Yeşil Papağanın ithalatına izin verilmeyeceği ile yılan ve timsah derisinden mamul örnekler için CITESe göre işlem yapılacağı

T.C. TİCARET BAKANLIĞI Gümrükler Genel Müdürlüğü-İthalat ve Menşe Dairesi Sayı :E-20117910-170.05.01-00063874213 Konu :Yeşil Papağan 07.05.2021 / 63874213 DAĞITIM YERLERİNE Tarım ve Orman Bakanlığı Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğünden alınan 05.05.2021 tarihli ve 1288484 sayılı yazıda özetle; CITES Ek listelerinde yer alan türlerin canlı ya da ölü parça veya türevlerinin uluslararası ticaretinde (yilan, timsah..vb sürüngenler dahil) (ithalat, ihracat, yeniden ihracat, denizden giriş ) CITES İzin Belgesi düzenlendiği, CITES kapsamı dışında kalan türlerin canlı ya da ölü parça veya türevlerinin uluslararası ticareti için ise, 4915 sayılı Kara Avcılığı Kanunu kapsamındaki "Av ve Yaban Hayvanları ile Bunlardan Elde Edilen Ürünlerin Bulundurulması, Üretimi ve Ticareti Hakkında Yönetmelik" gereği; İthalat ve İhracata Uygunluk Belgesi düzenlendiği, Son zamanlarda Bakanlıklarına çeşitli firmalar tarafından oldukça sık bir şekilde, Yeşil papagan (Psittacula krameri) ithalatı başvuruları yapıldığı, CITES Bilimsel Merci olan TÜBİTAK Başkanlığı'na Yeşil papagan (Psittacula krameri) türünün istilacı bir tür olup olmadığı ve doğal türlerimize vereceği zararlar konusunda görüş sorulduğu ve TÜBİTAK Başkanlığınca düzenlenen Rapor gereğince bahse konu türün ülkemize ithalatına Bakanlıklarınca izin verilmeyeceği, bu doğrultuda, denetimlerin sıkı tutulması ve söz konusu istilacı türün ülkemize girişinin engellenmesi için konunun tüm gümrük noktalarına bildirilmesi talep edilmektedir. Bilgi edinilmesini ve buna göre gereğini rica ederim. Mustafa GÜMÜŞ Bakan a. Genel Müdür EK :1 adet yazı Dağıtım: Tüm Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlükleri T.C. TÜRKİYE BİLİMSEL VE TEKNOLOJİK ARAŞTIRMA KURUMU BAŞKANLIĞI Araştırma Destek Programları Başkanlığı Sayı :E-27798170-115.99-47531 03.04.2021 Konu :Yeşil papagan İthalata Uygunluk Belgesi Hk. T.C. TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI 1. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ İSTANBUL ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ-YABAN HAYVANI TİCARETİ ŞEFLİĞİ İlgi yazı ile ithalatı yapılmak istenen "Psittacula krameri" (Yeşil papagan) türünün doğaya salınması durumunda çevre ve yerli biyolojik çeşitlerimizin sürdürülebilirliği açılarından zararlı etkisi olup olmadığı veya istilacı yabancı tür olup olmadığı hususunda Kurumumuzdan görüş talep edilmiştir. Ayrıca söz konusu tür açısından firmalarca getirilmek istenen tür miktarları konusunda bir kısıtlama olup olmadığı ve kısıtlama yok ise de bundan sonraki uygulamalara da emsal teşkil etmesi açısından bu türün ithalatında sakınca olmadığını ve türün ülkemize girişlerinde verilen Kapsamdışı İthalata Uygunluk belgeleri için (sayı bazında) herhangi bir kota uygulanıp uygulanmayacağı hakkında bilimsel bir rapora ihtiyaç olduğu belirtilmiştir. Kurumumuz tarafından görevlendirilen uzman akademisyenlerden alınan görüşler doğrultusunda hazırlanan ortak rapor Ek'te sunulmaktadır. Bilgilerinizi saygılarımla rica ederim. Ek: Bilimsel Görüş_Ortak Rapor Prof. Dr. Ahmet YOZGATLIGİL Başkan Yardımcısı Tarım ve Orman Bakanlığı 1. Bölge Müdürlüğü tarafından, ticaret amaçlı ithalatı yapılmak istenen Yeşil papagan (Psittacula krameri) türünün ithalatının uygun olup olmadığı konusunda bilimsel görüş: Avrupa genelinde çoğu devlet, sivil toplum kuruluşu ve diğer kurumlar yabani kuşları ve yaşadıkları habitatları koruma konusunda artan bir sorumluluk göstermektedir. Bu uğraşlar sayesinde bazı türler iyileşmeye dair işaretler vermektedir. Kuş türleri yasa dışı avlanma, tarım uygulamalarında yapılan değişimler, istilacı yabancı türler, habitat kaybı ve bozulması gibi birçok tehdit nedeniyle azalmaya devam etmektedir. İstilacı yabancı türlerin doğal türler üzerindeki etkisinin azaltılması kapsamında sürdürülebilir ekosistemler için yerli komünitelerin korunması önemli ve gereklidir. BirdLife International (2019), kuş yok oluşlarında istilacı türlerin başı çektiğini bildirmiştir. İstilacı türlerin, tehlike altında olan kuş türlerinin yarısından fazlasının azalmasının başlıca nedeni olduğunu vurgulanmaktadır. Birçok ülke bir arada hareket ederek bu istilacı türlerin eradikasyonu ile ilgili ortak mücadele vermektedir. İstilacı türlerin varlığı, tıpkı habitat kaybı ya da iklim değişikliği gibi biyolojik çeşitliliği olumsuz yönde etkileyebilecek bir durumdur. İstilacı türler gıda güvenliği, insan ve hayvan sağlığı ve biyoçeşitliliği tehdit eden, oldukça hızlı büyüyen tehlikelerden biridir. İstilacı türler, bazen taşınma sırasında serbest kalma ile ya da egzotik evcil hayvan olarak getirtilen ancak doğaya kaçan ya da salınan türlerin kasıtlı ya da kazara serbest kalarak doğal alanlarda yayılmaya ile ortaya çıkmaktadır. Çoğu zaman istilacı türler hayatta kalabilmek için yerli türlerle rekabet etmek durumunda kalmakta ve bazı türler galip gelerek o alanlarda sürekli olarak varlığını devam ettirmektedir. İstilacı türler birçok tehlike altındaki türle rekabet halindedir. Özellikle ada ekosisteminde yaşamını devam ettiren açık deniz kuşları için özellikle tehdit oluşturmaktadır. Koloni oluşturan Balear yelkovanı, Madeira fırtınakuşu, Yelkovan gibi pek çok tür istilacı memelilerin predasyonu büyük tehdit oluşturmaktadır. Yine bir ada endemiği olan ve yaşadığı habitatlar istilacı bitki türleri tarafından tehdit edilen Boz şakrak kuşu ve bölgeye insanlar tarafından getirilen Karabaşlı dikkuyruk ördek ile hibritleşme tehdidi altında olan Dikkuyruk ördek, istilacı türlerin tehdidine örnektir. Ayrıca çeşitli istilacı türlerle taşınan hastalık ve patojenler de (Örn. Newcastle hastalığı) insan ve hayvan sağlığını olumsuz etkilemektedir. Avrupa'ya ithal edilen bazı egzotik kökenli kuş türlerinde Kuş Gribi Virüsüne rastlanması sonucunda, Avrupa Birliği, Ekim 2005 tarihinde yaban hayvanı ticaretini geçici olarak askıya almıştır (Senior, 2006). Her istilacı türün etkisi ekolojik, ekonomik ve sosyal etkiler bakımından değerlendirilmektedir. Türkiye'deki TERIAS projesi Avrupa Birliği'nin İstilacı yabancı türler ile ilgili 1143/2014 düzenlemesi 1 Ocak 2015 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Bu düzenlemeler, Avrupa Birliğinin 2020 Biyolojik Çeşitlilik Stratejisinin 5. Hedefi olan "İstilacı Yabancı Türlerle Mücadele" eylemlerini kapsamaktadır. Avrupa Birliği'nin 1143/2014 düzenlemesi Biyoçeşitlilik Sözleşmesinin AICHI Hedef 9'u da kapsar. Buna göre üye ülkeler, istilacı türlerin girişini ve yayılmasını önlemek zorundadır ve yeni girişlerle ilgili etkili hızlı erken tespit ve eradikasyon mekanizmalarının uygulanmasını yürürlüğe sokmalı, hâlihazırda yaygın bulunan türlerle ilgili de bir yönetim önlemlerini benimsemelidir. Biyolojik çeşitlilik sözleşmesinde yer verilen istilacı yabancı türlerle mücadele kapsamında, önleme, hızlı tespit ve eradikasyon, yönetim aşamalarından oluşan bir hiyerarşik yaklaşım benimsenmektedir. Türkiye'de karasal ortamlarda ve iç sularda bulunan istilacı yabancı türlerin 1143/2014 sayılı AB Tüzüğü doğrultusunda kontrol altına alınması kapsamında Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, Avrupa Birliği Bakanlığı ve nihai faydalanıcı Tarım ve Orman Bakanlığı Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü'nün desteği ile "Türkiye'deki Karasal Ortamlarda ve İç Sularda İstilacı Yabancı Türlerin Tehditlerinin Değerlendirilmesi (TERIAS)" projesi hayata geçirilmiştir. Proje ile elde edinmek istenen çıktılar: - İçlerinde Yeşil papaganın Psittacula krameri) da yer aldığı 6 türün kontrol altına alınması ve yok edilmesi, - Türkiye'de karasal ortamlarda ve iç sularda bulunan istilacı yabancı türlerin kontrolü için yasal zemin hazırlanması, - Konu ile ilgili kurumların yönetim kapasitesinin geliştirilmesi, - Toplumda farkındalık oluşturulmasının sağlanması hedeflenmektedir. Proje faaliyetleri devam etmekte olup, normal şartlarda proje Kasım 2022 tarihinde tamamlanması planlanmıştır. Psittacula krameri (Yeşil papagan) türünün popülasyon durumu Yeşil papagan Psittacula krameri Scopoli, 1769: Psittaciformes takımı, Psittaculidae (Eski Dünya Papağanları) ailesinde yer alan bir papagan türüdür. Psittaciformes üyeleri dünya genelinde kafes kuşu ticaretinde en yaygın ticareti yapılan türlerdir. Verilere göre bu türlerden 54'ü normal dağılım gösterdikleri alanların dışında alanlara götürülmüştür. Bunlardan 38'i ise gittikleri yerlerde doğada tutunmayı başarabilmişlerdir (Cassey vd., 2004). 1990'lı yıllarda Psittaciformes üyelerinin kafes kuşu olarak ticareti ile 1,4 milyar dolar gelir sağlanmış ve bunun için de yaklaşık 4 milyon kuş doğal ortamlarından yakalanarak taşınmıştır. Bu takımın esaret altındaki üyelerinin doğal alanlarının dışındaki alanlarda ortaya çıkmalarında farklı yolların etkili olduğundan bahsedilmektedir: alım satımı yapan kişilerin mevzuat açısından yaşadığı sorunlar nedeniyle kuşları serbest bırakması, kuşları sahiplenen kişilerin serbest bırakması, hayvanların kasıtlı olarak ya da kazara esaret altında tutuldukları yerden kaçması bildirilen bazı nedenlerdir. Yeşil papaganlar doğal olarak Sahra altı Afrika ve Hindistan'da dağılım göstermektedir. Afganistan, Bangladeş, Benin, Butan, Burkina Faso, Kamerun, Orta Afrika Cumhuriyeti, Çad, Çin, Fildişi Sahili, Cibuti, Eritre, Etiyopya, Gambiya, Gana, Gine, Gine-Bissau, Hindistan, Liberya, Parasal, Moritanya, Myanmar, Nepal, Nijer, Nijerya, Pakistan, Senegal, Sierra Leone, Güney Sudan, Sri Lanka, Sudan, Togo, Uganda, Vietnam Yeşil papaganın doğal olarak bulunduğu ülkelerdir. Yeşil papagan doğal dağılım gösterdiği ülkeler dışında toplam 41 ülkede istilacı yabancı tür olarak bulunmaktadır. İngiltere'ye 1855 yılında, diğer ülkelere ise genel olarak 1970'li yıllarda getirilmişlerdir. İlk üreyen popülasyon Londra'da 1970 yılında rapor edilmiştir. Bu popülasyon yıllık ortalama %30 artış göstererek 2002 yılında 5439 Yeşil papagan, 2006-2008 yıllarında ise yaklaşık 30.000 Yeşil papagan olarak tespit edilmiştir. Brüksel'de ilk 1975 yılında ürediği tespit edilmiştir ve 2008 yılında orada 10.000'den daha fazla Yeşil papagan olduğu bildirilmiştir. Hollanda'da 2004 yılında 5400, Almanya'da 2003 yılında 5700 Yeşil papagan olduğu belirtilmiştir. Paris'te ilk üreme 1980 yılında kaydedilmiştir ve 2006, 2008, 2014 yıllarında sırasıyla yaklaşık 500, 1050 ve 5000 Yeşil papagan olduğu belirtilmiştir. Parau ve ark. (2016), yaptıkları bir revizyon çalışmasında Avrupa üreyen popülasyon büyüklüğünü en düşük 85.120 irey olarak vermiştir. Türkiye'de şu ana kadar Adana, Ankara, Antalya, Balıkesir, Bolu, Burdur, Bursa, Çanakkale, Denizli, Eskişehir, Gaziantep, Giresun, Hatay, İstanbul, İzmir, Kastamonu, Kayseri, Kırklareli, Kırşehir, Kocaeli, Muğla, Mersin, Osmaniye, Sakarya, Samsun, Sinop, Tekirdağ, Trabzon, Şanlıurfa ve Yalova olmak üzere toplam 30 farklı ilden kayıt gelmiştir. Ancak Yeşil papaganlar bu alanların tamamında doğada başarılı popülasyonlar oluşturamamıştır. Çoğuna ait kayıtlar 1 seferle sınırlı kalmıştır. Sadece Ankara, Antalya, İstanbul, İzmir, Yalova, Eskişehir ve Şanlıurfa'da üremektedir (Şekil 1). Parau vd. (2016) Türkiye'de üreyen Yeşil papagan nüfusunun İstanbul, İzmir ve Ankara'da toplamda 1040 olduğunu ifade etmiştir. Per (2018) ise sadece İstanbul'da üreyen Yeşil papagan sayısının 1000'in üzerinde ve diğer illerde ise 355'in üzerinde olabileceğini ifade etmektedir. Bu sayım sonuçları sistematik bir izleme çalışması yerine vatandaş bilimi kapsamında elde edilen gözlemlere göre hesaplanmıştır. Ancak TERIAS projesi kapsamında İzmir, İstanbul ve Ankara'da yapılan sayımlar bu rakamın birkaç katı kadardır. Dolayısıyla Türkiye genelinde üreyen çift sayısının da Parau vd. (2016) ve Per (2018) tarafından verilenden çok fazla olduğu bilinmektedir. Genel olarak Türkiye Yeşil papagan sayısının hızlı artma eğilimi gösterdiği söylenebilir. Şekil 1. Yeşil papaganın şu ana kadar görüldüğü (kırmızı nokta) ve ürediği alanlar (yeşil alanlar) Yeni lokalitelere giriş (istila) yolları Yeşil papaganlar doğal olarak bulunmadığı ülkelere kuş ticareti kapsamında taşınmıştır. Kafes kuşu olarak oldukça iyi bilinen Yeşil papaganlar dünya genelinde ticari amaçlı götürüldükleri ülkelerde kafeslerden kaçarak ya da insanlar tarafından kasıtlı olarak serbest bırakılarak doğal popülasyonlar oluşturmayı başarmıştır. Yeşil papagan birçok kafes kuşu arasında en başarılı işgalci olarak kabul edilir. Belçika'da birkaç Yeşil papagan bir hayvanat bahçesi tarafından serbest bırakılmıştır (Devillers vd., 1988). Almanya'da bir grup Yeşil papaganın Köln hayvanat bahçesinden serbest bırakıldığı söylense de bazı kaynaklar da bir satıcının 20- 30 kuşu serbest bıraktığını ifade etmektedir (Kahl-Dunkel ve Werner, 2002). İngiltere'de hava almaları ve serbest uçan güvercinlerle dolaşmaları için serbest bırakılmaları sonucu doğada tutundukları ifade edilmektedir (Buxton, 1868; Cramp, 1985). Moritus'ta kuşların kafesten kaçtığı ifade edilmektedir (Cramp, 1985). Amerika Birleşik Devletlerin'de bir fırtınanın Yeşil papaganların bulunduğu yerdeki çatıyı kaldırması sonucu iki çiftin serbest kalarak doğaya kaçtıkları ifade edilmektedir (City of Bakersfield, 2009). Türkiye'de ise doğa salınma aşamasının nasıl gerçekleştiğine dair çeşitli fikirler öne sürülmektedir. Bunlardan bazıları kafesle taşınan Yeşil papaganların Boğazdan geçen bir gemiden 6 kaçtıkları, ya da bir kamyonun devrilmesi sonucu serbest kaldıkları, ya da ticaret amacıyla getirilen yaklaşık 150'sinin İstanbul havalimanında kaçtıkları (www.hurriyet.com.tr/gundem/firaripapaganlar- 39277392), Körfez Savaşından kaçarak geldikleri gibi açıklamalar bilinmektedir. Bu nedenlerden hangisinin gerçek olduğu bilinemese de evlerde bakılan kuşların kafeslerden kaçtığı ve evcil hayvan satışı yapan dükkanlarda bazen yasadışı ticaret sebepleriyle salındıkları da yaygın olarak bilinmektedir. Bunlar da Yeşil papaganların doğada popülasyon kurmaları için fırsatlar yaratmıştır. Yeşil papaganlar kafes kuşu ticareti yapılan bir tür olması sebebiyle aslında ticaretin kendisi yayılma yollarından birini oluşturmakta ve feral popülasyonlar kurulmasına olanak sağlamaktadır. Yeşil papaganlar taşıma sırasında kaçma, kafes, kuşhaneden kaçma, sahipleri tarafından serbest bırakılma ve yerleşmiş popülasyonların yayılmaları sonucunda feral popülasyonlar oluşturmaktadırlar. Yeşil papaganın etkileri Ekonomik etki: Türün Afrika'da tarımsal ürünlere zarar verdiği sadece birkaç raporda yer almasına rağmen, Yeşil papagan Asya'da tarımsal ürünlere en ağır hasarı veren tarım zararlısı olarak kabul edilmektedir. Mısır, hardal, pirinç, ayçiçeği, badem, hurma, guava, şeftali, papaya, sorgum, susam, buğday, arpa, üzüm ve nar gibi tarımsal ürünlerle beslendiği tespit edilmiştir. Khan vd. (2004), Yeşil papaganın Asya'daki tarımsal kalkınmadan faydalandığını ifade etmişlerdir. Orta Punjab bölgesi başlangıçta tropikal diken ormanı ile kaplıyken zamanla oranın doğal türü olmayan bazı büyük ağaçların getirilmesi ve tarımsal faaliyetlerin artması kuşların oraya yerleşmelerine ve o büyük ağaçlarda yuvalar yapmalarına olanak sağlamıştır. Yerleşik olduğu çoğu yerde istilacı olarak kabul edilmektedir. Yabancı tür olduğu bölgelerden sadece İngiltere'de üzüm bağlarına zarar verdiği rapor edilmiştir (Butler, 2003). Verdiği zararın boyutu, verimi 5000 şişe şaraptan 3000 şişe şaraba düşürmüş olmasıdır. Ekolojik etki: Avrupa'da Yeşil papaganın yuva kovukları için başka türlerle rekabet ettiği bilinmektedir. Yeşil papaganlar kendileri oyuk açmazlar, başka türlerin açtığı kovuklara el koyarlar. Yeşil papaganlar Avrupa'yı istila eden en kötü 100 tür içerisinde listelenmiştir (DAISIE, 2009). Şimdi bu listeden çıkarılsa da birçok ülke hala yerli türlerle etkileşimi nedeniyle Yeşil papaganları istilacı olarak kabul etmektedir. Türün ithalatına birçok ülkede izin verilmemektedir. Gerçek anlamda doğal türler üzerine bir etkisinin ortaya çıkarıldığı Belçika'daki bir çalışmada Yeşil papaganların Sıvacıkuşu (Sitta europaea) ile yuva kovukları için rekabet ettiği tespit edilmiştir (Strubbe ve Matthysen, 2007). Diğer bir rekabet de İspanya'da üreyen bir yarasa (Nyctalus lasiopterus) türü ile kaydedilmiştir. Burada yeşil papaganların yarasa türünün popülasyon büyüklüğünü önemli ölçüde düşürdükleri ve türün risk altına girdiği belirtilmiştir. Tam olarak etkileri tespit edilemese de sincap, serçe, leş kargası, gümüş martı, küçük karga gibi çeşitli türlerle etkileşim halinde olduğu gözlenmiştir. Kovuklarda yuva yapan türler için bazen yuva yeri bulmak sıkıntılı olabilmektedir. Bu nedenle de Yeşil papaganların bol bulunduğu ya da sayılarının artacağı yerlerde başka türlerle rekabet etmesi, henüz başka ülkelerce doğrulanmasa da mümkündür. İngiltere'de ise türün tarımsal ürünlere zarar verdiği rapor edildiğinden orada da istilacı yabancı tür olarak değerlendirilmektedir (Butler, 2003). Sosyal etki: Ülkemizde insanların Yeşil papaganlara ilgisi genel olarak olumlu yöndedir. Birçok insan Yeşil papaganların şehre ve parklara renk getirdiğini ifade etmektedir. Çok az kişi sesinden rahatsız olmaktadır. Özellikle sürekli aynı ortamı paylaşmak durumunda kalan insanlar (park bekçileri, satıcılar vb.) büyük grupların çıkardığı seslerden rahatsız olduğunu ifade etmektedir. Diğer taraftan bazı insanlar Yeşil papaganın popülasyon büyüklüğünün artması durumunda yerli kuşlara ya da diğer hayvanlara zararlı etkilerinin olabileceğinden yana kaygı duyduklarını ifade etmektedirler. Sonuç ve Öneriler Yeşil papagan, Türkiye'de olduğu gibi birçok ülkede doğada başarılı üreyen popülasyonlar kurabilmiş, sayıları hızla artan kafes kaçkını bir türdür. Bir zamanlar Avrupa'da en kötü 100 istilacı tür içinde anılsa da güncel yapılan çalışmalar türün istilacı olduğunu ancak spekülatif olarak belirtildiği kadar olumsuz etkisinin olmadığını ortaya çıkardığından "en kötü 100 istilacı tür" listesinden çıkarılmıştır. Ancak İngiltere, Hollanda, Fransa gibi pek çok ülkede nüfusunun hızlı artış gösterdiği bilinmektedir. İngiltere'de tarım zararlısı olması sebebiyle ekonomik zarara, İspanya'da ise küresel ölçekte nesli tehlike altında olan bir yarasa popülasyonunun azalmasına neden olduğundan dolayı da ekolojik zarara neden olduğu vurgulanmaktadır. Etkileri henüz tam olarak bilinmese de Sıvacı, Sığırcık, Küçük karga, Sincap gibi yine kovukta üreyen türlerle etkileşimde olduğu bilinmektedir. Yeşil papaganın hızlı nüfus artışına bağlı olarak sorunların artacağı düşünülmektedir. Türkiye'de Yeşil papaganlar yeni yeni araştırılmaya başlanmıştır. Türün ekosisteme ve biyolojik çeşitliliğe ne tür etkilerinin olduğu henüz tam olarak bilinmemektedir. Kapsamlı izleme çalışmalarına ihtiyaç vardır. Ancak ülkemizde de nüfusun oldukça hızlı bir şekilde arttığı ve dağılım alanını genişlettiği görülmektedir. Yeşil papaganın etkilerinin anlaşılmasına kadar mevcut popülasyonların kontrol altına alınması ve dağılmalarının engellenmesi gerekmektedir. TERIAS projesi kapsamında türün etkileri araştırılmakta olup, projenin nihai hedeflerinden biri türün kontrol altına alınması ve yok edilmesidir. Dolayısıyla şu ana kadar yapılan mücadele yöntemlerinde her zaman öncelikli olarak türün ticaretinin durdurulması gerektiğine vurgu yapılmıştır. Öncelikle yeni popülasyonlar oluşmasına ya da nüfusun artmasına neden olabilecek her türlü kafes ticareti acil olarak durdurulmalıdır. Sonuç olarak - Türün popülasyonunu arttırma ve dağılım alanını genişletmesindeki yüksek hız göz önünde tutulduğunda, - Birçok ülkede istilacı olarak kabul edilen bir türün henüz tam etkilerini değerlendirmemiş olduğumuz bir dönemde, - Birçok ülkede ithalatı durdurulmuş olması sebebiyle, - Yeni lokalitelere giriş yollarının kafes ticareti olması sebebiyle ve - Ülkemizde türün mücadelesi ve kontrol altına alınması ile ilgili bir proje ilgili kurumlar tarafından gerçekleştiriliyor olması sebebiyle türün ithalatına izin verilmemelidir. Kaynaklar BirdLife International 2019. https://www.birdlife.org/worldwide/policy/wild-bird-trade-and cites BirdLife International 2018. The IUCN Red List of Threatened Species 2018: e.T22719493A132129720. http://dx.doi.org/10.2305/IUCN.UK.2018- 2.RLTS.T22719493A132129720.en. Downloaded on 22 May 2019. Butler CJ. 2003. Population biology of the introduced rose-ringed parakeet Psittacula krameri in the UK. Oxford, UK: University of Oxford, unpaginated. Buxton C. 1868. Acclimatization of parrots at Northrepps Hall. The Annals and Magazine of Natural History. Carrete M, Tella JL. 2008. Wild bird trade and exotic invasions: a new link of conservation concern? Front Ecol Environ, 6 (4): 207 - 211. Cassey P, Blackburn TM, Russell GJ, Jones KE, Lockwood JL. 2004. Influences on the transport and establishment of exotic bird species: an analysis of the parrots (Psittaciformes) of the world. Global Change Biology 10:417-426 DOI 10.1111/j.1529-8817.2003.00748.x. CITES. 2013. Convention on International Trade in Endangered Species of Wild Fauna and Flora. http://www.cites.org/sites/default/files/eng/cop/11/prop/32.pdf (erişim 25 Nisan 2019) City of Bakersfield, 2009. Beale Park. Bakersfield, California, USA: City of Bakersfield, unpaginated. http://www.ci.bakersfield.ca.us/recreation/Parks/beale.htm Cramp S. 1985. Birds of the Western Palearctic: handbook of the birds of Europe, the Middle East and North Africa. Vol. 4: Terns to woodpeckers. Oxford, UK: Oxford University Press, 960 pp. Devillers P, Roggeman W, Tricot J, Marmol P, Kerwijn C, Anselin A. 1988. Atlas von den Belgischen Brutvogeln. Brussels, Belgium: Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen, 395 pp. DAISIE, 2009. Handbook of alien species in Europe. Dordrecht, Netherlands: Springer, 400 pp. Global Invasive Species Database. Downloaded from http://www.iucngisd.org/gisd/search.php on 21-05-2019. Kahl-Dunkel A ve Werner R. 2002. Winter distribution of the ring-necked parakeet Psittacula krameri in Cologne. (Winterverbreitung des Halsbandsittichs Psittacula krameri in Köln.) Die Vogelwelt, 123(1):17-20. Khan HA, Beg MA, Khan AA. 2004. Breeding habits of the rose-ringed parakeet Psittacula krameri in the cultivations of central Punjab. Pakistan Journal of Zoology, 36(2):133-138. Martin-Albarracin VL, Amico GC, Simberloff D, Nunez MA. 2015. Impact of Non-natine birds on native ecosystems: a global analysis. PlosOne, 10 (11): e0143070. Pârâu LG, Strubbe L, Mori E, Menchetti M, Ancillotto L, Kleunen AV, White RL, Luna A, Hernández-Brito D, Louarn M, Clergeau C, Albayrak T, Franz D, Braun B, Schroeder J, Wink M. Rose-ringed Parakeet Psittacula krameri Populations and Numbers in Europe: A Complete Overview, The Open Ornithology Journal, 2016, 9, 1-13. Per E. 2018. The spread of the Rose-ringed Parakeet, Psittacula krameri, in Turkey between 1975 and 2015 (Aves: Psittacidae), Zoology in the Middle East, 64:4, 297-303 Senior K. 2006. Battle over wild bird trade ban. Front Ecol Environ 4: 509. Strubbe D ve Matthysen E. 2007. Invasive ring-necked parakeets Psittacula krameri in Belgium: habitat selection and impact on native birds. Ecography, 30(4):578-588. http://www.blackwell-synergy.com/loi/eco T.C. TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü Sayı :26137614-724.01.02-E.1497903 Konu :Yılan ve Timsah Derisinden Yapılmış Mamullar Hk. GÜMRÜKLER GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE İlgi :DKMP IX. Bölge Müdürlüğü'nün 06.05.2019 tarihli ve 47128124-869-E.1411060 sayılı yazısı. Universal Eğitim ve Danışmanlık Şirketinin yazdığı dilekçeye istinaden DKMP IX. Bölge Müdürlüğü tarafından yazılan ilgide kayıtlı yazıda; "piton yilanı ve timsah derisinden" üretilmiş çanta, cüzdan, kemer, ayakkabı, saat kordonu vb. eşyalar için, Gümrük Tarife Cetvelinde yer alan GTİP numaralarının, CITES Tebliği listesinde bulunmadığı ve bu nedenle bu örneklerin ithalatı esnasında CITES Belgesi ve İthalata Uygunluk Belgesi düzenlenmesinin gerekip gerekmediği konusunda tereddüt hasıl olduğu ifade edilerek, konu ile ilgili Genel Müdürlüğümüz görüşlerine ihtiyaç duyulduğu belirtilmektedir. CITES Ek listelerinde yer alan yabani türlerin ve bunlardan elde edilen parça ve türevlerin uluslararası ticaretinde CITES İzin Belgesi düzenlenirken, CITES kapsam dışındaki yabani türlerin ve bunlardan elde edilen parça ve türevlerin uluslararası ticaretinde; 4915 sayılı Kanuna istinaden çıkarılan "Av ve Yaban Hayvanları ile Bunlardan Elde Edilen Ürünlerin Bulundurulması, Üretimi ve Ticareti Hakkında Yönetmelik" çerçevesinde "İthalata Uygunluk Belgesi" ve "İhracata Uygunluk Belgesi" düzenlenmektedir. Ülkemize her yıl çok fazla miktarda yilan ve timsah derisi ham olarak getirilerek, işlenmekte ve elde edilen mamuller (cüzdan, kemer, çanta, ayakkabı, saat kordonu, tablet-telefon kılıfı vs) başka ülkelere yeniden ihrac (gümrük mevzuatına göre dahili işleme) edilmektedir. Yılan ve timsah türlerinin çoğu, CITES Ek listelerinde yer almaktadır. CITES Sözleşmesi kurallarına göre; ilk önce örneği ihrac eden ülke CITES İhracat Belgesi düzenler, daha sonra örneğin geldiği ülke bu belgeye göre eş değer CITES İthalat Belgesini düzenler ve bu bilgiler yıllık rapor olarak her yıl Sekretarya'ya gönderilerek karşılaştırılır. Bu nedenle karşılıklı doğru ve uyumlu belge hazırlanması çok önemlidir. Yılan ve timsah türleri ve bunlardan elde edilen mamulleri, CITES Ek listelerinde yer almıyorsa; uluslararası ticaretinde "İthalata Uygunluk Belgesi" ve "İhracata Uygunluk Belgesi" düzenlenmektedir. 3 yılda bir yapılan CITES Taraflar Konferansı'nda değişen CITES Ek listelerine göre, Genel Müdürlüğümüzün koordinasyonunda yeni revize listeler hazırlanmakta ve Ticaret Bakanlığı İthalat Genel Müdürlüğü tarafından CITES Tebliği olarak Resmi Gazete'de yayımlanmaktadır. En son güncel Tebliğ, 25.11.2017 tarihinde yayımlanmıştır. Bahse konu Tebliğ'de, yilan ve timsah türü yabani hayvanlar sürüngenler sınıfında yer almakta olup, 0106.20 GTİP numarası ile tanımlanmıştır. Tebliğin 2. Maddesinde "Bu Tebliğ'de geçen, "Örnek" ibaresi, "Tebliğ eki listelerinde yer alan canlı veya ölü hayvan veya bitki türünü, bunların kolayca tanınabilir denilerek örnek tanımı herhangi bir parçasını ya da türevini" ifade eder." yapılmaktadır. Bu nedenle bahse konu GTİP numarası, sadece canlı yilan ve timsah türlerini değil, bunların ölü, parça ve türevlerini de kapsamaktadır. Gümrük kontrollerinde ise ithal edilen örnekler canlı olmayıp nihai ürün (CITES kurallarına göre örnek) olduğu için, Gümrük Tarife Cetvelinde yer alan cüzdan, kemer vb nihai ürün eşya koduna bakılarak işlem yapılmakta, yabani türden elde edildiği ile ilgili olarak CITES Tebliği'nde yer alan koda bakılmamakta ve bu nedenle CITES Belgesi aranmamaktadır. Bu da yabani tür örneklerinin CITES Belgesiz olarak ülkeden giriş-çıkışına neden olmaktadır. Bu çerçevede; pek çok yilan ve timsah türleri CITES Ek listelerinde yer alan türler oldukları için, CITES Yönetim Otoritesi tarafından CITES Belgesi düzenlenmesi ve gümrük noktalarında bu belgelerin kontrolünün yapılması gerekmektedir. Bu doğrultuda; yilan ve timsah derisinden mamul örnekler için, gümrük noktalarındaki kontrollerde CITES türü ise CITES Belgesine, CITES kapsamı dışında ise Uygunluk Belgesine bakılması için gerekli iş ve işlemlerin yapılması hususunda; Bilgilerinizi ve gereğini arz ederim. Yusuf KANDAZOĞLU Bakan a. Genel Müdür Ek : 1 - İlgi yazı örneği (1 sayfa) 2 - İlgi yazı eki (1 sayfa)