Fikri ve sınai mülkiyet hakları ile ilgili on günlük sürenin işletilmesi ile eşyanın alıkonulması ve sorumluluk

T.C. BAŞBAKANLIK Gümrük Müsteşarlığı Gümrükler Genel Müdürlüğü Sayı :B.02.1.GÜM.0.06.00.21.1125/7 Konu :Fikri ve Sınai Mülkiyet Hakları 01.09.2008 / 21214 GÜMRÜK VE MUHAFAZA BAŞMÜDÜRLÜĞÜNE Edirne Gümrük Muhafaza Başmüdürlüğü'nden alınan 02.04.2008 tarihli ve 22191 sayılı yazıda özetle; bağlantıları Tır Gümrük Müdürlüğü'nün 31.03.2008 tarihli ve 22131 sayılı yazısından bahisle, Edirne Cumhuriyet Başsavcılığı Hazırlık Bürosu'nun anılan Müdürlüğü muhatap 11.01.2008 tarihli ve 2007/9068 sayılı yazısında; Başsavcılıklarınca yürütülmekte olan 2007/9068 Hazırlık numaralı Marka Hakkında Tecavüz soruşturması ile ilgili olarak 29.10.2007 tarihinde Kapıkule Gümrük Sahası içerisinde Tır Gümrük Müdürlüğünce 34 EJ 4583 / 34 EJ 4593 plakalı tır aracında yapılan arama sonucunda bazı firmalara ait taklit markalı ürünlerin ele geçirildiğinin anlaşıldığı belirtilerek 4458 sayılı Gümrük Kanununun 57, Markaların Korunması Hakkındaki KHK'nin 61/a-5 maddeleri gereğince, marka hakkı sahipleri, firma yetkilileri veya temsilcilerine yasal tebligatta bulunarak, olaydan haberdar edilmelerinin sağlanmasının, sözü edilen firmaların olayın gerçekleştiği tarihten itibaren 2 yıl içerisinde şikayette bulunma hakları olduğundan, bu firmalara yasal tebligat yapılıncaya kadar malların muhafaza altında tutulmasının, tebligat yapıldığında konu ile ilgili olarak Başsavcılıklarının bilgilendirilmesinin gerektiği ifade edildiği belirtilmiştir. Bahse konu yazıda belirtilen hususlara ilişkin olarak Adalet Bakanlığı'na muhatap 20.05.2008 tarihli ve 12750 sayılı yazımızla konuyla ilgili Bakanlık görüşlerinin bildirilmesi talep edilmiş olup anılan Bakanlıktan cevaben alınan ve bir örneği ilişikte yer alan 13.08.2008 tarihli ve 43452 sayılı yazıda özetle; Fikri ve sınai mülkiyet haklarının korunması mevzuatına göre, marka, coğrafi işaret, endüstriyel tasarım hakları ile Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamına giren haklarla ilgili olarak, hak sahibinin veya temsilcisinin talebi üzerine veya söz konusu eşyanın sahte markalı ya da telif hakkına tabi taklit mal tarifine uyduğuna ilişki açık deliller olması halinde, re'sen gümrük idareleri tarafından durdurulduğunda, gümrük idarelerince durdurma işleminin hak sahibine veya temsilcisine ve eşya sahibine durdurma işlemini takip eden ilk iş günü içerisinde bildirileceği, Hak sahibinin veya temsilciliklerinin, yapılan bildirimden itibaren 10 gün içinde; a) Esas hakkında yetkili ve görevli hukuk mahkemesinde dava açılmaması veya tedbir niteliğinde bir karar alınmaması ya da açılan davanın veya tedbir talebinin reddine karar verilmesi hallerinde durdurma işleminin başkaca bir işleme gerek olmaksızın kendiliğinden kalkacağı, b) Esas hakkında yetkili ve görevli hukuk mahkemesinde dava açmaması veya tedbir niteliğinde bir karar alınmamasına rağmen aynı süre içinde Cumhuriyet Başsavcılığına başvurarak şikayetçi olması üzerine başlatılan soruşturma kapsamında, 5271 sayılı Ceza Mahkemesi Kanunu'nun 127'nci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, hakim kararı üzerine veya gecikmesinde sakınca bulunan hallerde Cumhuriyet savcısının emri üzerine elkoyma işlemi yapıldığı takdirde bu işlemin kaldırılmasına kadar gümrük makamlarının söz konusu gümrük işlemleri durdurulan eşyayı muhafaza edebileceği, c) Cumhuriyet başsavcılığına başvurarak şikayetçi olması üzerine yapılan soruşturmada elkoyma talebinin hakim tarafından reddedilmesi ya da 5271 sayılı Ceza Mahkemesi Kanunu'nun 127'nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, hakim kararı olmaksızın yapılan elkoyma işleminin, yirmi dört saat içinde görevli hakimin onayına sunulmaması, hakimin kararını elkoymadan itibaren kırık sekiz saat içinde açıklamaması veya elkoyma işlemini onaylamaması durumunda durdurma işleminin kalkacağı, Hak sahibi veya temsilcisine yapılan bildirimden itibaren 10 gün içinde şikayet hakkının kullanılmadığı hallerde, şikayet süresinin sonuna kadar bu hakkın kullanılabileceğinden bahisle söz konusu eşyaların muhafaza edilmesi zorunluluğunun kurumlara yüklenmeyeceğinin mütalaa edildiği belirtilmiştir. Bilgilerini rica ederim. Arif KÜMBÜL Genel Müdür Yardımcısı EK: 1 adet yazı fot. DAĞITIM: Tüm Gümrük ve Muhafaza Başmüdürlüklerine T.C. ADALET BAKANLIĞI Ceza İşleri Genel Müdürlüğü Sayı :B.03.0.CİG.0.00.05-647.03-339-2008/870/43452 Konu :Fikri ve Sınai Mülkiyet Hakları 13.08.2008 BAŞBAKANLIĞA (Gümrük Müsteşarlığı Gümrükler Genel Müdürlüğü) İlgi: 20.05.2008 tarihli ve B.02.1.GÜM.0.06.00.21.1125/7-12750 sayılı yazı. Kapıkule Gümrük Sahası içerisinde Tır Gümrük Müdürlüğünce bazı araçlarda yapılan aramalar sonucunda, değişik firmalara ait taklit markalı ürünlerin ele geçirilmesi sebebiyle yürütülen 2007/9068 no'lu soruşturmayla ilgili olarak Edirne Cumhuriyet Başsavcılığının 11.01.2008 tarihli ve 2007/ 9068 sayılı yazısında, aramada ele geçen malların 4458 sayılı Gümrük Kanunun 57, 556 sayılı Markaların Korunması Hakkındaki Kararnamenin 61/A maddesinin beşinci fıkraları uyarınca, marka sahipleri, firma yetkilileri veya temsilcilerine yasal tebligatta bulunularak olaydan haberdar edilmesinin sağlanması, sözü edilen firmaların olayın gerçekleştiği tarihten itibaren iki yıl içerisinde şikayette bulunma hakları olduğundan bu firmalara yasal tebligat yapılıncaya kadar malların muhafaza altında tutulması, tebligat yapıldığında Başsavcılıklarına bilgi verilmesi istenildiği belirtilerek, Gümrük Kanunu'nun 57 ve Gümrük Yönetmeliğinin 109'uncu maddelerindeki "10 günlük" durdurma süresi göz önünde tutularak anılan yazı hakkında Bakanlığımız görüşlerinin bildirilmesi talebini içeren ilgi yazı Avrupa Birliği Genel Müdürlüğünün 29.05.2008 tarihli ve B.03.ABG.0.00.00.01-956 sayılı yazısı ekinde alınmakta incelendi. Bilindiği üzere: 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun "Soruşturulması ve kovuşturulması şikayete bağlı suçlar" kenar başlıklı 73'üncü maddesinin birinci fıkrasında; "( I ) Soruşturulması ve kovuşturulması şikayete bağlı olan suç hakkında yetkili kimse altı ay içinde şikayette bulunmadığı takdirde soruşturma ve kovuşturma yapılamaz." 5252 sayılı Türk Ceza Kanununun Yürürlük ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun'un geçici 1'inci maddesinde: " ( I ) Diğer kanunların, 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun Birinci Kitabında yer alan düzenlemelere aykırı hükümleri, ilgili kanunlarda gerekli değişiklikler yapılıncaya ve en geç 31 Aralık 2008 tarihine kadar uygulanır." 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun "Eşya veya kazancın muhafaza altına alınması ve bunlara elkonulması" kenar başlıklı 123'üncü maddesinin birinci fıkrasında; " ( I ) ispat aracı olarak yararlı görülen ya da eşya veya kazanç müsaderesinin konusunu oluşturan malvarlığı değerleri, muhafaza altına alınır." "Elkonulan eşyanın iadesi" kenar başlıklı 131'inci maddesinin birinci fıkrasında: " ( I ) Şüpheliye, sanığa veya üçüncü kişilere ait elkonulmuş eşyanın, soruşturma ve kovuşturma bakımından muhafazasına gerek kalmaması veya müsadereye tabi tutulmayacağının anlaşılması halinde, re'sen veya istem üzerine geri verilmesine Cumhuriyet savcısı, hakim veya mahkeme tarafından karar verilir. İstemin reddi kararlarına itiraz edilebilir." "Bir suçun işlendiğini öğrenen Cumhuriyet savcısının görevi" kenar başlıklı 160'ıncı maddesinin birinci fıkrasında; "( I ) Cumhuriyet savcısı, ihbar veya başka bir suretle bir suçun işlendiği izlenimini veren bir hali öğrenir öğrenmez kamu davasını açmaya yer olup olmadığına kadar vermek üzere hemen işin gerçeğini araştırmaya başlar." "Cumhuriyet savcısının görev ve yetkileri" kenar başlıklı 161'inci maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında; "( I ) Cumhuriyet savcısı, doğrudan doğruya veya emrindeki adli kolluk görevlileri aracılığı ile her türlü araştırmayı yapabilir, yukarıdaki maddede yazılı sonuçlara varmak için bütün kamu görevlilerinden her türlü bilgiyi isteyebilir. Cumhuriyet savcısı, adli görevi gereğince nezdinde görev yaptığı mahkemenin yargı çevresi dışında bir işlem yapmak ihtiyacı ortaya çıkınca, bu hususta o yer Cumhuriyet savcısından söz konusu işlemi yapmasını ister. (2) Adli kolluk görevlileri, elkoydukları olayları, yasaklanan kişiler ile uygulanan tedbirleri emrinde çalıştıkları Cumhuriyet savcısına derhal bildirmek ve bu Cumhuriyet savcısının adliyeye ilişkin bütün emirlerini gecikmeksizin yerine getirmekle yükümlüdür." "Adli kolluk ve görevi" kenar başlıklı 164'üncü maddesinde; "( I ) Adli kolluk; 04.06.1937 tarihli ve 3201 sayılı Emniyet Teşkilatı Kanununun 8, 9 ve 12 nci maddeleri 10.03.1983 tarihli ve 2803 sayılı Jandarma Teşkilat, Görev ve Yetkileri Kanununun 7 nci maddesi, 02.07.1993 tarihli ve 485 sayılı Gümrük Müsteşarlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 8 inci maddesi ve 09.07.1982 tarihli ve 2692 sayılı Sahil güvenlik Komutanlığı Kanununun 4 üncü maddesinde belirtilen soruşturma işlemlerini yapan güvenlik görevlilerini ifade eder. (2) Soruşturma işlemleri, Cumhuriyet savcısının emir ve talimatları doğrultusunda öncelikle adli kolluğa yaptırılır. Adli kolluk görevlileri, Cumhuriyet savcısının adli görevlere ilişkin emirlerini yerine getirir." 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 57'nci maddesinin birinci ve dördüncü fıkralarında; "1. Fikri ve sınai mülkiyet haklarının korunması mevzuatına göre, marka, coğrafi işaret, endüstriyel tasarım hakları ile Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamına giren haklarla ilgili olarak, hak sahibinin yetkilerine tecavüz eder mahiyetteki eşyanın gümrük işlemleri; hak sahibinin veya temsilcisinin talebi üzerine veya söz konusu eşyanın sahte markalı ya da telif hakkında tabi taklit mal tarifine uyduğuna ilişkin açık deliller olması halinde, re'sen gümrük idareleri tarafından durdurulur. Durdurma kararı ithalatçıya veya hak sahibine veya temsilcisine bildirilir. 4. Gümrük idaresince alınan durdurma kararının hak sahibine tebliğinden itibaren on gün içinde esas hakkında yetkili mahkemede dava açılmaz veya mahkemeden tedbir niteliğinde karar alınmazsa, eşya hakkında beyan sahibinin talepte bulunduğu gümrük rejimi hükümlerine göre işlem yapılır." 556 sayılı Markaların Korunması Hakkındaki Kararnamenin 61/A maddesinde: "Bu Kanun Hükmünde Kararname kapsamında; a) Marka hakkı sahibi olarak belirtilmesi gereken kimlik bildirimini gerçeğe aykırı olarak yapanlar, marka koruması olan bir eşya veya ambalajı üzerine konulmuş marka koruması olduğunu belirten işareti yetkisi olmadan kaldıranlar, kendisini haksız olarak marka başvurusu veya marka hakkı sahibi olarak gösterenler hakkında, bir yıldan iki yıla kadar hapis cezasına veya ondörtmilyar liradan yirmiyedimilyar liraya kadar ağır para cezasına veya her ikisine, b) Mevcut olmadığını veya üzerinde tasarruf yetkisi bulunmadığını bildiği veya bilmesi gerektiği halde bu Kanun Hükmünde Kararnamenin devir, intikal, rehin ve haciz ile ilgili maddelerinde yazılı haklardan birini veya bu hakla ilgili lisansı başkasına devreden, veren, rehneden, bu haklarla ilgili herhangi bir tasarrufta bulunanlar ile korunan bir marka hakkının sahibi olmadığı veya koruma süresinin bittiği veya marka hakkının hükümsüzlüğü veya marka korunmasından doğan hakkının sona ermesi durumlarında; Kendisinin veya başkasının imal ettiği veya satışa çıkardığı eşyaya veya ambalajlarına veya ticari evrakına veya ilanlarına, hukuken korunan bir marka hakkı ile ilgili olduğu kanısını uyandıracak şekilde işaretler koyan veya bu amaçla ilan ve reklamlarda, bu tarzda yazı, işaret veya ifadeleri kullananlar hakkında, iki yıldan üç yıla kadar hapis cezasına veya yirmiyedimilyar liradan kırkaltımilyar liraya kadar ağır para cezasına veya her ikisine, e) 61 inci maddede yazılı fiillerden birini işleyenler hakkında, iki yıldan dört yıla kadar hapis cezasına veya yirmiyedimilyar liradan kırkaltımilyar liraya kadar ağır para cezasına veya her ikisine, ayrıca işyerlerinin bir yıldan az olmamak üzere kapatılmasına ve aynı süre ticaretten men edilmelerine, Hükmolunur. (a), (b) ve (c) bentlerinde sayılan suçlar, hizmetlerini yaptıkları sırada bir işletmenin çalışanları tarafından doğrudan doğruya veya emir üzerine işlenmişse çalışanlar ve suçun işlenmesine mani olmayan işletme sahibi, müdür veya temsilcisi ve hangi unvan ve sıfatla olursa olsun işletmeyi fiilen yöneten kişi de aynı surette cezalandırılır. Bir tüzel kişinin işleri yürütülürken bu maddede sayılan suçlardan biri işlenirse, tüzel kişi, masraflar ve para cezasından müteselsilen sorumlu olur. Fiile iştirak edenler hakkında olayın mahiyetine göre 765 sayılı Türk Ceza Kanununun 64, 65, 66 ve 67 nci maddeleri hükümleri uygulanır. Bu maddede sayılan suçlardan dolayı kovuşturma şikayete bağlıdır. Bu madde hükümlerinin uygulanmasında 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanununun 344 üncü maddesinin birinci fıkrasının (8) numaralı bendi uygulanmaz. Marka korumasından doğan hakları tecavüze uğrayandan başka, 61 inci maddede sayılanlar dışında kalan suçlarda Enstitü; marka hakkı sahibi olarak belirtilmesi gereken kimlik bildiriminin gerçeğe aykırı olarak yapılması ile korunan bir marka hakkının sahibi olmadığı veya koruma süresinin bittiği veya herhangi bir sebeple marka hakkının hükümsüzlüğü veya marka korumasından doğan hakkının sona ermesi durumlarında; kendisinin veya başkasının ithal ettiği veya satışa çıkardığı eşyaya veya ambalajlarına veya ticari evrakına veya ilanlarına, hukuken korunan bir marka hakkı ile ilgili olduğu kanısını uyandıracak şekilde işaretler koyma veya bu amaçla ilan ve reklamlarda bu tarzda yazı, işaret veya ifadelerin kullanılması durumlarında 08.03.1950 tarihli ve 5590 sayılı Kanun veya 17.07.1964 tarihli ve 507 sayılı Kanuna tabi kuruluşlar ve tüketici dernekleri de şikayet hakkına sahiptir. Şikayetin fiil ve failden haberdar olma tarihinden itibaren iki yıl içinde yapılması gerekir. Bu kapsamdaki suçlarla ilgili şikayet, acele işlerden sayılır. Marka hakkı başvurusu veya marka korumasından doğan haklara tecavüz dolayısıyla üretilmesi cezayı gerektiren eşya ile bu eşyaları üretmeye yarayan araç, gereç, cihaz, makine gibi vasıtaların zapt edilmesi veya el konulması veya yok edilmesinde, 765 sayılı Türk Ceza Kanununun 36 ncı maddesi hükmü ile 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanununun ilgili hükümleri uygulanır." "Gümrüklerde el koyma" kenar başlıklı 79'uncu maddesinde; "Hak sahibinin yetkilerine tecavüz oluşturması nedeniyle cezayı gerektiren taklit markalı mallara, ithalat veya ihracat sırasında hak sahibinin talebi üzerine, gümrük idareleri tarafından ihtiyati tedbir niteliğinde el konulabilir. El koyma ile ilgili uygulama bu konuda çıkarılacak mevzuatta düzenlenir. Gümrük İdarelerindeki tedbir, el koyma kararının tebliğinden itibaren on gün içinde esas hakkında ihtisas mahkemesinde dava açılmaz veya mahkemeden tedbir niteliğinde karar alınmazsa idarenin el koyma kararı ortadan kalkar." 31.05.2002 tarihli ve 24771 sayılı (Mükerrer) Resmi Gazete'de yayımlanan Gümrük Yönetmeliğinin "Kapsam" kenar başlıklı 106'ncı maddesinde; "Fikri ve sınai mülkiyet haklarının korunması mevzuatına göre, marka, coğrafi işareti, endüstriyel tasarım ve patent ve faydalı model hakları ile Fikir Sanat Eserleri Kanunu kapsamına giren haklarla ilgili olarak, hak sahibinin veya temsilcisinin talebi üzerine veya bu hakların ihlal edildiğine ilişkin açık deliller olması halinde gümrük idaresince resen aşağıdaki işlemler uygulanır: a) Söz konusu eşyanın Gümrük Kanununun 59 uncu maddesine istinaden serbest dolaşıma girmesi, ihracatı veya yeniden ihracatı ile ilgili gümrük işlemleri gümrük idarelerince durdurulur, b) Gümrük Kanununun 36 ncı maddesi kapsamında gümrük gözetimi altında iken denetlenen eşya, Kanunun 79 uncu maddesinin 1 inci fıkrasının (a) bendi kapsamında bir rejim uygulanan eşya, yeniden ihraç edilen eşya veya Kanunun 152 nci maddesine istinaden serbest bölgeye konulan eşyanın yukarıda ifade edilen hakları ihlal etmesi halinde gümrük idarelerince söz konusu eşya ile ilgili gerekli tedbirler alınır. Ancak, hak sahibinin izni ile ticari markaya sahip olmuş, patent veya faydalı model hakları, telif veya komşu hakları ve tasarım hakları ile korunmuş ve hak sahibinin izni ile üretilmiş eşyanın hak sahibinin rızası dışında bu maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerinde belirtilen durumlardan birine tabi olması veya hak sahibinin onayladığından farklı koşullarda üretilmesi veya başka koşullarda bir marka taşıması halinde söz konusu eşya bu madde hükümleri kapsamı dışında tutulur. Aynı şekilde yolcu beraberinde getirilen zati ve hediyelik eşya ile posta kolileriyle gönderilen ticari mahiyette olmayan eşya için bu madde hükümleri uygulanmaz. "Gümrük idarelerince yapılacak işlemler" kenar başlıklı 109'uncu maddesinde; "Hak sahibinin başvurusundan veya başvurusunun kabul edilmesinden önce 106 ncı maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerinde yer alan gümrük işlemleri sırasındaki olağan denetlemelerde eşyanın 105 inci maddenin birinci fıkrasının (a), (b), (c) ve (e) bentlerinde sayılan eşya olduğunun tespiti halinde muhtemel hak ihlali, eğer biliniyorsa, hak sahibine bildirilir. Gümrük idareleri hak sahibinin geçerli bir başvuruda bulunmasını teminen 3 iş günü boyunca bu şekilde tespit edilen eşyanın işlemlerini durdurmaya ve eşyaya el koymaya yetkilidirler. Hak sahibi tarafından yapılan başvuruyu değerlendiren gümrük idareleri, söz konusu başvuruyu kabul edebilir veya eldeki belge ve bilgilerin yeterli görülmediği hallerde talebi reddedebilirler. Gümrük idaresi başvurusu talebi ile ilgili kararını yazılı olarak hak sahibine bildirir. Başvurunun kabul edilmesi şeklinde bir kararın çıkması halinde gümrük idaresi söz konusu kararın ne kadar süre ile geçerli olduğunu da açıkça belirtir. Sürelerle ilgili olarak 107 nci madde hükümleri geçerlidir. Gümrük idaresi tarafından başvurunun kabul edilmediği yönünde bir karar alınması halinde söz konusu karar gerekçeleri belirtilmek ve itiraz yolu açık olmak suretiyle hak sahibine bildirilir. Hak sahibinin başvurusu üzerine gümrük idaresi tarafından alınan karara istinaden 106 ncı maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerinde sayılan gümrük işlemlerine tabi eşyanın söz konusu kararda yer alan sahte veya kopya eşya tanımına uyması halinde gümrük idaresi eşyanın gümrük işlemlerini durdurabilir veya eşyaya el koyabilir. Bu durum eşya sahibine ve başvuru sahibine eşyanın gümrük işlemlerinin durdurulmasını veya eşyaya el konulmasını takip eden ilk iş günü içerisinde bildirilir. Gizli nitelikte ve mesleki sır kapsamında olan bilgiler ile ticari ve endüstriyel tasarımlara ilişkin hakların ihlalini oluşturan bilgiler hariç olmak üzere eşya sahibinin ve alıcının adı, soyadı, firma adı ve adresi gibi bilgiler yetkili yargı merciine müracaatta kullanılmak amacıyla talepte bulunan hak sahibine verilir. Gümrük idaresi, talep üzerine 106 ncı maddenin (a) ve (b) bentlerindeki işlemlerin herhangi birinde yer alan kişilerin ve başvuru sahibinin gümrük işlemleri durdurulan veya el konulan eşyayı kontrol etmesine veya söz konusu eşyadan numune almasına izini verir. Gümrük idaresi eşyanın incelenmesi sırasında işlemleri hızlandırmak amacıyla söz konusu eşyadan numune alabilir. Gümrük idaresince alınan durdurma kararının hak sahibine tebliğinden itibaren on gün içinde esas hakkında yetkili mahkeme nezdinde dava açılmaması veya dava açılmış olsa dahi mahkemeden tedbir niteliğinde karar alınmaması veya yargı kararının eşyanın üzerine bir tedbir konulmasına gerek bulunmadığı yönünde olması hallerinde eşya hakkında beyan sahibinin talepte bulunduğu gümrük rejimi hükümlerine göre işlem yapılır." "Durdurma kararından sonra yapılacak işlem" kenar başlıklı 110'uncu maddesinde; "Durdurma kararının tebliğinden itibaren on gün içinde konu ile ilgili dava açıldığına ilişkin bir belgenin hak sahibi veya temsilcisi tarafından gümrük idaresine ibraz edilmemesi veya gümrük idaresine yetkili yargı merciinden tebliğ edilen bir karar bulunmaması veya yargı kararının eşyanın üzerine bir tedbir konulmasına gerek bulunmadığı yönünde olması hallerinde eşyanın üzerindeki tedbir kaldırılır." Hükümleri yer almaktadır. Görüldüğü üzere; bir fikri ve sınai hakkı ihlal eden eşyanın, gümrük idarelerince re'sen gümrük işlemlerinin durdurulması veya bu eşyaya gümrüklerde el konulması hususları CMK'dan ayrı olarak 4458 sayılı Kanun ve 556 sayılı KHK'da özel olarak düzenlenmiş bulunmaktadır. Gümrük Kanunu'nun 57'nci maddesinde düzenlemenin amacı, uluslar arası ticarete konu olan ve tüketici sağlığı ve güvenliği için tehlikeli olabilen taklit ve korsan eşyanın, piyasaya sunulmasının gümrüklerden geçişleri sırasında engellemek, bu suretle hem ulusal hem de uluslar arası düzeyde bu tür hakların ihlali ile mücadeleyi kolaylaştırmaktır. Anılan Kanun'un 57 ve Gümrük Yönetmeliğinin 105 ila 111'inci maddelerinde yer alan düzenlemeler, 3295/94/EC sayılı ve 22 Aralık 1994 tarihli "Taklit Eşyanın Serbest Dolaşıma Sunulmasını, İhracatını, Yeniden İhracatını Askıya Alma Rejimine Tabi Tutulmasını Önlemeye Yönelik Tedbirleri Belirleyen Konsey Tüzüğü (1383/2003/EC sayılı ve 22 Temmuz 2003 tarihli Konsey Tüzüğü ile yürürlükten kaldırılmışsa da sistemin temel prensipleri aynı kalmıştır.)" ve Türkiye'nin 1995 yılından bu yana taraf olduğu "Ticaretle Bağlantılı Fikri Mülkiyet Hakları Antlaşmasının (TRIPS) 51 ila 60'ıncı maddeleri esas alınarak hazırlanmıştır. Anılan Kanun'un 57 ve Gümrük Yönetmeliğinin 105 ila 111'inci maddeleri gereğince, fikri ve sınai mülkiyet haklarının korunması mevzuatına göre, marka, coğrafi işaret, endüstriyel tasarım hakları ile Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamına giren haklarla ilgili olarak eşyanın gümrük işlemleri re'sen veya hak sahibinin başvurusu üzerine durdurulduğunda, gümrük makamları bu durdurma işlemini takip eden ilk iş günü içerisinde eşya sahibine veya hak sahibine bildirmek zorundadır. Bu bildirimden itibaren 10 gün içinde esas hakkında yetkili mahkemede dava açılmaması veya mahkemeden tedbir niteliğinde karar alınmaması halinde eşya hakkında beyan sahibinin talepte bulunduğu gümrük rejimi hükümlerine göre işlem yapılarak eşyanın gümrüklerden geçişi sağlanır. Eğer, süresi içerisinde bir dava açılmışsa dava süresince veya ihtiyati tedbir kararı alınmışsa tedbir süresince söz konusu eşya gümrüklerde muhafaza edilebilecektir. Aynı şekilde, hak sahibinin veya temsilcisinin şikayeti üzerine başlatılan suç soruşturması kapsamında elkoyma kararı alınmışsa bu kararın kaldırılmasına kadar bu kaldırılmasına kadar elkonulan eşya gümrüklerde muhafaza edilebilecektir. Hak sahibi, söz konusu eşya ve ihlal edilen hakkı ile ilgili olarak kendisine tanınan iki yıllık şikayet süresi içerisinde şikayet hakkını istediği zaman kullanabilecektir. Hak sahibinin veya temsilcisinin yapılan bildirim tarihinden itibaren 10 gün içerisinde esas hakkında yetkili mahkemede dava açmaması veya mahkemeden tedbir niteliğinde karar almaması ya da esas hakkında yetkili ve görevli hukuk mahkemesinde dava açmaması veya tedbir niteliğinde bir karar almamasına rağmen aynı süre içinde Cumhuriyet başsavcılığına başvurarak şikayetçi olması üzerine yapılan soruşturma kapsamında. Cumhuriyet savcısının elkoyma talebinin hakim tarafından reddedilmesi, hakim kararı olmaksızın yapılan elkoyma işleminin yirmi dört saat içinde görevli hakimin onayına sunulmaması onay talebi üzerine hakimin kararını elkoymadan itibaren kırk sekiz saat içinde açıklanmaması veya elkoyma işlemini onaylamaması hallerinde durdurma işlemi kalkabilecektir. Dolayısıyla bu gibi hallerde hak sahibi veya temsilcisinin şikayet süresinin sonuna kadar şikayet hakkını kullanabileceğinden bahisle resmi kurumlara söz konusu eşyaları muhafaza etme zorunluluğu yüklenmemesi gerekmektedir. Öte yandan; 5237 sayılı TCK'nın 73 üncü maddesinin birinci fıkrası uyarınca, soruşturulması ve kovuşturulması şikayete bağlı olan suçlar hakkında yetkili kimsenin altı ay içinde şikayette bulunmaması halinde soruşturma ve kovuşturma işlemi yapılamayacağı belirtilmişse de söz konusu suçlarla ilgili olarak 556 sayılı KHK'nin 61/A maddesinde şikayet süresi özel olarak iki yıl şeklinde öngörüldüğünden bu süre içerisinde şikayette bulunulmaması halinde soruşturma ve kovuşturma işlemi yapılamayacaktır. Ancak, yukarıda temas edildiği gibi bir suç soruşturması bulunmamasına rağmen, 4458 sayılı Gümrük Kanunu ve 556 sayılı KHK hükümleri gereğince, bir fikir ve sınai hakkı ihlal eden eşyanın, gümrük idarelerince re'sen gümrük işlemleri durdurulabilecek veya bu eşyaya gümrüklerde el konulabilecektir. Bu itibarla; 1- Fikri ve sınai mülkiyet haklarının korunması mevzuatına göre, marka, coğrafi işaret, endüstriyel tasarım hakları ile Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamına giren haklarla ilgili olarak, hak sahibinin yetkilerine tecavüz eder mahiyetteki eşyanın gümrük işlemleri; hak sahibinin veya temsilcisinin talebi üzerine veya söz konusu eşyanın sahte markalı ya da telif hakkına tabi taklit mal tarifine uyduğuna ilişkin açık deliller olması halinde, re'sen gümrük idareleri tarafından durdurulduğunda, gümrük idarelerince durdurma işleminin hak sahibine veya temsilcisine ve eşya sahibine durdurma işlemini takip eden ilk iş günü içerisinde bildirileceği, 2- Hak sahibinin veya temsilcisinin, yapılan bildirimden itibaren 10 gün içinde; a) Esas hakkında yetkili ve görevli hukuk mahkemesinde dava açmaması veya tedbir niteliğinde bir karar almaması ya da açılan davanın veya tedbir talebinin reddine karar verilmesi hallerinde durdurma işleminin başkaca bir işleme gerek olmaksızın kendiliğinden kalkacağı, b) Esas hakkında yetkili ve görevli hukuk mahkemesinde dava açmaması veya tedbir niteliğinde bir karar alınmamasına rağmen aynı süre içinde Cumhuriyet başsavcılığına başvurarak şikayetçi olması üzerine başlatılan soruşturma kapsamında, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 127'inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, hakim kararı üzerine veya gecikmesinde sakınca bulunan hallerde Cumhuriyet savcısının emri üzerine elkoyma işlemi yapıldığı takdirde bu işlemin kaldırılmasına kadar gümrük makamlarının söz konusu gümrük işlemleri durdurulan eşyayı muhafaza edebileceği, c) Cumhuriyet başsavcılığına başvurarak şikayetçi olması üzerine yapılan soruşturmada elkoyma talebinin hakim tarafından reddedilmesi ya da 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 127'nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, hakim kararı olmaksızın yapılan elkoyma işleminin, yirmi dört saat içinde görevli hakimin onayına sunulmaması, hakimin kararını elkoymadan itibaren kırk sekiz saat içinde açıklamaması veya elkoyma işlemini onaylamaması durumunda durdurma işleminin kalkacağı, 3- Hak sahibi veya temsilcisine yapılan bildirimden itibaren 10 gün içinde şikayet hakkının kullanılmadığı hallerde, şikayet süresinin sonuna kadar bu hakkın kullanılabileceğinden bahisle söz konusu eşyaların muhafaza edilmesi zorunluluğunun kurumlara yüklenemeyeceği, Mütalaa edilmekle birlikte, sorunun kanun ve yargı yoluyla çözülmesinin uygun olacağı değerlendirilmektedir. Bilgilerine arz ederim.