislerinde; birinci, ikinci ve üçüncü fıkralarda yer alan faaliyetleri yürüten gerçek kişiler bu tesislerde çalıştıkları süre boyunca Mesleki Yeterlilik Belgesi sahibi olma zorunluluğundan muaftır. (7) Gerçek kişilerin belgelendirilmesine ilişkin hususlar, 24/9/2020 tarihli ve 31254 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Florlu Sera Gazı İçeren veya Çalışması Bu Gazlara Dayanan Ekipmana Müdahale Eden Gerçek ve Tüzel Kişilerin Belgelendirilmesine İlişkin Tebliğde düzenlenmiştir. Tüzel kişilerin belgelendirilmesi MADDE 17- (1) Üçüncü bir kişi için, florlu sera gazlarını içeren veya çalışması bu gazlara dayanan sabit soğutma, iklimlendirme, ısı pompası ve sabit yangından korunma ekipmanının kurulumunu, bakım veya teknik servisini veya devreden çıkartılmasını gerçekleştiren tüzel kişi, bu faaliyetleri gerçekleştirmeye yönelik TS13905 numaralı standart kapsamında TSE tarafından verilen Hizmet Yeterlilik Belgesine sahip olmak zorundadır. (2) Birinci fıkrada belirtilen tüzel kişilerin belgelendirilmesine ilişkin usul ve esaslar, Hizmet Yeterlilik Belgesinin denetimi, iptali veya askıya alınması ile ilgili diğer hususlar TSE tarafından uygulanır. (3) Hizmet Yeterlilik Belgesi sahibi tüzel kişiler birinci fıkrada belirtilen faaliyetlerin gerçekleştirilmesi sırasında florlu sera gazı sızıntısını önlemek için gerekli tüm tedbirleri alır. Tüzel kişilerin Hizmet Yeri Belgesi alabilmesi için, florlu sera gazları ile ilgili görev, yetki ve sorumluluk verilen bütün teknik personelin Mesleki Yeterlilik Belgesi sahibi olması mecburidir. (4) Tüzel kişilerin belgelendirilmesine ilişkin hususlar, Florlu Sera Gazı İçeren veya Çalışması Bu Gazlara Dayanan Ekipmana Müdahale Eden Gerçek ve Tüzel Kişilerin Belgelendirilmesine İlişkin Tebliğde düzenlenmiştir. Ekipman operatörünün yükümlülükleri MADDE 18- (1) Ekipman operatörü; a) Florlu sera gazı içeren veya çalışması florlu sera gazlarına dayanan ekipmanın kurulum, bakım veya teknik servis, devreden çıkartma ve sızıntı kontrollerinin ve florlu sera gazlarının ekipmandan geri kazanımının 16 ncı ve 17 nci maddelerde belirlenen usullerle belgelendirilmiş gerçek ve tüzel kişiler tarafından yapılmasını sağlar. b) Florlu sera gazı sızıntılarını önlemek için gerekli tüm tedbirleri alır. c) Ekipman sızıntı kontrollerinin 12 nci maddede belirtilen hükümler doğrultusunda belirlenen zaman çizelgelerine göre yapılmasını sağlar. ç) Herhangi bir sızıntı tespit edildiğinde, belgelendirilmiş gerçek ve tüzel kişiler tarafından gecikmeden ekipmanın onarılmasını sağlar. d) Sızıntı onarımının yeterliliğini doğrulamak amacıyla sızıntı kontrolünün takibini yaptırır; bu kontrolün sızıntı onarımını takip eden 30 iş günü içerisinde, belgelendirilmiş gerçek ve tüzel kişi tarafından yapılmasını sağlar. e) Yeni kurulan ekipman için, ilk sızıntı kontrolünün ekipman kurulumunu takip eden 30 iş günü içerisinde yapılmasını sağlar. f) 12 nci maddeye göre sızıntı tespit sisteminin kurulumunu ve kontrol edilmesini sağlar. g) EKOMVET'e girilen ekipman kayıt defterinin güncel bir kopyasını talepleri üzerine Başkanlığa ve ilgili yetkililere sunar. ğ) 7 nci maddenin birinci fıkrasında belirtilen ekipmana, bu maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen faaliyetlerin tamamlanmasının ardından, bu faaliyetlerle ilgili bilgilerin 30 iş günü içerisinde EKOMVET'e girişini sağlar. h) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden sonra edinilen florlu sera gazı içeren veya çalışması bu gazlara dayanan ekipmanın kurulumunun tamamlanmasından ve ekipmanın florlu sera gazı ile şarj edilmesinden itibaren 30 iş günü içinde EKOMVET üzerinden Başkanlığa bildirim yapar. ı) 7 nci maddenin birinci fıkrasında belirtilen florlu sera gazı içeren veya çalışması florlu sera gazlarına dayanan ekipmanın ekipman kayıt defterini EKOMVET üzerinden oluşturur. (2) Bakım veya teknik servis firmaları, ürün veya ekipmanı kullanmadığı veya sahip olmadığı sürece ekipman operatörü olamaz. (3) EKOMVET'e giriş yapacak gerçek ve tüzel kişiler ile EKOMVET' in kullanımına ilişkin usul ve esaslar Başkanlıkça belirlenir. YEDİNCİ BÖLÜM Çeşitli ve Son Hükümler Zorunlu kullanım alanları ve dış ticaret MADDE 19- (1) Zorunlu kullanım alanları için öngörülen 14 üncü maddede ve EK-3'te belirtilen piyasaya arz sınırlamalarından muaf tutulan ürün veya ekipmanın ithalatından ve piyasaya arzından önce, söz konusu ürün ve ekipmanın üreticisi veya ithalatçısı, Başkanlıktan yazılı izin almak zorundadır. Serbest bölgelerde faaliyet gösterenlere ilişkin esaslar MADDE 20- (1) Serbest bölgelerde faaliyet gösterenler, yasaklı ürün ve ekipmanın Türkiye Gümrük Bölgesine girmemesi koşuluyla, 14 üncü maddede ve EK-3'te belirtilen piyasaya arz sınırlamalarından muaftır. (2) Serbest bölgelerde faaliyet gösterenler 13 üncü madde uyarınca FARAVET üzerinden yıllık faaliyet raporlarını Başkanlığa sunmak zorundadır. İdari yaptırımlar MADDE 21- (1) Bu Yönetmelik hükümlerine aykırı hareket edenlere ve yükümlülüklerini yerine getirmeyenlere 2872 sayılı Kanun ve ilgili mevzuat hükümleri kapsamında öngörülen idari yaptırımlar uygulanır. Kigali Değişikliğine taraf olmayan ülkelerle ticaret yasağı MADDE 22- (1) Ozon Tabakasını İncelten Maddelere Dair Montreal Protokolü Kigali Değişikliğine taraf olmayan ülkelerle hidroflorokarbon ticareti 1/1/2033 tarihinden itibaren yapılamaz. Askeri unsurlara yönelik hükümler MADDE 23- (1) Askeri unsurlar bu Yönetmelik hükümlerinden muaftır. Yürürlükten kaldırılan yönetmelik MADDE 24- (1) 29/6/2022 tarihli ve 31881 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Florlu Sera Gazlarına İlişkin Yönetmelik yürürlükten kaldırılmıştır. (2) Birinci fıkra ile yürürlükten kaldırılan Florlu Sera Gazlarına İlişkin Yönetmeliğe yapılan atıflar bu Yönetmeliğe yapılmış sayılır. Mevcut tesisler GEÇİCİ MADDE 1- (1) "14 06 01* Kloroflorokarbonlar, HCFC, HFC" atık koduna sahip "tehlikeli atık geri kazanım" konulu geçici faaliyet belgesi veya çevre izin ve lisans belgesine sahip olan mevcut tesisler, florlu sera gazı ıslah tesislerinin fiziksel ve işletme şartları yayınlandıktan sonra 6 ay içerisinde ıslah tesisi şartlarını yerine getirerek çevre lisansı almak için Bakanlığa başvuruda bulunmakla yükümlüdürler. Yürürlük MADDE 25- (1) Bu Yönetmeliğin; a) 9 uncu maddesinin ikinci fıkrası ile 10 uncu maddesinin dördüncü fıkrası 1/1/2025 tarihinde, b) Diğer hükümleri yayımı tarihinde, yürürlüğe girer. Yürütme MADDE 26- (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı yürütür. EK-1 Florlu Sera Gazları Maddenin Endüstriyel Tanımı Maddenin Kimyasal Adı Maddenin Kimyasal Formülü Maddenin Küresel Isınma Potansiyeli (KIP)1 Grup 1: Hidroflorokarbonlar (HFC'ler) HFC-23 Triflorometan CHF3 14 800 HFC-32 Diflorometan CH2F2 675 HFC-41 Florometan CH3F 92 HFC-125 Pentafloroetan CHF2CF3 3 500 HFC-134 1,1,2,2-tetrafloroetan CHF2CHF2 1 100 HFC-134a 1,1,1,2-tetrafloroetan CH2FCF3 1 430 HFC-143 1,1,2-trifloroetan CH2FCHF2 353 HFC-143a 1,1,1-trifloroetan CH3CF3 4 470 HFC-152 1,2-difloroetan CH2FCH2F 53 HFC-152a 1,1-difloroetan CH3CHF2 124 HFC-161 Floroetan CH3CH2F 12 HFC-227ea 1,1,1,2,3,3,3-heptafloropropan CF3CHFCF3 3 220 HFC-236cb 1,1,1,2,2,3-hekzafloropropan CH2FCF2CF3 1 340 HFC-236ea 1,1,1,2,3,3-hekzafloropropan CHF2CHFCF3 1 370 HFC-236fa 1,1,1,3,3,3-hekzafloropropan CF3CH2CF3 9 810 HFC-245ca 1,1,2,2,3-pentafloropropan CH2FCF2CHF2 693 HFC-245fa 1,1,1,3,3-pentafloropropan CHF2CH2CF3 1 030 HFC-365 mfc 1,1,1,3,3-pentaflorobütan CF3CH2CF2CH3 794 HFC-43-10 mee 1,1,1,2,2,3,4,5,5,5-dekafloropentan CF3CHFCHFCF2CF3 1 640 Grup 2: Perflorokarbonlar (PFCs) PFC-14 Tetraflorometan CF4 7 390 PFC-116 Hekzafloroetan C2F6 12 200 PFC-218 Oktafloropropan C3F8 8 830 PFC-3-1-10 (R-31-10) Dekaflorobütan C4F10 8 860 PFC-4-1-12 (R-41-12) Dodekafloropentan C5F12 9 160 PFC-5-1-14 (R-51-14) Tetradekaflorohekzan C6F14 9 300 PFC-c-318 Oktaflorosiklobütan c-C4F8 10 300 Grup 3: Kükürt Hekzaflorür Kükürt Hekzaflorür SF6 22 800 1 Hükümetler Arası İklim Değişikliği Paneli tarafından kabul edilen Dördüncü Değerlendirme Raporuna dayanmaktadır. EK-2 Diğer Florlu Maddeler Maddenin Endüstriyel Tanımı Maddenin Kimyasal Formülü Maddenin Küresel Isınma Potansiyeli (KIP) 1. Doymamış Hidro(kloro) florokarbonlar HFC-1234yf CF3CF=CH2 42 HFC-1234ze Trans - CHF=CHCF3 72 HFC-1336mzz CF3CH=CHCF3 9 HCFC-1233zd C3H2ClF3 4.5 HCFC-1233xf C3H2ClF3 13 2. Florlu Eterler ve Alkoller HFE-125 CHF2OCF3 14 900 HFE-134 (HG-00) CHF2OCHF2 6 320 HFE-143a CH3OCF3 756 HCFE-235da2 (izofloran) CHF2OCHClCF3 350 HFE-245cb2 CH3OCF2CF3 708 HFE-245fa2 CHF2OCH2CF3 659 HFE-254cb2 CH3OCF2CHF2 359 HFE-347 mcc3 (HFE-7000) CH3OCF2CF2CF3 575 HFE-347pcf2 CHF2CF2OCH2CF3 580 HFE-356pcc3 CH3OCF2CF2CHF2 110 HFE-449sl (HFE-7100) C4F9OCH3 297 HFE-569sf2 (HFE-7200) C4F9OC2H5 59 HFE-43-10pccc124 (H-Galden 1040x) HG-11 CHF2OCF2OC2F4OCHF2 1 870 HFE-236ca12 (HG-10) CHF2OCF2OCHF2 2 800 HFE-338pcc13 (HG-01) CHF2OCF2CF2OCHF2 1 500 HFE-347mmy1 (CF3)2CFOCH3 343 2,2,3,3,3-pentafloropropanol CF3CF2CH2OH 42 Bis(triflorometil)-metanol (CF3)2CHOH 195 HFE-227ea CF3CHFOCF3 1 540 HFE-236ea2 (desfluoran) CHF2OCHFCF3 989 HFE-236fa CF3CH2OCF3 487 HFE-245fa1 CHF2CH2OCF3 286 HFE 263fb2 CF3CH2OCH3 11 HFE-329 mcc2 CHF2CF2OCF2CF3 919 HFE-338 mcf2 CF3CH2OCF2CF3 552 HFE-338mmz1 (CF3)2CHOCHF2 380 HFE-347 mcf2 CHF2CH2OCF2CF3 374 HFE-356 mec3 CH3OCF2CHFCF3 101 HFE-356mm1 (CF3)2CHOCH3 27 HFE-356pcf2 CHF2CH2OCF2CHF2 265 HFE-356pcf3 CHF2OCH2CF2CHF2 502 HFE 365 mcf3 CF3CF2CH2OCH3 11 HFE-374pc2 CHF2CF2OCH2CH3 557 -(CF2)4CH(OH)- 73 3. Diğer Perflorlu Bileşikler Perfloropolimetilizopropil-eter (PFPMIE) CF3OCF(CF3)CF2OCF2OCF3 10 300 Azot triflorür NF3 17 200 Triflorometil kükürt pentaflorür SF5CF3 17 700 Perflorosiklopropan c-C3F6 17 3404 2 Montreal Protokolü Bilimsel Değerlendirme Panelinin (SAP) 2010 Değerlendirme Raporuna dayanmaktadır (Tablo 1-11) 3 Varsayılan değer, KIP henüz mevcut değil. 4 Hükümetler Arası İklim Değişikliği Paneli tarafından kabul edilen Dördüncü Değerlendirme Raporuna göre Minimum Değer EK-3 Ürün ve Ekipman için Piyasaya Arz Sınırlamaları Listesi 1. Soğutucu akışkan olarak hidroflorokarbon ve perflorokarbonlar içeren doğrudan genleşmeli sistemleri. 2. Perflorokarbon veya triflorometan (HFC-23) içeren yangından korunma ekipmanı. 3. Florlu sera gazı içeren pencereler, ayakkabılar ve araba lastikleri. 4. Zorunlu kullanım alanları hariç, küresel ısınma potansiyeli (KIP) değeri 150 veya daha fazla olan florlu sera gazı içeren tek bileşenli köpükler. 5. Küresel ısınma potansiyeli (KIP) 150 veya daha fazla olan hidroflorokarbon içeren eğlence ve dekoratif amaçlı halka satılmak üzere pazarlanan ve satılması amaçlanan aeresol jeneratörleri ve işaret düdükleri. 6. Soğutucu akışkan veya köpük şişirme ajanı olarak KIP değeri 150 veya daha fazla olan hidroflorokarbon içeren ev tipi buzdolapları ve dondurucular. EK-4 Karışımların Küresel Isınma Potansiyelinin (KIP) Hesaplanması Bir karışımın toplam KIP değeri, florlu sera gazı olmayan maddeler de dâhil olmak üzere, her bir maddenin KIP değerleri ile çarpılan ağırlık oranlarının toplamından elde edilen ağırlıklı ortalama olarak hesaplanır. Σ (% X Maddesi x KIP) + (% Y Maddesi x KIP) + … (% N Maddesi x KIP) hesaplamasındaki % değeri +/-% 1'lik bir tolerans ile ağırlık olarak payıdır. Örneğin formül, % 60 dimetil eter, % 10 HFC-152a ve % 30 izobütandan oluşan bir gaz karışımına uygulandığında; (% 60 x 1) + (% 10 x 124) + (% 30 x 3) → Toplam KIP = 13,9'dur. Aşağıdaki tabloda gösterilen, flor içermeyen maddelerin KIP değerleri, karışımların KIP değerlerinin hesaplanmasında kullanılır. Bu ekte listelenmeyen diğer maddeler için varsayılan değer olarak sıfır değeri uygulanır. Flor İçermeyen Maddelerin KIP Değerleri Maddenin Ticari Adı Maddenin Endüstriyel Gösterimi Maddenin Kimyasal Formülü Maddenin Küresel Isınma Potansiyeli (KIP) Değeri5 Karbondioksit CO2 1 Metan CH4 25 Azot oksit N2O 298 Dimetil eter CH3OCH3 1 Metilen klorür CH2Cl2 9 Metil klorür CH3Cl 13 Kloroform CHCl3 31 Etan R-170 CH3CH3 6 Propan R-290 CH3CH2CH3 3 Bütan R-600 CH3CH2CH2CH3 4 Izobütan R-600a CH(CH3)2CH3 3 Pentan R-601 CH3CH2CH2CH2CH3 56 İzopentan R-601a (CH3)2CHCH2CH3 56 Etoksietan (dietil eter) R-610 CH3CH2OCH2CH3 4 Metil format R-611 HCOOCH3 25 Hidrojen R-702 H2 6 Etilen R-1150 C2H4 0 Propilen R-1270 C3H6 2 Siklopentan C5H10 56 5 Aksi belirtilmediği sürece Hükümetler Arası İklim Değişikliği Paneli tarafından kabul edilen Dördüncü Değerlendirme Raporuna dayanmaktadır. 6 Hükümetler Arası İklim Değişikliği Paneli tarafından kabul edilen Dördüncü Değerlendirme Raporunda yer almayan madde, diğer hidrokarbonların KIP değerlerine dayanan varsayılan değer. EK-5 Sızıntı Kontrolleri ve Ekipman Onarımı 1) Sabit Soğutma, İklimlendirme ve Isı Pompası Ekipmanın ve Soğutmalı Kamyonlar ve Treylerlerin Soğutma Ünitelerinin Sızıntı Kontrolleri a) Bağlantı yerleri, gövdesi dahil olmak üzere vanaları, değiştirilebilir filtre ve kurutucular üzerindekiler dahil olmak üzere contaları, sistemin titreşime tabi olan kısımları ve güvenlik veya işletim cihazlarına olan bağlantıları düzenli olarak kontrol edilir. b) Sızıntı kontrollerinde, belgelendirilmiş gerçek kişiler, sızıntı riski olan devre ve bileşenleri sistem içerisindeki soğutucu akışkana uygun gaz tespit sistemleriyle kontrol etme, ultraviyole algılama sıvısı veya uygun bir boya, tescilli köpük solüsyonları uygulama veya sabun köpüğü kullanma yöntemlerinden en az birini uygular. Bahsedilen gaz tespit sistemleri en az on iki (12) ayda bir kontrol edilir. c) Ekipman üreticisinin onayı ile soğutucu devrelerine morötesi çözeltisi veya boya uygulanır. Belgelendirilmiş gerçek kişiler, yukarıda belirtilen yöntemleri izleyerek ekipmanın kalan kısımlarını inceler ve oksijen içermeyen azot ile basınç testi yapmadan önce florlu sera gazlarını ekipmandan geri kazanır. d) Sabit soğutma, iklimlendirme ve ısı pompası ekipmanında ve kamyon ile treyler soğutma sistemlerinin dolaylı sızdırmazlık kontrollerinde, sıcaklık ve basınç değerleri belgelendirilmiş gerçek kişiler vasıtasıyla ölçülerek soğutucu akışkan şarj seviyesi kontrol edilir. e) Bir sabit sızıntı tespit sisteminin uyarı vermesi, ünitenin yetersiz soğutma sağlaması, sistemin değişik noktalarında yağ lekelerinin varlığı, emniyet elemanlarında hasar ve sistemdeki soğutucu akışkan miktarının düşüklüğü durumlarında, sabit soğutma, iklimlendirme ve ısı pompası ile soğutmalı kamyon ve treylerdeki soğutma ünitelerinde sızıntı kontrolü yapar. 2) Sabit Yangından Korunma Ekipmanının Sızıntı Kontrolleri a) Sabit yangından korunma ekipmanı sızıntı kontrolleri, TS ISO 14520 veya EN 15004 standartlarına uygun olarak 13 üncü maddede belirtilen zaman çizelgesine göre yerine getirilir. b) Sabit yangından korunma ekipmanı üzerindeki sızıntı kontrolleri, kapların, bileşenlerin ve bağlantıların kontrol edilmesi belgelendirilmiş gerçek kişiler tarafından yapılır. c) Sızıntı tespit sisteminin sistemdeki bir sızıntıyla ilgili olarak uyarı vermesi, sıcaklığı ayarlanmış olan kapta % 10'luk veya daha fazla basınç kaybının veya % 10 yangın söndürücü madde kaybının yaşanması hâlinde sabit yangından korunma ekipmanı üzerinde sızıntı kontrolü yapılır. d) Sabit yangından korunma ekipmanının basınç ölçerleri ve ağırlık izleme ekipmanı en az 12 (on iki) ayda bir kontrol edilir. 3) Sızıntı Onarımı a) Sızıntıları kontrol eden belgelendirilmiş gerçek kişiler, 5 (beş) ton CO2 eşdeğeri florlu sera gazı içeren sabit soğutma, iklimlendirme ve ısı pompası ekipmanı, sabit yangından korunma ekipmanı, soğutmalı kamyon ve römorklardaki soğutma üniteleri ve 6 (altı) kilogram veya daha fazla kükürt hekzaflorür içeren elektrik şalt ekipmanı ile ilgili olarak EKOMVET'e daha önce girilen verileri kontrol eder. Geçmişte sızıntının tespit edilmiş olması hâlinde, belgelendirilmiş gerçek kişiler bu bilgiyi hesaba katarak daha önce sızıntı yaptığı tespit edilen ekipman parçalarına özellikle dikkat eder. b) Belgelendirilmiş gerçek kişiler tarafından florlu sera gazıyla doldurulmasından önce ekipmanın sızıntısının onarılması ve sızıntı kontrollerinin yapılması işlemlerinin yerine getirilmesinden ekipman operatörü sorumludur. Ekipman operatörü ayrıca oksijensiz azot ile basınç testi yapılmadan ve azot ile sızıntı kontrolü gerçekleştirilmeden önce florlu sera gazlarının soğutma, iklimlendirme ve ısı pompası ekipmanından ve soğutmalı kamyon ve römorklardaki soğutma ünitelerinden geri kazanılmasından da sorumludur. EK-6 Hidroflorokarbonların İmhası için Kabul Edilmiş Teknolojiler Listesi Teknoloji Konsantre Kaynaklar Seyreltik Kaynaklar Triflorometan harici Hidroflorokarbonlar Triflorometan Hidroflorokarbonlar DRE* 99.99% 99.99% 95% Çimento Fırını Kabul edilmiş Belirsiz Kabul edilmiş Gaz/Duman Oksidasyonu Kabul edilmiş Kabul edilmiş Sıvı Enjeksiyonlu Püskürtmeli Yakma Kabul edilmiş Kabul edilmiş Kentsel Katı Atık Yakma Kabul edilmiş Gözenekli Termal Reaktör Kabul edilmiş Belirsiz Kraking Reaktörü Kabul edilmiş Kabul edilmiş Döner Fırında Yakma Kabul edilmiş Kabul edilmiş Kabul edilmiş Argon Plazma Arkı Kabul edilmiş Kabul edilmiş İndüktif Bağlaşımlı Radyo Frekanslı Plazma Belirsiz Belirsiz Mikrodalga Plazma Belirsiz Belirsiz Nitrojen Plazma Arkı Kabul edilmiş Kabul edilmiş H2 ve CO2 ile kimyasal reaksiyon Kabul edilmiş Kabul edilmiş Gaz fazlı katalitik dehalojenasyon Kabul edilmiş Belirsiz Kızgın buhar reaktörü Kabul edilmiş Kabul edilmiş Isıl metan reaksiyonu Belirsiz Belirsiz * DRE (İmha ve Arındırma Verimliliği) bir yakma fırınında bir bileşiğin imha edilen ya da arındırılan molekül sayısının sisteme giren molekül sayısına göre yüzde olarak oranıdır.