Petrol ürünlerinin yükleme ve boşaltma arasındaki miktar farklılıklarının fiyatlandırılmasında kıymet tespiti

T.C. GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI Gümrükler Genel Müdürlüğü Sayı :85593407-663.05[GGM-786] Konu :14.02.2017, 126-B/02 İr (1183-3079) 06.03.2017 / 23116381 DAĞITIM YERLERİNE Gümrük ve Ticaret Müfettişi Lütfi UYANIK tarafından düzenlenen 14.02.2017 günlü 126-B/02 sayılı İnceleme Raporu ilişikte yer almakta olup, söz konusu rapor uyarınca işlem yapılması gerekmektedir. Bilgi ve gereğini rica ederim. Erkan ERTÜRK Bakan a. Daire Başkanı EK: 1 adet İnceleme Raporu DAĞITIM: Gümrük ve Ticaret Bölge Müdürlüklerine T.C. GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı Raporun Türü : İnceleme Raporu Gümrük ve Ticaret Müfettişi : Lütfi UYANIK Tarihi : 14.02.2017 Sayısı : 126/B-2 Ek Adedi : - İlgili Birim : Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı Raporun Konusu: Petrol piyasasında, alıcı ve satıcı firma arasında yapılan anlaşma ve yerleşmiş uygulamalar gereği; petrolün dolum limanı ile boşaltma limanı arasındaki genellikle % 0,05 'i geçmeyen miktar farklarının alıcı firma tarafından satıcı firmaya ödendiği ancak, özet beyanda konşimentoda yer alan miktar beyan edilip, petrol antrepo tankına alındıktan sonra yapılan ölçüme göre tespit edilen miktar beyan edilmekte, proforma faturada yeralan birim fiyat ile ölçüm sonucu bulunan miktar çarpılarak kıymet bulunmaktadır ancak fiili durumda bu fire farklarının da satıcıya ödendiğine ilişkin tespitlerimiz üzerine eksik kıymet beyanının önlenmesine ilişkin tekliflerimiz iş bu teklif raporumuzun konusunu oluşturmaktadır. SAYL126-B/2 İNCELEME RAPORU I- BASLANGIÇ: Bakanlık Makamı'nın 05.02.2016 günlü 13659359 sayılı Onay'ı ile 25.02.2016 günlü 13966244 sayılı Onaylan kapsamında yapılan incelemeler neticesinde akaryakıt sektörüyle ilgili aksaklık ve eksiklerin tamamlanması amacıyla üzerine çalışılmaya başlanılmıştır. II- İŞİN KONUSU: Petrol sektöründe yapılan incelemeler sırasında, alıcı ve satıcı firma arasında yapılan anlaşma ve yerleşmiş uygulamalar gereği; petrolün dolum limanı ile boşaltma limanı arasındaki genellikle % 0,05'i geçmeyen miktar farklarının alıcı firma tarafından satıcı firmaya ödendiği ancak, özet beyanda konşimentoda yer alan miktar beyan edilip, petrol antrepo tankına alındıktan sonra yapılan ölçüme göre tespit edilen miktar beyan edilmekte, proforma faturada yeralan birim fiyat ile ölçüm sonucu bulunan miktar çarpılarak kıymet bulunmaktadır ancak fiili durumda bu fire farklarının da satıcıya ödendiğine ilişkin tespitlerimiz üzerine eksik kıymet beyanının önlenmesine ilişkin tekliflerimiz iş bu teklif raporumuzun konusunu oluşturmaktadır. III- YAPILAN İNCELEME VE ARAŞTIRMA: 1- Bakanlık Makamı'nın 05.02.2016 günlü 13659359 sayılı ve 25.02.2016 günlü 13966244 sayılı Onayların İncelenmesi: Bakanlık Makamı'nın 05.02.2016 günlü 13659359 sayılı Onay'ı kapsamında Mersin Akaryakıt Gümrük Müdürlüğü denetimi altında bulunan … A.Ş.'ye ait A tipi genel antreposunun (…) ve işleticilerinin Gümrük Yönetmeliğinde aranan şartları taşıyıp taşımadığı, antrepoda kurulan kamera sisteminin Gümrük Yönetmeliğinin ek-81/B'de sayılan özellikleri taşıyıp taşımadığı ile kameraların sayısının yeterli olup olmadığı, antrepoda bulunan eşyanın sayımının yapılması ve ayrıca yedieminde bulunan eşyanın kayıt ve belgelere uygun olup olmadığı hususlarını incelemek üzere 09.02.2016 tarihinde antrepoda sayım yapılmış, sayıma ilişkin 09.02.2016 günlü Akaryakıt Antreposu Sayım Tutanağı düzenlenmiş, tespit edilen eksikliklere ilişkin 126-B/04 sayılı 16.02.2016 günlü Cevaplı Rapor düzenlenmiştir. Devamında tespit edilen eksiklikler/hatalar için Onay istenmiş, devamında Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı'nın 23.02.2016 günlü 14055756 sayılı yazısı ekinde Bakanlık Makamı'ndan alınan 25.02.2016 günlü 13966244 sayılı Onay ilişikte gönderildiği belirtilmiştir. 2- Petrol piyasasında yapılan incelemeler; Petrol piyasasıyla ilgili incelemelerden önce, mevzuatta yer alan birkaç hususa aşağıda yer verilmiştir; Gümrük Yönetmeliğinin 75.maddesi u(l) Özet beyan ile boşaltma listeleri karşılaştırılır. Karşılaştırma sonucunda farklılık görülürse buna ilişkin tutanak düzenlenerek bu tutanak üzerinden özet beyan eksiklik/fazlalık takibatına geçilir. (7) Dökme gelen eşyada ortaya çıkan eksiklik ve fazlalıklar ile ilgili olarak, Kanunun 237 nci maddesi uyarınca Bakanlar Kurulu kararı ile belirlenen farklılıklar için özet beyan eksikliği veya fazlalığı takibatı yapılmaz. Özet beyan eksikliği veya fazlalığı takibatı gerektiren durumlar için takibat ve varsa cezaî işlem, eksiklik veya fazlalığın tamamı için değil, Bakanlar Kurulu kararı ile belirlenen takibat gerektirmeyen farklılıkları aşan kısmı için uygulanır. Takibata konu olmayan miktar için herhangi bir cezaî işlem uygulanmaz. Ek-11'de yer alan fire oranları, özet beyan eksikliği veya fazlalığı takibatlarında dikkate alınmaz. " Hem Gümrük Kanunun 237 nci maddesi uyarınca Bakanlar Kurulu kararı ile belirlenen farklılıklar hem de Ek 11. 'e göre, 2710.19.43 GTİP'inde yer alan motorin cinsi eşyanın deniz yolu ile gelmesi halinde fire oranı 0.5, boru hattı ile gelmesi halinde fire oranı 0.5'dir. Petrol sektöründe yapılan incelemeler neticesinde genel uygulamanın şu yönde olduğu anlaşılmıştır; Akaryakıt firmaları akaryakıt alımlarını iki şekilde yapmaktadırlar; a) Sözleşmeye istinaden yapılan alımlar; alıcı ve satıcı firma, her bir sözleşmede değişiklik göstermek üzere platts fiyatlarını bazalınarak petrolün metrik ton fiyatı üzerinden anlaşılır. b) Anlık fiyata göre yapılan alımlar; petrol piyasasındaki anlık fiyat üzerinden anlaşma yapılarak belirli bir miktarda akaryakıt için anlaşma yapılır. Türkiyede genel uygulama, sözleşmeye dayanarak yapılan akaryakıt alımı yönündedir. Örnek vermek gerekirse; … A.Ş firmasından fiyat belirleme yöntemi; Firmanın nihai satış fiyatını, fatura tarihinin içerdiği ay içindeki yüksek platsların toplamından iskonto oranını düştükten sonra tespit edilen birim metrik ton fiyatı ile çarparak nihai fatura kıymetini bulduğunu ve bunun içinde bir tane final faturanın düzenlendiği anlaşılmıştır. …A.Ş firmasının fiyat belirleme yöntemi; Aylık PLATTS bülteninde yayınlanan, İthalat beyannamesinin ekinde yer alan fatura tarihinden önceki son üç günün CİF MED (GENOVA/LAVERA) başlığı altında yer alan 10 PPM ULTRA LİGHT SULFUR DİESEL'e ilişkin fiyat ortalamasına anlaşmaya göre 12,5$ eklenip motorinin standart ağırlığı (0,845 gr) ile çarpılıp ardından ithal edilecek motorinin gerçek kesafeti ile bölünüp ardından 1.1 ile çarpılarak bulunmaktadır. Görüleceği üzere firmalar akaryakıtın metrik ton fiyatı üzerinde, akaryakıtın teslim edildiği tarihlerdeki platts fiyatları gözönüne alınarak anlaşma yapılır. Ardından akaryakıt gemiye yükleme limanında yüklenir. Gemi burada uluslararası akreditasyonu olan ölçüm (survey) firması tarafından ölçümü yapıldıktan sonra, gemi boşaltma limanına varır. Gemide boşaltmaya başlamadan önce aynı uluslararası survey şirketi tarafından ölçümü yapılır. İki ölçüm arasında fark konusunda firmalar bu hususlara sözleşmelerinde yer verilmiştir. Diğer bir ifadeyle, Alıcı ve satıcı firmalar genellikle; örneğin belirli bir miktar motorin satımı için anlaşacaklar ardından motorin gemiye yüklendiğinde yükleme limanındaki uluslararası bir survey şirketi ölçüm yapacak ardından geminin boşaltma (ithalatın yapılacağı yer) limanında aynı survey şirketi tekrar ölçüm yapacak ve fark binde 5'ü geçerse alıcı firmaya binde 5'ü geçen kısmı fark fatura olarak yansıtılacaktır yada sigortadan tahsil edilecektir. Bu fark bazı firmalar da binde 3 olarak hesaplanmaktadır. Burada dikkat edilmesi gereken husus; uygulamada yükleme limanı ile boşaltma limanında akaryakıtı taşıyan gemideki ölçüm farkı binde 5' geçmezse, bu fark alıcı firma tarafından satıcı firmaya ödenmektedir. Ancak biz gümrük mevzuatı uygulaması olarak motorini taşıyan geminin konşimentosunda yer alan tutar özet beyanda beyan edilmekte, sonrasında ise özet beyanda beyan edilen tutar ile antrepoya alınan tutar arasındaki fark binde 5 si geçince özet beyan eksiklik/fazlalık takibatına geçilmektedir. Fakat bu gümrük idaresince önem arzeden, özet beyan eksiklik/fazlalık durumu, petrol piyasasının aktörleri, yani alıcı ve satıcı firmalar için bir anlam ifade etmemektedir. Çünkü satıcı firma gemiye yüklediği akaryakıtın boşaltma limanındaki ölçümü sonucunda ortaya çıkan ve (sözleşmelere göre bu oran değişmektedir) binde 5'i geçmeyen fire farkını alıcı firmadan tahsil etmektedir. Uygulama böyle olmasına rağmen, alıcı firma konşimentoda yeralan miktar gözününe alarak özet beyan verir, ardından gemide bulunan akaryakıt antrepoya boşaltıldıktan sonra antrepo tankında bulunan akaryakıtın ölçümü sonrasında bulunan sonuç ile özet beyan ekindeki konşimentoda yer alan miktar arasındaki fark Gümrük Yönetmeliği 75, maddesi uyarınca 0,05'i geçerse özet beyan eksiklik fazlalık takibatına geçilir. Daha sonra fiili olarak bulunan miktar için antrepo beyannamesinde redrese yapılarak miktar düzeltmesi yapılır. Alıcı firma gümrük idaresine akaryakıtın metrik ton fiyatının yer aldığı proforma/provizyon bir fatura sunar, (örneğin motorinin metrik tonun 900$ olduğunu varsayalım, 40000 tonluk proforma fatura olsun). Yükleme limanında gemiye 10000 ton motorin yüklenir, boşaltma limanındaki ölçüm 9960 olarak ölçülsün, antrepoya alınan miktar ise 9950 ton olsun, firma özet beyanda 10000 ton motorin beyan ettikten sonra antrepoda yapılan ölçüm sonucu 9950 ton motorin tespit edilir, özet beyan eksiklik farkı ek:11'dye yeralan fire tutarları için de yeraldığı için herhangi bir eksiklik ve fazlalık takibatına geçilmez, antrepo beyannamesinde de motorin miktarı 9950 ton olarak redrese yapılır. Devamında ithalat beyannamesinde motorinin metrik tonu 900$ dan beyan edilerek, 9950 tonX900$= 8 955 000 $ motorinin gümrük kıymeti olarak beyan edilir, ancak esasında karşı firmaya 10000 tonX900$= 9 000 000 $ para transferi yapılır. Olaya hazine kuramı üzerinden yaklaşılırsa, 9950 ton olarak beyan edilen motorinin birim fiyatı 900 $ değil, (9000000$/9950 ton=935 $) 904,52 $ dır. Buradan hareketle de 45 000 $ gümrük matrahı eksik beyan edilmiştir. Bu durumu anlık fiyata göre alım yapılan motorin, sözleşmeye göre fiyatı belirlenmiş motorin olarak, aşağıda tablo halinde özetleyelim. Anlık fiyata göre fiyatı belirlenmiş motorin örneği İstisnai/Sözleşmeye göre fiyatı belirlenmiş motorin örneği Gemiye yüklenen motorin miktarı 10000 ton Gemiye yüklenen motorin miktarı 10000 ton Faturadaki birim motorin fiyatı 900$ istisnai kıymetle beyan edilen faturadaki birim fiyat 900$ Toplam fatura tutarı 9 000 000 $ Motorinin tesliminden sonra ortaya çıkan gerçek fiyat 930$ Antrepodaki ölçüm sonucu gümrüğe beyan edilen miktar 9950 ton Antrepodaki ölçüm sonucu gümrüğe beyan edilen miktar 9950 ton Gümrük idaresine beyan edilen toplam tutar (9950X900$) 8 955 000 $ Gümrük idaresine beyan edilen toplam tutar (9950X930$) 9 253 500 $ Firmaya fazladan gönderilen ancak gümrük idaresine beyan edilmeyen tutar (9000000-8955000) 45 000 $ Firmaya fazladan gönderilen ancak gümrük idaresine beyan edilmeyen tutar (9300000-9253500) 46500 $ Gümrüğe beyan edilmesi gereken motorinin br. fiyatı 904.52 $ Gümrüğe beyan edilmesi gereken motorinin br. fiyatı 935,67 $ Eksik beyan edilen matrah 45 000 $ Eksik beyan edilen matrah 46 500 $ Yukarıdaki tablonun incelenmesinden de görüleceği üzere; motorinin özet beyan eksiklik takibatına geçmesine sebeb vermeyen yani % 0.05 sınırları için kalan eksiklik sebebiyle firma yükleme limanında gemiye yüklenen, konşimentoda yer alan miktarda antrepoya alınan tutarın binde 5 tutarına kadar eksik çıkması durumunda herhangi bir ek işlem yapmadan ölçüm sonucunda bulunan tutarı, proforma faturada yeralan birim kıymet üzerinden beyan edecek ancak satıcı firmaya gemiye yüklenen miktar üzerinden ödeme yapacaktır. Bu duruma yukarıda tabloda ayrıntılı olarak yer verilmiş olup, yukarıda görüleceği üzere bu durumda hazine kaybı ciddi miktarlara ulaşmaktadır. Konunun gümrük kıymeti ve gümrük mevzuatı açısından ele aldığımızda; Gümrük Kanunun 24. Maddesi; "1. İthal eşyasının gümrük kıymeti, eşyanın satış bedelidir. Satış bedeli, Türkiye'ye ihraç amacıyla yapılan satışta 27 ve 28 inci maddelere göre gerekli düzeltmelerin de yapıldığı, fiilen ödenen veya ödenecek fiyattır." Dolayısıyla alıcı firma yukarıdaki örnekte olduğu üzere alıcı ve satıcı firma 10 000 ton akaryakıtı birim fiyatı 900 $ dan toplamda 9 000 000 $ tutara anlaşmışlar ancak Türkiye de özet beyandan dolayı antrepoda yapılan ölçümde (fire miktarları içinde kalan) akaryakıt 9950 ton olarak ölçülmüş ve gümrük vergisi matrahı olarak 8 955 000 $ olarak beyan edilmiş (9950X900 $=8 955 000$) ancak karşı firmaya 9 000 000 $ gönderilmiştir. İthal eşyasının gümrük kıymeti satış bedelidir hükmünden hareketle; 9950 ton akaryakıtın gümrük kıymeti satıcı firmaya ödenen 9 000 000 $'dır. IV- DEĞERLENDİRME VE SONUÇ: Petrol sektöründe yapılan incelemeler sırasında, alıcı ve satıcı firma arasında yapılan anlaşma ve yerleşmiş uygulamalar gereği; petrolün dolum limanı ile boşaltma limanı arasındaki genellikle % 0,05 'i geçmeyen miktar farklarının alıcı firma tarafından satıcı firmaya ödendiği ancak, özet beyanda konşimentoda yer alan miktar beyan edilip, petrol antrepo tankına alındıktan sonra yapılan ölçüme göre tespit edilen miktar beyan edilmekte, proforma faturada yeralan birim fiyat ile ölçüm sonucu bulunan miktar çarpılarak kıymet bulunmaktadır ancak fiili durumda bu fire farklarının da satıcıya ödendiğine ilişkin tespitlerimiz üzerine eksik kıymet beyanının önlenmesine ilişkin tekliflerimiz iş bu teklif raporumuzun konusunu oluşturmaktadır. Öncelikle yükleme limanından gemiye yüklenen ve konşimentoda belirtilen akaryakıt miktarı, gemi boşaltma limanına gelip ardından özet beyan verildikten sonra özet beyan (konşimento) daki miktar ile antrepodaki miktar arasındaki fark binde 5'i geçmediğinde özet beyan eksiklik takibatına geçilmez ama alıcı firma satıcı firmaya konşimentoda yer alan miktar üzerinden ödeme yaptığı için ortaya eksik beyan edilmiş bir matrah farkı çıkar. Bu nedenle konuya önce, özet beyan eksiklik/fazlalıkla ilgili mevzuatı anlatmakla başlayalım; Nitekim Gümrük Yönetmeliğinin 75.maddesi "(1) Özet beyan ile boşaltma listeleri karşılaştırılır. Karşılaştırma sonucunda farklılık görülürse buna ilişkin tutanak düzenlenerek bu tutanak üzerinden özet beyan eksiklik/fazlalık takibatına geçilir. (7) Dökme gelen eşyada ortaya çıkan eksiklik ve fazlalıklar ile ilgili olarak, Kanunun 237 nci maddesi uyarınca Bakanlar Kurulu kararı ile belirlenen farklılıklar için özet beyan eksikliği veya fazlalığı takibatı yapılmaz. Özet beyan eksikliği veya fazlalığı takibatı gerektiren durumlar için takibat ve varsa cezaî işlem, eksiklik veya fazlalığın tamamı için değil, Bakanlar Kurulu kararı ile belirlenen takibat gerektirmeyen farklılıkları aşan kısmı için uygulanır. Takibata konu olmayan miktar için herhangi bir cezaî işlem uygulanmaz. Ek-11 'de yer alan fire oranları, özet beyan eksikliği veya fazlalığı takibatlarında dikkate alınmaz." Hem Gümrük Kanunun 237 nci maddesi uyarınca Bakanlar Kurulu kararı ile belirlenen farklılıklar hem de Ek 11.'e göre 2710.19.43 GTİP'inde yer alan motorin cinsi eşyanın deniz yolu ile gelmesi halinde fire oranı 0.5, boru hattı ile gelmesi halinde fire oranı 0.5'dir. Petrol sektöründe yapılan incelemeler neticesinde genel uygulamanın şu yönde olduğu anlaşılmıştır; Akaryakıt firmaları akaryakıt alımlarını iki şekilde yapmaktadırlar; Sözleşmeye istinaden yapılan alımlar; alıcı ve satıcı firma, her bir sözleşmede değişiklik göstermek üzere platts fiyatlarını bazalınarak petrolün metrik ton fiyatı üzerinden anlaşılır. Anlık fiyata göre yapılan alımlar; petrol piyasasındaki anlık fiyat üzerinden anlaşma yapılarak belirli bir miktarda akaryakıt için anlaşma yapılır. Türkiyede genel uygulama, sözleşmeye dayanarak yapılan akaryakıt alımı yönündedir. Örnek vermek gerekirse; ….A.Ş firmasından fiyat belirleme yöntemi; Firmanın nihai satış fiyatını, fatura tarihinin içerdiği ay içindeki yüksek platsların toplamından iskonto oranını düştükten sonra tespit edilen birim metrik ton fiyatı ile çarparak nihai fatura kıymetini bulduğunu ve bunun içinde bir tane final faturanın düzenlendiği anlaşılmıştır. …..A.Ş firmasının fiyat belirleme yöntemi; Aylık PLATTS bülteninde yayınlanan, İthalat beyannamesinin ekinde yer alan fatura tarihinden önceki son üç günün CİF MED (GENOVA/LAVERA) başlığı altında yer alan 10 PPM ULTRA LİGHT SULFUR DİESEL'e ilişkin fiyat ortalamasına anlaşmaya göre 12,5$ eklenip motorinin standart ağırlığı (0,845 gr) ile çarpılıp ardından ithal edilecek motorinin gerçek kesafeti ile bölünüp ardından 1.1 ile çarpılarak bulunmaktadır. Görüleceği üzere firmalar akaryakıtın metrik ton fiyatı üzerinde, akaryakıtın teslim edildiği tarihlerdeki platts fiyatları gözönüne alınarak anlaşma yapılır. Ardından akaryakıt gemiye yükleme limanında yüklenir. Gemi burada uluslararası akreditasyonu olan ölçüm (survey) firması tarafından ölçümü yapıldıktan sonra, gemi boşaltma limanına varır. Gemide boşaltmaya başlamadan önce aynı uluslararası survey şirketi tarafından ölçümü yapılır. İki ölçüm arasında fark konusunda firmalar bu hususlara sözleşmelerinde yer verilmiştir. Diğer bir ifadeyle, Alıcı ve satıcı firmalar genellikle; örneğin belirli bir miktar motorin satımı için anlaşacaklar ardından motorin gemiye yüklendiğinde yükleme limanındaki uluslararası bir survey şirketi ölçüm yapacak ardından geminin boşaltma (ithalatın yapılacağı yer) limanında aynı survey şirketi tekrar ölçüm yapacak ve fark binde 5'ü geçerse alıcı firmaya binde 5'ü geçen ksımı fark fatura olarak yansıtılacaktır yada sigortadan tahsil edilecektir. Bu fark bazı firmalar da binde 3 olarak hesaplanmaktadır. Burada dikkat edilmesi gereken husus; uygulamada yükleme limanı ile boşaltma limanında akaryakıtı taşıyan gemideki ölçüm farkı binde 5' geçmezse, bu fark alıcı firma tarafından satıcı firmaya ödenmektedir. Ancak biz gümrük mevzuatı uygulaması olarak motorini taşıyan geminin konşimentosunda yer alan tutar özet beyanda beyan edilmekte, sonrasında ise özet beyanda beyan edilen tutar ile antrepoya alınan tutar arasındaki fark binde 5 si geçince özet beyan eksiklik/fazlalık takibatına geçilmektedir. Fakat bu gümrük idaresince önem arzeden özet beyan eksiklik/fazlalık durumu, petrol piyasasının aktörleri, yani alıcı ve satıcı firmalar için bir anlam ifade etmemektedir. Çünkü satıcı firma gemiye yüklediği akaryakıtın boşaltma limanındaki ölçümü sonucunda ortaya çıkan ve (sözleşmelere göre bu oran değişmektedir) binde 5'i geçmeyen fire farkını alıcı firmadan tahsil etmektedir. Uygulama böyle olmasına rağmen, alıcı firma konşimentoda yeralan miktar gözününe alınarak özet beyan verilir, daha sonrasında gemide bulunan akaryakıt antrepoya boşaltıldıktan sonra antrepo tankında bulunan akaryakıtın ölçümü sonrasında bulunan sonuç ile özet beyan ekindeki konşimentoda yer alan miktar arasındaki fark Gümrük Yönetmeliği 75, maddesi uyarınca 0,05'i geçerse özet beyan eksiklik fazlalık takibatına geçilir. Daha sonra fiili olarak bulunan miktar için antrepo beyannamesinde redrese yapılarak miktar düzeltmesi yapılır. Alıcı firma gümrük idaresine akaryakıtın metrik ton fiyatının yer aldığı proforma/provizyon bir fatura sunar, (örneğin motorinin metrik tonun 900$ olduğunu varsayalım, 10000 tonluk proforma fatura olsun). Yükleme limanında gemiye 10000 ton motorin yüklenir, boşaltma limanındaki ölçüm 9970 olarak ölçülsün, antrepoya alınan miktar ise 9950 ton olsun, firma özet beyanda 10000 ton motorin beyan ettikten sonra antrepoda yapılan ölçüm sonucu 9950 ton motorin tespit edilir, özet beyan eksiklik farkı ek:11'dye yeralan fire tutarları için de yeraldığı için herhangi bir eksiklik ve fazlalık takibatına geçilmez, antrepo beyannamesinde de motorin miktarı 9950 ton olarak redrese yapılır. Devamında ithalat beyannamesinde motorinin metrik tonu 900$ dan beyan edilerek, 9950 tonX900$= 8 955 000 $ motorinin gümrük kıymeti olarak beyan edilir, ancak esasında karşı firmaya 10000 tonX900$= 9 000 000 $ para transferi yapılır. Olaya hazine kuramı üzerinden yaklaşılırsa, 9950 ton olarak beyan edilen motorinin birim fiyatı 900 $ değil, (9000000$/9950 ton=904,52 $) 904,52 $ dır. Buradan hareketle de 45 000 $ gümrük vergisi ve KDV matrahı eksik beyan edilmiştir. Konuyu mevzuat yönünden incelediğimizde ise; Gümrük Kanunun 24. Maddesi uyarınca, İthal eşyasının gümrük kıymeti, eşyanın satış bedelidir. Dolayısıyla alıcı firma aşağıdaki örnekte olduğu üzere alıcı ve satıcı firma 10 000 ton akaryakıtı birim fiyatı 900 $ dan toplamda 9 000 000 $ tutara anlaşmışlar ancak Türkiye de özet beyan için gerekli olan ve antrepoda yapılan ölçümde (fire miktarları içinde kalan) akaryakıt 9950 ton olarak ölçülmüş ve gümrük vergisi matrahı olarak 8 955 000 $ olarak beyan edilmiş (9950X900 $=8 955 000$) ancak karşı firmaya 9 000 000 $ gönderilmiştir. İthal eşyasının gümrük kıymeti satış bedelidir hükmünden hareketle; 9950 ton akaryakıtın gümrük kıymeti satıcı firmaya ödenen 9 000 000 $'dır. Bu durumu anlık fiyata göre alım yapılan motorin, sözleşmeye göre fiyatı belirlenmiş motorin olarak, aşağıda tablo halinde özetleyelim. Anlık fiyata göre fiyatı belirlenmiş motorin örneği İstisnai/Sözleşmeye göre fiyatı belirlenmiş motorin örneği Gemiye yüklenen motorin miktarı 10 000 ton Gemiye yüklenen motorin miktarı 10 000 ton Faturadaki birim motorin fiyatı 900$ istisnai kıymetle beyan edilen faturadaki birim fiyat 900$ Toplam fatura tutarı 9 000 000 $ Motorinin tesliminden sonra ortaya çıkan gerçek fiyat 930$ Antrepodaki ölçüm sonucu gümrüğe beyan edilen miktar 9950 ton Antrepodaki ölçüm sonucu gümrüğe beyan edilen miktar 9950 ton Gümrük idaresine beyan edilen toplam tutar (9950X900$) 8 955 000 $ Gümrük idaresine beyan edilen toplam tutar (9950X930$) 9 253 500 $ Firmaya gönderilen ancak gümrük idaresine beyan edilmeyen tutar (9000000-8955000) 45 000 $ Firmaya gönderilen ancak gümrük idaresine beyan edilmeyen tutar (9300000-9235500) 46500 $ Gümrüğe beyan edilmesi gereken motorinin br. fiyatı 904,5 $ Gümrüğe beyan edilmesi gereken motorinin br. fiyatı 934,7 $ Eksik beyan edilen matrah 45 000 $ Eksik beyan edilen matrah 64 500 $ Yukarıdaki tablonun incelenmesinden de görüleceği üzere; motorinin özet beyan eksiklik takibatına geçmesine sebeb vermeyen yani % 0.05 sınırları için kalan eksiklik sebebiyle firma yükleme limanında gemiye yüklenen, konşimentoda yer alan miktarda antrepoya alınan tutarın binde 5 tutarına kadar eksik çıkması durumunda herhangi bir ek işlem yapmadan ölçüm sonucunda bulunan tutarı, proforma faturada yeralan birim kıymet üzerinden beyan edecek ancak satıcı firmaya gemiye yüklenen miktar üzerinden ödeme yapacaktır. Bu duruma yukarıda tabloda ayrıntılı olarak yer verilmiş olup, yukarıda görüleceği üzere bu durumda hazine kaybı ciddi miktarlara ulaşmaktadır. Ancak yukarıda da görüleceği üzere, yükleme limanı ile boşaltma limanında petrol taşıyan geminin aynı survey firması tarafından yapılan ölçümü neticesinde iki liman arasındaki fark binde 3 yada binde 5'i geçerse bu farkın ödendiği anlaşılmıştır. Diğer bir ifadeyle eşyanın gümrük kıymeti eşyanın satış bedeli yani alıcı firma tarafından satıcı firmaya ödenen miktardır. Petrol piyasasında da alıcı tarafından ödenen eksiklik veya fazlalık için ödenen miktardan gümrük idarelerinin haberinin olmaması bazende firmaların da bu konuda açık davranmaması sebebiyle, ciddi miktarlarda hazine kaybına sebebiyet verildiği tespit edilmiştir. Bundan sonra akaryakıtla ilgili gümrük idarelerince yapılacak işlemlerde; a) Akaryakıt ithalatı yapan firmaların her bir ithalatı esnasında, konşimento ve özet beyanda yer alan miktar ile, antrepoda yapılan ölçüm sonucunda eğer arada özet beyan eksiklik durumu varsa, akaryakıtın son ölçüm miktarı ile faturada yer alan metric ton fiyatı ile çarpımı sonucu ortaya çıkan tutarın gümrük vergisi matrahı olarak bazalınmaması bunun yerine konşimentoda yeralan miktar ve birim fiyatın çarpımının, antrepoda yapılan ölçüm sonucu bulunan miktara bölünmesi ile ortaya çıkan birim fiyatın gözününe alınması gerekir. Bu durumu bir formülle özetlemek gerekirse Akaryakıtın birim fiyatı= Faturada yeralan birim fiyat X konşimentoda yeralan toplam akrykt.miktar Antrepoda yapılan olcum sonucu tespit edilen toplam akrykt miktarı Bu formül yöntemiyle akaryakıtın birim fiyatı belirlenmelidir. Ancak şu hususa da dikkat edilmesi gerekir; eğer firmaların yükleme limanı ile boşaltma limanı arasında yapılan ölçümlerde bulunan farka ilişkin sözleşmelerinde raporumuza aykırı hükümler varsa, sözleşmede yeralan raporumuzda anlatılanlara uymayan hususların muhasebe ve banka kayıtlarıyla ispatlanması durumunda cezai bir işlem tesis edilmemesi gerekir. İlaveten bu kapsamda firmaların önceki ithalatlarının geriye doğru taranarak, benzer hususların tespit edilmesi durumunda cezai işlem uygulanması, b) Raporumuzun akaryakıt gümrük idarelerine dağıtılarak, bundan sonra yapılacak işlemlerde bu hesaplama ve birim kıymet beyanlarına dikkat edilmesi, Hususlarını takdir ve tensiplerinize arz ederim. Ankara; 14.02.2017 Lütfü UYANIK Gümrük ve Ticaret Müfettişi