Ürünlerin Piyasa Gözetimi ve Denetimine Dair Çerçeve Yönetmelik
ÜRÜNLERİN PİYASA GÖZETİMİ VE DENETİMİNE
DAİR ÇERÇEVE YÖNETMELİK
Karar Sayısı: 4269
10.07.2021 tarihli
ve 31537 sayılı R.G.
Ticaret Bakanlığı Piyasa Gözetimi ve
Denetimi Yönetmeliği
Çalışma
ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Piyasa Gözetimi ve Denetimi Yönetmeliği
Genelgeler 1 Tasarruflu
Yazılar 1 2
Ekli "Ürünlerin Piyasa Gözetimi ve
Denetimine Dair Çerçeve Yönetmelik"in yürürlüğe konulmasına, 7223 sayılı
Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanununun 24 üncü maddesi ile 1 sayılı
Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 455 inci
maddesi gereğince karar verilmiştir.
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç
MADDE 1- (1) Bu Yönetmeliğin amacı;
a)
Teknik
düzenlemelerde veya genel ürün güvenliği mevzuatında belirtilen insan sağlığı ve
güvenliği, işyerinde sağlık ve güvenlik, tüketicilerin korunması, çevrenin korunması,
kamu emniyetinin sağlanması ve diğer kamu yararının azami düzeyde korunmasını
hedefleyen gereklilikleri yerine getiren uygun ve güvenli ürünlerin piyasaya
arz edilmesi, piyasada bulundurulması veya hizmete sunulmasını teminen piyasa
gözetimi ve denetimine,
b)
Bu kapsamda yetkili kuruluşların görev, yetki
ve sorumluluklarına,
c) Piyasa gözetimi ve denetiminin ulusal
ve uluslararası koordinasyonu ile işbirliğine,
ç) Piyasa gözetimi ve denetimi
faaliyetleri kapsamında yapılacak bildirimlere, ilişkin usul ve esasları
belirlemektir.
Kapsam
MADDE 2- (1) Bu Yönetmelik, fiziksel olarak veya
uzaktan iletişim araçları vasıtasıyla piyasaya arz edilmesi hedeflenen, arz
edilen, piyasada bulundurulan veya hizmete sunulan tüm ürünleri kapsar.
Dayanak
MADDE 3- (1) Bu Yönetmelik, 5/3/2020 tarihli ve
7223 sayılı
Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanununun 24 üncü maddesi ile 1 sayılı
Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 455 inci
maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4- (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a)
AB: Avrupa Birliğini,
b) Aracı hizmet sağlayıcı: Başkalarına ait iktisadi
ve ticari faaliyetlerin yapılmasına elektronik ticaret ortamım sağlayan gerçek
veya tüzel kişiyi,
c)
Bakanlık: Ticaret Bakanlığını,
ç) Ciddi risk taşıyan ürün: Risk
değerlendirmesine dayanması ve ürünün normal ve öngörülebilir kullanımının
dikkate alınması kaydıyla, zarara yol açabilecek bir tehlikenin gerçekleşme
olasılığı ve zararın ciddiyetinin büyüklüğünün birlikte ele alınması
neticesinde, riskin etkisi kısa vadede ortaya çıkmayan vakalar da dahil olmak
üzere, yetkili kuruluşların acil müdahalesini gerektiren risk taşıyan ürünü,
d) Çevrimiçi ara yüz: Nihai kullanıcıların
ürünlere erişimini sağlamak amacıyla iktisadi işletmeci tarafından veya onun
adına işletilen internet sitesi, internet sitesinin bir kısmı veya bir
uygulamayı içeren herhangi bir yazılımı,
e) Dağıtıcı: Ürünü tedarik zincirinde yer
alarak piyasada bulunduran, imalatçı veya ithalatçı dışındaki gerçek veya tüzel
kişiyi,
t) Düzeltici önlem: Bir uygunsuzluğu
ortadan kaldırmak amacıyla, yetkili kuruluşun talebi doğrultusunda veya kendiliğinden
iktisadi işletmecinin gerçekleştirdiği faaliyeti,
g) Genel ürün güvenliği mevzuatı:
11/3/2021 tarihli ve 31420 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Genel Ürün
Güvenliği Yönetmeliğini,
ğ) Geri çağırma: Nihai kullanıcının elinde
bulunan ürünün iktisadi işletmeciye geri getirilmesini amaçlayan her türlü
önlemi,
h) Gönüllü önlem: Bir yetkili kuruluşun
talebi olmadan gerçekleştirilen düzeltici önlemi,
ı) Güvenli ürün: Kullanım süresi, hizmete
sunulması, kurulumu, kullanımı, bakımı ve gözetimine ilişkin talimatlara uygun
ve normal kullanım koşullarında kullanıldığında risk taşımayan veya sadece ürünün
kullanımına özgü asgari risk taşıyan ve insan sağlığı ve güvenliği için gerekli
düzeyde korama sağlayan ürünü,
i) İktisadi işletmeci: İmalatçı, yetkili
temsilci, ithalatçı, dağıtıcı veya ilgili teknik düzenleme kapsamında ürünlerin
imalatına, piyasada bulundurulmasına veya hizmete sunulmasına ilişkin
sorumluluğu olan diğer gerçek veya tüzel kişileri,
j) İmalatçı: Ürünü imal ederek veya ürünün
tasarımını veya imalatım yaptırarak kendi isim veya ticari markası ile piyasaya
arz eden gerçek veya tüzel kişiyi,
k) İthalatçı: Ürünü ithal ederek piyasaya
arz eden gerçek veya tüzel kişiyi,
1) Kanun: 5/3/2020 tarihli ve 7223 sayılı
Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanununu,
m) Komisyon: Avrupa Komisyonunu,
n) Nihai kullanıcı: Bir ürünü ticaret, iş,
zanaat ve mesleki faaliyetler dışında tüketici olarak ya da sanayi veya mesleki
faaliyeti için elinde bulunduran, Türkiye'de yerleşik veya ikamet eden gerçek
ya da tüzel kişiyi,
o) Piyasa gözetimi ve denetimi: Ürünlerin
ilgili teknik düzenlemesi veya genel ürün güvenliği mevzuatında belirtilen
gereklere uygun olmalarım sağlamak ve bu mevzuat kapsamında yer alan kamu
yararını korumak amacıyla yetkili kuruluşlar tarafından yürütülen faaliyetleri
ve alınan tedbirleri,
ö) Piyasada bulundurma: Ürünün ticari faaliyet
yoluyla, bedelli veya bedelsiz olarak dağıtım, tüketim veya kullanım için
piyasaya sağlanmasını,
p) Piyasadan çekme: Tedarik zincirindeki
ürünün piyasada bulundurulmasını önlemeyi amaçlayan her türlü tedbiri,
r) Piyasaya arz: Ürünün piyasada ilk kez
bulundurulmasını,
s) Risk: Zarara yol açacak bir tehlikenin
gerçekleşme olasılığı ile bu zararın ciddiyetinin büyüklüğünün birleşimini,
ş) Risk taşıyan ürün: Ürünün kullanım amacı
veya kullanım süresi ve uygulanabildiği durumlarda hizmete sunulması, kumlum ve
bakım gereklilikleri de dahil olmak üzere, ürünün normal ve öngörülebilir
kullanım koşullan çerçevesinde, ilgili teknik düzenleme ya da genel ürün
güvenliği mevzuatı kapsamında korunan insan sağlığı ve güvenliğini, iş yerinde
sağlık ve güvenliği, tüketicilerin korunmasını, çevreyi, kamu güvenliğini ve
diğer kamu yararlarını, makul ve kabul edilebilir değerlendirilen ölçünün
ötesinde olumsuz etkileme olasılığı bulunan ürünü,
t) Teknik düzenleme: İdari hükümler de
dahil olmak üzere, ürünün niteliğini, işleme veya üretim yöntemlerini veya
bunlarla ilgili terminoloji, sembol, ambalajlama, işaretleme, etiketleme veya
uygunluk değerlendirme işlemlerim tek tek veya birkaçını ele alarak belirleyen uyulması
zorunlu mevzuatı,
u) Uygunluk değerlendirme kuruluşu: Kalibrasyon,
test, belgelendirme ve muayene dahil olmak üzere, uygunluk değerlendirme
faaliyeti gerçekleştiren kuruluşu,
ü) Uygunluk değerlendirmesi: Ürün, süreç,
hizmet, sistem, kişi veya kuruluşa ilişkin belirli şartların yerine getirilip
getirilmediğini gösteren süreci,
v) Uygunluk işareti: Ürünün ilgili teknik
düzenlemeye uygun olduğunu gösteren işareti,
y) Uygunsuzluk: Ürünün ilgili teknik
düzenlemede, genel ürün güvenliği mevzuatında veya bu Yönetmelikte belirtilen
gerekliliklere uygun olmama halini,
z) Uzaktan iletişim aracı: Mektup,
katalog, telefon, faks, radyo, televizyon, elektronik posta mesajı, kısa mesaj,
internet gibi fiziksel olarak karşı karşıya gelinmeksizin sözleşme kurulmasına
imkan veren her türlü araç veya ortamı,
aa) Ürün: Her türlü madde, müstahzar veya
eşyayı,
bb) Yetkili kuruluş: Ürünlere ilişkin
teknik düzenlemeleri hazırlayan, yürüten veya ürünleri denetleyen kamu
kuruluşunu,
cc) Yetkili temsilci: İmalatçının Kanun,
bu Yönetmelik ve ilgili diğer mevzuat kapsamındaki bazı yükümlülüklerini onun adına
yerine getirmek üzere imalatçı tarafından yazılı şekilde görevlendirilen
Türkiye'de yerleşik gerçek veya tüzel kişiyi,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Piyasaya Arz, İktisadi İşletmecilerin
Yükümlülükleri ve İzlenebilirlik
Piyasaya arz
MADDE 5- (1) Bir ürünün fiziksel olarak veya
uzaktan iletişim araçları vasıtasıyla piyasaya arz edilebilmesi, piyasada
bulundurulabilmesi veya hizmete sunulabilmesi için ilgili teknik düzenlemelere
uygun ve güvenli olması gereklidir. Teknik düzenlemelerin insan sağlığı ve
güvenliği ile ilgili hükümlerine uygun ürün, aksi ispatlanana kadar güvenli
kabul edilir. Teknik düzenlemelerin bulunmadığı veya insan sağlığı ve
güvenliğine ilişkin hükümler içermediği durumlarda, bir ürünün güvenli olup
olmadığının değerlendirilmesi genel ürün güvenliği mevzuatına göre yapılır.
(2) Aşağıda belirtilen ürünler piyasaya
arz edilmiş olarak değerlendirilmez:
a)
İlgili teknik düzenlemede aksi belirtilmedikçe,
şahsi kullanım amacıyla imal edilen ürünler.
b) Bir tüketici tarafından, tüketicinin yurt
dışında bulunduğu sırada satın alman ve kişisel kullanım amacıyla yurt içine
getirilen ürünler.
c)
Test veya doğrulama amacıyla nakledilen imalat
aşamasında olan ürünler.
ç) İlgili teknik düzenlemenin ürünün
ihracatına ilişkin hükümleri saklı kalmak kaydıyla, AB üyesi ülkeler dışındaki
ülkelere ihraç edilmek üzere üretilen ürünler.
d)
İlgili teknik düzenlemeye veya genel ürün
güvenliği mevzuatına uygun ve güvenli hale getirilmeden piyasaya arz
edilmeyeceğine dair açık bir işaret taşıması şartıyla, fuar ve sergilerde
sadece tanıtım ve gösterim amacıyla sergilenen ürünler.
e)
Uygunluk
değerlendirmesinin gerçekleştirilmesi amacıyla ihracatçı ülkeden yetkili temsilciye
veya ithalatçıya gönderilen numuneler.
t) İlgili teknik düzenlemede aksi
belirtilmedikçe, iktisadi işletmeci tarafından montaj, paketleme, işleme veya etiketleme
gibi ileri bir işlemi gerçekleştirmek amacıyla diğer bir iktisadi işletmeciden
alman veya ithal edilen ürünler.
g) İlgili teknik düzenlemede aksi
belirtilmedikçe, dağıtım, tüketim veya kullanım amacıyla tedarik zincirinde yer
almayan ve henüz piyasada bulunmayan, imalatçının, yetkili temsilcinin veya
ithalatçının depolarındaki ürünler.
ğ) Gümrük mevzuatına göre henüz serbest
dolaşıma girmemiş ürünler ile serbest bölgelerdeki ürünler.
(3)
İkinci
fıkrada belirtilen ürünlerin piyasaya arz edilmek istenmesi halinde, bu Yönetmelik
hükümleri uygulanır.
(4)
Bir
ürünün uzaktan iletişim araçları vasıtasıyla piyasaya arzı veya piyasada bulundurulmasıyla
ilgili diğer usul ve esaslar, 33 üncü maddenin birinci
fıkrası kapsamında Bakanlıkça çıkarılacak düzenlemelerde belirlenir.
İmalatçının
yükümlülükleri
MADDE 6-(1) İmalatçı;
a) Piyasaya ancak teknik düzenlemesine
veya genel ürün güvenliği mevzuatına uygun ürünleri arz eder.
b) Mevzuatın gerektirdiği hallerde teknik dosyayı
tanzim eder, uygunluk değerlendirme işlemini yapar veya yaptırır, uygunluk
beyanını veya uygunluğu gösteren diğer belgeleri düzenler ve uygunluk işaretini
ürüne koyar.
c) Uygunluk değerlendirmesine ilişkin
teknik dosyayı ve belgeleri teknik düzenlemede belirtilen süre, süre
belirtilmediği hallerde ürünün piyasaya arz edildiği tarihten itibaren en az on
yıl boyunca muhafaza eder.
ç) Ürünün ilgili kurallara uygunluğunun seri
üretim boyunca da sürdürülmesi için gerekli önlemleri alır, ürünün tasarımı
veya niteliğindeki değişiklikler ile uygun olduğunu beyan ettiği kurallardaki
değişiklikleri takip eder ve gereğim yapar.
d) Taşıdıkları muhtemel risklerle orantılı olarak,
piyasaya arz edilen veya piyasada bulundurulan ürünlerinden numune alarak test
eder, inceleme yapar. Şikayetlerin, uygun olmayan ve geri çağrılan ürünlerin
kaydını tutar ve yaptığı izleme faaliyeti hakkında dağıtıcıları bilgilendirir.
e)
Ürünün mevzuatın gerektirdiği model, parti ve
seri numarası veya ayı it edilmesini sağlayacak diğer bilgileri kolayca
görülebilir ve okunabilir şekilde taşımasını temin eder. Ürünün boyut veya
doğasının buna elverişli olmadığı durumlarda ise bu bilgilerin ürünün ambalajında
veya ürüne eşlik eden bir belgede yer almasını sağlar.
f)
Mevzuatın gerektirdiği hallerde ismini,
kayıtlı ticari unvanını veya markasını ve kendisine ulaşılabilecek açık adresim
ürünün üzerinde, bunun mümkün olmadığı durumlarda ürünün ambalajında veya ürüne
eşlik eden bir belgede belirtir.
g) Ürünün taşıyabileceği risklere karşı
gereken tedbirleri alır ve bunlardan sakınabilmeleri için nihai kullanıcılara
gerekli bilgileri sağlar.
ğ) Ürün veya ambalajının üzerinde veya
ürüne eşlik eden belgelerde yer alan (g) bendinde belirtilen bilgilerin ve
montaj, kullanım ve bakım talimatları ile güvenlik kurallarının Türkçe olmasını
sağlar.
h) Piyasaya arz etmiş olduğu bir ürünün
uygun olmadığını öğrendiği veya bilmesinin gerektiği hallerde ürünü uygun
duruma getirmek ve gerektiğinde ürünün piyasaya arzını durdurmak, ürünü piyasadan
çekmek veya geri çağırmak için gerekli düzeltici önlemleri ivedilikle alır.
Ürünün risk taşıdığı durumlarda özellikle sağlık ve güvenlik bakımından risk
teşkil eden hususlar ile alman düzeltici önlemler ve sonuçlan hakkında
ayrıntılı bir şekilde ve ivedilikle yetkili kumlusu bilgilendirir.
ı) Piyasaya arz ettiği ürünlerin taşıdığı
risklerin ortadan kaldırılması amacıyla yapılan faaliyetlerde, yetkili
kuruluşun talimatlarını yerine getirir ve ürünlerin uygunluğunu gösteren
gerekli tüm bilgi ve belgeleri yetkili kuruluşa Türkçe veya yetkili kuruluşun kabul
edeceği diğer bir dilde sağlar.
i) İlgili teknik düzenlemenin gerektirdiği
hallerde ve öngördüğü usuller çerçevesinde resmi kayıt işlemlerini yapar veya
yaptırır.
(2) Numunenin imalatçı dışındaki gerçek
veya tüzel kişiden alınması durumunda numune bedeli, imalatçı tarafından
numunenin alındığı gerçek veya tüzel kişiye ödenir.
Yetkili temsilcinin yükümlülükleri
MADDE 7- (1) İmalatçı, devrettiği yetki ve görevlerin
mahiyetini, koşullarını ve sınırlarım yazılı olarak ve açık bir biçimde
belirlemek suretiyle yetkili temsilci atayabilir. Yetkili temsilci, aşağıda
belirtilen görevleri yapmak üzere imalatçı tarafından görevlendirilir:
a)
İlgili
teknik düzenlemelerin gerektirdiği hallerde, AB uygunluk beyanının veya performans
beyanının ve teknik dosyanın hazırlanmış olduğunu teyit etmek, ilgili teknik düzenlemede
belirtilen süre, süre belirtilmediği hallerde ürünün piyasaya arz edildiği
tarihten itibaren en az on yıl boyunca yetkili kuruluşlara sunulmak üzere AB uygunluk
beyanını veya performans beyanını muhafaza etmek ve yetkili kuruluşların talebi
halinde teknik dosyayı temin etmek.
b)
Yetkili kuruluşun talebi doğrultusunda, ürünün
uygunluğunu gösteren gerekli tüm bilgi ve belgeleri yetkili kuruluşa Türkçe
veya yetkili kuruluşun kabul edeceği diğer bir dilde sağlamak.
c)
Ürünün risk taşıdığım bilmesi gerektiği
hallerde, yetkili kumlusu bilgilendirmek.
ç) İlgili teknik düzenlemelerde veya genel
ürün güvenliği mevzuatında belirtilen gerekliliklere uygunsuzluk durumunda;
1)
Uygunsuzluğun ortadan kaldırılması amacıyla
yetkili kuruluşun gerekli düzeltici önlemin derhal alınması talebine istinaden,
yetkili kuruluş ile işbirliği yapmak.
2)
Ürünün risk taşıdığım öğrendiği veya bilmesinin
gerektiği hallerde, uygunsuzluğun ortadan kaldırılması mümkün değil ise, yetkili
kumlusun talebine istinaden veya kendiliğinden ürünün taşıdığı riskin ortadan
kaldırılması amacıyla yetkili kuruluş ile işbirliği yapmak.
(2) Yetkili temsilci, görevlendirme
belgesinde belirtilen görevleri yerine getirmekle yükümlüdür.
(3)
Yetkili
temsilci, talebi halinde yetkili kuruluşa görevlendirme belgesinin bir kopyasını
Türkçe veya yetkili kuruluşun kabul edeceği bir dilde sağlar.
(4)
Yetkili
temsilcinin ilgili teknik düzenlemelerde belirtilen diğer yükümlülükleri saklıdır.
İthalatçının yükümlülükleri
MADDE 8-(1) İthalatçı;
a) Piyasaya ancak teknik düzenlemesine
veya genel ürün güvenliği mevzuatına uygun ürünleri arz eder.
b) Ürünü piyasaya arz etmeden önce ürünün,
uygunluk işareti veya işaretlerini taşıdığım, ürüne gerekli belgelerin eşlik ettiğini
ve imalatçının 6 ncı maddenin birinci fıkrasının (b), (e)
ve (f) bentlerinde düzenlenen yükümlülükleri yerine getirdiğini teyit eder.
c) Ürünün uygun olmadığını bildiği veya
bilmesinin gerektiği durumlarda, uygun hale getirilmeden ürünü piyasaya arz
edemez ve ürünün risk taşıdığı her durumda imalatçıyı ve yetkili kuruluşu
bilgilendirir.
ç) Mevzuatın gerektirdiği hallerde ismini,
kayıtlı ticari unvanını veya markasını ve kendisine ulaşılabilecek açık adresini
ürünün üzerinde, bunun mümkün olmadığı durumlarda ürünün ambalajında veya ürüne
eşlik eden bir belgede belirtir. Bu yükümlülüğü, imalatçı tarafından belirtilen
zorunlu veya ürün güvenliğine ilişkin bilgilerin görünürlüğünü engellemeden
yerine getirir.
d) Ürünün taşıyabileceği risklere karşı gereken
tedbirleri alır ve bunlardan sakınabilmeleri için nihai kullanıcılara gerekli
bilgileri sağlar.
e) Ürün veya ambalajının üzerinde veya
ürüne eşlik eden belgelerde yer alan (d) bendinde belirtilen bilgilerin ve
montaj, kullanım ve bakım talimatları ile güvenlik kurallarının Türkçe olmasını
sağlar.
f) Ürün kendi sorumluluğu altındayken,
depolama ve nakliye şartlarının ürünün teknik düzenlemesine veya genel ürün
güvenliği mevzuatına uygunluğuna halel gelmemesini sağlar.
g) Taşıdıkları muhtemel risklerle orantılı
olarak piyasaya arz edilen veya piyasada bulundurulan ürünlerinden numune
alarak test eder, inceleme yapar, şikayetlerin, uygun olmayan ve geri çağrılan
ürünlerin kaydını tutar ve yaptığı izleme faaliyetleri hakkında imalatçı ve
dağıtıcıları bilgilendirir.
ğ) Piyasaya arz etmiş olduğu bir ürünün
uygun olmadığını öğrendiği veya bilmesinin gerektiği hallerde ürünü uygun duruma
getirmek ve gerektiğinde ürünün piyasaya arzını durdurmak, ürünü piyasadan çekmek
veya geri çağırmak için gerekli düzeltici önlemleri ivedilikle alır. Ürünün
risk taşıdığı durumlarda özellikle sağlık ve güvenlik bakımından risk teşkil
eden hususlar ile alman düzeltici önlemler ve sonuçlan hakkında ayrıntılı bir şekilde
ve ivedilikle yetkili kuruluşu bilgilendirir.
h) Mevzuatın gerektirdiği ve ürünün
uygunluğunu gösteren belgelerin bir örneğini teknik düzenlemede belirtilen
süre, süre belirtilmemiş ise ürünün ithal edildiği tarihten itibaren en az on
yıl boyunca yetkili kuruluşun talebi halinde Türkçe veya yetkili kuruluşun
kabul edeceği diğer bir dilde sağlar.
ı) Piyasaya arz ettiği ürünlerin taşıdığı
risklerin ortadan kaldırılması amacıyla yapılan faaliyetlerde yetkili kuruluşun
talimatlarını yerine getirir.
i) İlgili teknik düzenlemenin gerektirdiği
hallerde ve öngördüğü usuller çerçevesinde resmi kayıt işlemlerini yapar veya
yaptırır.
(2) Numunenin ithalatçı dışındaki gerçek
veya tüzel kişiden alınması durumunda numune bedeli ithalatçı tarafından
numunenin alındığı gerçek veya tüzel kişiye ödenir.
Dağıtıcının yükümlülükleri
MADDE 9- (1) Dağıtıcı;
a)
Ürünü piyasada bulundurmadan önce ürünün,
uygunluk işareti veya işaretlerini taşıdığım, uygunluğu gösteren belgelere
sahip olduğunu, talimatların ve güvenlik kurallarının ürüne Türkçe olarak eşlik
ettiğini ve imalatçının 6 ncı maddenin birinci fıkrasının
(e) ve (f) bentlerinde, ürün ithal ise ayrıca ithalatçının 8 inci maddenin birinci fıkrasının (ç) bendinde düzenlenen
yükümlülükleri yerine getirdiğim doğrular, ürünün veya ambalajının üzerine koyacağı
etiket, fiyat, uyarı ve benzeri bilgilerin imalatçının veya ithalatçının
koyduğu zorunlu veya ürün güvenliğine ilişkin bilgilerin görünürlüğünü engellemesini
önler.
b)
Ürünün uygun olmadığını bildiği veya bilmesinin
gerektiği durumlarda, uygun hale getirilmeden ürünü piyasada bulunduramaz ve
ürünün risk taşıdığı her durumda imalatçı veya ithalatçıyı ve yetkili kuruluşu
ivedilikle bilgilendirir.
c)
Ürün kendi sorumluluğu altındayken, depolama
ve nakliye koşullarının ürünün teknik düzenlemesine veya genel ürün güvenliği
mevzuatına uygunluğuna halel gelmemesini sağlar.
ç) Piyasada bulundurduğu ürünün uygun
olmadığını öğrendiği veya bilmesinin gerektiği hallerde, ürünü uygun duruma
getirmek, piyasadan çekmek veya geri çağırmak için gerekli düzeltici önlemlerin
imalatçı veya ithalatçı tarafından alındığını teyit eder ve ürünün risk
taşıdığı durumlarda imalatçı veya ithalatçıyı ve özellikle sağlık ve güvenlik
bakımından risk teşkil eden hususlar ile alman düzeltici önlemler ve sonuçları
hakkında yetkili kumlusu ivedilikle bilgilendirir.
d) Piyasada bulundurduğu ürünlerin
taşıdığı risklerin ortadan kaldırılması amacıyla yapılan faaliyetlerde ilgili
iktisadi işletmeci ile iş birliği yapar, ürünlerin uygunluğunu gösteren tüm
bilgi ve belgeleri yetkili kuruluşa sunar ve yetkili kuruluşun talimatlarını ivedilikle
yerine getirir.
Ürünlerin uzaktan iletişim araçları
yoluyla piyasaya arzı veya piyasada bulundurulmasıyla ilgili iktisadi
işletmecilerin yükümlülükleri
MADDE 10- (1) İktisadi işletmecilerin bu
Yönetmeliğin ikinci bölümünde belirtilen yükümlülükleri, ürünlerin uzaktan
iletişim araçları yoluyla piyasaya arzı veya piyasada bulundurulması kapsamında
da geçerlidir.
(2) İktisadi işletmecilerin ürünlerin uzaktan
iletişim araçları yoluyla piyasaya arzı veya piyasada bulundurulmasına ilişkin
ilave yükümlülükleri, 33 üncü maddenin birinci fıkrası
kapsamında Bakanlıkça çıkarılacak düzenlemelerde belirlenir.
İzlenebilirlik
MADDE 11- (1) Kanunun
12 nci maddesi kapsamında ürünlerin izlenebilirliğinin sağlanabilmesi amacıyla
imalatçı veya ithalatçı, ürünlerin üzerinde, ürünün boyut ve doğasının buna elverişli
olmadığı durumlarda ürünün ambalajında, parselinde/kolisinde veya ürüne eşlik
eden bir belgede seri, model, parti numarası, lot veya ürünün ayırt edilmesini
sağlayacak bilgilere yer verir.
(2) Bu Yönetmelik kapsamında düzeltici
önlemlerin alınması gerektiğinde kullanılmak üzere, iktisadi işletmeciler,
parti, seri veya lot bazında ürünün dağıtımını yaptığı dağıtıcıları ve dağıtımı
yapılan ürün miktarlarım içeren kayıt oluşturur ve yetkili kuruluşun talebi
halinde bu kayıtlan yetkili kuruluşa sunar.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
İşbirliği, İktisadi İşletmecilerin
Bilgilendirilmesi,
Piyasaya Uygun Ürünlerin Arz Edilmesini
Teşvik Edici Ortak Faaliyetler
İşbirliği
MADDE 12- (1) Bu Yönetmeliğin ikinci bölümünde
sorumlulukları belirtilen iktisadi işletmeciler, piyasaya arz ettikleri veya
piyasada bulundurdukları ürünlerin taşıdığı risklerin azaltılması veya ortadan
kaldırılması amacıyla yürüttükleri faaliyetlerinde, yetkili kuruluşlarla ve
Bakanlıkla işbirliği yapar.
(2) Aracı hizmet sağlayıcılar, kendi
hizmetleri aracılığıyla elektronik ortamda piyasaya arz edilen veya piyasada
bulundurulan bir ürünün taşıdığı risklerin ortadan kaldırılması veya bu mümkün
değil ise azaltılması amacıyla yürütülen bir işlemin kolaylaştırılması için
yetkili kuruluşlarla ve Bakanlıkla işbirliği yapar.
İktisadi işletmecilerin bilgilendirilmesi
MADDE 13- (1) Bakanlık, Kanun ve Kanunun uygulama
mevzuatından kaynaklanan ürün gereklilikleri, bu kapsamda iktisadi işletmecilerin
haklan, yükümlülükleri ile diğer kurallara ilişkin bilgileri ve yürürlükte olan
teknik düzenlemelerin güncel listesini kendi internet sitesinde yayımlar.
(2) Yetkili kuruluşlar, sorumluluktan
altında bulunan ve yürürlükte olan teknik düzenlemelerin listesini bu
Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir ay içerisinde Bakanlığa
iletir. Yetkili kuruluşların sorumlulukları altında bulunan teknik
düzenlemelere ilişkin listede bir değişiklik olduğunda, yetkili kuruluşlar bu
değişikliği derhal Bakanlığa bildirir.
Piyasaya uygun ürünlerin arz edilmesini teşvik
edici ortak faaliyetler
MADDE 14- (1) Yetkili kuruluşlar, uzaktan iletişim
araçları vasıtasıyla piyasaya arz edilen veya piyasada bulundurulan ürünler de
dahil olmak üzere, özellikle ciddi risk taşıdığı sıklıkla tespit edilen ürün
kategorileri kapsamında piyasaya uygun ürünlerin arz edilmesini teşvik etmek,
ürünlerdeki uygunsuzlukları belirlemek, ilgili teknik düzenlemelere ilişkin
farkındalığı arttırmak ve rehberlikte bulunmak amacıyla ilgili diğer kamu kurum
ve kuruluşlarıyla veya iktisadi işletmecileri ya da nihai kullanıcıları temsil
eden sivil toplum kuruluşlarıyla, ortak faaliyetler gerçekleştirebilir.
(2) Yetkili kuruluşlar ve birinci fıkrada
belirtilen diğer kamu kurum ve kuruluşları, ortak faaliyetlerini iktisadi
işletmeciler arasında haksız rekabete yol açmayacak, tarafsızlığa, bağımsızlığa
ve nesnelliğe zarar vermeyecek şekilde gerçekleştirir.
(3)
Yetkili
kuruluşlar, uygunsuzluğun tespit edilmesi amacıyla yürütülen bir soruşturmanın parçası
olarak gerçekleştirilen ortak faaliyetlerin sonucunda ortaya çıkan her türlü
bilgiyi, Kanunun 23 üncü maddesi saklı kalmak kaydıyla kullanabilir.
(4)
Yetkili
kuruluşlar, gerçekleştirilen ortak faaliyetler hakkında yapılan işbirliği protokolünü,
ilgili tarafların isimlerini de içerecek şekilde kamuya duyurur.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Yetkili Kuruluşların Görev, Yetki ve
Sorumlulukları,
Piyasa Gözetimi ve Denetimi Önlemleri ile
İktisadi İşletmecilerin Usule İlişkin Hakları
Yetkili kuruluşların görevleri
MADDE 15- (1) Yetkili kuruluşlar;
a)
İlgili teknik düzenlemeler veya genel ürün
güvenliği mevzuatı kapsamında fiziki olarak veya uzaktan iletişim araçları vasıtasıyla
piyasaya arz edilen veya piyasada bulundurulan ürünlerin etkin piyasa gözetimi
ve denetimim yapar.
b)
(a) bendinde belirtilen mevzuata ve bu
Yönetmeliğe uygunluğun sağlanması amacıyla iktisadi işletmeciler tarafından
uygun ve orantılı düzeltici önlem alınmasını sağlar.
c)
İktisadi
işletmeciler tarafından düzeltici önlem alınmadığı, zamanında alınmadığı veya
alman önlemleri yetkili kuruluşun eksik veya yetersiz bulduğu veya iktisadi işletmecinin
tespit edilemediği durumlarda, uygun ve orantılı önlemleri alır.
(2) Yetkili kuruluşlar, yetkilerini
kullanırken ve görevlerini yerine getirirken bağımsız, tarafsız ve önyargısız
hareket eder.
(3) Yetkili kuruluşlar, birinci fıkra
kapsamındaki faaliyetlerinin bir parçası olarak, işaret veya belge kontrolleri
veya duyusal inceleme yoluyla ve uygun durumlarda yeterli sayıda numuneye
dayalı fiziksel ve laboratuvar kontrolleri aracılığıyla veya yerinde muayene ve
test yoluyla etkin piyasa gözetimi ve denetimi sağlamak amacıyla kaynaklarını
ve işlemlerini önceliklendirerek ve 29 uncu madde kapsamındaki ulusal piyasa
gözetimi ve denetimi stratejisini dikkate alarak, ürünlerin özelliklerine uygun
denetimleri, yeterli ölçekte ve sıklıkta yapar. Yetkili kuruluşlar, hangi denetimlerin
hangi ürün gruplarında ve hangi ölçekte uygulanacağına karar verirken aşağıdaki
hususları göz önünde bulundurarak riske dayalı bir yaklaşım takip eder:
a)
Ürünlerle ilgili olası tehlikeler ve
uygunsuzluklar, ürünün sebep olduğu kaza veya yaralanma verileri, mümkünse
bunların piyasadaki gerçekleşme sıklığı.
b) İktisadi işletmecilerin kontrolü
altındaki faaliyetler ve işlemler.
c)
İktisadi işletmecilerin geçmişe dönük uygunsuzluk
kayıtları.
ç) İlgili olduğu durumlarda, ithalat aşamasında
gerçekleştirilen denetimlerde ortaya çıkan risk profili.
d) Tüketici şikayetleri ile diğer kamu kurum
ve kuruluşlarından, iktisadi işletmecilerden, medyadan veya uygunsuzluğu
gösterebilecek diğer kaynaklardan alınan bilgiler.
(4) Yetkili kuruluşlar, denetimi yapan birimlerine
yönelik olarak numune alımı da dahil olmak üzere il veya bölge bazında denetime
tabi olacak ürün, risk, firma ve benzeri verileri içeren sektörel denetim
programları hazırlar, uygular ve bu programlan periyodik olarak günceller.
Programla ilgili genel bilgileri ve yapılan güncellemeleri kamuya duyurur ve
Bakanlığın talebini müteakip bir ay içinde Bakanlığa gönderir.
(5) Yetkili kuruluşlar, denetimleri fiilen
yapan birimlerinin bölgelerine ilişkin ürün veya sektör bazlı fırına verilerini
merkez teşkilatına iletmesini ve bu verilerin periyodik olarak güncellenmesini
sağlar.
(6) İktisadi işletmeciler tarafından
ürünlerinin ilgili teknik düzenlemelere uygunluğunu doğrulamak amacıyla
26/5/2021 tarihli ve 4022 sayılı Cumhurbaşkanı Karan ile yürürlüğe konulan Uygunluk
Değerlendirme Kuruluşları ve Onaylanmış Kuruluşlar Yönetmeliği
kapsamında akredite edilmiş uygunluk değerlendirme kuruluşlarınca veya ilgili
mevzuatın gerektirdiği hallerde, yetkili kuruluşlar tarafından yetki verilmiş
uygunluk değerlendirme kuruluşlarınca düzenlenen test raporları veya
belgelerinin sunulması durumunda, yetkili kuruluşlar bu raporları veya
sertifikalan dikkate alır. Türkiye'de veya karşılıklılık ilkesi saklı kalmak
kaydıyla AB üyesi bir ülkede yerleşik bir uygunluk değerlendirme kuruluşunca verilmiş
belgeler ve test raporları, kuruluşun yeterliliğine ilişkin gerekçelerle
reddedilemez.
(7) Yetkili kuruluşlar, ilgili teknik
düzenlemeler veya genel ürün güvenliği mevzuatı kapsamındaki ürünlerle ilgili
olarak;
a) Riskler veya uygunsuzluklarla ilgili
şikayetlerin veya raporların takip edilmesine,
b) İktisadi işletmeciler tarafından
yapılmış olması gereken düzeltici önlemlerin yapıldığının doğrulanmasına,
ilişkin usul ve esasları belirler.
(8) Yetkili kuruluşlar, AB üyesi ülkedeki
muhataplarıyla iletişim ve koordinasyonu sağlamak amacıyla AB uyum mevzuatının
uygulanması kapsamında kurulan idari işbirliği gruplarına katılım sağlar.
(9) İlgili teknik düzenlemelerde yer alan
korunma önlemleri kapsamında, bir AB üyesi ülkedeki bir yetkili kumlusun
kararma dayanarak uygun olmadığı kabul edilen ürünlerin, yetkili kuruluşlar tarafından
yapılan soruşturmalarda aksine bir sonuç çıkmadıkça, uygun olmadığı varsayılır.
Yetkili kuruluşların yetki ve
sorumlulukları
MADDE 16- (1) Yetkili kuruluşlar, 1 sayılı
Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 455 inci
maddesi ile 15/1/1997 tarihli ve 97/9196 sayılı
Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Türk Ürünlerinin İhracatının
Arttırılmasına Yönelik Teknik Mevzuatı Hazırlayacak Kurumların Belirlenmesine
İlişkin Karar çerçevesinde; Kanunun, bu Yönetmeliğin ve ilgili teknik
düzenlemelerin veya genel ürün güvenliği mevzuatının uygulanması amacıyla
piyasa gözetimi ve denetimi yapar. Yetkili kuruluşlar, ihtiyaç duyulması
halinde, Kanun, bu Yönetmelik ve genel ürün güvenliği mevzuatı çerçevesinde
yetki alanları kapsamında piyasa gözetimi ve denetimine ilişkin usul ve
esasların belirlenmesi amacıyla düzenleme yapmaya yetkilidir.
(2)
Bakanlık, yetkili kuruluşlar ve bu
kuruluşların her birinin yetki alanları hakkında Komisyonu ve AB üyesi ülkeleri
bilgilendirir.
(3)
Yetkili kuruluşlar, bu madde kapsamındaki yetkilerini
orantılılık ilkesine riayet ederek, yeterli ve etkin bir şekilde kullanır. Bu
doğrultuda kullanılan yetkiler, uygunsuzluğun niteliği, uygunsuzluk sonucunda
ortaya çıkan veya çıkması muhtemel zarar ile alınan önlemlerin konusu ve
amacıyla bağlantılı olmalıdır.
(4) Yetkili kuruluşlar, Kanunun 16 ncı ve
17 nci maddelerinde belirtilen yetkileri kapsamında;
a)
İktisadi
işletmecilerden, gömülü yazılımlara erişim de dahil olmak üzere ürünün uygunluğu
ve teknik yönleri hakkında verileri veya bilgileri, ilgili belgeleri ve teknik özellikleri,
herhangi bir biçimde ve depolama ortamından veya bu tür belgelerin, teknik özelliklerin,
verilerin veya bilgilerin bulunduğu yerden bağımsız olarak talep etme ve
bunların kopyalarım alma,
b)
İktisadi işletmecilerden tedarik zinciri,
dağıtım ağının ayrıntıları, piyasadaki ürün miktarları ve ilgili olduğu yerde,
teknik düzenlemelerde belirtilen gerekliliklere uygunluk açısından bir ürünle
aynı teknik özelliklere sahip diğer ürün modellerine ilişkin bilgileri vermelerini
talep etme,
c)
İktisadi
işletmecilerden, internet sitelerinin sahiplerini tespit etmek amacıyla soruşturmanın
konusu ile ilgili ve gerekli bilgileri vermelerini isteme,
ç) Ürünlerin yerinde denetimlerini ve
duyusal incelemelerini habersiz yapma,
d) Uygunsuzluğu tespit etmek amacıyla
ürünleri; iktisadi işletmecinin deposunda, nakil aracında, iş yeri ve üretim
tesisi de dahil olmak üzere gerekli görülen yerlerde denetleme,
e) Uygunsuzluğu tespit etmek ve ortadan kaldırmak
amacıyla kendiliğinden soruşturma başlatma,
t) İktisadi işletmecilerden, uygunsuzluğu
veya riski ortadan kaldırmak amacıyla uygun önlemleri almalarını talep etme,
g) İktisadi işletmecinin uygun düzeltici
önlemleri almaması, zamanında almaması veya aldığı önlemleri yetkili kuruluşun
eksik veya yetersiz bulması halinde veya uygunsuzluk veya riskin devam ettiği
durumlarda, ürünün piyasada bulunmasını yasaklamak, kısıtlamak, iktisadi
işletmecinin ürünü piyasadan çekmesini veya geri çağırmasını istemek gibi uygun
önlemleri alma,
ğ) 34 uncu madde
kapsamında idari yaptırım uygulama,
ı) Kanunun 17 nci maddesinin dördüncü
fıkrası kapsamında, kimlik açıklanmadan almanlar da dahil olmak üzere ürün
numuneleri alma, bu numuneleri inceleme ve uygunsuzluğu tespit etmek ve kanıt
elde etmek amacıyla bu numuneler üzerinde tersine mühendislik yapma,
i) Ciddi riski ortadan kaldırmak amacıyla
başka etkili yöntemlerin bulunmadığı durumlarda, ilgili ürünlere ilişkin
içeriğin çevrimiçi ara yüzden kaldırılmasını veya çevrimiçi ara yüze erişim
sağlandığında ürünün satın alınmasına imkan vermeyecek şekilde son
kullanıcılara yönelik bir uyarının, risk ortadan kalkana kadar açıkça
gösterilmesini isteme,
yetkilerine sahiptir.
(5) Yetkili kuruluşlar, dördüncü fıkranın
(h) bendinde belirtilen taleplerini, Kanunun 17 nci maddesinin ikinci fıkrasında
öngörülen yöntemle iktisadi işletmeciye bildirir. Yetkili kuruluşlar, içeriğe
erişimin yirmi dört saat içerisinde kısıtlanmaması halinde ise Kanunun 17 nci
maddesinin ikinci fıkrasında belirtildiği şekilde erişimin engellenmesine karar
verir ve bu kararı uygulamak üzere Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumuna
bildirir.
(6) Yetkili kuruluşlar, hangi formatta ve ortamda
muhafaza edildiklerine bakılmaksızın herhangi bir bilgi, belge, bulgu, beyan
veya istihbaratı, soruşturmalarında kanıt olarak kullanabilir.
(7) Bir üründen kaynaklandığı
değerlendirilen ve sağlık kurumlarına intikal eden kaza, yaralanma ve ölüm
vakalarına ilişkin bilgiler, Sağlık Bakanlığınca kurulan kaza veri sistemine girilir.
Bu sistemin işletilmesine ve verilerin raporlanmasına ilişkin usul ve esaslar
Sağlık Bakanlığınca belirlenir. Sağlık Bakanlığı bu verileri yetkili
kuruluşlarla paylaşır ve yetkili kuruluşlar bu verileri dördüncü fıkra
kapsamında kullanabilir.
(8) Ürünün birden fazla teknik düzenleme kapsamına
girdiği ve bu teknik düzenlemelerin her birinin ya da bazılarının farklı
yetkili kuruluşların yetki alanında bulunduğu hallerde, piyasa gözetimi ve denetimi,
ürünün bu teknik düzenlemelere uygunluğunun eşzamanlı kontrol edilebilmesini
teminen ilgili bütün yetkili kuruluşlarca ortaklaşa yürütülür.
(9) Yetkili kuruluşlar, piyasa gözetimi ve
denetiminde, gerekli gördükleri durumlarda, piyasa gözetimi ve denetimine konu
ürüne ilişkin uygunluk değerlendirmesi işlemlerinde yer almayan test, muayene
ve/veya belgelendirme kuruluşlarının imkanlarından yararlanabilirler. Uygunluk
değerlendirmesini yapan kuruluş haricinde ürünün test ve muayenesini yapacak uygunluk
değerlendirme kuruluşunun olmaması halinde yetkili kuruluşların denetim personelinin
gözetim ve denetiminde, bu kuruluşlarda veya imalatçı laboratuvarında yahut bir
başka imalatçı laboratuvarında ürünün test ve muayenesi yaptırılabilir. Ancak
test ve kontrol sonucuna göre nihai karar verme sorumluluğu yetkili kuruluşlara
aittir.
(10) Fiziki olarak veya uzaktan iletişim
araçları vasıtasıyla piyasaya arz edilen veya piyasada bulundurulan ürünlerin
piyasa gözetimi ve denetiminin tüm dağıtım kanallarında aynı etkinlikte
gerçekleştirilebilmesi amacıyla yetkili kuruluşlar, yeterli bütçe ve uzman personel
dahil olmak üzere görevlerim yerine getirebilmek amacıyla gerekli kaynaklara
sahip olmalıdır.
Yetki devri
MADDE 17- (1) Yetkili kuruluşlar arasında Kanunun 15
inci maddesinin üçüncü fıkrası kapsamında bir yetki devri yapılması kararı
alınırsa, bu karar Bakanlığın görüşleri alınarak bir protokol aracılığıyla
düzenlenir. Protokol metninde, taraflar arasında devredilen yetkinin kapsamı
açıkça belirtilir.
Numune alma
MADDE 18- (1) Yetkili kuruluşlar, gerekli gördükleri
takdirde, Kanun ve bu Yönetmelikte belirlenen yetki ve faaliyetleri kapsamında
fiziki olarak veya uzaktan iletişim araçları vasıtasıyla piyasada bulunan
ürünlerden, ürünün yapısına ve özelliğine göre ve yeterli sayıda numune alır.
Fiziki olarak piyasada bulunan ürünlerden numune alınırken, şahit numune
alınması fiilen mümkün olmayan haller hariç, biri şahit numune olmak üzere en
az iki takım numune alınması esastır.
(2) Numunenin, imalatçı veya ithalatçı
dışındaki gerçek veya tüzel kişiden alınması ve söz konusu gerçek veya tüzel
kişinin numune alma tutanağı ile birlikte imalatçı veya ithalatçıya başvurması
durumunda, Kanunun 7 nci ve 9 uncu maddelerinin ikinci fıkraları uygulanır.
(3) Yapılan testler neticesinde numunenin uygunsuz olduğu veya risk
taşıdığı ortaya çıkarsa, alman numune için imalatçıya veya ithalatçıya herhangi
bir ödemede bulunulmaz. Numunenin, ürünün özelliğine göre uygun koşullarda ve
uygun bir süreyle test kuruluşunda saklanması sağlanır. Bu süre sonunda
"numune bertaraf tutanağı" düzenlenerek numune yetkili kuruluş
tarafından bertaraf edilir veya ettirilir.
(4) Yapılan testler neticesinde numunenin
uygun veya güvenli bulunması halinde;
a) Numunenin özelliğini kaybetmemesi
durumunda, yapılan test sonucundan imalatçı veya ithalatçı haberdar edilir.
İlgili iktisadi işletmeci, bu bildirimin kendisine tebliğ edildiği tarihten itibaren
bir ay içinde numuneleri geri alabilir veya aldırabilir. Bu süre içerisinde alınmayan
numuneler Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüklerine intikal ettirilir.
b) Numunenin özelliğini kaybetmesi durumunda,
ilgili mevzuat hükümleri doğrultusunda "numune bertaraf tutanağı"
düzenlenerek numune bertaraf edilir veya ettirilir ve numune ücreti yetkili
kuruluşlar tarafından imalatçıya veya ithalatçıya ödenir.
(5) Kanunun 17 nci maddesinin dördüncü
fıkrası kapsamında kimlik açıklanmadan alınan numunelere ilişkin usul ve
esaslar Bakanlıkça belirlenir.
(6) Numune alınmasına ilişkin diğer usul ve
esaslar, Bakanlıkça ve yetkili kuruluşlarca belirlenir.
Yetkili kuruluşlar tarafından masrafların
rücu edilmesi
MADDE 19- (1) Yetkili kuruluşlar tarafından
uygunsuzluğun ortadan kaldırılmasına ilişkin denetimler kapsamında depolama,
nakliye ve bertaraf masrafları dahil olmak üzere yapılan masraflar, ilgili
iktisadi işletmeciye Kanunun 22 nci maddesinin birinci fıkrası kapsamında rücu
edilir.
Piyasa gözetimi ve denetimi önlemleri
MADDE 20- (1) Yetkili kuruluşlar, ürünlerin;
a)
Kullanıcıların sağlığını veya güvenliğim
tehlikeye atması,
b) İlgili teknik düzenlemelere veya genel ürün güvenliği mevzuatına
uygun olmaması, durumunda bu ürünlere ilişkin uygun önlemleri alır. Yetkili kuruluşlar,
(a) veya (b) bentlerinde belirtilen tespitleri yapmadan önce ürünlerin amacına
uygun olarak kullanıldığım veya makul, öngörülebilen ve uygun şekilde kurulumu
ve bakımının yapıldığını kontrol eder.
(2)
Yetkili kuruluşlar, birinci fıkranın (a) veya
(b) bentlerinde belirtilen tespitleri yapmaları durumunda, ilgili iktisadi
işletmeciden, belirlenen bir süre içinde riskin veya uygunsuzluğun ortadan
kaldırılması amacıyla uygun ve orantılı düzeltici önlem almasını derhal ister.
(3)
İkinci fıkra kapsamında, iktisadi işletmeci
tarafından alınması gereken düzeltici önlemler sayılanlarla sınırlı olmamakla
birlikte aşağıdakileri de içerebilir:
a)
İlgili teknik düzenlemede belirtilen şekilde
uygunsuzluğu ortadan kaldırmak da dahil olmak üzere, ürünün uygun hale getirilmesini
veya ürünün bir risk oluşturmamasını sağlamak.
b) Ürünün piyasada bulunmasını önlemek.
c)
Ürünü derhal piyasadan çekmek veya geri
çağırmak ve Kanunun 18 inci maddesinin birinci fıkrasında belirtilen şekilde
kamuoyunu riske karşı uyarmak.
ç) Ürünün imhasına ilişkin tabi olduğu
ilgili mevzuat hükümleri saklı kalmak kaydıyla, ürünü imha etmek veya
kullanılamaz hale getirmek.
d) Ürünün taşıyabileceği risklere ilişkin
ürüne uygun, açık, kolayca anlaşılabilir Türkçe uyarılar eklemek.
e)
Ürünün piyasada bulunabilmesi için önkoşul
koymak.
f)
Ürüne ilişkin Türkçe uyarıların yayımlanması
da dahil olmak üzere, risk altındaki nihai kullanıcıları Kanunun 18 inci
maddesinin birinci fıkrasında belirtilen şekilde, derhal ve uygun bir biçimde
uyarmak.
(4) Üçüncü fıkranın (d), (e) ve (f) bentlerinde
belirtilen düzeltici önlemlere, ürünün yalnızca belirli koşullarda veya
yalnızca belirli nihai kullanıcılara yönelik bir risk taşıyacağı durumlarda
gerek olabilir.
(5) İktisadi işletmeci tarafından üçüncü
fıkra kapsamındaki düzeltici Önlem alınmadığı veya birinci fıkrada belirtilen
uygunsuzluk veya riskin devam ettiği durumlarda yetkili kuruluşlar, ürünün piyasadan
çekilmesini, geri çağrılmasını, piyasada bulunmasının yasaklanmasını veya
kısıtlanmasını sağlar ve kamuoyunu bu kapsamda bilgilendirir. Ayrıca yetkili
kuruluşlar, düzeltici önleme ilişkin bilgileri Bakanlığa bildirir.
(6) Bir AB üyesi ülke tarafından alınan
ulusal önlemin ilgili korunma önlemlerine uygun olarak gerekçelendirildiği veya
yetkili kuruluşların 15 inci maddenin dokuzuncu fıkrası kapsamında
aksine sonuç bulmadığı durumlarda, yetkili kuruluşlar, uygun olmayan ürünle ilgili
gerekli önlemleri alır ve buna ilişkin bilgileri Komisyona ve AB üyesi ülkelere
iletilmek üzere Bakanlığa bildirir.
Ürünün
piyasaya arzının ve piyasada
bulundurulmasının geçici olarak durdurulması
MADDE 21- (1) Yetkili kuruluşlar, Kanunun 16 ncı
maddesinin altıncı fıkrasının (ç) bendi kapsamında bir ürünün ciddi risk
taşıdığına dair güçlü emarelerin bulunması halinde, ürünün kontrolü tamamlanıncaya
kadar piyasaya arzının ve piyasada bulundurulmasının geçici olarak durdurulması
kararını alır ve bu kararı iktisadi işletmeciye derhal tebliğ eder. Üründen
kaynaklanabilecek muhtemel risklerin önlenmesi amacıyla iktisadi işletmeci,
dağıtıcıları durumdan haberdar eder ve risk altındaki grupların
bilgilendirilmesini sağlar.
(2) Yetkili kuruluşlar, iktisadi işletmeciye
birinci fıkradaki önlemleri almasını tebliğ etmesini müteakip ivedi olarak
kontrollere başlar.
(3) İktisadi işletmeci, yetkili kuruluşların
talebi üzerine;
a)
İlgili teknik düzenleme kapsamında, iktisadi
işletmeci tarafından, ürünün uygunluk değerlendirmesinin yapılması amacıyla bir
uygunluk değerlendirme kumlusuna başvurulduğu durumlarda, bu kuruluşlara
sunulan belgelerin kopyalarını,
b) Üretim yerlerinin ve depolarının
adreslerini,
c)
Tasarım ve üretime ilişkin detaylı bilgileri,
ç) Yetkili kuruluşlarca gerekli görülecek
diğer bilgileri, yetkili kuruluşlara iletir.
(4) Ürünün piyasaya arzının ve piyasada
bulundurulmasının geçici durdurulma süresi, ürünün test edilebilmesi veya
üçüncü fıkrada belirtilen bilgilerin sunulması için teknik gerekçelerle daha
fazla bir süreye ihtiyaç duyulmaması halinde dört günden fazla olamaz. Kontrol
sonucunda güvenli olduğu anlaşılan ürünler hakkındaki geçici durdurma kararı kendiliğinden
kalkar. Güvenli olmayan ürünler hakkında alman piyasaya arzın ve piyasada bulundurulmasının
geçici durdurulması kararı idari yaptırım karan alınıncaya kadar geçerlidir.
Ciddi risk taşıyan ürünler
MADDE 22- (1) Yapılan kontrol sonucunda, ürünün ciddi
risk taşıdığının tespit edilmesi halinde ve ciddi riski ortadan kaldıracak
başka bir yöntemin bulunmadığı durumlarda, yetkili kuruluşlar Kanunun 16 ncı
maddesinin altıncı fıkrasının (d) bendi ile Kanunun 17 nci maddesinin birinci
fıkrası kapsamında ciddi risk taşıyan ürünlerin piyasadan çekilmesini, geri
çağrılmasını veya piyasada bulunmasının yasaklanmasını sağlar. Gerekli görüldüğü
durumlarda, yetkili kuruluşlar tarafından alman önlemler, karşılıklılık
esasında Bakanlık aracılığıyla Komisyona bildirilir.
(2) Bir ürünün ciddi risk taşıyıp
taşımadığına ilişkin karar, riskin doğurabileceği tehlikenin niteliği ve
gerçekleşme olasılığı göz önünde bulundurularak yapılan risk değerlendirmesine
dayanır. Daha yüksek bir güvenlik seviyesinin olabilirliği veya piyasada daha
düşük riskli ürünlerin varlığı, bir ürünün ciddi risk taşıdığı anlamına gelmez.
İktisadi işletmeciler tarafından önlemlerin
duyurulması
MADDE 23- (1) Risk taşıyan ürünlerle ilgili olarak
kendiliğinden veya yetkili kuruluşların talebi üzerine Kanunun ve bu
Yönetmeliğin gerektirdiği önlemleri alan iktisadi işletmeci, bu önlemler ve
ürünün içerdiği riskler hakkındaki bilgileri Kanunun 18 inci maddesi kapsamında
duyurur. Duyuru, Kanunun 18 inci maddesinin birinci fıkrasında belirtilen asgari
bilgileri içerecek şekilde yetkili kuruluşlarca belirlenen yöntem ve süre
çerçevesinde yapılır.
Bilgilerin kullanımı, mesleki ve ticari sırlar
MADDE 24- (1) Yetkili kuruluşlar, Kanunun 23 üncü
maddesi kapsamında, faaliyetlerini şeffaflık ilkesine riayet ederek gerçekleştirir
ve bu doğrultuda, edindikleri bilgileri nihai kullanıcıların haklarını korumak
amacıyla kamuoyuna açıklar.
İktisadi işletmecilerin usule ilişkin
haklan
MADDE 25- (1) Kanunun 16 ncı maddesinin beşinci
fıkrası gereğince, yetkili kuruluşlar, Kanun, bu Yönetmelik ve ilgili teknik düzenlemeler veya
genel ürün güvenliği mevzuatı kapsamında aldığı önlem ve idari yaptırıma ilişkin
kararını iktisadi işletmeciye bildirdiği tebligatta, bu kararın dayandığı
gerekçeleri, varsa çözüm önerilerini, yasal itiraz yollarını ve süre sınırlarım
da belirtir.
(2) Yetkili kuruluşlar, birinci fıkrada
belirtilen önlem ve idari yaptırıma ilişkin nihai karan almadan önce savunma
yapabilmesi için iktisadi işletmeciye on iş gününden az olmamak üzere makul bir
süre verir. Ancak ürünün ciddi risk taşıdığı durumlar başta olmak üzere, ilgili
teknik düzenlemelerde veya genel ürün güvenliği mevzuatında belirtilen insan
sağlığı ve güvenliği gereklilikleri veya kamu yararının korunması amacıyla acil
önlem alınması gereken diğer hallerde, iktisadi işletmeciye tebligat
yapılmadan, önlem ve idari yaptırıma ilişkin karar alınır. Bu durumda önlem ve
karar alındıktan sonra gecikmeden iktisadi işletmeciye cevap verebilmesi için
fırsat tanınır. Yetkili kuruluşlar aldığı önlem ve kararı, iktisadi
işletmecinin cevabı veya sağlayacağı bilgi ve belge neticesinde gözden geçirir
ve iktisadi işletmeciye gecikmeden bilgi verir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Tek İrtibat Birimi, Piyasa Gözetimi ve
Denetimi Kurulları ve
Ulusal Piyasa Gözetimi ve Denetimi Stratejisi
Tek irtibat birimi
MADDE 26- (1) Bu Yönetmelik hükümleri çerçevesinde
tek irtibat birimi, Ticaret Bakanlığı Ürün Güvenliği ve Denetimi Genel
Müdürlüğüdür. Tek irtibat birimi olarak Bakanlık;
a)
Yetkili kuruluşlar arasında işbirliği ve
koordinasyonu sağlar.
b) Yetkili kuruluşları Komisyon nezdinde
temsil eder.
c) 29 uncu madde
kapsamında hazırlanan ulusal piyasa gözetimi ve denetimi stratejisini Komisyona
iletir.
ç) Bu Yönetmelik kapsamında yetkili
kuruluşlar tarafından yapılan bildirimleri gerekli gördüğü hallerde ve
karşılıklılık esasında Komisyona ve AB üyesi ülkelere iletir.
Piyasa Gözetimi ve Denetimi Koordinasyon
Kurulu
MADDE 27- (1) Piyasa gözetimi ve denetiminin etkin
işleyişinin ve yetkili kuruluşlar arasında işbirliğinin sağlanması amacıyla
Piyasa Gözetimi ve Denetimi Koordinasyon Kurulu oluşturulur.
(2)
Kurul, Ticaret Bakanlığı Ürün Güvenliği ve
Denetimi Genel Müdürü veya görevlendireceği Genel Müdür Yardımcısının
başkanlığında, yetkili kuruluşların birer daimi temsilcisinden oluşur.
(3)
Daimi temsilciler, bir asil, bir yedek olmak
üzere yetkili kuruluşlar tarafından Bakanlığa bildirilir. Bildirilen asil
ve/veya yedek daimi temsilcilerin değişmesi halinde, değişiklikler yetkili
kuruluşlar tarafından derhal Bakanlığa bildirilir.
(4) Kurul başkanı, konunun niteliğine göre
danışma mahiyetinde uygunluk değerlendirme kuruluşları ile onaylanmış
kuruluşların temsilcilerini, özel sektör temsilcilerini ve ilgili diğer
uzmanları Kurul toplantılarına çağırabilir.
(5) Kurulun sekretarya hizmetleri Bakanlık
tarafından yürütülür,
(6) Kurul;
a) Yetkili kuruluşlar arasında işbirliğinin
sağlanmasına katkıda bulunur.
b) Piyasa gözetimi ve denetimi sırasında
yetkili kuruluşların karşılaştıkları sorunların giderilmesi amacıyla çözüm
önerileri üretir.
c) Ürünlere ilişkin teknik mevzuatın yetkili
kuruluşlarca hazırlanmasını ve uygulanmasını izler.
ç) Gerektiğinde, teknik mevzuat uyumu ile
piyasa gözetimi ve denetimi konularında uygulamaya yönelik kararlar alır.
d) Piyasa gözetimi ve denetiminin
işleyişine yönelik plan ve programlar hazırlar.
(7) Kurul, yılda üç defa toplanır. Kurul
başkanı gerekli hallerde Kurulu olağanüstü toplantıya çağırabilir.
(8) Kurul üyeleri, Kurul toplantılarında
görüşülmesini talep ettikleri konulan, bu konularla ilgili özet bilgilerle
birlikte gündeme dahil edilmesi ve diğer Kurul üyelerinin bilgilendirilmesine
imkan tanıyacak şekilde, her toplantıdan en az on gün önce Bakanlığa bildirir.
(9)
Bakanlık,
Kurul toplantısından önce gündemde görüşülecek maddeleri her toplantıdan en az
beş gün önce Kurul üyelerine bildirir.
(10) Kurul başkanının uygun gördüğü gündem
dışı konular da Kurul Toplantılarında görüşülebilir.
(11) Kurulun, altıncı fıkranın (ç)
bendinde belirtilen kararları alması söz konusu olduğunda, toplantıda salt
çoğunluk aranır. Toplantıda salt çoğunluğun bulunmaması halinde kararın
alınması bir sonraki toplantıya ertelenir ve üyelere bilgi verilir. Bu
toplantıda salt çoğunluk aranmaz. Kurul kararları, toplantıya katılanların oy
çokluğu ile alınır. Oylarda eşitlik olması halinde, Kurul başkanının vermiş
olduğu oy, kararı belirler. Kurul üyeleri dışında toplantıya katılanların oy
hakkı yoktur.
Piyasa Gözetimi, Denetimi ve Ürün
Güvenliği Değerlendirme Kurulu
MADDE 28- (1) Piyasa Gözetimi ve Denetimi
Koordinasyon Kurulu tarafından hazırlanan plan ve programlan değerlendirmek,
etkin bir ithalat ve iç piyasa denetimi için temel hedef ve stratejilerle
alınacak tedbirleri belirlemek ve bu amaçla üst düzeyde kararlar almak, ilgili
kurumlar arasında işbirliğini ve eşgüdümü sağlamak üzere Piyasa Gözetimi,
Denetimi ve Ürün Güvenliği Değerlendirme Kurulu oluşturulur.
(2)
Kurul, Ticaret Bakanının koordinatörlüğünde; yetkili
kuruluşların en üst amirlerinin katılımıyla yılda en az bir defa toplanır.
(3)
Kurulun sekretarya hizmetleri Bakanlık
tarafından yürütülür. Ticaret Bakanı, ihtiyaç halinde yetkili kuruluşlar
dışındaki diğer kamu kuram ve kuruluşları, üniversiteler, özel sektör, sivil
toplum ve meslek kuruluşlarım Kurulun çalışmalarına davet edebilir.
(4)
Üçüncü fıkra kapsamında ilgili kamu kurum ve
kuruluşları, genel ekonomik hedefler, insan sağlığı ve güvenliği, kamu yararı
doğrultusunda ürün güvenliği politika ve stratejilerinin uygulanması amacıyla
Kural tarafından yürütülecek çalışmalara katkı ve destek sağlar.
Ulusal piyasa gözetimi ve denetimi stratejisi
MADDE 29- (1) Bakanlık koordinasyonunda tüm yetkili
kuruluşların katkılarıyla, en az dört yılda bir, kapsamlı bir ulusal piyasa
gözetimi ve denetimi stratejisi hazırlanır. İlk strateji, bu Yönetmeliğin
yürürlüğe girmesinden itibaren bir yıl içerisinde hazırlanır. Strateji, piyasa
gözetimi ve denetimine, teknik düzenlemelerin ve genel ürün güvenliği
mevzuatının uygulanmasına katkı sağlayacak şekilde tutarlı, kapsamlı ve
bütünleşik bir yaklaşım çerçevesinde hazırlanır. Strateji, AB teknik mevzuatına
uyum kapsamındaki tüm sektörler, ithalat ve dijital tedarik zincirleri dahil
olmak üzere ürün tedarik zincirinin tüm aşamaları göz önünde bulundurularak
hazırlanır.
(2) Ulusal piyasa gözetimi ve denetimi
stratejisinin, piyasa gözetimi ve denetimi faaliyetlerine halel getirmeyecek
şekilde aşağıda belirtilen asgari şartlan taşıması gerekir:
a) Özellikle 15 inci maddenin üçüncü
fıkrası kapsamında yapılan denetim ve kontroller ile ithalat aşamasında
gerçekleşen denetim ve kontroller göz önüne alınarak, uygun olmayan ürünlerin
ortaya çıkışına ilişkin mevcut bilgiler, uygulanabilir olduğu yerlerde ürün
kategorilerine ilişkin uygunsuzluk oranlarını etkileyebilecek piyasa eğilimleri
ve son teknolojilerle ilgili olası tehdit ve riskler.
b) Teknik düzenlemelerin uygulanmasında yetkili
kuruluşlarca öncelikli olarak belirlenen alanlar.
c) Belirgin seviyede uygunsuzluk tespit
edilen ürün kategorilerine ilişkin öngörülen asgari denetim seviyeleri de dahil
olmak üzere, öncelik olarak belirlenen alanlarda uygunsuzluğu azaltmak amacıyla
planlanan faaliyetler.
ç) AB üyesi ülkelerin yetkili
kuruluşlarıyla yapılan işbirliğinin değerlendirilmesi. (3) Bakanlık, ulusal
piyasa gözetimi ve denetimi stratejisini, Komisyona ve AB üyesi ülkelere
bildirir. Strateji, özetini de içerecek şekilde, Bakanlık internet sitesinde
yayınlanır.
ALTINCI BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Bildirimlere ilişkin hükümler
MADDE 30- (1) Bu Yönetmelik kapsamında bildirimlere
konu ürünler, bilgi ve belgeler, bildirim süreleri ve kapsamı, alman önlemler,
yapılan düzeltici önlemler, verilen idari para cezaları, piyasa gözetimi ve
denetimi bilgi ve iletişim sistemi ve bildirimlerin Komisyona ve AB üyesi
ülkelere iletilmesi hakkında usul ve esaslar Bakanlıkça belirlenir.
İthalata ilişkin hükümler
MADDE 31- (1) İthalat aşamasında ürünlerin ilgili
teknik düzenlemeye uygun ve güvenli olup olmadığına dair denetimler, Kanun, bu
Yönetmelik, 28/1/2013 tarihli ve 2013/4284 sayılı
Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Teknik Düzenlemeler Rejimi Kararı
ile bağlı yönetmelik ve tebliğlerde belirtilen usul ve esaslar çerçevesinde
yapılır.
İhracata ilişkin hükümler
MADDE 32- (1) AB üyesi ülkelere ihraç edilen veya
ihraç edilmesi hedeflenen ürünlerin denetimi, piyasa gözetimi ve denetimi
yoluyla Kanun, bu Yönetmelik ve ilgili teknik düzenlemeler veya genel ürün
güvenliği mevzuatında belirtilen usul ve esaslar çerçevesinde yapılır.
(2) Yetkili kuruluşlar tarafından yapılan
piyasa gözetimi ve denetimi sırasında, güvenli olmayan, tağşiş yapılmış veya
işaretlemesi, etiketlemesi ve belgelendirmesi alıcıyı yanıltacak şekilde
yapılmış olan ürünlerin AB üyesi ülkeler dışındaki ülkelere ihraç edilmesinin hedeflendiğinin
anlaşılması halinde, Kanunun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uygulanır.
(3) AB üyesi ülkeler dışındaki ülkelere ihraç
edilen ürünlerin güvensiz olduğu, ürünle ilgili tağşiş yapıldığı ve ürüne
ilişkin işaretleme, etiketleme ve belgelendirmenin alıcıyı yanıltacak şekilde
yapıldığı durumlarda denetim, Kanun, 28/1/2013 tarihli ve 2013/4284 sayılı
Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Teknik Düzenlemeler Rejimi Kararı
ve Bakanlıkça çıkarılacak düzenlemelerde belirtilen usul ve esaslar çerçevesinde
yapılır.
Uzaktan iletişim araçları yoluyla piyasaya
arz edilen veya piyasada bulundurulan
ürünlerin piyasa gözetimi ve denetimine ilişkin hükümler
MADDE 33- (1) Uzaktan iletişim yoluyla piyasaya arz
edilen veya piyasada bulundurulan ürünlerin piyasa gözetimi ve denetimi Kanun,
bu Yönetmelik ve Bakanlıkça çıkarılacak düzenlemelerde belirtilen usul ve
esaslar çerçevesinde yapılır.
İdari yaptırımlar
MADDE 34- (1) Bu Yönetmelik hükümlerine aykırı
davrananlar hakkında, Kanunda öngörülen idari yaptırımlar uygulanır.
Komiteye katılım
MADDE 35- (1) Bakanlık, Komisyon bünyesinde
Ürünlerin Uygunluğu ile Piyasa Gözetimi ve Denetimine Dair (AB) 2019/1020 sayılı
Avrupa Parlamentosu ve Konseyi Tüzüğünün uygulanmasına ilişkin gerçekleştirilen
Komite toplantılarına katılım sağlar.
Avrupa Birliği mevzuatına uyum
MADDE 36- (1) Bu Yönetmelik, Ürünlerin Uygunluğu ile
Piyasa Gözetimi ve Denetimine Dair (AB) 2019/1020 sayılı Avrupa Parlamentosu ve
Konseyi Tüzüğü dikkate alınarak Avrupa Birliği mevzuatına uyum çerçevesinde
hazırlanmıştır.
Yürürlükten kaldırılan yönetmelik ve
mevzuattaki atıflar
MADDE 37- (1) 13/11/2001 tarihli ve 2001/3529
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Ürünlerin Piyasa Gözetimi
ve Denetimine Dair Yönetmelik
yürürlükten kaldırılmıştır.
(2) Mevzuatta, birinci fıkra ile
yürürlükten kaldırılan Ürünlerin Piyasa Gözetimi ve Denetimine Dair
Yönetmeliğine yapılan atıflar bu Yönetmeliğe yapılmış sayılır.
Yürürlük
MADDE 38- (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde
yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 39- (1) Bu Yönetmelik hükümlerini
Cumhurbaşkanı yürütür.