CEN Analiz Raporu CEN Sistemi RILO Merkezi Kaçakçılık ve uyuşturucu maddeler hakkında istatistikler (Kenevir , Ot Esrar , Likit Esrar , Reçine Esrar, Kokain , Crack , Khat , Afon Türevleri (opiatlar), Morfin , Psikotrop Maddeler, Preküsör

T.C. BAŞBAKANLIK GÜMRÜK MÜSTEŞARLIĞI Gümrükler Muhafaza Genel Müdürlüğü SAYI : B.02.1 -GÜM.0.07.00.08(20Û5)208/ 695 KONU: CEN Analiz Raporu GÜMRÜK VE MUHAFAZA BAŞMÜDÜRLÜĞÜNE Dünya Gümrük Örgütü Kaçakçılıkla Mücadele Komitesi'nin Haziran-1992 yıllık toplantısında aldığı karar ile, Bölgesel İstihbarat Bağlantı Ofislerinin (RILO) kurulmasına karar verilmiş olup, söz konusu projenin esas itibarıyla uyuşturucu madde kaçakçılığını önleme amacıyla bilgi ve istihbarat değişimini kapsaması, ancak gümrük suçları ile mücadele için de kullanılması öngörülmüştür. 1994 tarihinden itibaren Türkiye adına Genel Müdürlüğümüz, Merkezi Varşova'da (Polonya) bulunan "Doğu ve Orta Avrupa RILO Merkezi'ne üye olmuştur. Söz konusu Proje kapsamında tüm üye ülkelerin kaçak yakalamaları, Internet üzerinden çalışan Gümrük Muhafaza Ağı (CEN Sistemi) vasıtasıyla diğer Üye ülkelere bildirilmektedir. İlişikte gönderilmekte olan Rapor da, 2004 yılının ilk çeyreğinde CEN Sistemine girilmiş olan verilerin analizini içermektedir. Bilgilerini rica ederim. EKLER: 1- CEN Analiz Raporu (1 adet CD) DAĞITIM: Tüm Gümrük ve Muhafaza Başmüdürlükleri ü 8. Uyuşturucu Madde Kaçakçılığı ü 8.1. kenevir ü Ot Esrar: Likit Esrar: Reçine Esrar: ü 8.2. kokain ü Crack: ü 8.3.khat ü 8.4. Afyon Türevleri (Opiatlar), Morfin ü 8.5. Psikotrop Maddeler ü 9. Prekürsör Kaçakçılığı ü 10. Sigara Kaçakçılığı ü Cen Veritabanın, Türkiye Açısından Analizi ü Balkan Yolu Bilgi Toplama Ve Dağıtma Sistemi (Zka) ü Sonuç Ve Değerlendirme GİRİŞ G 20. yüzyılın sonlarında bilim, teknoloji, ulaşım ve haberleşmedeki hızlı gelişme, ülkelerarası ekonomik ilişkilerin artışını, dünya ticaret hacmindeki gelişmeyi ve globalleşmeyi beraberinde getirmiştir. Dünya ticaret hacmindeki bu artış eğilimi; · Yasal ticaret ve yolcu akışının kolaylaştırılması, · Kaçakçılıkla mücadele, gibi iki konuda verimliliğin ve etkinliğin artırılmasının ve özellikle mevcut sınır denetimlerinin kapsamının gözden geçirilmesinin, bilgi kanallarının artırılmasının, teknik ekipman kullanımının ve en önemlisi, ulusal ve uluslararası düzeyde ilgili kuruluşlar arasında işbirliğinin gerekliliğini ortaya koymuştur. Diğer yandan, kaçakçılıkla mücadelede etkinliğin artırılması amacıyla, "Risk Değerlendirmesi, Profil Çıkarma ve Seçicilik" yöntemlerinin son dönemlerde birçok ülkenin gümrük idaresi tarafından sistematik olarak uygulandığı görülmektedir. Ulusal, Bölgesel ve Uluslararası İşbirliği olanaklarını değerlendirmek suretiyle bilgi kanallarını günden güne artırmakta olan Genel Müdürlüğümüz, merkez ve taşra teşkilatında sistematik risk analizi sürecini başlatmak üzere çalışmalarını sürdürmektedir. Okumakta olduğunuz rapor da, bu süreci oluşturan zincirin halkalarından birini teşkil etmektedir. Bundan böyle, her üç ayda bir hazırlanacak bu analiz raporunda, Dünya Gümrük Örgütü tarafından başlatılmış olan RILO Projesi kapsamında kullanılmakta olan Gümrük Muhafaza Ağı Sistemi (CEN) ve Balkan Yolu Bilgi Toplama ve Dağıtma (ZKA) Sistemi üzerinden alınan yabancı ülke yakalamalarının bir değerlendirmesi yer alacaktır. Analiz Raporunun Birinci Bölümünde Dünya Gümrük Örgütü, RILO Projesi ve CEN Sistemi hakkında bilgilendirici metinler bulunmakta, daha sonra CEN Veritabanının Genel Analizi ve Türkiye açısından Analizi, ve Alman Gümrük Kriminal Dairesi (ZKA) tarafından bildirilen uyuşturucu madde yakalamalarının analizi yer almaktadır. Raporda yer alan analizler ilgili olarak belirtmek istediğimiz hususlar şunlardır: 1- Analizlerimizin temelini oluşturan ve CEN Veritabanından alınan yakalama bilgileri, kişisel verileri (kişi adı-soyadı, taşıtların plakası, konteyner numarası, kaçakçılığa karışan firmaların isimleri, vb.) içermemektedir. Dolayısıyla, ulaşılan sonuclar, merkez ve taşra teşkilatlarımıza daha çok stratejik bilgiler sağlayacaktır. 2- Analizi yapılan veriler sadece 01/01/2004 ila 31/03/2004 tarihleri arasındaki kaçakçılık yakalama olaylarına aittir. 3- Analizlerde yer alan veriler, ülkemiz de dahil olmak üzere dünya genelinde yapılan tüm kaçakçılık yakalama olaylarını içermemektedir. RILO Projesine dahil olan birçok ülke olmasına rağmen, yasadışı haşhaş ekiminin yapıldığı "Altın Hilal"[1] ülkelerinden Afganistan henüz Dünya Gümrük Örgütüne üye değildir. Yine yasadışı haşhaş ekiminin yapıldığı "Altın Üçgen"[2] ülkelerinden Laos da Dünya Gümrük Örgütüne üye olmamıştır. Bunun yanı sıra, RILO Projesine üye ülkelerden bazıları, altyapı ve bilişim sistemleri sorunları sebebiyle CEN Sistemini kullanamamakta ve bildirimlerinde eksiklikler olabilmektedir. Ayrıca, bazı ülkeler de çeşitli sebeplerle bildirimlerinde gecikmektedirler. 4- Raporun 2. Bölümünün, "Uyuşturucu Maddeler" ve "Prekürsörler" başlıklı alt bölümlerinde uyuşturucu madde türleri hakkında kısa bilgiler verilmiştir. Söz konusu bilgiler ve tanımlar, Genel Müdürlüğümüz Kaçakçılıkla Mücadele Daire Başkanlığı tarafından 2003 yılında yayınlanan "Uyuşturucu ve Kimyasal Maddeler" adlı kitaptan alınmıştır. Ancak, "8.3.khat" bölümünde yer alan tanımlar ve bilgiler, ABD Federal Narkotik Dairesinin (DEA-Drug Enforcement Administration) internet sitesinden temin edilmiştir. BİYOD Şube Müdürlüğü tarafından hazırlanan bu raporun, Teşkilatımızın tüm birimleri açısından faydalı olmasını temenni ediyoruz. Rapor ile ilgili görüş ve sorularınızı, aşağıda irtibat bilgileri bulunan personelimize iletebilirsiniz. Ebru CAN Gümrük Uzman Yardımcısı Gümrükler Muhafaza Genel Müdürlüğü RILO Projesi Ulusal İrtibat Noktası (NCP Türkiye) BİYOD Şube Müdürlüğü Tel : (312) 306 82 54 Faks : (312) 306 87 55 E-mail : [email protected] / [email protected] BÖLÜM 1 DÜNYA GÜMRÜK ÖRGÜTÜ, RILO PROJESİ ve CEN SİSTEMİ 1. Dünya Gümrük Örgütü Gümrük konularından sorumlu hükümetlerarası bağımsız bir organizasyon olan Dünya Gümrük Örgütü 1952 yılında kurulmuştur. Örgütün amacı, Gümrük İdarelerinin verimliliğini ve etkililiğini artırmak, özellikle ticaretin kolaylaştırılması, gelir toplama, toplumun korunması ve arz zincirinin güvenliği gibi ulusal kalkınma amaçlarına katkıda bulunmalarına yardımcı olmaktır. Türkiye'nin Dünya Gümrük Örgütüne katılımına dair anlaşma 29.01.1953 tarihli, 8321 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir Şu an itibariyle, Dünya Gümrük Örgütüne üye olan 162 ülkenin Gümrük İdareleri, dünya ticaretinin % 98'ini gerçekleştirmektedirler. Dünya Gümrük Örgütünün idari organı olan "Konsey", günlük işlerin ve görevlerin yerine getirilmesinde Sekreterya'yı ve bir grup Teknik Komite'yi görevlendirmiştir. Dünya Gümrük Örgütü Sekreteryası'nda 104 farklı ülkenin personeli, teknik uzmanlar ve 30 farklı ülkenin idari personeli bulunmaktadır. Dünya Gümrük Örgütü bünyesinde yer alan temel organlar aşağıda tablo halinde belirtilmektedir. Bu organlar içerisinden özellikle "Kaçakçılıkla Mücadele Komitesi"nin yıllık toplantılarında, Genel Müdürlüğümüzün görev alanına giren konularda kararlar alınmakta ve değerlendirmeler yapılmaktadır. Politika Belirleme Komisyonu Kaçakçılıkla Mücadele Komitesi Daimi Teknik Komite Menşe Kurallarına İlişkin Teknik Komite Kıymete İlişkin Teknik Komite Harmonize Sistem Komitesi Finans Komitesi Harmonize Sistem Gözden Geçirme Alt Komitesi Bilimsel Alt Komite Bilgi Yönetimi Alt Komitesi 2. RILO Projesi Dünya Gümrük Örgütü Kaçakçılıkla Mücadele Komitesi'nin 1992 yılının Haziran ayında düzenlenen toplantısında, Bölgesel İstihbarat Bağlantı Ofislerinin (Regional Intelligence Liaison Offices) kurulmasına karar verilmiştir. Bu projenin, öncelikle uyuşturucu madde kaçakçılığını önlemek amacıyla bilgi ve istihbarat değişimini kapsaması, ancak diğer gümrük suçları ile mücadele için de kullanılması öngörülmüştür. Proje kapsamında, dünya genelinde 11 ülkede RILO Merkezi kurulmuştur. RILO MERKEZİ MERKEZİN BULUNDUĞU ÜLKE MERKEZE BAĞLI ÜYE ÜLKE SAYISI Asya-Pasifik RILO Merkezi Pekin / ÇİN 27 Orta Doğu RILO Merkezi Riyad / SUUDİ ARABİSTAN 10 Doğu ve Güney Afrika RILO Merkezi Nairobi / KENYA 15 Merkez Afrika RILO Merkezi Douala / KAMERUN 4 Batı Afrika RILO Merkezi Dakar / SENEGAL 10 Kuzey Afrika RILO Merkezi Rabat / FAS 7 Merkez ve Doğu Avrupa RILO Merkezi Varşova / POLONYA 17 Batı Avrupa RILO Merkezi Köln / ALMANYA 21 Karayip Adaları RILO Merkezi San Juan / PORTORİKO 7 Güney Amerika RILO Merkezi Valparaiso / ŞİLİ 10 Bağımsız Devletler Top. RILO Merkezi Moskova / RUSYA 10 TOPLAM 138 Yukarıda tabloda yer alan "Merkeze Bağlı Üye Ülke Sayısı" sütununa, RILO Merkezi olarak görev yapmakta olan ülkeler de dahildir. Bu merkezler dışında, Projenin ve değişimi gerçekleştirilen bilgilerin koordinasyonunu sağlamak üzere Dünya Gümrük Örgütü bünyesinde (Brüksel / Belçika), Merkezi Bilgi Sistemi (CIS- Central Information System) bulunmaktadır. Şu an itibariyle, 11 RILO Merkezine üye olmak kaydıyla RILO Projesine katılım sağlayan 138 ülkenin gümrük idaresinde Ulusal İrtibat Noktaları-NCP (National Contact Point) bulunmaktadır. Kaçakçılıkla mücadelede daha etkili ve başarılı olmak için, özellikle uyuşturucu madde kaçakçılığında uluslararası bilgi kaynaklarına ulaşmak, uluslararası kaynaklarla işbirliği ve bilgi değişimi yoluyla sağlanan kaçakçılık yakalama olaylarına ait verileri değerlendirerek, kaçakçılık eğilimleri, yöntemleri ve güzergahlar konusunda çalışmalar yapmak, elde edilen bilgi ve belgeleri Genel Müdürlüğümüz ve ilgili mücadeleci birimlerin çalışmalarına sunmak maksadıyla 04 Temmuz 1994 tarihinden itibaren Türkiye adına Gümrükler Muhafaza Genel Müdürlüğü, Varşova / Polonya'da bulunan Doğu ve Orta Avrupa RILO Merkezi'ne üye olmuştur. 3. CEN Sistemi RILO Projesi kapsamında, tüm dünyada gerçekleştirilen uyuşturucu maddeler başta olmak üzere, uyuşturucu imalinde kullanılan ve prekürsör olarak tabir edilen kimyasal maddeler ile diğer ticari mallara ilişkin kaçak yakalama olayları, ortaya çıkarılan yeni gizleme yöntemleri, güzergahlar ve trend değişimleri konularındaki uyarı mesajları, 2000 yılı Temmuz ayına kadar elektronik bağlantı yoluyla (faks ve Cardbox Programı) Dünya Gümrük Örgütü Merkezi Bilgi Sisteminden alınmakta ve değerlendirilmekte iken, 2000 Temmuz ayından itibaren bilgi değişimi ve akışı, internet üzerinden erişim sağlanan ve "Gümrük Muhafaza Ağı - (Customs Enforcement Network / CEN)" olarak adlandırılan sistem üzerinden gerçekleştirilmektedir. Ülkemizde gerçekleştirilen kaçakçılık yakalama olaylarına ilişkin bilgiler de Dünya Gümrük Örgütü'ne CEN Sistemi üzerinden bildirilmektedir. CEN Sisteminin 3 temel fonksiyonu bulunmaktadır: · CEN Veritabanı (Database): Dünya genelinde 100'ün üzerindeki ülkede gerçekleştirilen kaçakçılık yakalama olaylarına ilişkin bilgiler kaydedilmektedir. · Saklama Yöntemlerine İlişkin Fotoğraf Veritabanı (Concealment Picture Database): CEN Veritabanına kaydı yapılan yakalamalara ilişkin (varsa) fotoğrafların kaydedildiği bir veritabanıdır. İletişim Sistemi: CEN kullanıcılarının, sistem üzerinden güvenli bir şekilde e-mail yoluyla haberleşmelerini sağlamaktadır. Ayrıca, Sistem içerisinde yer alan CEN Websitesi de iletişim araçlarından biri olarak sayılabilir. CEN Websitesi'nden, kaçak yakalamaları sonucunda elde edilen yeni kaçakçılık yöntemlerine ilişkin bilgiler ile gümrük idarelerinin dikkatli olması gereken diğer hususlarda Uyarı Mesajları (Alert Message) alınmaktadır. Dünya genelinde gerçekleştirilen ve spesifik niteliklere haiz kaçakçılık yakalama olaylarına ilişkin bilgiler CEN Veritabanına kaydedilmektedir. Raporumuzun devamında yer alan analizlerin temeli olan kaçakçılık yakalama olayları da bu veritabanından temin edilmiştir. CEN Veritabanına kaydedilen kaçak yakalama olaylarına konu suç unsurları, analiz çalışmalarını kolaylaştırmak amacıyla, 14 alt gruba ayrılmıştır. Bunlar: 1. Nükleer Maddeler 2. Pornografi/Çocuk Pornografisi 3. Ticari Marka Kaçakçılığı 4. Alkol ve Alkollü İçecekler 5. Tehlikeli ve Atık Maddeler 6. Uyuşturucu İmalinde Kullanılan Kimyasal Maddeler (Prekürsörler) 7. Vergi Suistimali 8. Silah-Mühimmat ve Patlayıcılar 9. CITES (Doğal Fauna ve Florada Soyları Tehlikede olan Hayvan ve Bitkilerin Uluslararası Ticaretine ilişkin CITES Sözleşmesi) 10. Tütün ve Tütün Mamulleri 11. Diğer Yasak ve Kısıtlılıklar 12. Uyuşturucu Maddeler 13. Döviz 14. Suç Gelirleri (özellikle karapara aklama) BÖLÜM 2 CEN VERİTABANIN GENEL ANALİZİ Giriş Bölümünde de belirtildiği üzere, analizlerimizde 2004 yılının ilk üç ayında gerçekleştirilen yakalamalar esas alınmaktadır. 01/01/2004 ve 31/03/2004 tarihleri arasında gerçekleştirilmiş olan ve CEN Veritabanına bildirilmiş olan toplam 3097 adet yakalama olayı bulunmaktadır. 1. Ülke Dağılımı Bu olayların ülkeler bazında dağılımı aşağıda yer almaktadır: Bu tablo ile ilgili olarak, Giriş Bölümünde de belirttiğimiz üzere, tüm ülkelerin, yapmış oldukları yakalamaları tam olarak bildirmediğini hatırlatmak istiyoruz. Yukarıda bildirimi fazla olan ülkelerin kaçak yakalamalarının diğer ülkelere nazaran daha fazla olduğunu söylemek mümkün değildir. Zira, bazı ülkeler, ülkemizde de olduğu üzere, yakalamaların ardından yürüttükleri soruşturma sürecine bağlı olarak yakalama bilgilerini ilerleyen tarihlerde bildirebilmektedirler. 2. Kaçak Eşya Türü 2004 yılının ilk üç ayında CEN veritabanına girilen yakalama olaylarının kaçakçılık türü açısından dağılımı ise şöyledir: Kaçak Eşya Olay Sayısı Uyuşturucu Maddeler 2340 Tütün ve Tütün Mamulleri 441 Vergi Suistimali 156 Döviz 92 Ticari Marka Kaçakçılığı 87 Alkol ve Alkollü İçecekler 75 Diğer Yasak ve Kısıtlılıklar 70 CITES[3] 55 Silah-Mühimmat ve Patlayıcılar 18 Prekürsörler[4] 10 Pornografi/Çocuk Pornografisi 0 Tehlikeli ve Atık Maddeler 0 Nükleer Maddeler 0 TOPLAM 3344 * Görüldüğü üzere, ülkelerin CEN Veritabanına bildirdikleri olay sayısı (3097) ile bu olaylarda ele geçirilen kaçak eşyaların toplam sayıları (3344) birbirinden farklılık göstermektedir. Bu durum, aynı yakalama olayında birden çok suç unsuruna rastlanıyor olmasından kaynaklanmakta; diğer bir deyişle, aynı olay dahilinde uyuşturucu madde, sigara, alkollü içecekler gibi çok sayıda kaçak eşya ele geçirilmektedir. 3. Müdahil İdareler CEN Veritabanı, genellikle üye ülkelerin Gümrük İdareleri tarafından yapılan yakalamalara ilişkin bilgiler içermesine rağmen, bazı ülkelerdeki farklı organizasyon yapılanmaları sebebiyle farklı birimler tarafından yapılan yakalamalar ile ilgili bilgiler de yer alabilmektedir. Aşağıdaki tabloda da görüleceği üzere, 2004 yılının ilk üç ayında Veritabanına bildirilmiş olan yakalamaların yaklaşık % 90'u Gümrük İdareleri tarafından gerçekleştirilmiştir. Yakalamalarda, müdahil birimlerin dağılımı ise şu şekildedir. İdare Yakalama Sayısı Gümrük 2811 Diğer* 116 Polis 66 Gümrük+Polis 103 Asker 1 TOPLAM 3097 * "Diğer" başlığı ile kastedilen, Avrupa Birliği Schengen Müktesebatı dahilinde bazı ülkelerde uygulamada bulunan Sınır Muhafızları Birimi, Özel Narkotik Birimleri vb. idarelerdir. 4. Taşıma Şekli Veritabanında yer alan kaçakçılık olaylarında kullanılan araçlar incelendiğinde, kaçak eşyaların taşınmasında % 40 oranında havayolunun tercih edildiği, %26 ile karayolunun, %12 ile posta ve kargonun, % 3 ile denizyolunun tercih edildiği görülmektedir. Yakalama olaylarının, taşıma şekli açısından dağılımı aşağıdaki grafikte verilmiştir. 5. Tespit Yöntemleri Söz konusu Veritabanında yer alan yakalamaların büyük bir bölümü rutin kontroller esnasında yapılmıştır. İhbar üzerine yapılan yakalamaların sayısı 124, rastgele denetim (sondajlama) ile yapılanların 111 ve profile uygunluk sonucu gerçekleştirilen yakalamaların sayısı ise 201'dir. 6. Teknik Yardım Bu yakalamalardan 510 tanesinde teknik yardım alınmıştır. Aşağıdaki tabloda da görüldüğü üzere, 171 yakalamada X-Ray cihazı kullanılmıştır. Tüm teknik yardım türleri göz önüne alındığında, denetimlerde teknolojiden yararlanıldığı takdirde daha iyi sonuclar alındığı anlaşılmaktadır. Teknik yardımların dağılımı şöyledir: Teknik Yardım Yakalama Sayısı X-Ray 171 Detektör Köpek 96 Uyuşturucu Test Kiti 36 Ionscan 12 Diğer 195 TOPLAM 510 7. Yakalanan Şahıslar CEN Veritabanına 2004 yılının ilk çeyreğinde girişi yapılan 3097 bildirimden sadece 2274'üne ilişkin kişi bilgisi bulunmaktadır. 2274 olayda toplam 2608 kişi yakalanmıştır. Yakalanan şahısların % 82'si erkek, % 14'ü bayandır. Cinsiyete ilişkin dağılım aşağıda yer almaktadır: CEN Veritabanına bildirilen 2608 kişi bilgisinden 107 adedinde uyruk belirtilmemiştir. Kişi bilgilerinin analizinden anlaşıldığı kadarıyla, yakalama olaylarında 122 uyruklu şahıs kaydı bulunmaktadır. Kaçakçılık olaylarında yakalanan şahısların uyruğuna ilişkin "ilk 25 ülke tablosu" aşağıda yer almaktadır. Bu tablodan da dikkat edileceği üzere, CEN Veritabanına girilmiş olan ve kaçakçılık olayına en fazla karışmış olan kişilerin Hollanda Milliyetinden olduğu görülmektedir. Ancak, bu tür sonuca ulaşmak yanlıştır. Zira, yukarıda da belirttiğimiz üzere, CEN Veritabanına en fazla bildirim yapan ülke Hollanda'dır ve dolayısıyla yakalanan şahısların çoğunlukla Hollanda uyruklu olması bunun doğal bir sonucudur. Ancak, burada dikkat edilecek bir husus da şudur; Hollanda, Güney Amerika'da yasadışı yollarla üretilen kokain'in Avrupa'ya dağıtımında kullanılan rota üzerindeki ilk ülkelerden bir tanesidir. Bu sebeple de, Hollanda'da kokain kaçakçılığı ülke politikasında öncelik arz etmektedir. Bu bağlamda, aşağıdaki tabloda da görüleceği üzere, Güney Amerika (Surinam, Venezüella, Kolombiya ve Bolivya) uyruklu şahıslar, "ilk 25 ülke" arasında yer almaktadır. Türk uyruklu kaçakçıların analizi 3. Bölüm'de detaylı olarak anlatılmaktadır. TÜM SUÇ TÜRLERİ BAKIMINDAN YAKALANAN ŞAHISLARIN UYRUKLARINA GÖRE İLK 25 ÜLKE TABLOSU UYRUK SAYI UYRUK SAYI Hollanda 385 İngiltere 51 Polonya 202 Kolombiya 49 Fransa 150 Çin 43 Surinam 135 Norveç 36 Almanya 105 Türkiye 35 Bangladeş 94 İtalya 30 Ukrayna 88 Rusya 30 İspanya 82 Iran 27 Fas 79 İsveç 27 Venezüella 59 Bolivya 26 Nijerya 55 Belarus 26 Brezilya 51 Kanada 25 Çek Cumhuriyeti 51 CEN Veritabanında yer alan bilgilerin genel bir analizini takiben, bu analizleri, ülkemiz açısından önceliği olan belli başlı "suç unsurları" için detaylandırmakta fayda görülmektedir. Bu kapsamda, aşağıda "Uyuşturucu Madde", "Prekürsör" ve "Sigara" kaçakçılığına ilişkin analizler sunulmaktadır. 8. Uyuşturucu Madde Kaçakçılığı Uyuşturucu Madde Kaçakçılığına ilişkin CEN Veritabanına 2340 bildirim yapıldığından bahsetmiştik. Bu bildirimlerin Uyuşturucu Madde türü açısından dağılımı aşağıda yer almaktadır. Burada da hatırlatmak istediğimiz husus, bu dağılımın dünya çapında en fazla yakalanan uyuşturucu madde türlerini göstermediğidir. Her uyuşturucu madde türü için yapacağımız detaylı analizlerde, bu uyuşturucu madde türlerinin genellikle hangi ülkeler tarafından yakalandığı, rotaların ne yönde olduğu, yakalanan şahısların uyrukları ortaya çıkarılacaktır. * Diğer seçeneğinin içerisinde, genellikle kodein içeren öksürük şurupları bulunmaktadır. 8.1. kenevir kenevir bitkisinin botanikteki adı "Cannabis Sativa"dır. Yıllık yetişen bir bitki olup, tarımı yapılmasının yanında doğada yabani olarak yetişmektedir. Boyu 1-3 metre arasında değişmektedir. Yaprak kenarları testere gibi ve palmiye şeklindedir. CEN Veritabanında, kenevir başlığı altında 4 ayrı alt başlık bulunmaktadır: Ot Esrar (Marihuana), Likit Esrar, Reçine Esrar ve Diğer Esrar. Ot Esrar: Esrar maddesi, hint kenevirinden elde edilmektedir. Hint keneviri denilen bitkinin yapraklarının kurutulması ile ot esrar (marihuana) elde edilir. İnce elekten geçen birinci esrar ülkemizde ve Orta Doğu ülkelerinde "Haşiş", elde edilen ikinci esrar Amerika ve Batı ülkelerinde "Marihuana" adı verilir. Likit Esrar: Likit esrar elde etmek için, öncelikle, kenevir bitkisi kevgir benzeri delikli bir kabın içerisine yerleştirilir. Diğer yandan, içerisinde alkol kloroform hexane veya petrol eteri bulunan başka bir kabın içerisine sarkıtılır. Üstü örtülü olan kabın üzerine bakır borular veya imbik geçirilmiş olup, bu boruların içerisinde soğuk su dolaşmaktadır. Kap ısıtılmaya başlayınca sıvı ısınıp buharlaşır. Bakır borular ile temas edince, tekrar sıvı hale gelerek bu kez kevgir içerisinde bulunan kırıntıların üzerine damlar, birlikte deliklerden sıvı içerisine süzülür. Bu işlem sonucu elde edilen koyu renkli katran likit esrardır. Reçine Esrar: kenevir bitkisi çiçek halindeyken üst kısmındaki yapışkan reçine kazınarak ve üst yaprakları kesilmek suretiyle toplanmaktadır. Reçine kahverengidir ve genellikle bloklar ve düz plakalar halinde sıkıştırılırlar. Reçineden esrar elde etme, yaprağın kullanılmasından 10 kat daha kuvvetlidir. 2004 yılının ilk çeyreğinde yakalanan kenevir çeşitlerinin dağılımı ise; CEN Veritabanına bildirilen kenevir yakalamalarında, yakalanan miktarın birimlerin farklı ifade edilmiş olmasından ötürü (kg, gr, ünite, adet) toplam yakalama miktarı konusunda net bir rakam vermek mümkün olmamaktadır. Ancak, 43 ülkenin gerçekleştirdiği 427 yakalama olayında yaklaşık olarak 93,5 ton kenevir ele geçirilmiştir. kenevir yakalamalarında en büyük başarı 91 olayda yaklaşık 45 ton ile İspanya elde etmiştir. Olay sayısı bakımından İspanya'yı, Almanya, Fransa ve Fas takip etmektedir. kenevir yakalamalarında başarılı ülkelerin yakalama sayıları ve yakaladıkları miktarlar aşağıdaki tabloda verilmektedir. Ülke Yakalama Sayısı Yakalanan Miktar (Kg) İspanya 91 45.782,00 Almanya 78 189,23 Fransa 45 14.131,80 Fas 32 15.363,70 Polonya 16 23,54 Bangladeş 13 2.278,11 Kanada 12 233,60 kenevir yakalamalarının, yakalamaların gerçekleştirildiği yerler bakımından analizinde, en fazla yakalamanın ülke içinde, limanlarda, açık denizlerde ve kara sınırlarında yapıldığı anlaşılmaktadır. Havaalanlarında ve Posta Gümrüklerinde yapılan yakalamalarda ele geçirilen kenevir miktarı oldukça düşüktür. Yakalamaların yapıldığı yerler, yakalama sayısı ve yakalanan miktarlara ilişkin grafik şöyledir: Yakalama sayılarının ve yakalanan miktarların Tablo üzerinde birlikte ifadesinden anlaşılacağı üzere, Havaalanı, Demiryolu ve Post Gümrüklerinde gerçekleştirilen yakalamaların sayısı yüksek olmasına rağmen, yakalanan miktarlar düşük kalmaktadır. Öte yandan, açık denizlerde yapılan yakalamaların sayısının az olmasına rağmen, ele geçirilen kenevir miktarı çok yüksektir. Dolayısıyla, Havaalanlarında, Demiryolu ve Posta Gümrüklerinde ele geçirilen kenevirlerin genellikle kişisel kullanım amacıyla ufak miktarlarda kaçakçılığının yapıldığı, diğer yer ve sahalarda ticaret amacıyla yüksek miktarlarda kenevir maddesinin kaçırıldığı sonucuna ulaşabiliriz. Verilerin, saklama yöntemleri açısından analizinde aşağıdaki sonuclara ulaşılmıştır: Saklama Yöntemi Olay Sayısı Yolcu Bagajı/Valizi içerisinde 98 Yük içerisinde - Hava yoluyla gelen yük (4) - Kara yoluyla gelen yük (10) - Deniz yoluyla gelen yük (3) 18 Posta İçerisinde 36 Mesken/Bina/İşyerinde 19 Araç içerisinde (Binek oto/karavan/minibüs) 164 Kamyon / TIR İçerisinde 13 Tren içerisinde 7 Gemi içerisinde 9 Kişi üzerinde - Giysi ve aksesuarlarında (22) - Vücudunda (12) - Yutulmuş şekilde (4) 38 Deniz ve Kumsalda terkedilmiş olarak bulunan 4 Ülke içi olarak belirtilen yakalamaların 19'u mesken, bina, işyeri aramalarında gerçekleştirilmiştir. Bunun yanı sıra, açık denizlerde gerçekleştirilen yakalamaların dördü, denizde veya kumsalda terkedilmiş olarak bulunan kenevirlere aittir. 4 ayrı olayda, kenevirin yutulmak suretiyle kaçakçılığına teşebbüs edildiği anlaşılmıştır. Yutulan kenevir miktarı her dört olayda da yaklaşık 1 kg'dir. kenevir kaçakçılığı rotasına baktığımızda, Avrupa'da yapılan yakalamalarda ele geçirilen kenevirin Fas'tan geldiği görülmektedir. 427 kenevir yakalamasının 129'unda, yasadışı maddenin Fas orijinli olduğu belirtilmiştir. Yakalamaların rotasına baktığımızda, kenevirin özellikle Fas'tan İspanya'ya, İspanya'dan da diğer Avrupa ülkelerine gönderildiği görülmektedir. Afrika'dan Avrupa'ya doğru uzanan rota dışında, Hindistan-Bangladeş arasında da bir rotanın mevcudiyeti de dikkati çekmektedir. 2004 yılının ilk çeyreğinde, Bangladeş gümrükleri tarafından gerçekleştirilen 10 olayda, kenevirin Hindistan'dan Bangladeş'e doğru kaçırılmaya teşebbüs edildiği bildirilmiştir. kenevir kaçakçılığına karışan kişilerin cinsiyetlerine ve Milliyetlerine ilişkin grafikler aşağıda yer almaktadır: 8.2. kokain Koka Bitkisi, nemli ve sıcak iklimleri sevdiği için Orta ve Güney Amerika ülkelerinde, çoğunlukla da Peru, Bolivya ve Kolombiya'da yetişmektedir. Boyu 1.5 metre olup, yaprakları düzgün ve ovaldir. CEN Veritabanında, kokain başlığı altında kokain ve Crack olmak üzere 2 alt başlık bulunmaktadır. kokain: Koka yaprağının, potasyum permanganat başta olmak üzere farklı kimyasal maddelerle muamele edilmesinden baz kokain elde edilir. Baz kokain beyaz kristalize bir tozdur. Bu maddenin hidroklorik asitle işleme tabi tutulması sonucunda kokain elde edilir. Crack: kokainin daha ucuz, ancak daha tehlikeli bir türevidir. kokain, hidroklorik asit (HCL) ve yemek sodasının su içerisinde karıştırılarak ısıtılması ile elde edilen, beyaz veya krem renginde, kokainden daha etkili bir uyuşturucudur. Kullananlar çok hareketli ve aktif olurlar. Diğer uyuşturucu maddelerden daha çabuk bağımlılık yapar, iştahsızlık sonucu kilo kaybına neden olur. 2004 yılının ilk çeyreğinde yakalanan kokain çeşitlerinin dağılımı ise; 27 ülkenin gerçekleştirdiği 1198 kokain yakalamasında yaklaşık olarak 5.335 kg kokain ele geçirilmiştir. Hollanda, 779 olayda 3 ton 323 kg kokain yakalayarak birinci sırada yerini almaktadır. Olay sayısı bakımından Hollanda'yı, Fransa, Almanya ve İsviçre takip etmektedir. kokain yakalamalarında başarılı ülkelerin yakalama sayıları ve yakaladıkları miktarlar aşağıdaki tabloda verilmektedir. Ülke Yakalama Sayısı Yakalanan Miktar Hollanda 779 3 ton 323 kg Fransa 127 668 kg Almanya 101 125 kg İsviçre 38 67 kg İspanya 37 76 kg Kanada 29 364 kg Portekiz 25 130 kg kokain yakalamalarının, yakalamaların gerçekleştirildiği yerler bakımından analizinde, gerek sayı gerek miktar açısından en fazla yakalamanın havaalanlarında yapıldığı tespit edilmiştir. Posta Gümrüklerinde yapılan yakalamalarda ele geçirilen kokain miktarı oldukça düşüktür. Yakalamaların yapıldığı yerler, yakalama sayısı ve yakalanan miktarlara ilişkin grafik şöyledir: Tablo'dan da anlaşılacağı üzere, Limanlarda gerçekleştirilen yakalamaların sayısı düşük olmasına rağmen, yakalanan miktarlar oldukça yüksektir. Öte yandan, kara sınırı ve demiryolu sınırlarında yapılan yakalamaların sayısının çok olmasına rağmen, ele geçirilen kokain miktarı diğerlerine nazaran düşük kalmaktadır. Verilerin, saklama yöntemleri açısından analizinde aşağıdaki sonuclara ulaşılmıştır: Saklama Yöntemi Olay Sayısı Yolcu Bagajı/Valizi içerisinde 278 Yük içerisinde - Hava yoluyla gelen yük (47) - Kara yoluyla gelen yük (2) - Deniz yoluyla gelen yük (7) 56 Posta İçerisinde 153 Mesken/Bina/İşyerinde 4 Araç içerisinde (Binek oto/karavan/minübüs) 52 Kamyon / TIR İçerisinde 7 Uçak içerisinde 17 Tren içerisinde 1 Gemi içerisinde 3 Kişi üzerinde - Giysi ve aksesuarlarında (104) - Vücudunda (5) - Yutulmuş şekilde (501) 610 Tablodan da anlaşılacağı üzere, kokain kaçakçılığında kullanılan en favori saklama yöntemi kişi üzeridir. Özellikle 501 yakalamada, kokainin yutulmak suretiyle kaçırılmış olması ilginçtir. Kişi üzerinde saklamanın yanı sıra yolcu bagajı/valizi içerisinde saklama yöntemi de diğer saklama yöntemlerine nazaran daha sık rastlanan bir metottur. Bu durum, kokain yakalamalarının büyük bir kısmının havaalanlarında gerçekleştirilmiş olmasının bir sonucudur. CEN Veritabanına bildirilen 1198 kokain yakalamasının 577'sinde ele geçirilen kokainin kaynağı belirtilmiş olup kaynak ülkeleri, bilindiği üzere, Güney Amerika ülkeleridir (Surinam-220 olay, Curracao (Hollanda Antilleri) - 139 olay, Brezilya- 36 olay, Venezüella- 36 olay, Kolombiya- 24 olay, Bolivya- 17 olay, Jamaika- 9 olay, Dominik Cumhuriyeti - 8 olay). kokain kaçakçılığı rotalarına baktığımızda, Orta Amerika ülkelerinden Avrupa ülkelerine doğru yoğun bir akışın olduğu görülmektedir. Genellikle, ya Güney Amerika'daki bir ülkeden diğer bir Güney Amerika ülkesine ve oradan Avrupa ülkelerine geçilmekte, ya da doğrudan bir Güney Amerika ülkesinden doğrudan Avrupa ülkelerine taşıma söz konusudur. Bir diğer kokain rotası da, koka bitkisinin yetiştirildiği Güney Amerika ülkelerinden, ABD'ye ve oradan da Kanada, Japonya, Kore gibi ülkelere uzanan yoldur. Ancak, bu rota kullanılarak yapılan kaçakçılık olayları diğer rotaya oranla oldukça düşüktür. kokain yakalamalarına ilişkin veriler içerisinde dikkatimizi çeken bazı bildirimlerde, kokainin rotaları Benin-Fransa-İngiltere / Gana-Almanya-İsviçre olarak belirtilmiştir. Dolayısıyla, yine Güney Amerika ülkelerinden Afrika ülkelerine, oradan da Avrupa ülkelerine doğru bir rotanın varlığından bahsedebiliriz. kokain kaçakçılığına karışan kişilerin cinsiyetlerine ve Milliyetlerine ilişkin grafikler aşağıda yer almaktadır: * kokain yakalamalarında Türk uyruklu 10 kişi yakalanmıştır. Ancak, hemen hemen hepsinin ikametgah adresi Hollanda ve Almanya gibi Avrupa ülkeleri olarak gözükmektedir. 8.3. khat khat, Doğu Afrika ve Arap Yarımadasına özgü, çiçek açan yeşil yapraklı bir bitkidir. khat bitkisinin satılan veya tüketilen kısımları yaprakları, sapları ve filizleridir. khat genelde tütün gibi çiğnenmektedir. Taze yaprakları, sapları ve filizleri çiğnenmekte, yanakların iç kısımlarında bekletilmekte ve uyuşturucu etkisini yayması için ara ara tekrar çiğnenmektedir. Kurutulmuş khat bitkisi çayın içerisine veya çiğnenebilen hamurların içerisine konulabilmekte, sigara gibi içilebilmekte ve hatta yemeklerin üzerine serpilebilmektedir. khat kullanımının başlıca yan etkileri, anorexia (zayıflama hastalığı), yüksek tansiyon, uykusuzluk ve gastrik düzensizliklerdir. Kronik khat kullanımının sonucunda fiziksel yorgunluk, şiddet ve depresyon görülebilmektedir. khat'ın yaygın kullanımı verimliliği etkilemektedir, çünkü çalışanların motivasyonunu azaltma eğilimi vardır. khat, manik davranışlara, hiperaktiviteye ve halusinasyonlara sebep olmaktadır. khat bitkisinin ekiminin yapıldığı alanlarda, bu bitkiyi tüketmek oturmuş bir gelenektir. Dünya üzerinde, halihazırda, birkaç milyon insan khat kullanmaktadır. CEN Veritabanında, 9 ayrı ülke tarafından gerçekleştirilmiş olan 127 khat yakalama olayı yer almaktadır. Yakalama sayısı açısından İsveç, yakalanan miktar açısından ise Almanya birinci sırada yer almaktadır. khat yakalamalarına ilişkin olay sayısı ve ele geçirilen miktarlar aşağıdaki tabloda verilmektedir. Ülke Yakalama Sayısı Yakalanan Miktar (kg) Almanya 14 5494 İsveç 42 1994 Norveç 33 958 Kanada 3 674 Finlandiya 22 562 İsviçre 3 367 Belçika 8 232 İrlanda 1 80 Danimarka 1 29 khat yakalama bildirimlerini, yakalamaların gerçekleştirildiği yerler bakımından incelediğimizde, olay sayısı bakımından en fazla yakalamanın Havaalanlarında yapılmış olmasına rağmen, en yüksek miktarın ülke içinde (iç gümrükler dahil) ele geçirildiği anlaşılmıştır. Posta Gümrüklerinde yapılan yakalamalarda ele geçirilen khat miktarı düşüktür. Yakalamaların yapıldığı yerler, yakalama sayısı ve yakalanan miktarlara ilişkin grafik şöyledir: Verilerin, saklama yöntemleri açısından analizinde aşağıdaki sonuclara ulaşılmıştır: Saklama Yöntemi Olay Sayısı Yolcu Bagajı/Valizi içerisinde 71 Yük içerisinde (hava yolu) 1 Posta İçerisinde 17 Mesken/Bina/İşyerinde 1 Araç içerisinde 34 khat maddesinin genellikle yolcu bagajı içerisinde veya araç içerisinde kaçakçılığının yapıldığı anlaşılmaktadır. khat maddesinin genellikle Avrupa ülkeleri arasında kaçakçılığının yapıldığı tespit edilmiştir. Yakalamaları gerçekleştirilen ülkeler göz önüne alındığında, khat kaçakçılığının Batlık ülkeleri (İsveç, Norveç, Danimarka, Finlandiya) tarafından ortaya çıkarıldığı anlaşılmaktadır. khat rotaları açısından, dikkat çekici iki bildirim bulunmaktadır. Hemen hemen her khat yakalamasında çıkış ve varış ülkesinin Avrupa ülkeleri olmasına rağmen, birkaç olayda çıkış ülkesi Somali, Etiyopya gibi Afrika ülkeleridir. Özellikle Etiyopya'dan posta yoluyla khat gönderilen 5 olay bulunmaktadır. Bir başka bildirim de, Somali'den Almanya'ya gelen bir aracın içerisinde bulunan 170.5 kg khat yakalamasıdır. khat kaçakçılığına karışan kişilerin cinsiyetlerine ve Milliyetlerine ilişkin grafikler aşağıda yer almaktadır: 8.4. Afyon Türevleri (Opiatlar) Afyon bitkisinden türetilen alkaloidlere verilen addır. Örneğin morfin ve kodein ve bunların türevi olan eroin gibi. CEN Veritabanında, Afyon türevleri başlığı altında 5 alt başlık bulunmaktadır: Eroin, Morfin, Afyon, Diğer ve Afyon Bitkisi. Afyon: Afyon Haşhaş kozasının çeltiklenmesi suretiyle akan süt gibi beyaz usaresinden (özsu) elde edilmektedir. Hava ile temas ettikçe koyulaşır ve kahverengileşir. Morfin: Afyonun kimyasal yollardan ayrılmasından elde edilir. Eroin: Baz morfinin çeşitli kimyasal işlem ve süreçlerden geçmesi sonucu elde edilir. Eroinin imal edilmesinde kullanılan en önemli kimyasal madde "Asetik Anhidrit"tir. 2004 yılının ilk çeyreğinde yakalanan afyon türevlerinin dağılımı aşağıda yer almaktadır; 34 ülkenin gerçekleştirdiği opiat yakalamalarında 2 ton 581 kg eroin ve 66.9 kg morfin ele geçirilmiştir. Afyon türevleri yakalamalarında, gerek yakalama sayısı gerek yakalanan miktar açısından birinci sırada Pakistan yer almaktadır. Yakalanan miktar açısından Pakistan'ı ülkemiz takip etmektedir. Birçok Avrupa ülkesinde afyon türevleri yakalama sayısının yüksek olmasına karşın, yakaladıkları toplam miktar çok düşük seviyelerdedir. Opiat yakalama bildiriminde bulunan ülkelerin yakalama sayıları ve yakaladıkları miktarlar aşağıdaki tabloda verilmektedir. Ülke Yakalama Sayısı Yakalanan Miktar (kg) 1 Pakistan 51 1677.06 2 Türkiye 5 366.80 3 Hindistan 5 251.20 4 Çin 12 101.10 5 Almanya 27 95.90 6 Myanmar 6 78.60 7 Fransa 41 87.50 8 Malezya 3 61.60 9 Macaristan 2 20.90 10 Lüksembourg 1 4.90 11 İsviçre 4 33.60 12 Suudi Arabistan 1 1.90 13 Hollanda 3 0.90 14 İran 17 16.60 15 Polonya 2 55.20 16 Sri Lanka 17 11.60 17 İspanya 2 1.70 18 Bulgaristan 2 28.40 19 Yunanistan 1 13.50 20 Hong Kong 4 2.60 21 Nepal 1 0.50 22 Bangladeş 8 7.40 23 Romanya 4 6.40 24 Norveç 13 3.30 25 Tanzanya 2 3.30 26 Yugoslavya 1 31.00 27 Kuveyt 2 1.30 28 Slovenya 1 28.00 29 Kanada 2 2.20 30 Yeni Zelanda 1 0.18 31 İsveç 1 0.17 32 Tayland 1 0.10 33 Kore 1 0.01 34 Macau 6 1.00 Tablo ile ilgili olarak, birkaç açıklamada bulunmak gerekirse; UNODC'nin (Birleşmiş Milletler Uyuşturucu ve Suç Örgütü) istatistiklerine göre 2003 yılında dünyadaki yasadışı afyon üretiminin % 75'inden fazlası Afganistan'da gerçekleştirilmektedir. Bu sebeple, Afganistan'a komşu olan Pakistan, İran, Tacikistan, Özbekistan ve Türkmenistan gibi ülkelerde opiat yakalamalarının Avrupa ülkelerine nazaran daha yüksek olması beklenen bir sonuctur. Ancak, Türkmenistan RILO Projesine üye değildir. Öte yandan, Özbekistan ve Tacikistan Moskova'daki RILO Merkezine bağlı olmalarına rağmen veri girişinde bulunmamışlardır. Yukarıdaki tablodan da görüleceği üzere, Pakistan yakalama miktarı ve sayısı açısından birinci sırada yer almaktadır. Bir diğer husus da, yakalamaların devamında yürütülen soruşturmalar sebebiyle, ülkemizin veri girişleri de tam değildir. 2004 yılının ilk çeyreğinde 514.1 kg eroin yakalamamız olmasına rağmen, sistemde 147.3 kg'lık (iki ayrı yakalama toplamı) eksik gözükmektedir. Ancak buna rağmen, sadece 5 yakalama olayı ile diğer ülkelerin arasında ikinci sırada yer alınmaktadır. Opiat yakalamalarının, yakalamaların gerçekleştirildiği yerler bakımından analizinde, havaalanlarında, posta gümrüklerinde ve demiryolu gümrüklerinde yapılan yakalamaların sayısının yüksek olmasına rağmen, yakalanan miktarların düşük kaldığı görülmektedir. Öte yandan, ülke içinde ve kara kapılarında yapılan yakalamalarda ele geçirilen miktarların yüksek olduğu anlaşılmaktadır. Yakalamaların yapıldığı yerler, yakalama sayısı ve yakalanan miktarlara ilişkin grafik şöyledir: Verilerin, saklama yöntemleri açısından analizinde aşağıdaki sonuclara ulaşılmıştır: Saklama Yöntemi Olay Sayısı Yolcu Bagajı/Valizi içerisinde 70 Yük içerisinde - Hava yoluyla gelen yük (1) - Kara yoluyla gelen yük (2) 3 Posta İçerisinde 30 Mesken/Bina/İşyerinde 14 Araç içerisinde (Binek oto/karavan/minübüs/otobüs) 31 Kamyon / TIR İçerisinde 7 Tren içerisinde 3 Kişi üzerinde - Giysi ve aksesuarlarında (29) - Vücudunda (32) - Yutulmuş şekilde (14) 75 Yakalama olaylarının büyük bir çoğunluğunda afyon türevlerinin araç içerisinde veya yolcu bagajı içerisinde saklandığı anlaşılmaktadır. Olay bazında incelemelerimizde, büyük miktarlı kaçakçılıkların araç ve mesken içerisinde, küçük miktarlı kaçakçılıkların da havayolu ile ve yolcu üzerinde veya bagajında saklandığı görülmektedir. CEN Veritabanına bildirilen 250 afyon türevleri yakalamalarının 63'ünde kaynak ülke (çıkış ülkesi) belirtilmiştir. Ancak, bu veriler sağlıklı bir analiz için yeterli olmamaktadır. Bu sebeple, bildirimlerde yer alan rotaların analizinin daha sağlıklı sonuclar vereceği düşünülmektedir. CEN Veritabanında, 10 bildirimin üstünde çıkış ülkesi olarak gözüken ülkeler ve rotalar aşağıda yer almaktadır: · Pakistan: 61 olayda çıkış ülkesi olarak yer almaktadır. Bildirimlerin 28'inde yakalama olayı ülke içerisinde ve genellikle havaalanında gerçekleştirilmiştir. 11 yakalama olayında opiatların rotası Pakistan'dan Suudi Arabistan'a oradan da Afrika ülkelerine şeklinde belirtilmiştir. Birçok bildirimde de, opiat rotası Pakistan'dan Avrupa ülkelerine uzanmaktadır. · Hollanda: 41 olayda çıkış ülkesi Hollanda gözükmektedir ve genellikle rota diğer Avrupa ülkelerine doğru uzanmaktadır. · Hindistan: 22 olayda eroinin çıkış ülkesidir. Hindistan'dan Avrupa ülkelerine ve Afrika ülkelerine doğru rotalar kaydedilmiştir. · İran: 20 bildirimde opiatların çıkış ülkesi İran olarak kaydedilmiştir. İstikrar olmamakla beraber Avrupa, Amerika, Afrika kıtalarına ve diğer Asya ülkelerine doğru rotalar belirtilmiştir. · Sri Lanka: 11 bildirimde, Sri Lanka tarafından ülke içerisinde yapılan eroin yakalamaları yer almaktadır. Ancak, yakalanan miktar yaklaşık 3.5 kg'dir. · Myanmar: Bildirilen 11 olayda çıkış ülkesidir. Yakalamaların bir kısmı ülke içinde gerçekleştirilmiştir. Çin tarafından yapılan yakalamalarda da opiatın çıkış ülkesi Myanmar olarak bildirilmiştir. · Türkiye: Türkiye'nin çıkış ülkesi olarak gözüktüğü 6 bildirim bulunmaktadır. Bu bildirimlerden bir tanesi ülkemiz tarafından yapılmış, diğerleri ise Bulgaristan, Romanya, Yugoslavya, Almanya, Polonya gibi Balkan rotası üzerinde Türkiye'den sonra yer alan ülkelerdir. Opiat kaçakçılığına karışan kişilerin cinsiyetlerine ve Milliyetlerine ilişkin grafikler aşağıda yer almaktadır: 8.5. Psikotrop Maddeler Psikotrop maddeler, yukarıda sayılan uyuşturucu madde türlerine girmeyen, zihni ve merkezi sinir sistemini etkileyen doğal veya sentetik maddelerdir. Amfetamin: Tıbbi olarak uyku hastalığında, daha az yemek için şişmanlık durumlarında kullanılır. Uyarıcı özelliğinden dolayı sporcular tarafından doping olarak kullanılmaktadır. MDMA (Ecstasy): Merkezi Sinir Sistemini uyaran, amfetamin türevi, halusinasyonlara da sebep olabilen sentetik bir uyuşturucudur. Piyasada tablet, kapsül, toz ve sıvı formları mevcuttur. LSD (Lysergic Acid Diethylamide): Halusinojenlerdendir (Hayal gösterenler). İlk olarak çavdar küfünün içinde bulunana bir asitten imal edilmiştir. LSD pek çok durum ve şekilde imal edilebilmektedir. Genellikle ağızdan alınır. Ancak deri altına da zerk edilebilir. Tatsız, kokusuz olan LSD toz halinde, toplu iğne başı büyüklüğünde veya kesme şeker, etiket, posta pulu, kağıt ve fotoğraf gibi maddelere emdirilmiş solüsyon şeklinde olabilir. CEN Veritabanında, 31 ayrı ülke tarafından gerçekleştirilmiş olan 297 Psikotrop madde yakalama olayı yer almaktadır. Psikotrop madde yakalamalarına ilişkin olay sayısı ülke bazında aşağıdaki tabloda verilmektedir. Her ülkenin veri girişinde farklı birimler kullanması sebebiyle yakalanan miktarlar gösterilmemiştir. Ülke Yakalama Sayısı Norveç 66 Almanya 34 Macau 28 Finlandiya 20 Hollanda 16 Suudi Arabistan 16 Fransa 15 Japonya 11 Kore 11 Filipinler 11 Çin 8 Diğer Ülkeler 61 Psikotrop Maddelerin bildirimlerini, yakalamaların gerçekleştirildiği yerler bakımından incelediğimizde, olay sayısı bakımından en fazla yakalamanın karayolu ile gerçekleştirildiği anlaşılmaktadır. Yakalamaların yapıldığı yerler ve yakalama sayısına ilişkin grafik şöyledir: Verilerin, saklama yöntemleri açısından analizinde aşağıdaki sonuclara ulaşılmıştır: Saklama Yöntemi Olay Sayısı Yolcu Bagajı/Valizi içerisinde 95 Posta İçerisinde 74 Kişi üzerinde 47 Araç içerisinde 43 Mesken/Bina/İşyerinde 17 Yük içerisinde (hava yolu) 11 Psikotrop madde kaçakçılığı rota açısından dağınık bir yapı sergilemektedir. Genellikle Avrupa ülkeleri içerisinde kaçakçılığının yapıldığı anlaşılmaktadır. Özellikle Hollanda'nın çıkış ülkesi olduğu 70 bildirim bulunmakta ve bunların büyük bir bölümünde Psikotrop maddeler Avrupa ülkelerine gönderilmektedir. Hollanda'nın yanı sıra Çin'den Macau adasına doğru da ciddi bir Psikotrop madde kaçakçılığı dikkati çekmektedir. Psikotrop madde kaçakçılığına karışan kişilerin cinsiyetlerine ve Milliyetlerine ilişkin grafikler aşağıda yer almaktadır: 9. Prekürsör Kaçakçılığı Ara maddeler olarak da adlandırılan prekürsörler, uyuşturucu madde imalinde kullanılan kimyasallardır. Ara maddeler, madde probleminin "arzın azaltılması" yönündeki önemli bir alanını oluştururlar. Çünkü bu ara maddeler, esas maddenin üretiminde vazgeçilmez gereksinimde kimyasallardır. Bu kimyasallar sıklıkla alınıp satılabilmekte ve birçok sanayi (ilaç sanayi, boya sanayi, plastik sanayi, vb.) alanında kullanılmaktadır. Bunların bir kısmı yasadışı eroin, kokain ve sentetik maddelerin üretiminde kullanılabilmektedir. Ara maddeler; Uyuşturucu ve Psikotrop Maddelere karşı 1988 Birleşmiş Milletler Sözleşmesi eki Tablo I veya II'de listelenmiş olan 22 kimyasal maddedir. 1988 Sözleşme Ekinde Yer Alan Kontrole Tabi Tutulan Ara Maddeler TABLO I TABLO II Asetik Anhidrit Aseton Potasyum Permanganat Anthranilic Acid N-Acetylanthranilic Acid Etil Eter Efedrin Hidrocloric Acid Ergometrine Metil Etil Keton Ergotamine Phenylacetic Acid Izasafrol Pieridin Liserjik Acid Sulfuric Acid 3-4 Metilendioksi-Fenil - 2-Propanon Toluen Fenil -2- Propanon Piperonal Pseudoephedrine Safrol 2004 yılının ilk üç ayında, Prekürsör Kaçakçılığına ilişkin CEN Veritabanına 10 bildirim yapılmıştır. Bu olaylarda 7590.4 kg Precürsör ele geçirilmiştir. Bildirimlerin 1 tanesi Aseton, 2 tanesi Ephedrine, 3 tanesi Methylethylketone, 2 tanesi Pseudoephedrine maddelerine ve 2 tanesi de karışımlara (aseton ve toluen) ilişkindir. Özellikle, eroin yapımında kullanılan asetik anhidrit maddesine ilişkin herhangi bir yakalama bildirimi bulunmamaktadır. Prekürsör yakalamalarına ilişkin olay sayısı ve yakalama miktarları ülke bazında aşağıdaki tabloda verilmektedir. Ülke Yakalama Sayısı Yakalanan Miktar Yeni Zelanda 1 4,7 kg Filipinler 3 7150 kg Romanya 6 440.4 kg Prekürsör yakalama bildirimlerini, yakalamaların gerçekleştirildiği yerler bakımından incelediğimizde, olay sayısı bakımından en fazla yakalamanın ülke içinde gerçekleştirildiği anlaşılmaktadır. Yakalamaların yapıldığı yerler ve yakalama sayısına ilişkin grafik şöyledir: Verilerin, saklama yöntemleri açısından analizinde aşağıdaki sonuclara ulaşılmıştır: Saklama Yöntemi Olay Sayısı Yük içerisinde (karayolu) 6 Yolcu Bagajı/Valizi içerisinde 1 Mesken/Bina/İşyerinde 2 Saklanmamış 1 Kimyasalların rotasına baktığımızda, İtalya- Romanya rotasının 4 olayda tekrar ettiği görülmektedir. Bunun yanı sıra aseton yakalanan bir olayda, söz konusu maddenin çıkış ülkesi Türkiye olarak kaydedilmiştir. Prekürsör kaçakçılığına karışan kişilerin cinsiyetlerine ve Milliyetlerine ilişkin grafikler aşağıda yer almaktadır: 10. Sigara Kaçakçılığı CEN Veritabanında Tütün ve Tütün Mamulleri başlığı altında 441 bildirim bulunmaktadır. Bu bildirimlerden 434'ü sigara kaçakçılığına, 6 tanesi tütün kaçakçılığına ilişkindir. Bir bildirimde ise yakalanan maddenin ne olduğu açıklanmamıştır. 21 ülke tarafından gerçekleştirilen 434 sigara yakalamasında toplam 199.467.099 adet (9.973.354 paket) sigara ele geçirilmiştir. Sigara yakalamalarında, sayı ve miktar bakımından en fazla yakalama Polonya tarafından bildirilmiştir. Polonya'yı yakalanan miktar bakımından Almanya ve Hong Kong takip etmektedir. Sigara yakalamalarında başarılı ülkelerin yakalama sayıları ve yakaladıkları miktarlar aşağıdaki tabloda verilmektedir. Ülke Yakalama Sayısı Yakalanan Miktar (Adet) Polonya 293 49.362.740 Almanya 32 34.614.700 Hong Kong 12 28.339.620 Hollanda 10 18.267.410 Fildişi Sahilleri 1 14.400.000 Fransa 10 6.698.400 Çek Cumhuriyeti 42 3.139.689 Diğer 14 ülke 41.504.910 Sigara yakalamalarının büyük bir bölümü kara sınırlarında ya da ülke içinde yakalanmıştır. Limanlarda ve açık denizlerde yapılan sigara yakalamalarının sayı olarak az, ancak miktar olarak yüksek olduğu anlaşılmaktadır. Yakalamaların yapıldığı yerler, yakalama sayısı ve yakalanan miktarlara ilişkin grafik şöyledir: Verilerin, saklama yöntemleri açısından analizinde aşağıdaki sonuclara ulaşılmıştır: Saklama Yöntemi Olay Sayısı Yolcu Bagajı/Valizi içerisinde 30 Yük içerisinde - Hava yoluyla gelen yük (1) - Kara yoluyla gelen yük (14) - Deniz yoluyla gelen yük (6) 21 Posta İçerisinde 2 Mesken/Bina/İşyerinde 30 Araç içerisinde - Kara Taşıtı (137) - Gemi (1) - Tren (80) 218 Kişi üzerinde 1 Deniz ve Kumsalda terkedilmiş olarak bulunan 1 Diğer / Bilinmeyen 38 Tablodan da anlaşılacağı üzere, sigara kaçakçılığında en fazla tercih edilen saklama yöntemi araç içerisidir. Ancak, bu sonuca CEN veritabanına girilen veriler baz alınarak ulaşılmıştır. Bilindiği üzere, denizyoluyla konteynerler içerisinde yapılan sigara yakalamaları da ciddi öneme haizdir. CEN Veritabanına bildirilen 441 olayın 220'sinde kaçak sigaranın menşei bildirilmiştir. Sigara yakalamaların 136'sınde kaynak ülke Ukrayna, 18'inde Rusya, 8'inde Çin ve 6'sında İngiltere gözükmektedir. Ülke içerisindeki sigara fiyatlarındaki artışa paralel olarak, sigara kaçakçılığının da arttığı malumlarıdır. Daha önce edinilen bir bilgi kapsamında Avrupa ülkelerindeki Marlboro sigarasının fiyatları aşağıdaki tabloda yer almaktadır: ÜLKELER FİYAT (Euro) ÜLKELER FİYAT (Euro) İzlanda 4,72 Yunanistan 2,50 İrlanda 5,21 Macaristan 1,59 Birleşik Krallık 7,87 Slovenya 2,28 Norveç 7,86 Hırvatistan 1,94 İsveç 4,04 Çek Cumhuriyeti 1,67 Finlandiya 4,00 Polonya 1,69 Danimarka 7,86 Avusturya 3,20 Estonya 1,34 İsviçre 3,24 Letonya 1,32 Almanya 3,16 Litvanya 1,21 Lüksembourg 2,80 Belarus 1,22 Belçika 3,30 Rusya 0,93 Hollanda 3,20 Slovakya 1,45 İtalya 3,10 Moldavya 0,79 Fransa 3,90 Romanya 1,15 İspanya 2,50 Bulgaristan 1,90 Portekiz 2,15 Batı Avrupa ülkelerine doğru gidildikçe, sigara fiyatlarının ciddi anlamda arttığı görülmektedir. Bu artış da, bu ülkelerde sigara kaçakçılığını daha cazip hale getirmektedir. CEN Veritabanına girilen verilerde rotalara baktığımızda, özellikle Ukrayna'dan Balkan ülkelerini transit geçerek Avrupa ülkelerine doğru uzanan rota üzerinde 210 yakalama yapıldığı anlaşılmaktadır. Yine Rusya'dan Balkan ülkeleri üzerinden Avrupa'ya giderken yakalanan 39 sigara kaçakçılığı olayı bulunmaktadır. Sigara kaçakçılığı rotalarından bir tanesi de, bilindiği üzere Çin'den Avrupa ülkelerine doğru uzanmaktadır. Diğer ilginç bir sonuc da, Hollanda tarafından gerçekleştirilen yakalamaların büyük bir bölümünde, malların varış ülkelerinin İngiltere, İrlanda gibi Birleşik Krallık ülkeleri olmasıdır. Sigara kaçakçılığına karışan kişilerin cinsiyetlerine ve Milliyetlerine ilişkin grafikler aşağıda yer almaktadır: BÖLÜM 3 CEN VERİTABANIN, TÜRKİYE AÇISINDAN ANALİZİ 2004 yılının ilk çeyreğinde CEN Veritabanına ülkemiz tarafından 6 uyuşturucu madde yakalaması bildirilmiştir. Bu 6 yakalamanın 4'ünde eroin, birinde esrar, birinde de afyon sakızı yakalanmıştır. Bu bölümde ülkemizde yapılan yakalamalardan çok, diğer ülkelerin yapmış olduğu yakalamalarda, olaya karışan Türk uyruklu şahısların, Türkiye'de kayıtlı araçların ve Türkiye'nin içinde bulunduğu kaçakçılık rotalarının analizi yapılacaktır. Türk Plakalı Araçlar: CEN Veritabanına bildirilen kaçakçılık yakalamalarının hiçbirinde Türk plakalı aracın kullanıldığı belirtilmemiştir. Ancak, herhangi bir bildirimin olmaması, Türk Plakalı araçlar ile kaçakçılık yapılmadığı anlamına gelmemektedir. Zira, birçok ülke eksik bildirim yapmanın yanı sıra, girişini yaptıkları yakalama olayları ile ilgili tüm bilgileri kaydetmemiş olabilmektedirler. Türk Uyruklu Kaçakçılar: Daha önce de belirttiğimiz üzere, CEN Veritabanında kayıtlı olan ve kaçakçılığa karışan 35 Türk uyruklu şahıs bulunmaktadır. Bu şahıslardan, 33'ü uyuşturucu madde kaçakçılığına, 1 tanesi uyuşturucu madde yapımında kullanılan kimyasal madde kaçakçılığına, bir diğeri de sigara kaçakçılığına karışmıştır. Uyuşturucu madde kaçakçılığına karışan şahısların 32'si erkek, bir tanesi bayandır. Yine bu şahısların 26'si Türkiye'de, 4 tanesi Almanya da doğmuş olup, 2 Türk uyruklu şahısın doğum yeri belirtilmemiştir. Bu şahısların ikamet ettikleri ülkeler ise şöyledir: 1 kişi Avusturya 2 kişi Belçika 17 kişi Almanya 1 kişi Finlandiya 2 kişi Hollanda 1 kişi Polonya 1 kişi Rusya 8 kişi Türkiye Hemen hemen bütün olaylarda Türk uyruklu şahısların rolü Taşıyıcı ya da Şofördür. Türk uyruklu kaçakçıların 11'i esrar, 9'u eroin, 10'u kokain, 4'ü de ecstasy kaçırmaya teşebbüs etmişlerdir. (Türk uyrukluların karıştıkları olaylara ilişkin tablo ilişiktedir) Rota: Türkiye'nin içinde bulunduğu rotaların sayısı 19'dur. Bunlardan 6 tanesi ülkemiz tarafından girilmiştir. Rotalara ilişkin tablo da ilişikte sunulmaktadır. TÜRK UYRUKLULARIN KARIŞTIKLARI OLAYLARA İLİŞKİN TABLO Tarih Yakalayan Ülke Saha Cinsiyet Uyruk Meslek Rolü Doğum Yeri İkametgah Yakalanan Madde 14/01/2004 Bulgaristan Kara sınırı E TC Taşıyıcı/Şoför Türkiye Polonya Eroin 22/01/2004 Norveç Havaalanı E TC Taşıyıcı/Şoför Türkiye Türkiye Ecstasy 28/01/2004 Bulgaristan Kara sınırı E TC Taşıyıcı/Şoför Türkiye Avusturya Esrar 22/01/2004 Almanya Ülke içi E TC Taşıyıcı/Şoför Türkiye Almanya kokain 22/01/2004 Almanya Ülke içi E TC Taşıyıcı/Şoför Türkiye Almanya kokain 22/01/2004 Almanya Ülke içi E TC İşçi Taşıyıcı/Şoför Türkiye Hollanda kokain 22/01/2004 Almanya Ülke içi E TC Taşıyıcı/Şoför Türkiye Almanya kokain 27/01/2004 Almanya Kara sınırı E TC Öğrenci Taşıyıcı/Şoför Almanya Almanya Esrar 27/01/2004 Almanya Kara sınırı E TC İşsiz Taşıyıcı/Şoför Türkiye Almanya Esrar 26/01/2004 Almanya Ülke içi E TC Taşıyıcı/Şoför Almanya Almanya Esrar 28/01/2004 Almanya Ülke içi E TC Lokantacı Taşıyıcı/Şoför Türkiye Almanya kokain 21/01/2004 Almanya Demiryolu E TC Taşıyıcı/Şoför Türkiye Türkiye Eroin 16/01/2004 Fransa Kara sınırı E TC Motorcu Taşıyıcı/Şoför Türkiye Belçika Ecstasy 16/01/2004 Fransa Kara sınırı E TC Acenta Sahibi Taşıyıcı/Şoför Türkiye Belçika Ecstasy 09/01/2004 Finlandiya Posta E TC Aşçı Gönderici Almanya Finlandiya Ecstasy 23/03/2004 Polonya Kara sınırı E TC Taşıyıcı/Şoför Rusya Eroin 13/01/2004 Almanya Havaalanı E TC İşsiz Taşıyıcı/Şoför Tütkiye Almanya Eroin Tarih Yakalayan Ülke Saha Cinsiyet Uyruk Meslek Rolü Doğum Yeri İkametgah Yakalanan Madde 29/02/2004 Romanya Kara sınırı E TC Taşıyıcı/Şoför Türkiye Türkiye Eroin 29/02/2004 Romanya Kara sınırı E TC Taşıyıcı/Şoför Türkiye Eroin 14/01/2004 Türkiye Liman E TC Şoför Taşıyıcı/Şoför Türkiye Türkiye Eroin 18/02/2004 Almanya Ülke içi E TC Taşıyıcı/Şoför Almanya Almanya Esrar 10/02/2004 Almanya Kara sınırı E TC Taşıyıcı/Şoför Türkiye Almanya Esrar 05/02/2004 Almanya Kara sınırı E TC İşçi Taşıyıcı/Şoför Türkiye Almanya kokain 07/03/2004 Türkiye Kara sınırı E TC Şoför Taşıyıcı/Şoför Türkiye Türkiye Eroin 03/02/2004 Hollanda Havaalanı K TC Taşıyıcı/Şoför Türkiye Türkiye kokain 19/03/2004 Tütkiye Kara sınırı E TC Şoför Organizatör Türkiye Türkiye Esrar 18/02/2004 Almanya Kara sınırı E TC İşçi Taşıyıcı/Şoför Türkiye Almanya kokain 15/01/2004 Almanya Ülke içi E TC Tuğla Ustası Taşıyıcı/Şoför Türkiye Hollanda Eroin 04/02/2004 Almanya Kara sınırı E TC Taşıyıcı/Şoför Türkiye Almanya Esrar 17/02/2004 Almanya Kara sınırı E TC İşsiz Taşıyıcı/Şoför Türkiye Almanya kokain 17/02/2004 Almanya Ülke içi E TC Taşıyıcı/Şoför Türkiye Almanya Esrar 17/02/2004 Almanya Ülke içi E TC Taşıyıcı/Şoför Türkiye Almanya Esrar 20/02/2004 Almanya Ülke içi E TC Taşıyıcı/Şoför Türkiye Almanya Esrar 04/02/2004 Romanya Kara sınırı E TC Taşıyıcı/Şoför Aseton 10/02/2004 Almanya Ülke içi E TC Taşıyıcı/Şoför Türkiye Sigara TÜRKİYENİN İÇİNDE BULUNDUĞU ROTALARA İLİŞKİN TABLO Tarih Yakalanan Madde Rota Yakalayan Ülke Saha 1 14/01/2004 Eroin Türkiye-Bulgaristan-Romanya-Macaristan-Slovakya-Polonya Bulgaristan Kara sınırı 2 22/01/2004 Psikotrop Madde Türkiye-Hollanda-Norveç Norveç Havaalanı 3 28/01/2004 Esrar Türkiye-Bulgaristan-Avusturya Bulgaristan Kara sınırı 4 23/03/2004 Eroin Türkiye-Rusya-Belarus-Polonya-Almanya Polonya Kara sınırı 5 13/01/2004 Eroin Türkiye-Almanya Almanya Havaalanı 6 29/02/2004 Eroin Türkiye-Bulgarsitan-Romanya Romanya Kara sınırı 7 14/01/2004 Eroin TR-Almanya-İngiltere Türkiye Liman 8 07/03/2004 Eroin Türkiye-Bulgaristan-Hollanda Türkiye Kara sınırı 9 19/03/2004 Esrar YugoslavyaBulgaristan-Türkiye Türkiye Kara sınırı 10 05/03/2004 Eroin Türkiye-Bulgaristan Türkiye Kara sınırı 11 28/02/2004 Eroin Türkiye-Yunanistan-Polonya Türkiye Kara sınırı 12 06/02/2004 Afyon Sakızı İran-Türkiye-İtalya Türkiye Liman 13 09/02/2004 kokain Brezilya-Almanya-Türkiye Almanya Havaalanı 14 15/02/2004 kokain Brezilya-Fransa-Türkiye Fransa Havaalanı 15 26/03/2004 Afyon İran-Türkiye-Bulgaristan-Romanya-Almanya Romanya Kara sınırı 16 02/03/2004 Eroin Türkiye-Bulgaristan-Yugoslavya Yugoslavya Ülke içi 17 15/01/2004 Sigara Türkiye-Fransa Fransa Havaalanı 18 19/03/2004 Amfetamin Türkiye-Suudi Arabistan Suudi Arabistan Liman 19 11/03/2004 Tekstil (Vergi Kaçakçılığı) Türkiye-Polonya Polonya Kara sınırı BÖLÜM 4 BALKAN YOLU BİLGİ TOPLAMA VE DAĞITMA SİSTEMİ (ZKA) Dünya Gümrük Örgütü, 1989 yılında, bilgi değişiminin idaresi, verilerin depolanması ve değerlendirilmesi amacıyla merkez olarak Almanya'nın Köln kentinde bulunan Alman Gümrük Kriminal Dairesi'ni (ZKA) görevlendirmiştir. ZKA tarafından yürütülen ve Türkiye dahil 33 ülkenin üyesi bulunduğu Balkan Bilgi Yolu Toplama ve Dağıtma Sisteminin amacı, Balkan Yolu olarak anılan ve Asya-Avrupa arası uyuşturucu kaçakçılığı rotasını oluşturan ana hatlar üzerinde ve ayrıca Avrupa hava limanlarında hava yoluyla gerçekleştirilen uyuşturucu kaçakçılığını önlemektir. ZKA tarafından sürdürülen Balkan Yolu Bilgi Toplama ve Dağıtma Sisteminden alınan bilgiler 1994 yılından itibaren Genel Müdürlüğümüz bünyesinde oluşturulan veri tabanına girilmektedir. ZKA tarafından bilgi dağıtma sisteminde kullanılan yöntemler şunlardır: Ø Balkan Info I (Üye ülkelerin özellikle Balkan Yolu üzerinde yapmış oldukları yakalamalar Balkan Info I formunda ZKA merkezine bildirilmekte ve merkezden değerlendirmesi yapılarak diğer ülkelere iletilmektedir.) Ø Cargo Info A (Posta gönderisi veya diğer yöntemlerle havalimanlarında gerçekleşen uyuşturucu kaçakçılığına dair yakalamalar Cargo Info A formuyla bütün üye ülkelere ulaşmaktadır.) Ø Balkan Info II ve Cargo Info B (Herhangi bir üye ülkenin elde ettiği istihbari bilgi veya dikkat çekici yeni bir kaçakçılık yöntemi uyarı mesajı olarak yayınlanmakta ve bütün üye ülkelerin bilgilendirilmesi sağlanmaktadır.) Ø Feedback (Önceden bildirimi yapılmış bir yakalama olayı veya bir uyarı mesajı hakkında ilerleyen zamanlarda elde edilen ilave bilgilerin dağıtımı yapılır.) 2004 yılının ilk çeyreğinde, Balkan Yolu Bilgi Toplama ve Dağıtma Sisteminden toplam 30 yakalama bildirimi alınmış, ülkemizde gerçekleştirilen yakalamalara ilişkin olarak Sisteme 6 bildirim yapılmıştır. Ülkemiz de dahil olmak üzere, Balkan Yolu Bilgi Toplama ve Dağıtma Sistemi ve CEN Sisteminin her ikisine de üye olan ve her iki sisteme de bildirimde bulunan ülkeler bulunmaktadır. Yaptığımız incelemelerden ulaştığımız sonuclara göre, bu yılın ilk çeyreğinde 15 ayrı yakalama olayı CEN Sistemine bildirilmiştir. Bu sebeple Balkan Yolu Bilgi Toplama ve Dağıtma Sistemi tarafından bildirilen toplam 30 olayın 15'i, CEN Analizlerimizde yer aldığı için aşağıdaki analizlerimize dahil edilmemiştir. 2004 yılında bildirilen 15 olaya ilişkin analizler aşağıda yer almaktadır: Olay bazında analiz: 15 yakalama bildiriminin gerçekleştirildiği ülkeler; Ülke Olay Sayısı Almanya 2 Bulgaristan 3 İtalya 8 Slovenya 1 Yunanistan 1 Söz konusu olayların 2 adedi İtalya tarafından gerçekleştirilen kontrollü teslimatın sonucudur. Rutin kontrolle yapılan yakalama sayısı 9, Risk Analizi ve Profil Belirleme ile gerçekleştirilen yakalama sayısı ise 3'tür. Bu olayların 3'ünde narkotik detektör köpeği kullanılmış, diğer olaylar için ise teknik yardım alınmamış ya da yardım alınan teknik malzemeler belirtilmemiştir. Yakalamaların gerçekleştirildiği yerler ise aşağıdaki grafikte verilmiştir: Eşya bazında analiz: Balkan Yolu Bilgi Toplama ve Dağıtma Sistemi, uyuşturucu kaçakçılığına ilişkin bilgilerin değişimi amacıyla faaliyet göstermekte olduğu için, 15 olayda da ele geçirilen eşya uyuşturucu maddedir. Tahmin edileceği üzere, eroin, Balkan rotası üzerinden kaçakçılığı en fazla gerçekleştirilen uyuşturucu maddedir. 15 bildirimin 13'ünde de ele geçirilen uyuşturucu madde eroindir. Bir olayda esrar ve bir olayda da afyon ele geçirilmiştir. Yakalanan uyuşturucu maddelerin miktarı aşağıdaki tabloda verilmiştir. Uyuşturucu Madde Olay Sayısı Yakalanan Miktar (kg) Eroin 13 395,8 Afyon 1 40,0 Esrar 1 2,1 Olayların 12'ünde, uyuşturucu madde taşıt içerisinde, 3 tanesinde ise yolcu beraberi eşya içerisinde bulunmuştur. 9 olayda, uyuşturucu madde Taşıt içerisinde yapılmış olan zulada tespit edilmiştir. Kişi bazında analiz: 15 olayda toplam 30 kişi yakalanmıştır. Yakalanan şahısların cinsiyetlerine ve Milliyetlerine ilişkin grafikler aşağıda yer almaktadır: Taşıt bazında analiz: Kaçakçılık olaylarında kullanılan taşıtların türüne ilişkin tablo aşağıda verilmektedir. Tablodan da görüleceği üzere, kaçakçılık teşebbüslerinin büyük çoğunluğunda otomobil tercih edilmiştir. Taşıt Türü Sayı Kamyonet 1 Minibüs 1 Otobüs 1 Otomobil 9 TIR 3 SONUÇ S SONUÇ VE DEĞERLENDİRME CEN Veritabanında kişisel verilerin yer almaması sebebiyle, kaçakçılık olayları ile ilgili genel sonuclar elde edilmiştir. Bazı ülkelerin Veritabanına bildirimlerinin diğer ülkelere nazaran fazla olmasından ötürü, özellikle kaçakçılığa karışan şahısların analizinde çok verimli sonuclar alınamamaktadır. CEN Veritabanının Genel ve Türkiye açısından analizinden sonra eşya bazında ulaşılan sonuclar aşağıda yer almaktadır: kenevir: Hint kenevirini yasadışı yollarla yetiştirmek için özel bir iklim koşulu gerekmemektedir. Bu sebeple de, kenevir rotalarını tam olarak ortaya koymak mümkün olmamaktadır. Ülkemizde 2003 yılında ve 2004 yılında yapılan esrar yakalamalarında rota açısından benzerlikler görülmekle beraber, farklı durumlar da mevcuttur. Örneğin, 2003 ve 2004 yılında ülkemizdeki esrar yakalamaları, genellikle İpsala ve Kapıkule kara kapılarımızda ve ülkeye giriş yönünde yapılmıştır. Ancak, 2004 yılında iki esrar yakalamasında, rota Suriye-Türkiye-Almanya olarak belirtilmiştir. Bunu destekleyen bir diğer yakalama ise, sayfa 44'te yer alan Tablo'nun 3. satırında, Bulgaristan tarafından yapılan yakalamadır. Bu yakalamada da, esrarın rotası ülkemizden Almanya'ya doğrudur. Öte yandan, İstanbul Atatürk Havalimanı Kargo Gümrüğünde, Tayland'dan havayoluyla gelen bir yük içerisinde, 70 kg esrar yakalanmıştır. Bu durum, CEN Sistemi üzerinden ulaştığımız bir sonucla benzerlik göstermektedir. Zira, Sistemde yer alan kenevir yakalamalarının analizinde, Hindistan'dan Bangladeş'e doğru bir rotanın mevcudiyetinden bahsetmiştik. Tayland da, Hindistan ve Bangladeş ile aynı bölge içerisinde yer almaktadır. Bu sebeple, kargo (hava) yoluyla veya deniz yoluyla Asya-Pasifik ülkelerinden Türkiye'ye doğru bir rotanın da mevcut olabileceği sonucuna ulaşabiliriz. Bunun yanı sıra, diğer uyuşturucu türlerine kıyasla, kenevir kaçakçılığına karışan kişilerin cinsiyetinin daha çok erkek olduğu anlaşılmaktadır. kokain: Bilinen kokain rotası, üretim bölgesi olan Orta ve Güney Amerika ülkelerinden Avrupa ülkelerine, Avrupa ülkelerinden de ülkemize doğrudur. Bu durum, 44. sayfada 13. ve 14. satırlarda yer alan olaylarla da desteklenmektedir. Almanya ve Fransa tarafından gerçekleştirilen bu olaylarda, havaalanında ele geçirilen kokainin varış ülkesi Türkiye olarak gözükmektedir. Dolayısıyla, kişisel tüketim amacıyla küçük miktarların havaalanı yoluyla ülkemize doğru kaçırıldığı bilinmektedir. Ancak, Avrupa ülkelerinin, özellikle Hollanda'nın gerek hava gerek deniz yoluyla Orta ve Güney Amerika ülkelerinden gelen yolcular, yükler ve konteynerler için ciddi denetimler yaptıkları bilinmektedir. Bu sebeple, bu sıkı denetimlerden kaçınmak amacıyla, Orta Amerika ülkelerinden ülkemize, ülkemizden de Avrupa ülkelerine doğru bir rotanın olabileceği düşünülmektedir. İstanbul ilinde yapılan bir operasyonda, 27 kg kokain ele geçirilmiş ve bu kokainin bir TIR'a yükleneceği bilinmektedir. Bu olayda, malın sevk edileceği ülke bilinmese de, Balkan rotasını takip ederek Avrupa ülkelerine ulaşacağı tahmin edilmektedir. kokain kaçakçılığına karışan kişilerin cinsiyetleri incelendiğinde, diğer uyuşturucu madde türü kaçakçılığına nazaran daha fazla kadın kurye kullanıldığı anlaşılmıştır. khat: Ülkemizde hiç khat yakalaması olmamıştır. Analizlerden de anlaşılacağı üzere, khat maddesinin rotası üretim bölgesi olan Doğu Afrika ve Arap Yarımadası'ndan Avrupa ve İskandinav ülkelerine doğru uzanmaktadır. Dikkat çekici bir husus da, khat yakalamalarına karışan bayanların oranın, diğer uyuşturucu türlerine karışan bayanların oranı içerisinde birinci sırayı almasıdır. Afyon ve Türevleri: Bu maddelerin kaçakçılığında kullanılan temel rotalardan birinin Balkan Rotası olduğu malumlarıdır. Balkan rotası önemini korumakla beraber, X-Ray cihazlarının kurulumundan ötürü, eroin rotasının limanlarımıza kayacağı tahmin edilmektedir. Bunu tahminimizi destekleyen olaylar şunlardır; - Yakın zaman önce Ambarlı'da gerçekleştirilen 274 kg eroin yakalaması. - 2003 yılının Nisan ayında Çeşme Limanında gerçekleştirilen 15 kg eroin yakalaması (rota: İtalya üzerinden Avusturya) - 2003 yılının Haziran ayında Haydarpaşa Limanında gerçekleştirilen 94.8 kg eroin yakalaması (rota: Almanya'nın Hamburg limanı) - 2003 yılının Temmuz ayında Haydarpaşa Limanında gerçekleştirilen 70.9 kg eroin yakalaması (rota: Almanya) - 44. sayfadaki Tablo'nun 4. satırında yer alan olayda; Belarus sınırında Polonya Gümrükleri tarafından gerçekleştirilen bir yakalama olayında, eroinin rotası Türkiye-Rusya-Belarus olarak belirtilmiş olması. Afyon ve türevleri kaçakçılığını karışan şahısların cinsiyetinin % 85 oranıyla erkek olduğu anlaşılmaktadır. Psikotrop Maddeler: Bu kapsamda, özellikle sentetik uyuşturucuların, Batı ülkelerinden Doğu ülkelerine uzanmakta olduğu, ülkemizin de bu trafikte transit ülke olduğu bilinmektedir. 44. sayfadaki Tablo'nun 19. satırından da anlaşılacağı üzere, Suudi Arabistan Gümrük İdaresi tarafından bir limanda yapılan yakalamada, Türkiye'den gelen bir deniz yükü içerisinde (domates salçası konserve kutusu içinde) zulalanmış olarak amfetamin bulunmuştur. Bu durum, ülkemize Avrupa ülkelerinden gelen amfetaminlerin deniz yolu ile Arap Yarımadasına doğru taşındığını göstermektedir. Prekürsörler: Uyuşturucu imalinde kullanılan uyuşturucu maddelerin (prekürsör), Balkan rotasının aksi istikametinde yasadışı tarfiğinin yapıldığı malumlarıdır. Ancak, eroin imalinde kullanılan Asetik Anhidrit maddesi ile ilgili Veritabanında hiçbir yakalama kaydı olmaması dikkat çekicidir. Sigara Kaçakçılığı: Sigara Kaçakçılığında en yoğun rotanın, Rusya ve Ukrayna'dan Balkan ülkelerine, oradan da Avrupa ülkelerine doğru olduğu analizimizde belirtilmişti. Sigara kaçakçılığında kullanılan saklama yönteminin genellikle araç içerisinde olduğu da açıktır. Türkiye Açısından Analiz: Ülkemizin, gerek yakalanan şahıslar gerek rotalar açısından özellikle uyuşturucu ve kısmen de sigara kaçakçığı olaylarında yer aldığı görülmektedir. Ülkemiz dışında yapılan yakalamalarda olaylara karışan Türk vatandaşlarını büyük bir bölümünün ikametgah adresinin Avrupa ülkelerinde olduğu görülmektedir. Giriş Bölümünde de bahsedildiği üzere, bu çalışmamız sürdürülecektir. Böylece, daha sonraki çalışmalarımızda, bir önceki çalışmalarda ulaştığımız sonuclar ile kıyaslama yapma şansı elde edilecektir. [1] Altın Hilal Ülkeler: Afganistan, Pakistan ve İran'dır. [2] Altın Üçgen Ülkeleri: Burma, Laos ve Tayland'dır. [3] Doğal Fauna ve Florada Soyları Tehlikede olan Hayvan ve Bitkilerin Uluslararası Ticaretine ilişkin CITES Sözleşmesi. [4] Uyuşturucu İmalinde Kullanılan Kimyasal Maddeler