Nakliyeci (forwarder) ithalatçı-ihracatçı ilişkileri ve yükümlülükleri ile teslim şekilleri. EXWORK (İşyerinde teslim), FCA (Belirlenen yerde nakliyeciye teslim), FAS (Geminin bordasında teslim), FOB (Geminin güvertesinde teslim), CFR (Masraf ve navlun), CIF (Maliyet, sigorta ve navlun), CPT (Navlun ücreti ödenmiş teslim), CIP (Taşıma ve sigorta bedeli ödenmiş olarak), DAF (Sınırda teslim), DES (Varış limanında gemide teslim), DEQ (Varış limanında rıhtımda teslim), DDU (Gümrük resmi ödenmeksizin teslim), DDP (Gümrük Resmi Ödenmiş Teslim) (FIATA, CLECAT)

T.C. BAŞBAKANLIK Gümrük Müsteşarlığı İstanbul Gümrük ve Muhafaza Başmüdürlüğü Sayı :B.02.1.GÜM.1.10.00.00.GİŞ/043.1.(2007/88)-1060 Konu :Aracı firma (forwarder) 05.01.2009 BAŞMÜDÜRLÜK EMRİ (2009/1) Müsteşarlığımız Gümrükler Genel Müdürlüğü'ne yönelik 04.05.2007 günlü 39989 sayılı yazımız ekinde, Ambarlı Gümrük Müdürlüğü ile Erenköy Gümrük Müdürlüğü'nün 04.04.2007 günlü ve 35238 sayılı yazıları gönderilerek; (forwarder) taşımacı firmanın tek başına hareketle gerek farklı bir gümrük idaresinin denetimine alınmak gerekse eşyanın geldiği gümrük idaresinin denetimindeki geçici depolama yer ya da genel antrepoya konulmak suretiyle ithalatçı firmanın bilgisi haricinde eşyanın üzerinde tasarrufta bulunulduğuna ilişkin örnekler verilerek sorunun çözümüne yönelik mütalaada bulunulmuş anılan Makam'dan cevaben alınan 07.06.2007 günlü 17099 sayılı yazılarında ise; Gümrük Kanunu'nun 43 ncü maddesinin 2 nci fıkrası ve Gümrük Yönetmeliği'nin 67 nci maddelerinden bahisle FİATA (Federatıon Internatoınale des Associations de Transitaires et Assimiles- Internatıonal Federatıon of Freight Forwarders Associations) ve CLECAT (European Assocaiation for Forwarding, Transport, Logistic and Customs Services) ın uzlaşmaya vardığı tanıma göre FREİGHT FORWARDER bir veya daha fazla taşıma türü kullanılarak gerçekleştirilen taşımaya ilişkin konsolidasyon, depolama, elleçleme, paketleme veya dağıtım olduğu kadar, ilave işlemler ve danışmanlık dahil tüm hizmetleri ile eşyanın gümrük beyanının yapılması, sigortalanması, kıymetli evrakın hazırlanması ve ödemenin tahsilatı gibi işlemleri de kapsayan hizmetler zincirini ifade etmekte olduğu, freight forwarder hizmetleri aynı zamanda fiili olarak tedarik zinciri yönetimi uygulamaları, taşıma, elleçleme ya da depolamaya ilişkin modern bilişim ve komunikasyon teknolojileri ile lojistik hizmetlerini de kapsadığı, sunulan hizmetlerin esnekliğinin sağlanması amacıyla dış kaynak kullanımına gidilebildiği, Söz konusu tanımdan hareketle, anılan kanunun 43 ncü maddesinin 2 nci fıkrasının (a) bendinde yer alan "eşyanın gelişinden sonra taşıma sorumluluğu üstlenen" ifadesinin nakliye aracı veya aracı firma olarak tabir edilen forwarder firmalarını kapsadığı, dolayısıyla forwarder firmalara Gümrük Yönetmeliğinde yapılacak ilave açıklık getirilmesine gerek bulunmadığının düşünüldüğü belirtilerek; Acente (forwarder) tarafından gerçekleştirilecek transit işlemlerine ilişkin olarak bir genelge hazırlanması ve eşyanın geldiği gümrük işlemlerinin öncelikle geldiği gümrük idaresinde tamamlanması, ancak eşyanın özelliği itibariyle ihtisas gümrük müdürlüklerini ilgilendirmesi veya ithalatçı firmanın C tipi antreposunun bulunması veya gümrük idaresince kabul edilebilecek önemli bir hususun bulunması hallerinde başka bir gümrük idaresine sevk edilmesine izin verilmesi hususlarının hükme bağlanması yönündeki talebimizin yukarıdaki tanım çerçevesinde forwarder firmalarının yapabilecekleri işlemlerin belirlenmiş olması ve yaşanan sıkıntıların eşya sahibi ile forwarder firmalar arasında çözümlenmesi gerektiği düşünüldüğünden uygun bulunmadığı hususu talimatlandırılmıştır. Müsteşarlığımız Gümrükler Genel Müdürlüğü'nün yukarıda belirtilen talimatlarıyla, FİATA ve CLECAT tarafından uzlaşmaya varılan tanıma göre FORWARDER firmalarının gerçekleştirilen taşımaya ilişkin konsolidasyon, depolama, elleçleme, paketleme veya dağıtım olduğu kadar, ilave işlemler ve danışmanlık dahil tüm hizmetleri ile eşyanın gümrük beyanının yapılması, sigortalanması, kıymetli evrakın hazırlanması ve ödemenin tahsilatı gibi işlemleri de kapsayan hizmetler zinciri adı altındaki lojistik hizmetleri verebilecekleri mütalaa edilmekle beraber bu hizmetlerin verilebilmesi için hizmet verdikleri şahsi veya tüzel kişiliklerin de (gerçekleştirilen taşımalar üzerinde tasarruf hakkı bulunan kişiler) söz konusu şirketleri bu konuda yetkilendirmiş olmalarının da yasal bir zorunluluk olduğu düşünülmektedir. Zira, Dış Ticaret işlemlerinin alıcı ile satıcının sözleşme yapması ile başlaması ve sözleşmelerde tarafların yükümlülükleri ve haklarının kesin bir şarta bağlanması, eşyanın bir yerden başka bir yere taşınmasında hangi tarafın ne yükümlülüğünün olduğu ve bu yükümlülükler yerine gelmediği taktirde risklerin nasıl bölüşüleceği, taşıma esnasında mallarda gelebilecek kaybolma ve hasar riskinin hangi tarafa ait olacağı gibi soruların karşılıklarının yapılacak sözleşmelerde açık olarak yer alması gerekmektedir. Dış ticaret alanında en yaygın kullanılan taşıma terimlerinin yorumlanmasında geçerli olmak üzere Uluslararası Ticaret Odası (International Chamber of commerce ICC) tarafından oluşturulan bir dizi tarafsız Uluslararası Kurallar bütünü olan INCOMTERMS 2000 (Internatıonal Contract Terms) ticari kurallar ve teamüller dizisidir. Buna göre bir dış ticaret işleminde işlemi başlatan kişi o işlemin hangi ICC broşüründeki yeknesak kurallara tabi olduğunu belirtmesi durumunda bu kuralların tüm taraflar için bağlayıcı olduğunun kabul edildiği anlamına gelir. Başka bir ifadeyle dış ticaretle ilgili işlemler sürecinde herhangi bir ihtilaf doğması halinde taraflar kendi ülke yasaları yerine, sadece sözleşmede yer alan ICC kurallar bütünündeki teslim şekliyle ilgili koşulları kabul etmiş sayılırlar. Uluslararası Ticaret Odası tarafından oluşturulan İncoterms 2000 kurallarına göre teslim şekilleri; 1- EXWORK (İŞYERİNDE TESLİM) 2- FCA (BELİRLENEN YERDE NAKLİYECİYE TESLİM) 3- FAS (GEMİNİN BORDASINDA TESLİM) 4- FOB (GEMİNİN GÜVERTESİNDE TESLİM) 5- CFR (MASRAF VE NAVLUN) 6- CIF (MALİYET, SİGORTA VE NAVLUN) 7- CPT (NAVLUN ÜCRETİ ÖDENMİŞ TESLİM) 8- CIP (TAŞIMA VE SİGORTA BEDELİ ÖDENMİŞ OLARAK) 9- DAF (SINIRDA TESLİM) 10-DES (VARIŞ LİMANINDA GEMİDE TESLİM) 11-DEQ (VARIŞ LİMANINDA RIHTIMDA TESLİM) 12-DDU (GÜMRÜK RESMİ ÖDENMEKSİZİN TESLİM) 13-DDP (GÜMRÜK RESMİ ÖDENMİŞ TESLİM) olarak belirlenmiştir. Söz konusu teslim şekillerinin incelenmesinde; E grubu EXW (EXWORKS) (İşyerinde Teslim) ihracatçı firmanın sattığı malı kendi işletmesinde teslim etmesi şartını içeren teslim şekli olup, ithalatçı kararlaştırılan tarihte malları nakliyecisi aracılığıyla ihracatçının deposundan teslim alır. İhracatçı ülkedeki iç taşıma, yükleme, navlun (uluslararası taşıma ücreti) sigorta maliyeti, boşaltma masrafı gibi ihracatçının deposundan itibaren oluşabilecek bütün masraflar ve riskler alıcıya (ithalatçıya) aittir. F grubu teslim şekillerinin en genel özelliği, uluslararası taşıma ücretinin, yani navlunun, ithalatçı firmaya ait olacak şekilde malın çıkış ülkesinde bir yerlere teslim edilmesidir. FCA, FAS ve FOB olmak üzere üç teslim şeklini içerir. FCA - FREE CARRIER (Belirlenen Yerde Taşıyıcıya Teslim) ihracatçı firmanın, kararlaştırılan yerde malları belirlenen taşıyıcı firmaya ihracat gümrüklemesi yapılmış halde teslim etmekle yükümlü olduğu satış şeklidir. FAS - FREE ALONGSIDE SHIP (Geminin Bordasında Teslim) ihracatçının, satışa konu olan malları belirlenen tarihte anlaşılan geminin yanaştığı limanda teslim etmesi anlamına gelir. Limana kadar olan masraflar, ihracatçı ülkedeki iç taşıma ücreti ihracatçı firma tarafından karşılanır. FOB - FREE ON BoARD (Geminin Güvertesinde Teslim) ihracatçı firmanın, sözleşme kapsamındaki malları belirlenen tarih ve limanda geminin üstüne yüklenmesini temin etmesi ve bu ana kadar oluşacak bütün masrafları ve riskleri üstlenmesi anlamına gelen bir teslim şeklidir. Piyasada en yaygın kullanılan teslim şeklinden biridir. FOB teslim şeklinde ihracatçı temelde, firması ile liman arasındaki iç taşıma ücretini, limandaki gümrükleme ve yükleme masrafını karşılar. Navlun ücreti, malın uluslararası nakliye ile ilgili risklere karşı sigortalanması türünden maliyetleri ise ithalatçı firma üstlenmiş kabul edilir. C GRUBU TAŞIMA ŞEKLİ: Uluslararası taşıma ücretinin (navlunun) ihracatçı tarafından ödendiği ama malın teslim yerinin yine ihracatçı ülkede, çıkışta araç üstü olduğu teslim şeklidir. CFR, CIF, CPT ve CIP teslim şeklini içerir. CFR - COST AND FREIGHT (Masraf ve Navlun Ödenmiş Olarak Teslim) ihracatçı firmanın, satış sözleşmesi kapsamındaki malı çıkış limanına getirip gümrükleyerek gemiye yüklemesi ve varış limanına kadarki taşıma ücretini de ödemesi esası üzerine kurulu bir teslim şeklidir. Malın taşınması esnasında oluşabilecek hasarlara karşı sigortalanması sorumluluğu ise ithalatçıya aittir. CIF - COST, INSURANCE AND FREIGHT (Maliyet, Navlun ve Sigorta Ödenmiş Olarak Teslim) ihracatçının, ihraç mallarını çıkış limanına getirip gümrükleyerek gemiye yüklemesi ve varış limanına kadarki nakliye ücretinin yanı sıra sigorta maliyetini de üstlenmesi anlamına gelir. CPT - CARRIAGE PAID To...(Belirlenen Yere Kadar Navlun Ücreti Ödenmiş Halde Teslim) ihracatçı firmanın belirlenen varış yerine kadar navlunu ödenmiş halde malı gümrükleyerek ve yüklemeyi gerçekleştirerek çıkışta nakliyeciye teslim etmesi anlamına gelir. CIP - CARRIAGE AND INSURANCE PAID TO...(Belirlenen Yere Kadar Navlun ve Sigorta Ödenmiş Halde Teslim) İhracatçı firmanın belirlenen varış yerine kadar navlunu ödenmiş ve sigortası yaptırılmış halde eşyayı yükleyerek nakliyeciye teslim etmesi esası üzerinde kurulu bir teslim şeklidir. CIP teslim şekli, temel mantık ve işleyiş olarak CIF'e benzer, Ancak CIF denizyolu Taşımacılığında CIP ise diğer taşıma türlerinde (hava, kara, demir) kullanılır. D GRUBU TESLİM ŞEKLİ: ihracatçının malı gerçek manada varış ülkesinde, ithalatçı ülkede teslim etmesi anlamına gelen kavramları içeren bir gruptur. İhracatçının varış ülkesine kadar bütün sorumluluğu ve riski üstlendiği teslim şekilleri D grubunda yer alır. DAF - DELIVERED AT FRONTIER (Sınırda Teslim) ihracatçı ile ithalatçı ülkenin sınırında malın teslim edilmesi temel mantığı üzerine kurulu teslim şeklidir. DES - DELIVERED EX SHIP (Varış Limanında Gemide Teslim) ihracatçı firmanın, belirlenen varış limanında gemi üzerinde malı ithalatçıya teslim etmesi anlamına kullanılan bir teslim şeklidir. Boşaltma masrafı ise ithalatçıya aittir. DEQ - DELIVERED EX QUAY (Varış Limanında Rıhtımda Teslim) ihracatçı firmanın sattığı malı ithalatçının ülkesinde varış limanında boşaltma masrafları da kendisine ait olacak şekilde teslim etmesi anlamında kullanılan bir teslim şeklidir. DDU - DELIVERED DUTY UNPAID (Gümrük Vergisi Ödenmeksizin Teslim) ihracatçı firmanın, ithalatçının belirlenen adresteki deposuna kadar malı götürme sorumluluğu üzerine kurulu bir teslim şeklidir. Ancak ithalat işlemlerinden kaynaklanan gümrük vergileri ve masraflar bu sorumluluğun dışındadır. DDP - DELIVERED DUTY PAID (Gümrük Vergisi Ödenerek Teslim) ihracatçı firmanın, ithalatçının belirlenen adresteki deposuna kadar, ithalat gümrük vergileri de ödenmiş halde malı götürme sorumluluğu üzerine kurulu bir teslim şeklidir. Yukarıda belirtilen uluslararası kabul görmüş tüm teslim şekillerinden anlaşılacağı üzere taşıyıcı firmanın eşyanın bir yerden başka bir yere taşınması esnasında alıcı ve satıcının direktifleri haricinde hareket etme serbestisinin hukuken olmadığı ortaya çıkmaktadır. Konunun Gümrük mevzuatı yönüyle incelendiğinde de: gerek Gümrük Kanunu'nun 43 ncü maddesinde 2 nci fıkrasında yer alan "Özet beyan Eşyayı Türkiye Gümrük Bölgesine getiren veya eşyanın gelişinden sonra taşıma sorumluluğunu üstlenen kişi veya bu kişiler adına hareket eden kişi tarafından verilir." Hükmü gerekse Gümrük Yönetmeliği'nin 67 nci maddesinin son fıkrasında yer akan, "Yurtdışından aracı firmalar adına gelen eşyaya ilişkin yapılan taşımalarda ise ana özet beyana dayanan ait özet beyan ve ara taşıma senedi bilgileri, taşıyıcı veya acentesi tarafından bilgisayar sistemine girilerek tescil edilir ve bunun bilgisayardan alınan dökümü imzalanır." Hükümlerinin aracı firma olarak tabir edilen FORWARDER firmalarına taşımacılığın üstlendikleri eşyanın belirlenen teslim şekline göre satıcı (İhracatçı) veya alıcı (ithalatçı) nın direktifleri dışında eşyanın hareketi üzerinde tasarruf etme hakkının bulunmadığı açıkça görülmektedir. Bu nedenle uygulamada birliğin sağlanması haksız kazanç ve ve suiistimallerin önüne geçilerek gümrük idarelerine mal edilmesi muhtemel bu tür uygulamaların önüne geçilmesini teminen; 1- Deniz gümrük idarelerine konteyner veya dorse ile getirilerek Gümrük Kanunu'nun 43 ncü maddesinin 2 nci fıkrasına göre taşıyıcı/forwarder firması tarafından giriş özet beyanı verilen eşyanın komple yük olması halinde taşıyıcı tarafından aynı ya da farklı gümrük idaresinin denetimindeki herhangi bir antrepoya/geçici depolama yerine alınması taleplerinde teslim şekline göre alıcı veya satıcının mutlak surette yazılı muvafakatinin gümrük idaresince aranması, 2- a) Deniz gümrük idarelerine konteyner veya dorse ile getirilerek Gümrük Kanunu'nun 43 ncü maddesinin 2 nci fıkrasına göre taşıyıcısı/forwarder firması tarafından giriş özet beyanı verilen eşyanın parsiyel yük olması halinde de taşıyıcı tarafından aynı ya da farklı gümrük idaresinin denetimindeki herhangi bir antrepoya alınması taleplerinde teslim şekline göre alıcı veya satıcının mutlak surette yazılı muvafakatinin gümrük idaresince aranması. b- Parsiyel yükün bulunduğu konteyner/dorsede alıcıların/ithalatçının muvafakatı veya müracaatı halinde taşıyıcısı ya da kendisi tarafından aynı ya da farklı gümrük idaresinin denetimindeki herhangi bir antrepoya/geçici depolama yerine alınması taleplerinin de münferit olarak karşılanması yönünde işlem yapılması ve herhangi bir aksaklığa sebebiyet verilmemesi açısından emrin tüm personele tebliği hususunda gereğini rica ederim. Lütfi EKİNCİ Gümrük ve Muhafaza Başmüdürü DAĞITIM: Gereği: Ambarlı, Haydarpaşa Güm. Müd. Bilgi: Başmüdür Yardımcılarına Tüm Şube Müdürlükleri Tüm Gümrük Müdürlükleri