Menşei yanıltması ile fikri ve sınai mülkiyet haklarının birbiriyle karıştırılmaması ve 2005-12 Genelge uygulamasında önemli hususlar

T.C. BAŞBAKANLIK GÜMRÜK MÜSTEŞARLIĞI Gümrükler Genel Müdürlüğü Sayı :B.02.1.GÜM.0.06.00.49-1569- 866 Konu :Gümrük Kanunun Hakkında 07.07.2005 / 17527 GÜMRÜK VE MUHAFAZA BAŞMÜDÜRLÜĞÜNE İSTANBUL İlgi :a) 17.6.2005 tarihli ve 2005/12 sayılı genelge b) 6.7.2005 tarihli ve 17247 sayılı yazımız. c) 6.7.2005 tarihli ve 57812 sayılı yazınız. İlgi (c)'de kayıtlı yazınızda bağlantınız Atatürk Hava Limanı Gümrük Müdürlüğü'nden alınan 5.7.2005 tarihli yazıya atıfla muhtelif beyannameler kapsamı eşyanın 17.06.2005 tarihinde yayımlanan 2005/12 sayılı Genelge çerçevesinde Gümrük Kanununun 56/1 inci maddesine temas edip etmediği sorulmakta ve genelgenin uygulanmasında karşılaşılan sorunlara değinilmektedir. Bilindiği üzere, 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 56 ıncı maddesinin 1 inci fıkrası "Gerek üzerlerinde, gerek iç ve dış ambalajlarında üretildiği ülkeden başka bir ülke ürünü olduğunu gösteren veya böyle bir izlenim uyandıran isim ya da simgeler taşıyan eşyanın Türkiye'ye ithaline izin verilmez. Bu gibi eşyanın Türkiye'den transit geçişine veya antrepo ve benzeri yerlere konulmasına ya da yeniden ihracına Müsteşarlıkça izin verilebilir" hükmünü amirdir. Bu madde çerçevesinde 2005/12 sayılı Genelgenin yayımlanmasından önce Başmüdürlüğünüzce bağlantınız gümrük müdürlüklerinde işlem gören ve anılan madde çerçevesinde değerlendirilen eşyaya yapılacak işlemin belirlenmesini teminen Müsteşarlığımıza intikal ettirilmiştir. Müsteşarlığımızda oluşan dosyaların ve intikal eden olayların incelenmesinden Gümrük Kanununun 56 ıncı maddesinin 1 inci fıkrasının gümrük idarelerince farklı şekillerde yorumlanarak farklı uygulamalarda bulunulduğu ve bunun da mükellef şikayetlerine yol açtığı görülmüştür. Bu çerçevede yeknesak bir uygulama sağlanmasını teminen anılan genelge yayımlanmış ve genelgenin hazırlanmasında Başmüdürlüğünüzce Müsteşarlığımıza intikal ettirilen olaylar dikkate alınmıştır. 2005/12 sayılı Genelge ile mevzuatta yeni bir düzenleme yapılmamış sadece şimdiye kadar yapılan uygulamadan örnekler verilmek suretiyle konunun açıklanması yoluna gidilmiştir. Bu itibarla genelgenin yayımlanmasını müteakiben Başmüdürlüğünüz bağlantısı gümrük müdürlüklerinde yaşanan ve Müsteşarlığımıza farklı şekillerde intikal eden kargaşaya bir anlam verilememektedir. Zira kanunun 56/1 inci maddesi kanunun yürürlüğe girdiği tarihten beri uygulamada olan bir maddedir. İlgi (c)'de kayıtlı yazınız konusu olayların Müsteşarlığımıza daha önceden intikal ettirilen diğer olaylarla karşılaştırılması sonucunda bunların kısmen veya tamamen aynı nitelikte olduğu ve Başmüdürlüğünüz bağlantılarında genelgenin yayımlanmasından önce yapılan ithalatlarda bu tür olayların bir kısmının Kanunun 56/1 inci maddesi kapsamında değerlendirildiği bir kısmının ise değerlendirilmediği anlaşılmaktadır. Bu çerçevede Başmüdürlüğünüz bağlantısı gümrük idarelerinde keyfi bir uygulamanın yapılmış olduğu ve mevcut durumda da genelge hükümlerinin zaman zaman ithalat gümrük işlemlerinin ikmal edilmesini engelleyici nitelikte kullanıldığı görülmektedir. Konu bu kapsamda değerlendirildiğinde belirtilen olayların tamamı Başmüdürlüğünüz ile daha önce yapılmış olan yazışmalar çerçevesinde çözümlenebilecek nitelikte görülmektedir. Diğer taraftan anılan genelgenin 5 inci maddesine ilişkin ilgi (b)' de kayıtlı yazımızda da açıklandığı üzere serbest dolaşıma konu eşyalar için üzerlerinde menşe ülke belirtme zorunluluğu bulunmamaktadır. Ancak üzerinde beyan edilen menşei ülkeden farklı olarak başka bir ülkede üretildiği izlenimi uyandıran ifadelerin mevcut olması halinde eşyanın durumunun Kanunun 56/1 inci maddesi kapsamına temas edip etmediği hususu hassasiyetle değerlendirilerek farklı uygulamalar nedeniyle mükellef mağduriyetlerine sebebiyet verilmemesi gerekmektedir. Yazınızda konu edilen 19/2/2002 tarihli ve 3931 sayılı yazının incelenmesinden, yazının dönem itibariyle Hukuk Müşavirliğinin de görüşleri çerçevesinde Müsteşarlığımızca elleçleme işlemi suretiyle etiketleme yapılmasının uygun bulunmadığı münferit bir olay hakkında olduğu anlaşılmaktadır. Ancak; daha sonra Müsteşarlığımıza konu ile ilgili intikal eden sorunların değerlendirilmesi ve Hukuk Müşavirliği ile de varılan mutabakat sonucunda elleçleme işlemi suretiyle etiketleme/etiket sökme işlemine izin verilmesi konusunda uygulama başlatılmıştır. Bu kapsamda Başmüdürlüğünüzle de münferit olaylar bazında pek çok yazışma yapılmış olup bu aşamada 19/2/2002 tarihli ve 3931 sayılı yazının gündeme getirilme sebebi anlaşılamamıştır. Diğer taraftan yazınızın incelenmesinden Gümrük Kanununun gerek üzerlerinde gerek iç ve dış ambalajlarında üretildiği ülkeden başka bir ülke ürünü olduğunu gösteren veya böyle bir izlenim uyandıran isim ya da simgeler taşıyan eşya hakkındaki 56/1 inci maddesi ile fikri ve sınai mülkiyet haklarının korunması mevzuatı hakkındaki 57 inci maddesi kapsamında ayrı ayrı değerlendirilmesi gereken hususların tamamının 56/1 inci madde kapsamında değerlendirildiği, ayrıca sahte menşeli eşya tabirinin de hatalı olarak kullanıldığı bir başka deyişle kavram kargaşası yaşandığı anlaşılmaktadır. Bilindiği üzere kanunun 56 ve 57 inci maddeleri farklı durumları kapsamakta ve bu maddeler kapsamında değerlendirilen eşyanın tabi olduğu uygulama ve yaptırımlar da ayrı ayrı açıklanmaktadır. Bu itibarla bağlantınız gümrük idarelerinde hatalı uygulamalara sebebiyet verilmemesi konusunda Başmüdürlüğünüzce gereken dikkatin gösterilmesi gerekmektedir. Yazınızda konu edilen diğer bir husus olan ve 2005/12 sayılı genelgenin 5 inci maddesinin uygulanmasına esas teşkil eden iç ve dış ambalaj ifadelerinden kanunun 56/1 inci maddesi açısından esas alınması gerekenin eşyanın tüketiciye sunulacağı ambalajının olduğu önceki yazışmaların incelenmesinden de görülecektir. Bilgi edinilmesini ve gereğini rica ederim. Müsteşar a.