Konişmentoların ciro edilmesi ile özet beyanname konusu eşyanın cirolu konşimento olmadan teslim edilemeyeceği

T.C. BAŞBAKANLIK Gümrük Müsteşarlığı Gümrükler Genel Müdürlüğü Sayı :B.02.1.GÜM.0.06.00.07.193-741 Konu : 21.05.2007 / 15000 yazıda ilgi tutulmuştur. 13.07.2007 / 20493 yazıda ilgi tutulmuştur. 2009/4 Sayılı Genelge ile 01.05.2009 tarihi itibariyle yürürlüğü kalmamıştır. 12.12.2006 / 32053 GÜMRÜK VE MUHAFAZA BAŞMÜDÜRLÜĞÜNE Müsteşarlığımıza intikal eden olaylardan, Uluslararası piyasada bazı eşyaların, borsa koşullarında ticaretinin yapıldığı, bu nedenle nihai alıcısına gelene kadar kağıt üzerinde birden fazla kişi ve kuruluş tarafından alınıp satıldığı bu itibarla nihai alıcısına geldiği zaman gümrük otoritesine cirolu konişmento sunmanın mümkün olmadığı, ciro işleminin tüm alıcı ve satıcıların imzası alındıktan sonra en az 2-3 ay gibi sürede tamamlanabileceği, cirolu konişmento olmaksızın işlemlerin yürütülemediği, Deniz yolu sevkiyat belgesi olan konişmentoların "consignee" alıcı hanesinin alıcı ve satıcı arasındaki anlaşmalara göre özellikle de vesaik mukabili ve akredidifli ödeme şekilleri kullanılarak gerçekleştirilen ithalat işlemleri söz konusu olduğunda "to order" emre veya "to order of" emrine olarak düzenlenebildiği, bu şekilde düzenlenen konişmentoların özet beyanları verilirken gümrük idarelerinde mutlak suretle bir firma ismi deklare edilmesinin talep edildiği ve genellikle konişmentonun "notify" ihbar ibaresi kısmında yer alan firma namına (notify ibaresi konularak) özet beyan tescili yapıldığı, özet beyan tescili aşamasında gerçek alıcının henüz belirlenmediği, 45 günlük geçici depolama süresi içerisinde, konişmento ciro işlemleri neticesinde mülkiyet hakkı herhangi bir firma üzerine, firmalar veya bankalarca devredilebildiği, ihbar adresinde görülen firmanın Ticaret Kanununa göre eşyanın üzerinde tasarruf hakkının olmadığı ve bunun sorunlara yol açtığı, anlaşılmıştır. 1- Bilindiği üzere, Gümrük Yönetmeliğinin 67 nci maddesinin 3 üncü fıkrası ile özet beyana orijinal manifesto veya ana konşimentonun eklenmesinin zorunlu olduğu hüküm altına alınmıştır. Bunun yanında, aynı yönetmeliğin 123 üncü maddesinin birinci fıkrası; "Deniz yoluyla yapılan taşımalarda geminin kaptanı veya donatanı veya mümessili tarafından yükletene taşıma belgesi olarak konşimento verilir. Konşimentoda aşağıda yazılı bilgiler bulunur. a) Taşıyanın adı ve soyadı veya ticaret unvanı, b) Kaptanın adı ve soyadı, c) Geminin adı ve tabiyeti, d) Yükletenin adı ve soyadı veya ticaret unvanı, e) Alıcının adı ve soyadı veya ticaret unvanı, f) Yükleme limanı, g) Boşaltma limanı veya buna dair talimat alınacak yer, h) Gemiye yüklenen veya taşınmak üzere teslim alınan malların cinsi, ölçüsü, sayı veya tartısı, markaları ve dıştan belli olan hal ve mahiyetleri, ı) Navluna ait şartlar. Eşya, boşaltma limanında konşimentoda teslim edileceği gösterilen ve bir nüshasını taşıyan kimseye ve eğer konşimento emre muharrer ise ciro ile devralmış şahsa teslim olunur. Bu kimseler malı almak için lazım gelen vasıfları haiz sayılır." 280 inci maddesinin 3 üncü fıkrası; "Satıcı veya göndericisi belli, alıcısı emre olan eşya, antrepo işleticilerinin sorumluluğu altında genel antrepolara konulabilir. Bu şekilde genel antrepoya konulan eşyanın, alıcısının belirlenmesinden sonra tamamen veya kısmen gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanıma tabi tutulmasına izin verilir." Hükmünü amirdir. Bu hükümler gereğince, özet beyana orijinal manifesto veya ana konşimentonun eklenmesi, ana konşimentoda da alıcının adı ve soyadı veya ticaret unvanının bulunması zorunludur. Diğer taraftan, konşimento emre muharrer ise ciro ile devralmış şahsa eşya teslim edilebilmekte, ayrıca konşimentoda satıcı veya göndericisi belli, alıcısı emre olan eşya, antrepo işleticilerinin sorumluluğu altında genel antrepolara konulup, alıcısı belirlendikten sonra tamamen veya kısmen gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanıma tabi tutulabilmektedir. Türk Ticaret Kanunu ve gümrük mevzuatı birlikte değerlendirildiğinde; Konşimentolar kıymetli evrak niteliğinde senetler olup uygulamada emre yazılı olarak düzenlenebilmekte ve ciro yoluyla bunların devri mümkün bulunmaktadır. Ciro yoluyla bu senetler elden ele dolaşabilmekte ve senedin cirosu kime yapılmışsa o hak sahibi olduğundan gümrük idaresinin o kişileri muhatap alması gerekmektedir. Eğer konşimentonun üzerinde emre kaydı varsa malı teslim alacak kişi belirsiz olduğundan Türk Ticaret Kanununa göre bunun yükletenin emrine olarak anlaşılması gerekmektedir. Ciro yoluyla devredilmiş konşimentolarda da ciro kime yapılmışsa hak sahibi o olduğundan malın ona veya yetkili temsilcisine teslim edilmesi ve gümrük işlemlerinin de onun veya yetkili temsilcisi tarafından yapılması gerekmektedir. Konşimentoların "Emrine" veya "Emre" olarak düzenlenmesi halinde ise ciro yoluyla bir devir varsa adına ciro yapılan kişi hak sahibi olmakta, eğer ciro yoluyla bir devir yoksa ve konşimento "emre" olarak düzenlenmişse bu durumda Türk Ticaret Kanununun 1111/1 nci maddesine göre hak sahibi yükleten olmakta ve işlem yapma yetkisi de ona veya kanuni temsilcisine ait olmaktadır. Bu durumda, Gümrük Yönetmeliğinin 280/3 üncü fıkrası hariç olmak üzere, alıcısı emre olan konşimentolarda ciro işlemi yapılmadan (alıcısı belirlenmeden) eşyanın gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanıma tabi tutulması mümkün bulunmamaktadır. 2- Bilindiği üzere, gümrük işlemleri bilgisayar ortamında yürütülen idarelerde taşıyıcı veya temsilcisinin bilgisayar sistemi üzerinde (döküm alma zorunluluğu olmaksızın) sisteme girerek özet beyan tescil etmesi zorunlu olup tescil işlemi sonrasında özet beyan yerine geçen veya destekleyen belgelere göre hatalı veri girişi yapıldığının anlaşılması halinde, gümrük idaresince özet beyan üzerinde düzeltme yapılmasına izin verilmekte ve ilgili gümrük memurunca tescil edilen özet beyan ve ekleri karşılaştırıldıktan sonra uygun sonuç alınması halinde onay işlemi yapmakta, uygun sonuç alınmaması durumunda onay işlemi yapılmayarak belgeler iade edilmektedir. BİLGE sisteminde taşıyıcı ve temsilcisi tarafından özet beyan verilirken "Taşıma Senetleri" ekranında "Göndereni" ve "Gönderileni" alanları doldurulması zorunlu alanlar olmakta, ancak bu alanların "text" alanlar olması nedeniyle, mevcut yapıda bu alana yazılan bilgilerde sistem herhangi bir kontrol yapmamaktadır. Dolayısıyla bu ekrandaki "Gönderileni" hanesine, özet beyanı veren kişi tarafından herhangi bir bilginin yazılması teknik olarak mümkün bulunmamaktadır. Diğer taraftan, bir özet beyanda kayıtlı bir taşıma senedi muhteviyatı eşya için yükümlüsünce rejim beyanında bulunulması sırasında TCGB modülünde beyanname doldurulurken "Özet Beyan Açmalar" ekranında yükümlüye ilgili konşimentonun alıcısının kim olduğuna dair bir uyarı getirilmekte, ayrıca beyannameye gümrük idaresince onay verilmesi sırasında beyannamede kayıtlı alıcı ile ilgili konşimentoda kayıtlı alıcı bilgilerinin gümrük kabul memurunca tek ekranda görülerek kontrol edilmesi mümkün bulunmaktadır. Bilgi ve gereğini önemle rica ederim. Müsteşar DAĞITIM: Tüm Gümrük ve Muhafaza Başmüdürlüklerine