Yolcuların zati ve hediyelik eşya getirmelerinde kaçakçılık kanunu kapsamında komisyonlarca verilecek kararlar ve bunlara itiraz

T.C. BAŞBAKANLIK GÜMRÜK MÜSTEŞARLIĞI Gümrükler Genel Müdürlüğü Sayı :B.02.1.GÜM.0.06.00.08.233.1999-V Konu :Yolcu beraberi eşya 31.08.2005 / 22137 yazıda ilgi tutulmuştur. 14.10.2005 / 26465 yazıda ilgi tutulmuştur. 26.10.2005 / 27495 yazıda ilgi tutulmuştur. 10.06.2005 / 14503 GÜMRÜK VE MUHAFAZA BAŞMÜDÜRLÜĞÜNE Müsteşarlığımıza intikal eden olaylardan, 4926 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanununun "Yolcular tarafından işlenen suçlar" başlıklı 13'üncü maddesi ve 14.08.2003 tarihli, 25199 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Gümrük Komisyonlarının Kuruluş ve Çalışma Usul ve Esaslarına Dair Seri No: 1 sayılı Gümrük Genel Tebliğinin uygulamasında tereddütler bulunduğu anlaşılmıştır. Konu ile ilgili olarak Müsteşarlığımız Hukuk Müşavirliğinden alınan 21.03.2005 tarihli, 504 ve 501 sayılı yazılarda; 19.07.2003 tarih ve 25173 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Kaçakçılıkla Mücadele Kanununun 13'üncü maddesinin birinci fıkrasında "Yolcuların, gümrük mevzuatına göre zati ve hediyelik eşya kapsamı dışında olup beyanlarına aykırı olarak üzerlerinde veya eşyası arasında çıkan ya da başkasına ait olduğu halde kendi zati eşyasıymış gibi gösterdikleri eşyanın vergisine ek olarak bir kat para cezası uygulanır ve eşya sahibine teslim edilir." denildiği, Bu hükmün uygulanmasında; - Yolcunun beyanına aykırı olarak, - Gümrük mevzuatının öngördüğü kapsamın dışında zati ve hediyelik eşyanın söz konusu olması gerektiği, bu fıkra uyarınca beyanın esas olduğu, beyana aykırılığın cezalandırıldığı, Maddenin ikinci fıkrasında ise "Yolcuların yanlarında veya kaplarında bulunan ve yukarıdaki fıkra dışında kalan mahiyet ve miktarda olan eşya ile gümrükten kaçırılmak amacına yönelik olarak saklanmış veya gizlenmiş halde bulunan eşyaya ilişkin vergiler tahsil olunmakla birlikte eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki katı kadar da para cezası alınarak eşya, sahibine teslim edilir." denilmek suretiyle zati ve hediyelik eşya dışında kalan eşyanın kastedildiği, Bu hükümde beyandan söz edilmemesinin nedeninin, hükmün ticari eşyayı düzenlemesi olduğu, ticari eşyanın sözlü beyan suretiyle beyan edilemeyeceğinin açık olması nedeniyle bu nevi eşyanın Gümrük Yönetmeliğinin 164 ve 178'inci maddeleri uyarınca yazılı beyan zorunluluğuna tabi bulunduğu, ticari miktar ve nitelik taşıyan eşyanın kural olarak yolcu beraberinde getirilmemesi gerektiğinden yasa koyucunun bu durumu daha ağır biçimde cezalandırma yolunu seçtiği, Maddenin üçüncü fıkrasının, ikinci fıkranın devamı mahiyetinde olduğu, yolcuların beraberinde getirilen ticari mahiyet ve miktarda olan eşya için ithali lisansa, şarta veya izne kısıntıya, standardizasyon kontrolüne veyahut belli kuruluşların vereceği uygunluk ve yeterlilik belgesine tabi olan eşya hakkında 4'üncü maddenin (d) bendi hükmünün uygulanacağının hükme bağlandığı, Bu itibarla 13'üncü maddenin ikinci ve üçüncü fıkralarının uygulanmasında yolcunun eşyayı beyan edip etmediğine bakılmaksızın işlem yapılmasının, kaçakçılıkla etkin mücadele edilmesi gereğinin bir sonucu olarak ortaya çıktığı, Diğer taraftan 4926 sayılı Kanunun ''Yolcular tarafından işlenen suçlar" başlıklı 13'üncü maddesinde gümrüklü saha içinde vuku bulan eylemleri kapsadığı yolunda bir hüküm mevcut bulunmadığından gümrük kapısından girdiği halde, yurda gümrük işlemine tabi tutmaksızın eşya getiren kişilerin de yolcu olması nedeniyle konunun gümrük komisyonlarının yetkisi dahilinde olduğu belirtilmektedir. Gene Hukuk Müşavirliğinin 31.05.2005 tarihli, 955 sayılı yazısında ise, Gümrük Komisyonlarının Kuruluş ve Çalışma Usul ve Esaslarına Dair Seri No: 1 sayılı Tebliğin "Kararların tebliği" başlıklı 20 nci maddesinde "Gümrük Komisyonlarınca verilen kararların bir örneği ilgililere tebliğ edilir, bir örneği Gümrük ve Muhafaza Başmüdürlüğüne gönderilir. Ceza kararı verilmiş ise, ödeme yeri ve süresi ile karara karşı itiraz yeri ve süresi de belirtilir." hükmünün, "Karalara itiraz" başlıklı 21 inci maddesinde "Gümrük komisyonlarınca verilen kararlara karşı ilgililer ile Gümrük ve Muhafaza Başmüdürlüğü tarafından 15 gün içinde sulh ceza mahkemesine itiraz olunabilir." hükmünün, "Dosyanın görevli ve yetkili mercie gönderilmesi" başlıklı 22 nci maddesinde "Gümrük ve Yolcu komisyonu tarafından verilen görevsizlik veya yetkisizlik kararları uyarınca dosyanın görevli ve yetkili mercie gönderilmesi idare tarafından yapılır" hükmünün yer aldığı, Tebliğin 20 nci maddesinde herhangi bir ayrım gözetilmeksizin tüm kararların ilgililere tebliğinin öngörüldüğü, Tebliğin 21 inci maddesi uyarınca da ilgililerin kararlara sulh ceza mahkemesinde itiraz edebilmeleri için Komisyonun verdiği kararların tebliğ edilmesinin gerekli olduğu, Tebliğin 22 nci maddesinin Gümrük ve Yolcu komisyonlarınca verilen yetkisizlik ve görevsizlik kararlarının kimin tarafından görevli ve yetkili mercie gönderileceğini düzenlemekte olduğu ve Tebliğin 20 ve 22 nci maddeleri arasında bir çelişki bulunmadığı, bu nedenle bundan böyle Gümrük ve Yolcu komisyonlarınca verilen tüm kararların (görevsizlik ve yetkisizlik kararları da dahil) ilgililere tebliğ edilerek kesinleştirilmesini müteakip gerekli işlemlerin yapılmasının uygun olacağı, Diğer taraftan 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve işleyişi Hakkında Kanunun "Mahkemenin Görevi" başlıklı 1 inci maddesinde "Uyuşmazlık Mahkemesi; Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ile görevlendirilmiş, adli, idari ve askeri yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözmeye yetkili ve bu kanunla kurulup görev yapan bağımsız bir yüksek mahkemedir. Özel Kanun uyarınca hakeme başvurulmasının zorunlu olduğu hallerde, eğer hakemlik görevi hakim tarafından yerine getirilmiş ise bu merci, davanın konusuna göre, yukarıdaki fıkrada yazılı adli ve idari yargı mercilerinden sayılır." hükmünün yer aldığı, Gümrük ve Yolcu Komisyonları, Kanunun 1 inci maddesinde sayılan yargı mercilerinden olmadığından mahkemeler ile Gümrük ve Yolcu Komisyonları arasında çıkan görev uyuşmazlığının Uyuşmazlık Mahkemesine götürülemeyeceği, 1684 sayılı Umumi Mahkemeler ve Karar Hakimleri ve Müstantiklerle Umumi ve Hususi Kaza Salahiyetini Haiz Makamlar Arasındaki İhtilafın Halli Hakkında Kanunun 1 inci maddesinde yer alan "Umumi mahkemeler, karar hakimleri ve müstantiklerle idare heyetleri ve sair kaza salahiyetini haiz makamlar arasında vazife ve salahiyet sebebiyle hadis olacak ihtilafların halli Temyiz Mahkemesi Ceza Heyeti Umumiyesine aittir." hükmü uyarınca Mahkemeler ile Gümrük ve Yolcu komisyonları arasında çıkan olumsuz görev uyuşmazlıklarının 1684 sayılı Kanun uyarınca Yargıtay Ceza Genel Kurulunca çözümlenmesinin gerektiği bildirilmektedir. Bilgi edinilmesi ile Hukuk Müşavirliği görüşleri doğrultusunda gereğini rica ederim. Umman HAMİTOĞULLARI Genel Müdür Yardımcısı DAĞITIM: Tüm Gümrük ve Muhafaza Başmüdürlükleri