Telsiz ve Telekomünikasyon Terminal Ekipmanları Yönetmeliği (Mülga)
05.11.2020 / 31295 R.G. Yayımlanan Yönetmelik
ile Yürürlükten Kaldırılmıştır.
TELSİZ VE TELEKOMÜNİKASYON TERMİNAL EKİPMANLARI
YÖNETMELİĞİ (1999/5/AT)[1]
Telekomünikasyon
Kurumundan:24.03.2007 tarih ve 26472 sayılı R.G.
Genelgeler 1 Tasarruflu
Yazılar 1
Ürün
Güvenliği ve Denetimi Tebliği 2020/8
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç
MADDE 1 - (1) Bu
Yönetmeliğin amacı; telsiz ve telekomünikasyon terminal ekipmanlarının sahip
olması gereken asgari güvenlik koşullarına ilişkin temel gereklere uygun olarak
piyasaya arz edilmelerini teminen takip edilmesi gereken uygunluk değerlendirme
prosedürlerini, onaylanmış kuruluşların görevlendirilmesinde dikkate alınacak
asgari kriterleri, piyasa gözetimi ve denetimi ile ilgili usul ve esasları düzenlemektir.
Kapsam
MADDE 2 - (1) Bu Yönetmelik,
kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve tüzel kişilerin, telsiz ve
telekomünikasyon terminal ekipmanlarının tasarımı, imalatı, dağıtımı, piyasaya
arzı, hizmete sunulması, kullanımı, denetimi ile ilgili faaliyetleri kapsar.
(2) Bu Yönetmelik; Devlet ve Kamu güvenliğiyle Devletin
savunma ve ceza hukuku uygulamalarında kullanılan özel amaçlı cihazlar ile ek-1'de belirtilen cihazlar hariç;
a) Telsiz ve telekomünikasyon terminal ekipmanları,
b) Bu bentte belirtilen Yönetmeliklerin hükümleri mahfuz
kalmak kaydıyla, 9/1/2007 tarihli ve 26398 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan
Vücuda Yerleştirilebilir Aktif Tıbbi Cihazlar Yönetmeliğinin
4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (k) bendinde tanımlanan Vücuda
Yerleştirilebilir Aktif Tıbbi Cihaz ve 9/1/2007 tarihli ve 26398 sayılı Resmî
Gazete'de yayımlanan Tıbbi Cihaz Yönetmeliğinin
4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (k) bendinde yer alan Tıbbi Cihazın dahili
bir parçası veya aksesuarı olan cihazlar,
c) Bu bentte belirtilen
Yönetmeliklerin hükümleri mahfuz kalmak kaydıyla, 5/1/2002 tarihli ve 24631
sayılı mükerrer Resmî Gazete'de yayımlanan Motorlu Araçların Elektromanyetik
Uyumluluk (Radyo Paraziti) ile İlgili Tip Onayı Yönetmeliğinin (72/245/AT) 4
üncü maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde veya 23/12/2004 tarihli ve
25678 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan İki veya Üç Tekerlekli Motorlu
Araçların Tip Onayı Yönetmeliğinin (2002/24/AT) 4 üncü maddesinin birinci
fıkrasının (f) bendinde tanımlanan aracın dahili bir parçası veya aksesuarı
olan cihazlar(02.03.2009 tarih ve 27157 sayılı R.G. ile değişik)
hakkında uygulanır.
Dayanak
MADDE 3 - (1) Bu Yönetmelik; 5/11/2008 tarihli ve 5809 sayılı Elektronik
Haberleşme Kanunu ile 29/6/2001 tarihli ve 4703 sayılı Ürünlere İlişkin Teknik
Mevzuatın Hazırlanması ve Uygulanmasına Dair Kanuna
dayanılarak hazırlanmıştır. (02.03.2009 tarih ve 27157 sayılı R.G. ile
değişik)
Tanımlar
MADDE 4 - (1) Bu
Yönetmelikte geçen;
a) Arayüz: Kullanıcının, telekomünikasyon şebekesine erişimini
sağlayan fiziksel bağlantı noktası ve/veya telsiz cihazları arasında erişimi
sağlayan yayılım ortamını ve bunların teknik özelliklerini,
b) Bozucu Girişim: Çalışmaları bakımından, seyrüsefer veya
diğer kamu güvenliği haberleşme hizmetlerini tehlikeye sokan veya bir telsiz
haberleşme hizmetinin çalışmasını ciddi ölçüde bozan, engelleyen veya sürekli
kesinti oluşturan etkileri,
c) Müsteşarlık: Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığını,
ç) Cihaz: Telsiz ve/veya telekomünikasyon terminal
ekipmanını,
d) Kanun: 4703 sayılı Ürünlere İlişkin Teknik Mevzuatın
Hazırlanması ve Uygulanmasına Dair Kanunu,
e) Komisyon : Avrupa Birliği Komisyonunu,
f) Kurul: Bilgi Teknolojileri ve
İletişim Kurulunu, (02.03.2009 tarih ve 27157 sayılı R.G. ile değişik)
g) Kurum: Bilgi Teknolojileri ve
İletişim Kurumunu, (02.03.2009 tarih ve 27157 sayılı R.G. ile değişik)
ğ) Telekomünikasyon terminal ekipmanı: Telekomünikasyon
şebekesine doğrudan veya dolaylı olarak bağlanan cihaz veya cihazın ilgili
parçasını,
h) Teknik Dosya: Cihazın, tanımı ve temel gereklerinin nasıl
yerine getirildiğinin bilgi ve açıklamalarını içeren dosyayı,
ı) Telsiz Ekipmanı: 9 kHz ile 3000 GHz frekans bandında sunî
bir iletim ortamı olmaksızın, uzayda yayınlanan elektromagnetik dalgaların
iletimi ve/veya alımı yoluyla iletişimi sağlayan cihaz veya ilgili parçasını
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Temel Gerekler, Arayüz Kriterlerinin Yayımlanması,
Uyumlaştırılmış
Avrupa Standardı ve Uyumlaştırılmış Ulusal Standart
Temel
gerekler
MADDE 5 - (1) Temel
gereklere ilişkin şartlar aşağıda belirtilmiştir;
a) Cihaz, 30/12/2006 tarihli ve
26392 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Belirli Gerilim Sınırları Dahilinde
Kullanılmak Üzere Tasarlanmış Elektrikli Teçhizat ile İlgili Yönetmeliğin
(73/23/AT) gerilim sınırları dikkate alınmaksızın, emniyet hedeflerinin temel
unsurlarının da dahil olduğu, kullanıcı ve diğer kişilerin sağlığı ve güvenliği
ile ilgili hükümleri karşılamalıdır. (02.03.2009 tarih ve 27157 sayılı R.G. ile
değişik)
b) Cihaz, 24/10/2007 tarihli ve
26680 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Elektromanyetik Uyumluluk Yönetmeliğinin
(2004/108/AT) koruma ile ilgili şartlarını karşılamalıdır. (02.03.2009 tarih ve
27157 sayılı R.G. ile değişik)
c) Telsiz ekipmanları, enterferansa sebep olmamak için,
karasal ve uzaysal telsiz haberleşmesine tahsis edilen frekans spektrumu ve
yörüngenin etkin olarak kullanabilmesini temin edecek şekilde üretilmeli ve
hizmete sunulmalıdır.
ç) Kurum gerek gördüğü takdirde, cihazın
kullanım amacına göre de;
1) Telekomünikasyon şebekesine bağlanırken, uygun tipte
arayüz ile uyumlu çalışması ve/veya
2) Telekomünikasyon şebekesine bağlanırken, hizmet
kalitesini azaltmamaları, şebekeye yada işleyişine zarar vermemeleri yada
şebeke kaynaklarının hatalı kullanımına sebep olmamaları ve/veya
3) Kullanıcı ve abonelerin kişisel verilerinin korunması ve
mahremiyetinin sağlanması ve/veya
4) Sahtekarlığa imkan vermeyecek özellikte olması ve/veya
5) Acil ve güvenlik hizmetlerine erişimi sağlaması ve/veya
6) Görme, işitme ve fiziksel engelli kullanıcıların
kullanımına uygun olması
esastır.
Arayüz teknik özelliklerinin yayımlanması(Başlık 02.03.2009 tarih ve 27157 sayılı
R.G. ile değişik)
MADDE 6 - (1) Telekomünikasyon
şebeke operatörü, Kurul tarafından belirlenecek usul ve esaslara göre, şebeke
arayüz bilgileri ile teknik özelliklerini yayımlamakla yükümlüdürler.
Uyumlaştırılmış
Avrupa standardı ve uyumlaştırılmış ulusal standart
MADDE 7 - (1)
Standartlara ilişkin hükümler aşağıda belirtilmiştir:
a) Bu Yönetmeliğin temel gereklerinden en az birini içeren
uyumlaştırılmış Avrupa standardına veya
bu standarda dayalı olarak yayımlanan uyumlaştırılmış ulusal standarda göre imal edilmiş cihazın, ilgili temel
gereklere uygun olduğu kabul edilir.
b) Uyumlaştırılmış ulusal standardın ve ilgili
uyumlaştırılmış Avrupa standardının yer aldığı liste, Kurul tarafından Resmî
Gazete'de yayımlanır.
c) Herhangi bir uyumlaştırılmış Avrupa standardının veya bu
standarda dayalı olarak yayımlanan uyumlaştırılmış ulusal standardın temel
gerekleri tamamen veya kısmen karşılamadığının tespit edilmesi halinde, Kurum,
konunun araştırılması hususunu Müsteşarlığa bildirir.
ç) Müsteşarlık veya Komisyon tarafından, uyumlaştırılmış
Avrupa standardı veya bu standarda bağlı olarak yayımlanan uyumlaştırılmış ulusal
standardın temel gerekleri tamamen veya kısmen karşılamadığının bildirilmesi
halinde, Kurul bu standartları listeden çıkartır.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Piyasaya Arz, Hizmete Sunma ve Cihazın Bağlantı Hakkı,
Teşhir
Edilecek Cihazlar
Piyasaya arz
MADDE 8 - (1) 5 inci
maddede belirtilen temel gereklere ve bu Yönetmeliğin diğer ilgili maddelerine
uygun olarak imal edilmiş cihazı piyasaya arz eden imalatçının;
a) Cihaz ile birlikte, tanıtım ve kullanım kılavuzunu,
cihazın kullanım amacına ilişkin bilgileri ve uygunluk beyanını Türkçe ve
orijinal dilde sunması, ayrıca;
1) Telsiz ekipmanları için, ek-7'de
belirtilen işaretle birlikte, cihazın hangi ülkede veya coğrafik bölgede kullanıldığına
yönelik kısıtlama ve/veya müsade şartlarına dair bilgileri, cihaz ambalajı
üzerinde, tanıtım ve kullanım kılavuzunda kullanıcıların dikkatine sunması,
2) Telekomünikasyon terminal ekipmanları için, arayüz
bilgilerinin; cihaz ambalajı üzerinde, tanıtım ve kullanım kılavuzunda ve
mümkünse cihaz üzerinde kullanıcıların dikkatine sunması,
b) Uyumlaştırılmamış frekans veya frekans bandlarını
kullanan cihazın piyasaya arz edilmesinden en az dört hafta önce Kurul
tarafından belirlenen prosedürler çerçevesinde, Kuruma izin başvurusunda
bulunması
gerekmektedir.
Hizmete
sunma ve cihazın bağlantı hakkı
MADDE 9 - (1) Bu
Yönetmelik hükümlerine uygun olarak cihazın hizmete sunulmasına ve bağlantı
hakkına ilişkin esaslar aşağıda belirtilmiştir:
a) Cihaz, bu Yönetmeliğin temel gereklerine ve ilgili diğer
maddelerine uygun olması halinde, tasarlanan amacı doğrultusunda hizmete
sunulabilir.
b) Bu maddenin (a) bendi dikkate alınarak, telsiz
ekipmanları için, sadece cihazın insan
sağlığını etkilemesi veya enterferans oluşturması veya frekans spektrumunun
uygun ve etkili kullanılmaması durumlarında bu cihazın hizmete sunulması Kurum
tarafından kısıtlanabilir.
c) Bu maddenin (ç) bendi dikkate alınarak, 5 inci maddede
belirtilen temel gereklere ve bu
Yönetmeliğin diğer ilgili maddelere uygun olan cihazın uygun arayüzlerle
şebekeye bağlanmasını telekomünikasyon şebeke operatörleri reddedemez.
ç) Telekomünikasyon şebeke operatörü, bu Yönetmelik
hükümlerine uygun olan cihazın şebekesine yada işleyişine ciddi derecede zarar
vermesi yada enterferans oluşturması hallerinde Kurumu bilgilendirir. Bu durum
Kurum tarafından değerlendirilerek, gerekli tedbirler alınır.
d) Telekomünikasyon şebeke operatörü acil durumlarda
şebekesinin korunması amacıyla, ilave bir ücret almaksızın, kesintisiz
alternatif hizmet vermek ve derhal Kurumu bilgilendirmek şartıyla cihazın
bağlantısını kesebilir.
Teşhir
edilecek cihazlar
MADDE 10 - (1) Bu
Yönetmelik hükümlerine uymayan cihaza, üzerine imalatçısı tarafından ek-7'nin 6 numaralı kısmında belirtilen
bir etiket konulması halinde, fuar, sergi ve benzeri yerlerde tanıtım amacıyla
sergilenmesine izin verilir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Uygunluk Değerlendirme Prosedürleri
Uygunluk
değerlendirme prosedürleri
MADDE 11 - (1) Uygunluk
değerlendirme prosedürlerine ilişkin hususlar aşağıda belirtilmiştir:
a) Uygunluk değerlendirme prosedürleri, cihazın 5 inci
maddede belirtilen ilgili temel gereklerine uygun olduğunu göstermek amacıyla
kullanılır.
b) Cihazın, bu Yönetmeliğin 5 inci maddesinin (a) ve
(b) bendlerinde belirtilmiş olan temel
gereklere olan uygunluğunda; bu maddenin (c), (ç) ve (d) bendlerinde belirtilen
prosedürler veya Belirli Gerilim Sınırları Dahilinde Kullanılmak Üzere
Tasarlanmış Elektrikli Techizat ile ilgili Yönetmelik ve Elektromanyetik
Uyumluluk Yönetmelik'lerinde belirtilen prosedürler de kullanılabilir.
c) Kara/uzay amaçlı iletişime tahsis edilmiş frekans bandını
kullanmayan telekomünikasyon terminal ekipmanları ve telsiz ekipmanlarının
alıcı kısımlarına, imalatçının seçimi doğrultusunda, ek-2,
ek-4 ya da ek-5'de belirtilen prosedürlerden biri uygulanır.
ç) Bu maddenin (c) bendinde belirtilen cihazların dışında yer
alan telsiz ekipmanlarının imalatında 7 nci maddenin (a) bendinde atıfta
bulunulan uyumlaştırılmış Avrupa standardının veya bu standarda dayalı olarak
yayımlanan uyumlaştırılmış ulusal standardın tamamen uygulandığı durumda,
imalatçının seçimi doğrultusunda, ek-3, ek-4
ya da ek-5 de belirtilen prosedürlerden biri uygulanır.
d) Bu maddenin (c) bendinde belirtilen cihazların dışında
yer alan telsiz ekipmanlarının imalatında 7 nci maddenin (a) bendinde atıfta
bulunulan uyumlaştırılmış Avrupa standardının veya bu standarda dayalı olarak
yayımlanan uyumlaştırılmış ulusal standardın kısmen uygulandığı ya da
uygulanmadığı durumda, imalatçının seçimi doğrultusunda, ek-4 ya da ek-5 de
belirtilen prosedürlerden biri uygulanır.
(2) Bu maddede belirtilmiş olan uygunluk değerlendirme
prosedürlerine ilişkin dokümanlar Türkçe ya da İngilizce olacaktır. İmalatçı
ayrıca, cihaza ilişkin uygunluk beyanını orijinali ile birlikte Türkçe olarak
yayımlar.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Onaylanmış Kuruluşlara İlişkin Esaslar
Onaylanmış
kuruluşlara ilişkin esaslar
MADDE 12 - (1) Onaylanmış
kuruluşlara ilişkin hususlar aşağıda belirtilmiştir:
a) Kurul tarafından bu Yönetmelik kapsamında onaylanmış
kuruluş faaliyetinde bulunmak üzere yetkilendirilecek kuruluşların, Kanun ve bu
Kanun'a istinaden 13/11/2001 tarihli ve 2001/3531 sayılı Bakanlar Kurulu
Kararıyla yürürlüğe konulan Uygunluk Değerlendirme Kuruluşları ile Onaylanmış
Kuruluşlara Dair Yönetmelik ve ek-6'da belirtilen asgari
kriterler ile Kurum tarafından bu konuda yapılan düzenlemelere haiz olmaları gerekir.
b) Kurul, Türkiye'de yerleşik olan kuruluşlar arasından,
uygun göreceği sayıda kuruluşu, bu Yönetmelik kapsamındaki uygunluk
değerlendirme faaliyetlerini gerçekleştirmek üzere yetkilendirir.
c) Kurum, yetkilendirilen kuruluşun adı, adresi, uygunluk değerlendirmesi
yapacağı modüller ile cihazları ve seçilmelerinde dikkate alınan yeterlilik
kriterlerini Komisyon'a bildirmek üzere Müsteşarlığa iletir. Komisyon
tarafından verilecek kimlik kayıt numarasının Kurul tarafından Resmî Gazete'de
yayınlanmasına müteakip bu kuruluşlar onaylanmış kuruluş statüsüne sahip
olurlar.
ç) Kurum, onaylanmış kuruluşun ek-6'da belirtilen kriterleri
taşımadığını tespit etmesi halinde, onaylanmış kuruluşa, Uygunluk Değerlendirme
Kuruluşları ile Onaylanmış Kuruluşlara Dair Yönetmeliğin 6 ncı maddesi
hükümleri uygulanır. Onaylanmış kuruluşların faaliyetlerinin geçici olarak
durdurulması veya onaylanmış kuruluş statüsünün kaldırılmasına ilişkin Kurul
tarafından alınan kararlar, Resmî Gazete'de ilan edilir ve ayrıca Komisyona
bildirilmek üzere Müsteşarlığa iletilir.
d) Onaylanmış kuruluşlar bilgi, kayıt ve belgeleri, 10 yıl
süre ile muhafaza etmekle yükümlüdürler.
ALTINCI BÖLÜM
Piyasa Gözetimi ve Denetimi, Cihazın Piyasaya Arzının
Yasaklanması, Toplatılması ve Bertarafı
Piyasa gözetimi
ve denetimi
MADDE 13 - (1) Kurum,
cihazın piyasaya arzı veya dağıtımı aşamasında veya cihaz piyasada iken bu
Yönetmeliğe uygun olarak üretilip üretilmediğini, uygun şartlarla hizmete
sunulup sunulmadığını denetler veya denetlettirir. Gerektiğinde piyasaya arz
edilen cihazdan numuneler alabilir veya yetkilendireceği bir kuruluş
vasıtasıyla da numunelerin alınmasını sağlayarak, bu Yönetmelik ile Kurum
tarafından bu konuda yapılan düzenlemeler çerçevesinde gerekli inceleme ve
testleri yapar veya yaptırabilir. Denetim sonucunda bu Yönetmeliğin hükümlerine
aykırılık tespit edilmesi halinde, bu Yönetmeliğin 20 nci maddesi hükümleri
uygulanır.
Cihazın piyasaya
arzının yasaklanması, toplatılması ve bertarafı
MADDE 14 - (1) Cihazın
piyasaya arzının yasaklanması, toplatılması ve bertarafına ilişkin hususlar
aşağıda belirtilmiştir;
a) Kurum, bu Yönetmelik kapsamındaki cihazın, Yönetmeliğin
hükümlerine uygunluk göstermediğini tespit etmesi halinde, piyasaya arzının
yada hizmete sunulmasının engellenmesi, piyasadan veya hizmetten çekilmesi yada
serbest dolaşımının kısıtlanması konularında bertaraf da dahil olmak üzere
gerekli tedbirleri alır.
b) Bu Yönetmeliğe uygunluğu belgelenmiş olsa dahi, bir
cihazın güvenli olmadığına dair kesin bulguların bulunması halinde Kurum,
cihazın kontrol ve/veya revizyonu yapılıncaya kadar piyasaya arzının geçici
olarak durdurulması kararını alır ve bu kararı imalatçıya bildirir.
c) Cihazın, bu Yönetmeliğe uygunluğu belgelenmiş olsa dahi,
piyasa gözetimi ve denetimi çerçevesinde yapılan kontroller sonucunda revizyona
rağmen güvenli olmadığının tespit edilmesi halinde Kurum, masrafları imalatçı tarafından
karşılanmak üzere bertaraf da dahil olmak üzere gerekli tedbirleri alır.
ç) Kurum, ulusal frekans bandlarını halihazırda kullanan
veya kullanması planlanan hizmetler ile enterferans üreterek karışıklığa sebep
olan veya olacağı düşünülen telsiz ekipmanlarının;
1) Piyasaya arzını yasaklamak, kısıtlamak ve/veya
2) Piyasadan toplatılması ve mümkünse imalatçı tarafından
revize ettirilmesini sağlamak ve
3) Revize edilemeyenlerin veya imalatçı tarafından revize
edilmeyen cihazların tamamen yada kısmen bertarafını sağlamak
üzere gerekli tedbirleri alır.
YEDİNCİ BÖLÜM
İşaretleme
İşaretleme
MADDE 15 - (1)
"CE" uygunluk işaretinin iliştirilmesi ve kullanılmasına dair genel
esaslar aşağıda belirtilmiştir;
a) Cihaz piyasaya arz edilmeden önce, bu Yönetmeliğin temel
gereklerine ve diğer ilgili maddelerine uygunluk göstermesi halinde, ek-7'de
belirtilen "CE" uygunluk işareti imalatçı tarafından cihaz üzerine,
ambalajına, tanıtım ve kullanım kılavuzuna iliştirilir.
b) Ek-3, ek-4 yada ek-5'de belirtilen prosedürlerin
kullanılması halinde "CE" uygunluk işaretinin yanında onaylanmış
kuruluşun Komisyon tarafından verilen kimlik kayıt numarası da yer almalıdır. Onaylanmış
kuruluş kendi sorumluluğu altında kimlik kayıt numarasının, cihazın üzerine
iliştirilmesini, ambalajında, tanıtım ve kullanım kılavuzunda yazılı olmasını
sağlamalı veya sağlatmalıdır.
c) Cihaz telsiz ekipmanı ise, bu maddenin (b) bendinde
belirtilen işaretlerin yanında ek-7'de belirtilen cihaz sınıf tanımı da yer almalıdır.
ç) "CE" uygunluk işaretinin görülebilirliği ve
okunabilirliği engellenmemesi koşuluyla, "CE" uygunluk işareti ve
onaylanmış kuruluşun kimlik kayıt numarasından sonra resimli ayrıntı veya
kullanım özelliklerini gösteren başka işaretler de yer alabilir.
d) Cihaz üzerine, ambalajına, tanıtım ve kullanım
kılavuzuna, "CE" uygunluk işaretinin anlamı ve şekli hakkında üçüncü
şahısları yanıltacak başka işaretler iliştirilemez.
e) Cihazın "CE" uygunluk işaretinin
iliştirilmesini gerektiren birden fazla teknik düzenlemeye tâbi olması
durumunda, "CE" uygunluk işareti, cihazın ilgili tüm teknik
düzenlemelerin hükümlerine uygun olduğunu gösterir. Bu teknik düzenlemelerden
biri veya birkaçının, bir geçiş dönemi boyunca, imalatçıya uygulama konusunda
bir seçme hakkı tanıdığı durumlarda, "CE" uygunluk işareti sadece
uygulanan teknik düzenleme veya düzenlemelerin hükümlerine uygunluğunu
gösterir. Bu durumda, uygulanan teknik düzenlemelerin ilgili hükümleri, ürün beraberindeki belgede,
ambalaj üzerinde, tanıtım ve kullanım kılavuzunda ve mümkünse cihazın üzerinde
kullanıcıların dikkatine sunulmalıdır.
f) "CE" uygunluk işaretinin, bu maddenin (a), (b)
ve (c) bendlerinde belirtilen şartlara uygun olmadan kullanıldığının tespit
edilmesi durumunda; Kurum, masrafları imalatçı tarafından karşılanmak üzere
gerekli tedbirleri alır.
SEKİZİNCİ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Uyumlaştırılan
Avrupa Birliği mevzuatı
MADDE 16 - (1) Bu
Yönetmelik, 91/263/EEC sayılı ve 98/13/EEC sayılı Direktifleri iptal ederek
yeniden düzenlenen, telsiz ve telekomünikasyon terminal ekipmanları ve bunların
uygunluğunun karşılıklı tanınması konusundaki Avrupa Parlementosu ve
Konsey'inin 9 Mart 1999 tarihli 1999/5/EC sayılı Direktifi, Türkiye ve Avrupa
Birliği arasında imzalanan 2/97 sayılı Ortaklık Konseyi Kararı'nın ek-1'inde
belirtilen durum ve gerekler dikkate alınmak suretiyle, uyumlaştırmak üzere
hazırlanmıştır.
Bildirim
MADDE 17 - (1) Kurum
tarafından 1999/5/EC Direktifine göre hazırlanan bu Yönetmeliğin uygulamaya
konulduğu, Müsteşarlık aracılığı ile Komisyona ve Avrupa Birliği üyesi ülkelere
bildirilir.
Gizlilik
MADDE 18 - (1) Kurum,
onaylanmış kuruluş ve bu Yönetmeliğin uygulanmasına katılan tüm taraflar,
görevlerini yerine getirmeleri sırasında, temin ettikleri bütün bilgilerin
gizliliğini sağlarlar. Gizlilik mahiyetine haiz bilgiler ancak kamu sağlığının
ve düzeninin gerektirdiği hallerde adli makamların talebi üzerine ve Kuruma
bilgi verilmek suretiyle açıklanır.
Hüküm
bulunmayan hususlar
MADDE 19 - (1) Bu
Yönetmelikte hüküm bulunmayan hususlarda; Kanun ile bu Kanuna istinaden
yürürlüğe konulan Uygunluk Değerlendirme Kuruluşları ile Onaylanmış Kuruluşlara
Dair Yönetmelik, 13/11/2001 tarihli ve 2001/3529 sayılı Bakanlar Kurulu
Kararıyla yürürlüğe konulan Ürünlerin Piyasa Gözetimi ve Denetimine Dair
Yönetmelik ile 15/11/2001 tarihli ve 2001/3530 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla
yürürlüğe konulan CE Uygunluk İşaretinin Ürüne İliştirilmesine ve
Kullanılmasına Dair Yönetmelik hükümleri uygulanır.
Ceza
hükümleri
MADDE 20 - (1) Bu Yönetmelik hükümlerine aykırı davranan veya faaliyet gösterenler
hakkında, 4703 sayılı Ürünlere İlişkin Teknik Mevzuatın Hazırlanması ve
Uygulanmasına Dair Kanun ile 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu hükümleri
uygulanır. (02.03.2009 tarih ve 27157 sayılı R.G. ile değişik)
Düzenlemeler
MADDE 21 - (1) Kurum,
bu Yönetmeliğin uygulanması ile ilgili düzenlemeleri yapar.
Uygulanmayacak
hükümler
MADDE 22 - (1) Bu
Yönetmeliğin yürürlük tarihi itibarıyla, kapsamındaki cihazlara, bu Yönetmelik
ve aşağıda belirtilen Yönetmelik hükümleri dışındaki hükümler uygulanmaz:
a) Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca 30/12/2006 tarih ve 26392
sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Elektromanyetik Uyumluluk Yönetmeliği
(89/336/AT)'nin 5 inci maddesinin (a), (b) ve (c) bendleri, 7 nci maddesi, 8
inci maddesi, ek-1'i ve ek-3'ü.
b) Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca 11/1/2002 tarihli ve 24637
sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Belirli Gerilim Sınırları Dahilinde
Kullanılmak Üzere Tasarlanmış Elektrikli Teçhizat ile ilgili Yönetmelik
(73/23/AT)'in 5 inci maddesinin birinci fıkrası, ek-1'i, ek-3'ün B bölümü ve
ek-4'ü.
Atıflar
MADDE 23 - (1) Daha önce diğer düzenlemelerde 11/5/2003
tarih ve 25105 sayılı Telsiz ve Telekomünikasyon Terminal Ekipmanları
Yönetmeliğine yapılan atıflar bu Yönetmeliğe yapılmış olarak kabul edilir.
Yürürlükten
kaldırılan yönetmelik
MADDE 24 - (1) Bu
Yönetmelikle, 11/5/2003 tarih ve 25105 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Telsiz
ve Telekomünikasyon Terminal Ekipmanları Yönetmeliği yürürlükten
kaldırılmıştır.
Yürürlük
MADDE 25 - (1) Bu
Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 26 - (1) Bu
Yönetmelik hükümlerini Kurul Başkanı yürütür.
Ek-1
YÖNETMELİK KAPSAMI DIŞINDAKİ
CİHAZLAR
Bu Yönetmeliğin kapsamı dışındaki
diğer cihazlar aşağıda belirtilmektedir:
1. Amatör radyo spektrumunda yer
alan ve ticari olarak piyasada bulunmayan amatör telsiz teçhizatı veya devre
kartları.
2. SOLAS ve IMO kapsamında, donanımı
zorunlu yüzer araçlarda kullanılacak deniz seyrüsefer cihazları.
3. Kablo ve teller.
4. Yalnızca Radyo ve TV yayın
hizmetlerinin alımı için kullanılan alıcı cihazlar.
5. Sivil Havacılık Hizmetlerinde
kullanılan VOR, DME, VORTAC, ILS, NDB ve RADAR hava seyrüsefer cihazları.
6. Hava trafik yönetiminde
kullanılan izleme ve yön belirleme sistemleri ile haberleşme sistemlerinde
kullanılan VOR, DME, TACAN, VORTAC, ILS, NDB ve RADAR teçhizatı.
Ek-2
11 İNCİ MADDENİN BİRİNCİ
FIKRASININ (C) BENDİNDE BELİRTİLEN UYGUNLUK DEĞERLENDİRME PROSEDÜRÜ Modül A (İç
Üretim Kontrolü) (02.03.2009 tarih ve 27157 sayılı R.G. ile
değişik)
1. A Modülüne göre imalatçı, cihazın
bu Yönetmeliğin temel gereklerine uygunluğunu iç üretim kontrolü ile sağlar. Bu
ek'in 2 numaralı kısmında belirtilen yükümlülükleri yerine getiren imalatçı,
cihazın bu Yönetmeliğin gereklerini yerine getirdiğini beyan ve garanti eder.
İmalatçı, her cihaza "CE" uygunluk işaretini iliştirir ve yazılı bir
uygunluk beyanı düzenler.
2. İmalatçı, bu ek'in 4 numaralı
kısmında belirtilen teknik dosyayı hazırlar ve son cihazın imal edilmesinden
itibaren en az on yıl süreyle Kurumun denetimine sunmak üzere muhafaza eder.
3. İmalatçının yada yetkili
temsilcinin Türkiye'de yerleşik olmadığı durumda, teknik dosyanın muhafaza
sorumluluğu cihazı piyasaya arz eden kişiye aittir.
4. Teknik dosya, cihazın bu
Yönetmeliğin gereklerine uygunluğunun değerlendirilmesine imkan sağlayacak
şekilde hazırlanır. Teknik dosya, yapılacak değerlendirmeler ile ilgili olması
halinde cihazın tasarımı, imalatı ve/veya çalışmasına ilişkin bilgileri kapsar.
Bu dosyanın muhteviyatı, aşağıdaki hususları içerir;
• Cihazın genel tanımı,
• Tasarım, imalat, parça gruplarının
çizimleri ve devre şemaları,
• Çizimlerin, şemaların ve ürünün
çalışmasının anlaşılması için gerekli tanımlar ve açıklamaları,
• Bu Yönetmeliğin 7 nci maddesine
istinaden yayımlanacak olan uyumlaştırılmış ulusal standartların kısmen veya
tamamen uygulanması durumunda bu standartların listesini ve uyumlaştırılmış
ulusal standartların uygulanmaması veya mevcut olmaması durumunda, bu Yönetmeliğin temel gereklerini
karşılamak üzere benimsenen çözümlerin açıklamaları,
• Yapılan tasarım hesaplamalarının
ve gerçekleştirilen incelemelerin sonuçları
• Test raporları.
5. İmalatçı veya onun Türkiye'de
yerleşik yetkili temsilcisi teknik dosya ile birlikte uygunluk beyanının bir
kopyasını muhafaza eder.
6. İmalatçı imalat sürecinde
cihazların bu ek'in 2 numaralı kısmında atıfta bulunulan teknik dosya ve gereklerle
uygunluğunu temin etmek için gerekli tüm önlemleri alır.
Ek-3
11 İNCİ MADDENİN BİRİNCİ
FIKRASININ (Ç) BENDİNDE BELİRTİLEN
UYGUNLUK DEĞERLENDİRME
PROSEDÜRÜ
İç Üretim Kontrolü ve Belirli
Cihaz Testleri
Bu prosedür, ek-2'de belirtilen
prosedür ile birlikte aşağıdaki ek gerekleri de içerir:
1. Üretilen her cihaz için, cihazın
özellikleri ile ilgili telsiz testleri, imalatçı tarafından yapılır veya
yaptırılır. Bu testler, uyumlaştırılmış ulusal standartların olmaması
durumunda, imalatçı tarafından seçilen bir onaylanmış kuruluşun sorumluluğu
altında yapılır. Onaylanmış kuruluş testlerle ilgili kararını verirken, diğer
onaylanmış kuruluşların daha önce vermiş oldukları kararları dikkate almalıdır.
2. İmalatçı veya onun Türkiye'de
yerleşik yetkili temsilcisi yada cihazın piyasaya arzından sorumlu kişi, bu
testlerin yapıldığını ve cihazın temel gereklere uygunluk gösterdiğini beyan
etmeli ve onaylanmış kuruluşun kimlik kayıt numarasını, onaylanmış kuruluşun
sorumluluğu altında ve imalat aşamasında cihaza iliştirmelidir.
Ek-4
11 İNCİ MADDENİN BİRİNCİ FIKRASININ (D) BENDİNDE
BELİRTİLEN
UYGUNLUK DEĞERLENDİRME
PROSEDÜRÜ
Teknik Dosya
Bu prosedür, ek-3'de belirtilen
prosedür ile birlikte aşağıdaki ek gerekleri de içerir:
Ek-2'nin 4 numaralı kısmında belirtilen
teknik belgeler ve ek-3'te açıklanan telsiz testlerine ilişkin, uygunluk beyanı
ile birlikte bir teknik dosya oluşturulur.
İmalatçı, Türkiye'de yerleşik onun
yetkili temsilcisi yada cihazın piyasaya arzından sorumlu kişi teknik dosyayı
en az bir onaylanmış kuruluşa sunmalıdır. Teknik dosya, birden fazla onaylanmış
kuruluşa sunulmuşsa bu onaylanmış kuruluşların her biri teknik dosyayı alan
diğer onaylanmış kuruluşları bilgilendirmelidir.
Onaylanmış kuruluş, dosyayı gözden
geçirerek, prosedürün bu Yönetmeliğin gereklerine uygun olarak yerine
getirildiğini tespit etmesi halinde, imalatçıya, Türkiye'de yerleşik onun
yetkili temsilcisine yada cihazın piyasaya arzından sorumlu kişiye görüşünü
içeren belgeyi vererek, dosyayı almış olan diğer onaylanmış kuruluşları da
bilgilendirir. Onaylanmış kuruluş, söz konusu belgeyi, dosyanın alınmasından
itibaren dört hafta içinde verecektir. Bu Yönetmeliğin 8 inci maddesinin (b), 9
uncu maddesinin (b) bendleri göz önünde bulundurularak, onaylanmış kuruluş
görüşünün alınması ya da dört haftalık sürenin tamamlanmasından sonra cihaz
piyasaya arz edilebilecektir.
İmalatçı, yetkili temsilci ya da
cihazı piyasaya arz etmekle sorumlu olan kişi teknik dosyayı, son ürünün imalat
tarihine müteakip 10 yıl süre ile muhafaza eder ve istendiğinde Kuruma sunar.
Ek-5
11 İNCİ MADDEDE
BELİRTİLEN UYGUNLUK
DEĞERLENDİRME PROSEDÜRÜ
Tam Kalite Güvencesi
1.
Tam kalite güvencesi, bu ek'in 2 numaralı kısmındaki yükümlülüklerini yerine
getiren imalatçının, cihazında bu Yönetmeliğin gereklerini sağlaması ve bunu
beyan etmesi halinde uygulanan prosedürdür. İmalatçı, her bir cihaza bu
Yönetmeliğin 15 inci maddede belirtilen işaretleri iliştirmeli ve bir uygunluk
beyanı hazırlamalıdır.
2.
İmalatçı, bu ek'in 3 numaralı kısmında belirtilen tasarım, imalat aşaması,
imalatın tamamlanmasından sonra cihazın kontrol ve testlerini kapsayan onaylı
bir kalite sistemini uygular ve onaylanmış kuruluş tarafından bu ek'in 4
numaralı kısmında belirtilen gözetim işlemine tabi tutulur.
3. Kalite sisteminde;
3.1.
İmalatçı, kalite sisteminin değerlendirilmesi için bir onaylanmış kuruluşa
başvurur. Başvuru aşağıdaki bilgileri içerir;
•
Tasarlanan cihazla ilgili tüm bilgiler,
•
Kalite sistemi ile ilgili dokümanlar.
3.2.
Kalite sistemi, cihazın bu Yönetmeliğin gereklerine uygunluğunu temin
etmelidir. İmalatçı tarafından benimsenen tüm unsurlar, gerekler ve hükümler;
sistematik ve düzenli bir biçimde, yazılı kurallar, işlemler ve talimatlar
şeklinde dosyalanarak muhafaza edilir. Kalite sistemi dokümantasyonu; kalite programları,
planlar, el kitapları ve kayıtların aynı şekilde anlaşılmasını sağlar ve
özellikle aşağıdaki maddelerin yeterli tanımını içerecek şekilde düzenlenir;
•
Kalite hedefleri ve organizasyon yapısı ile işletmenin tasarım ve ürün
kalitesine ilişkin yükümlülükleri ve yetkileri,
•
Uyumlaştırılmış ulusal standartlar dahil olmak üzere uygulanacak teknik tasarım
özellikleri, bu Yönetmeliğin 7 nci maddesinde belirtilen standartların tam
olarak uygulanmaması durumunda temel gereklere uygunluğun sağlanması için
kullanılacak araçları,
•
İlgili cihaz kategorisi kapsamındaki cihaz tasarımında kullanılacak tasarım
kontrol ve tasarım doğrulaması teknikleri, yöntemleri ve sistematik
faaliyetleri,
•
Kullanılacak imalat, kalite kontrol ve kalite güvence teknikleri, yöntemleri ve
sistematik faaliyetleri,
•
İmalattan önce, imalat aşamasında ve imalattan sonra cihaz uygun oluncaya kadar
gerçekleştirilecek ölçüm ve testler ile bunların gerçekleştirilme sıklıkları ve
gerekli görüldüğünde imalattan önce gerçekleştirilen testlerin sonuçları,
•
Test ve inceleme hizmetleri ile temel gerekliliklere uygun testlerin yerine
getirilebilmesini sağlayan yöntemleri,
•
Muayene raporları, test ve kalibrasyon verileri, ilgili personelin nitelik
raporlarından müteşekkil kalite kayıtları,
•
İstenilen tasarım ve ürün kalitesinin sağlanması ve kalite sisteminin etkin bir
şekilde işlemesinin gözetimi için kullanılan araçları.
3.3.
Onaylanmış kuruluş, bu ek'in 3.2 numaralı kısmında belirtilen şartları
karşılayıp karşılamadığını belirlemek üzere kalite sistemini değerlendirir.
İlgili uyumlaştırılmış ulusal standartları uygulayan kalite sisteminin bu
gereklilikleri karşıladığı varsayılır.
Onaylanmış
kuruluş, kalite kontrol sisteminin, özellikle de ilgili olması halinde imalatçı
tarafından sağlanmış olan test sonuçlarını içeren bu ek'in 3.1 ve 3.2 numaralı
kısmında ilişkin olarak sağlanmış olan ilgili belgelere göre, cihazın bu
Yönetmeliğin gereklerine uygunluğunu değerlendirir.
Denetim
grubu üyelerinden en az birisi, ilgili ürün teknolojisini değerlendirmek
konusunda deneyimli olmalıdır. Değerlendirme işlemi, imalat yerine yapılacak
bir değerlendirme ziyaretini de içerir.
Onaylanmış
kuruluş kararını, muayene sonuçları ve gerekçeleri ile birlikte imalatçıya
bildirir.
İmalatçı,
onaylandığı şekli ile kalite sisteminden doğan yükümlülüklerini yerine getirir
ve bunların yeterli ve etkin şekilde devamını sağlar.
İmalatçı,
kalite sisteminde yapmayı düşündüğü herhangi bir değişiklik hakkında kalite
sistemini onaylayan onaylanmış kuruluşu bilgilendirir.
Onaylanmış
kuruluş, tasarlanan değişiklikleri değerlendirir ve değiştirilmiş kalite
sisteminin bu ek'in 3.2 numaralı kısmında belirtilen gerekleri yerine getirip
getirmediğine ve yeniden bir değerlendirmenin gerekip gerekmediğine karar
verir.
Karar,
muayene sonuçları ve gerekçeleri ile birlikte imalatçıya bildirilir.
4.
Bu prosedür kapsamında onaylanmış kuruluşun gözetim sorumluluğu;
4.1.
Onaylanmış kuruluş, imalatçının onaylanmış kalite sisteminden doğan
yükümlülüklerini uygun bir şekilde yerine getirdiğinden emin olmak için gözetim
faaliyetinde bulunur.
4.2.
İmalatçı, onaylanmış kuruluşun denetleme amacı ile tasarım, imalat, denetim,
test ve depolama yerlerine girmesine izin verir ve onaylanmış kuruluşa gerekli
her türlü bilgiyi özellikle;
•
Kalite sistemi ile ilgili dokümanları,
•
Analiz, hesaplama ve testlerin sonuçları gibi kalite sisteminin tasarım
bölümünce öngörülen kalite kayıtlarını,
•
Muayene raporları, test ve kalibrasyon verileri ve ilgili personelin nitelik
raporları gibi kalite sisteminin imalat bölümünce öngörülen kalite kayıtlarını
sağlar.
4.3.
Onaylanmış kuruluş, imalatçının kalite sistemini sürdürdüğü ve uyguladığından
emin olmak için, periyodik olarak denetim yapar ve imalatçıya bir denetim
raporu düzenler.
4.4.
İlave olarak onaylanmış kuruluş, imalatçının haberi olmadan ziyaretlerde
bulunabilir. Bu ziyaretlerde onaylanmış kuruluş, eğer gerekiyorsa kalite
sisteminin doğru işlediğini tetkik etmek için testler yapabilir veya
yaptırabilir. Onaylanmış kuruluş, imalatçıya ziyaret raporuyla birlikte, yapılmışsa
bir de test raporu düzenler.
5.
İmalatçı, aşağıdaki bilgileri, son ürünün üretildiği tarihten itibaren on yıl
süreyle muhafaza eder ve istenildiğinde Kuruma sunar,
a)
Bu ek'in 3.1 numaralı kısmında ikinci satırında belirtilen dokümanlar,
b)
Bu ek'in 3.4 numaralı kısmında ikinci paragrafında belirtilen değişiklik
bildirimi,
c)
Bu ek'in 3.4 numaralı kısmında son paragrafı ile bu ek'in 4.3 ve 4.4 numaralı kısmında belirtilen onaylanmış
kuruluşa ait karar ve raporlar.
6.
Her onaylanmış kuruluş, verilen ve geri çekilen kalite sistemi onayları
hakkında diğer onaylanmış kuruluşlara bilgi vermek zorundadır.
Ek-6
KURUM TARAFINDAN ONAYLANMIŞ
KURULUŞLARIN BELİRLENMESİNDE
DİKKATE ALINACAK ASGARİ
KRİTERLER
1. Onaylanmış kuruluş, yöneticisi ve
uygunluk değerlendirmesi yapmakla sorumlu personeli; cihazın tasarımcısı,
imalatçısı, tedarikçisi, montajcısı, şebeke operatörü, hizmet sağlayıcısı veya
bunlardan herhangi birinin yetkili temsilcisi olamaz ve bu hususlarda
danışmanlık hizmeti veremez. Onaylanmış Kuruluş yetkilileri ve uygunluk
değerlendirmesi yapmakla sorumlu personel bağımsız olmalı ve ürünün tasarımı,
imalatı, piyasaya arzı veya bakım-onarımında doğrudan ya da dolaylı olarak yer
almamalıdır. Bu hüküm, imalatçı ile kuruluş arasında teknik bilgi alışverişine
engel teşkil etmez.
2. Bu kuruluşlar ve personelleri,
uygunluk değerlendirmesini, mesleki ahlak kuralları çerçevesinde ve teknik
yeterlilikle yürütmek ve bu işlemlerin sonuçlarından çıkarı bulunan kişilerden
gelebilecek, test sonuçları veya kararlarını etkileyebilecek, özellikle mali
olmak üzere tüm baskı ve etkilerden uzak kalmalıdırlar.
3. Bu Kuruluşlar, uygunluk
değerlendirmesine ilişkin idari ve teknik görevlerini yerine getirmelerini
mümkün kılacak gerekli personel ve teknik donanıma sahip olmanın yanı sıra özel
incelemelerin gerektirdiği teçhizata da erişebilmelidirler.
4. Uygunluk değerlendirmesinden
sorumlu personel;
a) Yeterli teknik ve mesleki
eğitime,
b) Yapacakları testlerin
gerektirdiği düzeyde yeterli bilgi ve tecrübeye,
c) Belgeleri, kayıtları ve testlerin
ifa edildiğini teyit eden raporları hazırlama hususunda beceriye
sahip olmalıdır.
5. Muayenelerin tarafsızlığı garanti
edilmeli ve bu çerçevede personelin
ücretleri, yapılan testlerin sayısına veya sonuçlarına bağlı
olmamalıdır.
6. Onaylanmış kuruluş, eğer
sorumluluk ülkenin ulusal mevzuatına uyumlu olarak ön görülmüyorsa yada ülke
direkt kendisi sorumlu değilse, mesleki sorumluluk sigortası edinmelidir.
7. Bu kuruluşların personeli, bu
Yönetmelik'in yada ulusal mevzuatların yaptırımları olan işlemler sırasında
elde ettikleri her türlü bilgi konusunda mesleki gizlilik ilkesine riayet etmek
zorundadır. Bu uygunluk değerlendirmesi sonucunda elde edilen bilgiler, Kurum
hariç, üçüncü taraflara verilemez.
Ek-7
BU YÖNETMELİK KAPSAMINDAKİ CİHAZLARDA
KULLANILACAK ETİKET
VE İŞARETLER
1.
"CE" uygunluk işareti aşağıda belirtilen formata uygun olarak, en az
5 mm yüksekliğinde olmalı ve boyutlandırılmasında da aşağıdaki taslak çizimdeki
oranlar göz önünde bulundurulmalıdır.
2.
"CE" uygunluk işareti cihaza yada bilgi plakasına yerleştirilmelidir.
Ayrıca eğer varsa ambalajına ve cihazın
beraberindeki belgelere de iliştirilmelidir.
3.
"CE" işareti okunabilecek boyutta ve silinmeyecek şekilde cihaza
iliştirilmelidir.
4.
Bu yönetmelik kapsamında benzer olarak değerlendirilen cihazlar özelliklerine
göre aşağıda belirtildiği şekilde sınıflandırılır;
a)
Sınıf 1: Piyasada yer alabilen ve hiçbir kısıtlama olmaksızın işletime
açılabilen cihazları,
b)
Sınıf 2: Kurum tarafından servis
verilmesi ve piyasada yer alması hususunda kısıtlama uygulanan Telsiz
Ekipmanları.
5.
2 nci sınıf kapsamındaki cihazlara, aşağıda belirtilen forma uygun "Uyarı
İşareti" ve "CE" uygunluk işareti ile aynı yükseklikte olacak
şekilde iliştirilmelidir.
6.
Bu Yönetmelik hükümlerine uymayan cihaza, fuar, sergi ve benzeri yerlerde
tanıtım amacıyla teşhir edilmeden önce, aşağıda gösterilen taslak çizimdeki
oranlar göz önünde bulundurularak boyutlandırılan bir etiket, görülebilir ve
silinmeyecek şekilde iliştirilmelidir.
[1] Başlık; (02.03.2009 tarih ve 27157 sayılı R.G.
ile değişik)