Memur VHKİ şef ve tekniker gibi personelin muhafaza hizmetlerinde görevlendirilmesinde Tayın Bedeli ödenip ödenmeyeceği

T.C. TİCARET BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı Sayı :72957071-612.99 Konu :Tayin Bedeli Hakkında 08.03.2019 / 42393920 ULUDAĞ GÜMRÜK VE DIŞ TİCARET BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜNE İlgi :26.02.2019 tarihli ve 75186139-841.02.17/00042017588 sayılı yazınız. İlgide kayıtlı yazınızda; Bölge Müdürlüğünüz bağlantısı Bandırma ve Ayvalık Gümrük Müdürlüğünden alınan bazı personele ait dilekçeler ile "Müdürlükleri bünyesinde bulunan gümrük muhafaza hizmetleri (GMH) servisinde muhtelif tarihlerde görev yapmalarından dolayı, 2155 sayılı Bazı Kamu Personeline Tayın Bedeli Verilmesi Hakkında Kanun ile Sayıştay Başkanlığının 2014 tarihli 134 İlam Nolu Kararına ve Başkanlığınızın ilgili Bölge Müdürlüklerine hitaplı Tayın Bedeli konulu yazılarınıza istinaden taraflarına görev yaptıkları süreler itibariyle tayin bedelinin ödenmesi" talep edildiğinden, Bu kapsamda Bölge Müdürlüğünüzce; Bağlantı Gümrük Müdürlükleri idari yapılanması bünyesinde bulunan "Gümrük Muhafaza Hizmetleri (GMH) Servisi'nde" hizmet sınıfı veya kadro unvanı (Memur, V.H.K.İ., Şef, Tekniker vb.) aranmaksızın asıl veya vekaleten görevlendirilen tüm personellere tayın bedelinin ödenip ödenmeyeceği, Bölge Müdürlüğü veya Bağlantı Gümrük Müdürlükleri bünyesinde bulunan "Gümrük Muhafaza Hizmetleri (GMH) Şubesi/Servisi'nde" görevli olmadığı halde sadece Silah taşıma yetkisine haiz olmasından ötürü ilgili personele (Bölge Müdür Yardımcısı, Müdür Yardımcısı, Muhafaza Kadrosu vb.) tayın bedelinin ödenip ödenmeyeceği, Tayın bedeli ödemelerinin uygun görülmesi halinde zaman aşımı vb. hususlar nedeniyle ilgili personellere geriye dönük ödemelerin yapılıp yapılamayacağı, hususlarında tereddüt hâsıl olduğundan Başkanlığımız görüşü talep edilmiştir. Bilindiği üzere, hangi personele tayın bedeli ödeneceği, 2155 sayılı Bazı Kamu Personeline Tayın Bedeli Verilmesi Hakkında Kanun ile hüküm altına alınmıştır. Bu Kanun'un 1'inci maddesi uyarınca, "... Gümrük Muhafaza merkez ve iller kuruluşundaki muhafaza ve muamele sınıfı kadrolarına dâhil memurlara ve muhafaza teşkilatında görevli gemi adamlarına ..." tayın bedeli verilmektedir. Bununla birlikte, Bakanlığımız teşkilat yapısında meydana gelen değişiklikler ve mezkûr maddede bulunan muhafaza ve muamele sınıfının belirlendiği 3944 sayılı Gümrük Muhafaza ve Muamele Sınıfı Memurları Teşkilatı Hakkında Kanun'un, 640 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 40'ıncı maddesiyle yürürlükten kaldırılması üzerine, hangi personele tayın bedeli ödeneceği konusunda tereddütler ortaya çıkmıştır. 178 sayılı (mülga) Maliye Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğünün görevlerinin sayıldığı 10'uncu maddesinde: "i) Yürürlükte bulunan mevzuatın mali hükümlerinin uygulanmasını yönlendirmek, bu konuda ortaya çıkacak her türlü meseleyi çözmek, tereddütleri gidermek," hükmü bulunmaktadır. Bu hüküm uyarınca, tayın bedeli ödemesi konusunda yaşanan sorunları gidermek üzere, muhtelif tarihlerde Maliye Bakanlığına görüş sorulmuştur. Bu kapsamda, anılan Bakanlıktan alınan; 1- 22.02.2005 tarihli ve 2313 sayılı görüş yazısında; "Buna göre yeni kurulan gümrük ve muhafaza başmüdürlüklerinin, kaldırılan gümrükler başmüdürlükleri ile gümrükler muhafaza başmüdürlüklerinin yerine kurulmuş olması ve bu bağlamda muhafaza ve muamele hizmetlerine ilişkin görevleri de yürütüyor olmaları nedeniyle gümrük ve muhafaza başmüdürleri ile gümrük ve muhafaza başmüdür yardımcılarından sadece başmüdürlüklerdeki muhafaza ve muamele hizmetlerini yürüten birimlerin bağlı olduğu gümrük ve muhafaza başmüdür yardımcılarına 22.06.1978 tarihli ve 2155 sayılı Kanun'un 1'inci maddesi gereğince tayın bedeli ödenebileceği mütalaa edilmektedir." ifadeleri, 2- 09.07.2013 tarihli ve 6360 sayılı görüş yazısında; "... Gümrük ve Ticaret Bölge Müdürlüklerinde Bölge Müdürü ile muhafaza ve muamele hizmetlerini yürüten birimlerin bağlı olduğu Bölge Müdür Yardımcısı unvanlı personelin, bölge müdürlükleri bünyesinde bulunan Gümrük Muhafaza Hizmetleri Şubesi ile bölge müdürlüklerine bağlı Gümrük Muhafaza Kaçakçılık ve İstihbarat Müdürlüğü personelinin, yine Bölge Müdürlüklerine bağlı gümrük müdürlükleri bünyesindeki Gümrük Muhafaza Bölge Amirliği ve Gümrük Muhafaza Kısım Amirliği birimlerinde çalışan personelin 2155 sayılı Kanun uyarınca tayın bedelinden yararlandırılmasının mümkün olduğu değerlendirilmektedir." ifadeleri, 3- 31.07.2013 tarihli ve 7093 sayılı yazısında; "... bünyesinde Gümrük Muhafaza Bölge ve Kısım Amirlikleri bulunan Gümrük Müdürlüklerinde, Gümrük Müdürü ile muhafaza ve muamele hizmetlerini yürüten Gümrük Müdür Yardımcısı unvanlı personelin de tayın bedelinden yararlandırılmasının mümkün olduğu değerlendirilmektedir." ifadeleri, Bulunmaktadır. 6085 sayılı Sayıştay Kanunu'nun 5'inci maddesi uyarınca, "Kamu idarelerinin mali faaliyet, karar ve işlemlerini hesap verme sorumluluğu çerçevesinde denetlemek ve sonuçları hakkında Türkiye Büyük Millet Meclisine doğru, yeterli, zamanlı bilgi ve raporlar sunmak." ve "Genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin; gelir, gider ve mallarına ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygun olup olmadığını denetlemek, sorumluların hesap ve işlemlerinden kamu zararına yol açan hususları kesin hükme bağlamak" görevleri bulunan Sayıştay Başkanlığının, Bakanlığımızın 2014 yılı hesabı ile ilgili olarak, 6085 sayılı Kanun'un 49'uncu maddesi gereğince yapılan yargılaması sonucunda; 1- Sayıştay 4. Dairesinin 07.04.2016 tarihli ve 134 sayılı İlamı'nda; " … gerek teşkilat yapısında meydana gelen değişiklikler gerekse 3944 sayılı Kanun'un yürürlükten kaldırılması ile muhafaza ve muamele sınıfı kadrolarına dahil memurların tanımında bir belirsizliğin ortaya çıktığı anlaşılmış olmakla birlikte 640 sayılı KHK'nın Geçici 3. maddesinde yer alan "Muamele Memuru kadrolarında bulunanlar, Memur kadrolarına başka bir işleme gerek kalmaksızın atanmış sayılır" hükmü nedeniyle muhafaza memurlarının yanı sıra sadece memur unvanına sahip personelin tayın bedeli alabileceği, diğer taraftan veri hazırlama kontrol işletmeni, şef, uzman ve uzman yardımcılarının unvanlarının memur olmaması nedeniyle tayın bedeli alamayacakları yönündeki değerlendirmede isabet bulunmamaktadır. Gümrük muhafaza ve muamele hizmetleri kapsamında fiilen muamele hizmetlerini yürüten veri hazırlama kontrol işletmeni, şef, uzman ve uzman yardımcılarının tümünün memur tanımı kapsamına girmesi nedeniyle muamele sınıfı memurları olarak değerlendirilmeleri gerekmektedir. Ayrıca 2155 sayılı Bazı Kamu Personeli Tayın Bedeli Verilmesi Hakkında Kanun'un 1'inci maddesinde düzenlenen tayın bedeli verilecek personel incelendiğinde; "Gümrükler muhafaza ve muamele sınıfı kadrolarına dâhil memurlara …" hükmü ile unvandan ziyade birkaç unvanı içine alan "sınıf" tabirinin özellikle seçildiği ve bizzat gümrük muhafaza ve muamele iş ve işlemlerinde görevli personele tayın bedelinin verileceği anlaşılmaktadır. Kanunun lafzına ve ruhuna uygun olan, gümrük muhafaza hizmetleri sunan müdürlüklerde çalışan ve gümrük muhafaza ve muamele iş ve işlemlerini fiilen yürüten görevli personele tayın bedeli ödemesi yapılmasıdır. Bakanlığın uygulamasının da bu yönde olduğu anlaşılmıştır. …" hükümleri, 2- Sayıştay 4. Dairesinin 03.03.2016 tarihli ve 134 sayılı İlamında: "640 sayılı KHK 39 uncu madde uyarınca, genel kolluk kuvveti personeline tanınan silah taşıma, bulundurma ve kullanma yetkisine sahip personel …'un gümrük muhafaza personeli olduğu açıktır. Diğer bir deyişle, adı geçen personel 640 sayılı KHK'da silah taşıma yetkisine sahip olduğu açıkça belirtilen bir görevi vekâleten yürüttüğü anlaşılmaktadır. Bu bakımdan …'un, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 86 ncı maddesi uyarınca, asilin tüm yetki, sorumluluk, hak ve ödemelerine müstahak olacak şekilde, … görevini vekâleten yürüttüğünden ve bu unvandaki personelin silah taşıma yetkisi bulunduğundan, dolayısıyla adı geçen personel gümrük muhafaza hizmetlerinde görevli olduğundan tayın bedeli ödenmesinde mevzuata aykırılık bulunmamaktadır." hükümleri yer almaktadır. Yukarıda yer alan mevzuat hükmü, Maliye Bakanlığının mezkûr görüş yazıları Sayıştay 4. Dairesinin muhtelif ilamları ve yapılan açıklamalar çerçevesinde; bir personele tayın bedeli ödenebilmesi için; 1- Gümrük muhafaza hizmetleri sunan birimlerde, gümrük muhafaza ve muamele iş ve işlemlerini fiilen yürütmekle görevli olması, 2- 640 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin, "Silah taşıma" başlıklı 39'uncu maddesinde belirtilen kadro unvanlarında asaleten veya asilin tüm yetki, sorumluluk, hak ve ödemelerine müstahak olacak şekilde vekâleten bulunması, Şartlarından en az birini taşıması gerekmekte olup, Ayrıca, 2155 sayılı Kanun'un 1'inci maddesinde yer alan muhafaza ve muamele sınıfı kadrolarına dâhil memurlar ifadesinin, muhafaza memurları ile "Bölge Müdürü", muhafaza ve muamele hizmetlerini yürüten birimlerin bağlı olduğu "Bölge Müdür Yardımcısı", muhafaza ve muamele hizmeti sunan şube müdürlüğü, müdürlük, bölge ve kısım amirliklerinde fiilen gümrük muhafaza ve muamele işlerinde görev alan personele, hangi unvanda bulunduğuna bakılmaksızın tayın bedeli ödenebileceği düşünülmektedir. Fakat 11.12.1986 tarihli ve 19308 sayılı Resmi Gazete 'de yayımlanan Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği'nin, 2'nci maddesinde, "(2) 2155 sayılı Bazı Kamu Personeline Tayın Bedeli Verilmesi Hakkında Kanuna göre tayın bedeli verilen personel bu yardımdan faydalanamaz." düzenlemesi; 4'üncü maddesinde "(3) Yemek bedelinin bütçeden karşılanamayan kısmı yemek yiyenlerden alınır. 2155 sayılı Bazı Kamu Personeline Tayın Bedeli Verilmesi Hakkında Kanun'a göre tayın bedeli verilen personel ile sözleşmeli olarak çalıştırılanların, bu Yönetmeliğe göre yiyecek yardımı yapılan yemek servislerinde yemek yemeleri halinde, yemek bedelinin tamamı kendilerinden alınır." düzenlemesi bulunmakta olup, bu düzenlemeler uyarınca yiyecek yardımından faydalanan personele tayın bedeli ödenmemesi gerekmektedir. Diğer taraftan, geriye dönük olarak yapılacak ödemelerde, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nun "Ödenemeyen giderler ve bütçeleştirilmiş borçlar" başlıklı 34'üncü maddesinin, "(3) İlgili olduğu malî yılın sonundan başlayarak beş yıl içinde alacaklıları tarafından geçerli bir mazerete dayanmaksızın, yazılı talep edilmediğinden veya belgeleri verilmediğinden dolayı ödenemeyen borçlar zamanaşımına uğrayarak kamu idareleri lehine düşer." hükmü uyarınca, beş yıllık zaman aşımı süresinin dikkate alınması gerekmektedir. Bilgilerini rica ederim. Devlet Selim PASLI Strateji Geliştirme Başkanı SH