TIR Uygulama Tebliğinde yapılan değişikliklerle ilgili genel açıklama ve talimatlar

T.C. BAŞBAKANLIK Gümrük Müsteşarlığı Gümrükler Kontrol Genel Müdürlüğü Sayı :B.02.1.GÜM.0.08.00.08.10.05 Konu :Gümrük Yönetmeliği, TIR Uygulama Tebliği değişikliği 13.03.2009 / 05802 GÜMRÜK VE MUHAFAZA BAŞMÜDÜRLÜĞÜNE Bilindiği üzere, 31.05.2002 tarihli ve 24771 sayılı mükerrer Resmi Gazetede yayımlanan Gümrük Yönetmeliğinin 734'üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) ve (c) bentlerinde değişiklik yapılmasına dair Yönetmelik 06.03.2009 tarihli ve 27161 sayılı Resmi Gazetede, 23.01.2002 tarihli ve 24649 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren TIR Uygulama Tebliğinin bazı maddelerinde değişiklik yapılmasına dair Tebliğ, 07.03.2009 tarihli ve 27162 sayılı Resmi Gazetede, Yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Buna göre, hizmetin daha etkin ve verimli yürütülmesi, kırtasiyeciliğin önüne geçilmesi, TIR karnelerine ilişkin takip ve dava sürecinin hız kazanması, TIR karne arşiv hizmetlerinin ilgili gümrük idarelerince yürütülmesi ve TIR işlemleri kapsamında Yetkilendirilmiş Gümrük Müşaviri uygulamasına ilişkin olarak TIR Uygulama Tebliğinde yapılan değişiklikler aşağıda özetlenmiştir. TIR karnesi kapsamındaki transit sürecinde herkesçe bilinen olağanüstü hallerde Tebliğde belirtilen sürelerin aşılması durumunda, belge aranmaksızın 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 241'inci maddesi uyarınca para cezası uygulanmaması yönünde Tebliğde düzenleme yapılmıştır. (Tebliğ md.5) TIR Sözleşmesi kapsamında taşıma yapacak firmaların yetkilendirilmeleri (tezkiye edilmeleri), tezkiye iptalleri, adres veya unvan değişiklikleri bu güne kadar Genel Müdürlüğümüzce genelge ile teşkilata duyurulmakla birlikte; gümrük idarelerinin %100'e yakın bir oranda otomasyon sistemine kavuşması, Genel Müdürlüğümüzce TIR Transit Takip Programına veri aktarımını sağlayan "firma" programına tezkiye edilen firmalara ilişkin bilgilerin girilmesi ve gümrük web sitesinde tezkiye edilen firmaların güncel listesinin bulunması nedeniyle genelge ile duyurulması uygulamasına son verilmiştir. (Tebliğ md.13 (a).15) - Sistem üzerinden riskli firmaların fiziki kontrole tabi tutulması yönünde kayıtlar konulabilmesi nedeniyle, giriş ve çıkış gümrük idarelerinde taşıt, römork ve konteynerlerin açılıp kontrol edileceği hallere ilişkin olarak Tebliğde düzenleme yapılmıştır. (Tebliğ md.21,29) - Bilgisayar sistemi bulunmayan gümrük idarelerinde işlem gören TIR karnesi giriş ve çıkış yapraklarının (Volet-1, Volet-2) Müsteşarlıkça belirlenen gümrük idaresine gönderilerek veri girişlerinin yapılmasının; otomasyon sistemine dahil olmamakla birlikte bilişim alt yapısı tamamlanan gümrük idarelerinin TIR karnesi giriş yapraklarının (Volet-1) veri girişlerinin web üzerinde yapılmasının sağlanması yönünde anılan Tebliğde düzenleme yapılmıştır. (Tebliğ md. 23, 30) - Yönetmelik ve Tebliğin yürürlüğe girmesinden önce TIR karnesinde kayıtlı miktara göre eksiklik tespit edilmesi halinde, firmaya ilişkin takibat varış gümrük idaresi tarafından, kefil kuruluş ve diğer kurumlar nezdindeki takibat ise Genel Müdürlüğümüzce yapılmakta iken; ilk tespit işleminin ilgili gümrük idaresince yapılması, dosya muhteviyatının bu gümrük idaresinde bulunması ve dava takip sürecinin de ilgili idarece yürütülmesi nedeniyle kefil kuruluş ve diğer kurumlar nezdindeki takibatın da varış idaresince yapılması yönünde Yönetmelik ve Tebliğde düzenleme yapılmıştır. (Gümrük Yönetmeliği md. 734, Tebliğ md. 25/(c)-3) - 09.07.2008 tarihli ve 26931 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren TIR Uygulama Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ ile 32'nci maddeye eklenen (g) fıkrası kapsamında TIR karnesi muhteviyatı eşyanın antrepo veya geçici depolama yerinde görevli memurlarca yapılması öngörülen boşaltma, sonlandırma ve sevk işlemleri ile anılan Tebliğin 5 No.lu ekinde yer alan teslim tesellüm tutanağının düzenlenmesi işlemlerinin, yetkilendirilmiş gümrük müşavirince yapılacağı hükme bağlanmıştır. Ancak, 60 Seri No.lu Gümrük Genel Tebliğinin yetkilendirilmiş gümrük müşavirleri tarafından bir dönemde en fazla 10 (on) gümrük antreposuna ilişkin rapor düzenlenebileceğinin hüküm altına alması nedeniyle, yukarıda bahsi geçen TIR işlemlerinin aynı anda birden fazla antrepoda yetkilendirilmiş gümrük müşavirince fiilen yapılması mümkün bulunmadığından; yetkilendirilmiş gümrük müşavirince sosyal güvenlik mevzuatına uygun olarak çalıştırılan 1 Seri No.lu Gümrük Genel Tebliği'nin (Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirleri) 17'nci maddesinde belirtilen şartları haiz kişilerce de bu işlemlerin yapılabilmesine yönelik TIR Uygulama Tebliğinde düzenleme yapılmış ve Tebliğ eki EK-5 bu yönde değiştirilmiştir. (Tebliğ md. 32 (g), Ek-5) - Otomasyona dahil gümrük idarelerinde işlem gören TIR karnelerinin manuel çakıştırma işlemlerinin giriş/hareket gümrük idarelerince gerçekleştirilmesi, otomasyon isteminin yargılanması sonucu gümrük idarelerine TIR/Transit Takip Programı üzerinden sorgulama yapabilme imkanının sağlanmış olması ve otomasyona geçmiş gümrük idarelerinde işlem gören TIR karneleri asıllarının ve bu karnelere ilişkin işlem dosyalarının hareket/giriş idarelerinde bulunması nedeniyle, Genel Müdürlüğümüzce yapılmakta olan, çıkış/varış gümrüğünde işlem görmeyen usulüne uygun işlem yapılmayan TIR karnelerine ilişkin firma ve kefil kuruluş nezdindeki takibatın TIR Sözleşmesinde belirtilen süreler dahilinde giriş/hareket gümrük idaresince yerine getirilmesi yönünde anılan Tebliğde düzenleme yapılmıştır. Böylece, Ankara Gümrük ve Muhafaza Başmüdürlüğünce yürütülen vergi tahakkuku ve bunun takibi işlemlerinin ilgili gümrük idaresi nezdinde yürütülmesi sağlanmıştır. (Tebliğ md. 33) - Bunun yanında, Genel Müdürlüğümüzce de TIR Transit Takip Programı ve Gümrük Veri Ambarı (GÜVAS) üzerinde kayıtları açık görünen TIR karneleri ile ilgili takip işlemlerinin gümrük idarelerince yerine getirilip getirilmediğinin periyodik olarak kontrol edileceği hüküm altına alınmıştır. (Tebliğ md. 46) - 28.02.2008 tarihli ve 26801 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 sayılı Karara ilişkin 2008-32/34 sayılı Tebliğde ihracat, ithalat ve transit hesaplarının takibinin öngörülmemesi nedeniyle, kambiyo takibatına ilişkin anılan Tebliğde yer alan hükümler çıkarılmıştır. (Tebliğ md.48/b) - 1995 yılından bu yana kıymet, tarife gibi teknik bilgi gerektiren ihtilaflardan doğan davaların gümrük idarelerince takip edilmesine karşın, TIR karneleri çakıştırma işlemlerinin merkezden takip edilmesi ve usulüne uygun olarak sonlandırılmaya TIR karneleri muhteviyatı eşyalara ait tahakkukun Ankara Gümrük ve Muhafaza Başmüdürlüğünce yapılması, tahakkuka yapılan itirazların da 4458 sayılı Gümrük Kanununun 242'nci maddesi uyarınca Genel Müdürlüğümüzce karara bağlanması nedeniyle, TIR karneleriyle ilgili vergi tahakkukuna karşı açılan davalar ile söz konusu vergilerin tahsili için düzenlenen ödeme emirlerine karşı açılan davalar bu güne kadar Genel Müdürlüğümüzce takip edilmiştir. Anılan Tebliğde yapılan düzenleme ile TIR karnelerinden kaynaklanan ve idari yargı mercileri nezdinde dava konusu edilen işlemlerle ilgili olarak; idari yargı mercilerine savunma, itiraz, temyiz, karar düzeltme, süre uzatımı dilekçeleri verilmesi konularındaki Genel Müdürlüğümüze ait yetkiler, 18.02.2000 tarihli ve 23968 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 3 Seri No.lu Gümrük Genel Tebliği (Yetki Devri) ile değişik 08.12.1994 tarihli ve 22135 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 1Seri No.lu Gümrük Genel Tebliği (Yetki Devri)'ne paralel olarak gümrük idarelerine devredilmiştir. (Tebliğ md.54/A) Bilgi alınmasını ve TIR Uygulamam Tebliği'nin bazı maddelerinde değişiklik yapılmasına dair Tebliğin yetki devrine ilişkin maddelerinin 01.06.2009, yetkilendirilmiş gümrük müşavirliği uygulamasına ilişkin maddesinin 01.09.2009, diğer maddelerinin ise Tebliğin yayımı tarihinde yürürlüğe gireceği hususu da göz önünde bulundurularak gerekli hazırlıkların yapılması ve gereken önlemlerin alınmasını rica ederim. Haydar GÖÇER Genel Müdür DAĞITIM: Tüm Gümrük ve Muhafaza Başmüdürlüklerine