Dava ve icra takiplerinde hasım tarafa mükerrer ödeme yapılmasının önüne geçilmesi HBS

T.C. GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI Hukuk Müşavirliği Sayı :11985113/045.02[HM-2525] Konu :Dava ve İcra Takipleri 01.04.2015 / 7002819 GÜMRÜK VE TİCARET BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜNE İlgi: Orta Akdeniz Gümrük ve Ticaret Bölge Müdürlüğünün 26.03.2015 tarihli ve 6827418 sayılı yazısı. Orta Akdeniz Gümrük ve Ticaret Bölge Müdürlüğünce Müşavirliğimize gönderilen ilgide kayıtlı yazı ve eklerinin tetkikinden; Bakanlığımızın taraf olduğu davalarda hasım tarafa mükerrer ödeme yapılmasının önüne geçilmesi için Hukuk Bilgi Sistemi'nde (HBS) ödemelere ilişkin elektronik ortamda ayrı bir hane açılmasının dava ve icra dosyalarının takibi açısından yararlı olacağının düşünüldüğü belirtilerek, ceza davalarında sanıklar hakkında ceza verilmiş olması, suça konu eşyaların müsaderesine karar verilmiş ve kurumumuz lehine vekalet ücretine hükmedilmiş olması hallerinde mahkeme kararlarının idaremizce temyiz edilip edilmeyeceği, ayrıca ceza mahkemelerince yapılacak keşiflere Avukatlarca katılım sağlanıp sağlanmayacağı, keşif mahalline ulaşımın nasıl sağlanacağı, keşif işlemine katılan avukata bir ödeme yapılıp yapılmayacağı, yapılacaksa hangi bütçenin hangi tertibinden ödeneceği hususlarında tereddüde düşüldüğü anlaşılmış olup, konuyla ilgili görüşlerimiz aşağıda belirtilmiştir. 1- 26.09.2011 tarihli ve 659 sayılı Genel Bütçe Kapsamındaki Kamu İdareleri ve Özel Bütçeli İdarelerde Hukuk Hizmetlerinin Yürütülmesine İlişkin Kanun Hükmünde Kararnamenin "Adli uyuşmazlıkların sulh yoluyla halli, uzlaşma ve vazgeçme yetkileri" başlıklı 11 inci maddesinin ikinci fıkrasında "… yargı veya icra mercilerine intikal etmiş olanların takiplerinden veya verilen kararlara karşı karar düzeltme yoluna gidilmesi dışındaki kanun yollarına gidilmesinden vazgeçmeye, davaları kabule, ceza uyuşmazlıklarında şikayetten vazgeçmeye veya uzlaşmaya, davadan feragat etmeye, … vazgeçilen veya tanınan ya da terkin edilen hak ve menfaatin değeri dikkate alınmak suretiyle; Tutara ilişkin olmayanlar ile 1.000.000 Türk Lirasına kadar olanlarda (1.000.000 Türk Lirası dahil) hukuk biriminin görüşü alınarak, ilgili harcama yetkilisinin teklifi üzerine üst yönetici, … yetkilidir." hükmüne yer verilmiştir. Ayrıca, Müşavirliğimizce hazırlanan ve Bakanlık Makamının 06.06.2012 tarihli ve 2598 sayılı Onayı ile yürürlüğe giren 2012/1 sayılı Genelgenin (31/1/2013 tarihli ve 2013/1 sayılı Genelge ile değişik) "Genel Hükümler" başlıklı bölümünün "Adli ve İdari Uyuşmazlıkların Sulh Yoluyla Halli, Uzlaşma ve Vazgeçme Yetkileri" başlıklı alt bölümünde "659 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 11 inci maddesi hükümleri uyarınca; Bakanlık ile gerçek veya tüzel kişiler arasında çıkan adli ve idari uyuşmazlıklarda; … Ceza uyuşmazlıklarında şikâyetten vazgeçme veya uzlaşma işlemlerinde; Vazgeçilen veya tanınan ya da terkin edilen hak ve menfaatin değeri dikkate alınmak suretiyle; Tutara ilişkin olmayanlar ile 250.000 TL'ye kadar (250.000 TL dâhil) olan uyuşmazlıklarda; merkez teşkilatı tarafından takip edilen uyuşmazlıklarda ilgili merkez birim amiri, Gümrük ve Ticaret Bölge Müdürlükleri ile Bölge Müdürlüklerine bağlı Müdürlükler tarafından takip edilen uyuşmazlıklarda Bölge Müdürü, … yetkilidir." düzenlemesi bulunmaktadır. Zikredilen mevzuat hükümleri uyarınca; tutara ilişkin olmaması nedeniyle ceza mahkemesi kararlarına karşı kanun yollarına başvurulmasından vazgeçmeye Bakanlığımız Gümrük ve Ticaret Bölge Müdürleri yetkilidir. Kanun yollarına başvurulmasında hukuki yarar görülmeyen ceza mahkemesi kararları hakkında temyizden/itirazdan vazgeçmeye ilişkin olarak ilgili Gümrük ve Ticaret Bölge Müdüründen vazgeçme onayı alınmasının uygun olacağı düşünülmektedir. 2- 04.12.2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun "Keşifte, tanık veya bilirkişinin dinlenmesinde bulunabilecekler" başlıklı 84 üncü maddesinde "Keşif yapılması sırasında şüpheli, sanık, mağdur ve bunların müdafii ve vekili hazır bulunabilirler. Tanık veya bilirkişinin duruşma sırasında hazır bulunamayacağı veya oturduğu yerin uzaklığı nedeniyle bulunmasının güç olduğu anlaşılırsa, bu tanık veya bilirkişinin dinlenmesinde de birinci fıkra hükmü uygulanır. Mağdur, şüpheli veya sanığın huzuru, tanıklardan birinin gerçeğe uygun tanıklık etmesine engel olabilecekse, o işte şüpheli veya sanığın bulunmamasına karar verilebilir. Bu işlerde hazır bulunmaya hakkı olanlar, işin geri bırakılmasına neden olmamak koşuluyla, işlerin yapılması gününden önce haberdar edilirler. Şüpheli veya sanık tutuklu ise, hâkim veya mahkeme tarafından ancak zorunlu sayılan hâllerde keşifte hazır bulundurulmasına karar verilebilir." hükmü yer almaktadır. Bu hüküm gereğince Bakanlığımız Avukatlarının ceza mahkemelerince yapılacak keşfe katılma hakları bulunduğundan, katılım sağlanmasında fayda görülmesi halinde keşiflere katılımın sağlanmasının uygun olacağı düşünülmektedir. Ceza Mahkemelerince icra edilen keşiflerde, adliye binası ile keşif mahalli arasındaki ulaşım, genellikle adliyenin kendi imkanları ile sağlanmaktadır. Katılımın sağlanmasında fayda görülen keşiflerde; - Avukatların adliye binasına kadar ulaşımının öncelikle resmi hizmet araçlarıyla, bunun mümkün olmaması halinde 6245 sayılı Harcırah Kanunu hükümleri uyarınca sağlanmasının, -Adliye binası ile keşif mahalli arasındaki ulaşımın, adliyenin kendi imkanlarıyla sağlandığı ve Bakanlığımız Avukatlarının da bu imkandan faydalandığı durumlarda söz konusu mesafe için yapılacak bir işlemin bulunmadığı, - Adliye binası ile keşif mahalli arasındaki ulaşımın, adliyenin kendi imkanlarıyla sağlandığı fakat Bakanlığımız Avukatlarının bu imkandan faydalanamadığı durumlarda ise Bakanlığımız Avukatlarının keşif mahalline kadar olan ulaşımlarının da öncelikle resmi hizmet araçlarıyla, bunun mümkün olmaması halinde 6245 sayılı Harcırah Kanunu hükümleri uyarınca sağlanmasının, uygun olacağı düşünülmektedir. 3- 8/5/1991 tarihli 3717 Adli Personel ile Devlet Davalarını Takip Edenlere Yol Gideri ve Tazminat Verilmesi ile 492 Sayılı Harçlar Kanununun Bir Maddesinin Yürürlükten Kaldırılması Hakkında Kanunun "Yol giderleri tazminatı" başlıklı 2 nci maddesinin birinci fıkrasında "Daire dışında yapılması gereken her keşif ve icra işlemi için; hâkimlere, Cumhuriyet savcılarına, askerî mahkemelerdeki subay üyelere, adlî tabiplere, icra müdürleri ve yardımcıları ile icra işlemlerini yapmakla yetkili memurlara, Hazine avukatlarına, Hazine avukatı olmayan il ve ilçelerde davaları takibe yetkili daire amirleri ve 3402 sayılı Kadastro Kanununa göre yetkili kılınan kişilere (275); yazı işleri müdürlerine, hâkim veya Cumhuriyet savcısının kararı üzerine görevlendirilen sosyal çalışmacı, psikolog ve pedagoglara, muhakemat hizmetlerinde görev yapan memurlara, zabıt kâtiplerine ve ceza ve infaz kurum personeli hariç olmak üzere diğer adlî ve idarî yargı personeline (200); mübaşir ve hizmetlilere (150) gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak tutar kadar yol tazminatı ödenir." hükmü mevcuttur. Söz konusu hükümde yol tazminatı ödenecekler tahdidi (sınırlayıcı) olarak sayıldığından ve kapsama Bakanlığımız Avukatları dahil olmadığından, Bakanlığımız Avukatlarının katıldığı keşif ve icra işlemleri için kendilerine herhangi bir ödeme yapılamayacağı mütalaa edilmektedir. 4- Diğer yandan, Bakanlığımızın taraf olduğu davalarda hasım tarafa mükerrer ödeme yapılmasının önüne geçilmesi için Hukuk Bilgi Sistemi'nde (HBS) ödemelere ilişkin elektronik ortamda ayrı bir hane açılmasının yararlı olacağı yönündeki düşünceye Müşavirliğimizce de iştirak edilmekte olup Hukuk Bilgi Sisteminin yenilenmesi konusunda devam eden çalışmalarımızda bu husus dikkate alınacaktır. Bilgilerini rica ederim. Av. Suavi ÖNAL Bakan a. I. Hukuk Müşaviri Dağıtım: Tüm Gümrük ve Ticaret Bölge Müdürlüklerine