Gözetim kaynaklı geri verme davalarında gümrük kanunu değişikliğinin vurgulanmasına devam ve bildirim

T.C TİCARET BAKANLIĞI Hukuk Hizmetleri Genel Müdürlüğü Sayı :E-53386839-659[HM-1040] Konu :Gözetim Uygulamaları Dayanaklı Geri Verme Talepli İdari Davalar 14.11.2022 / 79986999 DAĞITIM YERLERİNE İlgi :26.05.2022 tarihli ve E-53386839-659[HM-1040]-00074987479 sayılı yazımız. İthalat Genel Müdürlüğünden alınan 03.11.2022 tarihli ve E-40651288-519-00079575877 sayılı yazıda özetle; 4458 sayılı Gümrük Kanununun 211 nci maddesinde yapılan değişiklik sonrası Bakanlığımız aleyhine açılan gözetim uygulamaları dayanaklı geri verme talepli davalar ve bu davalarda yaşanan gelişmeler hakkında istişarelerde bulunulması maksadıyla, 25.10.2022 tarihinde, Gümrükler Genel Müdürlüğü, İthalat Genel Müdürlüğü, Genel Müdürlüğümüz ve bazı Bölge Müdürlüklerimiz temsilcilerinin katılımı ile bir istişare toplantısı gerçekleştirildiği, Anılan toplantıda, 4458 sayılı Gümrük Kanununun 211 inci maddesinde yapılan değişikliğin yürürlük tarihinden sonra tescili gerçekleştirilen gümrük beyannamelerine yönelik açılan gözetim uygulamaları dayanaklı geri verme talepli idari davaların büyük oranda İdare lehine sonuçlandığının altı çizilmekle birlikte, bilhassa GAP Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğü özelinde, mükelleflerce, Gümrük Kanununun 211 nci maddesinde yapılan değişikliğin etkisiz kılınması maksadıyla, Gümrük Kanununun 242 nci maddesinde yer alan idari itiraz usulü kullanılarak İdareye müracaatlarda bulunulduğu, bu nevi müracaatların gümrük idaresi tarafından, geri verme taleplerine ilişkin başvuruların Gümrük Yönetmeliği'nin 502 nci maddesi uyarınca anılan Yönetmeliğin EK-78'inde düzenlenen form marifeti ile yapılması gerektiği gerekçesi ile reddedilmesi üzerine, bu durumun mükelleflerce "geri verme talebinin reddi" yönünde bir idari işlem olarak addedilip idari davaya konu edildiği ve mükelleflerce ikame edilen bu tür davaların Gümrük Kanununun 211 nci maddesinin, ticaret politikası önlemlerine tabi eşyanın gümrük kıymetinin yükümlünün kendi beyanı ile artırılması sonucunda ödenmiş veya tahakkuk ettirilmiş vergilerin geri verilmesine veya kaldırılmasına ilişkin taleplerin kabul edilmeyeceğine yönelik açık hükmüne rağmen İdare aleyhine neticelendiği, 4458 sayılı Gümrük Kanununun "İtirazlar" başlıklı 242 nci maddesinin maddi hukuka müteallik bir norm niteliği taşımadığı, yalnızca idari itraz olduğunu düzenleyen bir hüküm olduğunun değerlendirildiği, 4458 sayılı Gümrük Kanununun 211 inci maddesinden bahisle, gümrük idarelerince, yükümlülerce yapılan ve muhteviyatı itibari ile ticaret politikası önlemlerine tabi eşyanın gümrük kıymetinin yükümlünün kendi beyanı ile artırılması sonucunda ödenmiş veya tahakkuk ettirilmiş vergilerin geri verilmesine veya kaldırılmasına ilişkin taleplerin, bu talepler hangi nam (2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 11 inci maddesi, 4458 sayılı Gümrük Kanununun 242 nci maddesi veya doğrudan 4458 sayılı Gümrük Kanununun 211 inci maddesi) altında yapılmış olursa olsun, 4458 sayılı Kanunun 211 inci maddesinin sarih lâfzı ve ticaret politikası önlemlerinin etkisiz kılınmasının önüne geçilmesi yönünde anılan maddede yapılan değişiklik ile tecessüm eden yasa koyucu iradesi gerekçe gösterilerek, anılan 211 inci madde çerçevesinde reddedilmesi gerektiğinin mülahaza edildiği, Yükümlü adına 2016 yılında tescilli muhtelif tarih ve sayılı 8 adet serbest dolaşıma giriş beyannamesi muhteviyatı eşyaya ilişkin olarak ihtirazi kayıtla beyan edilerek ödenen gümrük, ilave gümrük, katma değer vergilerinin ihtirazi kayda konu kısmının 4458 sayılı Gümrük Kanununun 211 inci maddesi kapsamında geri verilmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin işleme vaki itirazın reddine dair işlemin iptali istemiyle açılan bir davanın temyiz safhasında Danıştay 7. Dairesi tarafından verilen 23.02.2022 tarihli ve 2018/596 Esas, 2022/767 Karar sayılı kararda, "Kanunen ödenmemesi gerektiği hâlde ödenmiş bir verginin iadesi talebinin reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davada, yargılamanın 211nci maddede belirtilen iade koşullarının oluşup oluşmadığının irdelenmesi suretiyle yapılması mümkün bulunmaktadır. Olayda, ihtirazi kayıtla ödenen gümrük, ilave gümrük ve katma değer vergilerinin iadesine ilişkin talebin, Gümrük Kanunu'nun 211nci maddesi kapsamında değerlendirilmesi gerekmesine karşın, mahkemece tahakkuk işleminin unsurları yönünden hukuka uygunluğu irdelenerek karar verilmiştir. Bu bakımdan, ödenen vergilerin iadesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin işleme vaki itirazın reddine dair kararın iptali istemiyle açılan davada, davacının başvurusunun, 4458 sayılı Kanun'un 211 inci maddesi kapsamında kanunen ödenmemesi gerektiği hâlde ödenmiş bir verginin söz konusu olup olmadığı hususu değerlendirilmek suretiyle karar verilmesi gerekirken, hukukî durumun yanlış nitelendirilmesi suretiyle verilen kararda isabet görülmemiştir." ifadelerine yer verilerek, özü itibarı ile 4458 sayılı Gümrük Kanununun 211 inci maddesi kapsamına giren müracaatların, yükümlü tarafından gümrük idarelerince tesis edilen idari işleme yönelik ihtirazi kayıtta bulunup bulunulmadığı fark etmeksizin, münhasıran 211 inci madde hükmü kapsamında değerlendirilmesi gerektiğinin vurgulandığı, Ayrıca, 31.12.2020 tarihli ve 31351 sayılı 3. Mükerrer Resmî Gazete'de yayımlanan 3350 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı eki İthalat Rejimi Kararının ithalata ilişkin genel düzenleyici idari işlem niteliğinde olduğu, anılan Kararın 4 üncü maddesinin üçüncü fıkrasında ülkemiz mevzuatında yer alan "ticaret politikası önlemleri"nin sayıldığı, "İthalatta Gözetim Uygulanması Hakkında Mevzuat"ın da anılan maddede zikredildiği, bu çerçevede, 29.05.2004 tarihli ve 25476 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 2004/7304 sayılı İthalatta Gözetim Uygulanması Hakkında Karar, 08.06.2004 tarihli ve 25486 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan İthalatta Gözetim Uygulanması Yönetmeliği ve Bakanlığımızca yürürlüğe konulan 136 adet gözetim uygulaması tebliği ile 2 adet kayda alma suretiyle gözetim uygulanması tebliğinin, gözetim uygulamalarına ilişkin mevzuatı oluşturduğu, 2022 yılı Ocak ayı itibarı ile 3.232 farklı Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu altında sınıflandırılan eşya için gözetim uygulamasının mevcut olduğu, 2022 yılının ilk 9 ayında gözetim uygulamasına tabi sanayi ürünlerinin 29 Milyar ABD Doları değerinde ithalatının gerçekleştirildiği, dolayısıyla 2022 yılının ilk 9 ayındaki 256.4 Milyar Dolarlık toplam ithalatımızın yaklaşık % 11'i gözetim uygulamasına tabi sanayi ürünlerinin ithalatı olduğu, gözetim uygulamalarının ülkemizin ithalat kompozisyonundaki bu önemi dikkate alındığında, ticaret politikası önlemlerinin etkisiz kılınması girişimlerine karşılık olarak 4458 sayılı Gümrük Kanununun 211 inci maddesinde yapılan değişikliğin öneminin bir kez daha ortaya çıktığı, Gözetim uygulamalarının etkisiz kılınmasının, dış ticaretin ekonomimiz aleyhine gelişmesine sebep verebilecek, yerli üretime zarar vererek, istihdamı, sektörel rekabeti, tedarik zincirlerini ve ülkemiz ihracatını sekteye uğratabileceği, ticaret politikası önlemlerinin (gözetim uygulamasının) kamu yararına hizmet ettiği ve ticaret politikası önlemlerinin (gözetim uygulamasının) etkisiz kılınmasına yönelik girişimlerin bertaraf edilmesinde yine kamu yararı olduğu, görüşlerine yer verilmiştir. Sonuç olarak; 1- Gözetim uygulamalarından kaynaklanan geri verme davalarında, İthalat Genel Müdürlüğünün yukarıda belirtilen görüşlerinden faydalanılarak savunmalarda 4458 sayılı Kanunun 211 inci maddesinde 7333 sayılı Kanunla yapılan değişikliğin vurgulanmasına devam edilmesi, 2- Belirli aralıklarla gönderilen 4458 sayılı Gümrük Kanununun 211 inci maddesinde yapılan değişikliğin yürürlüğe giriş tarihi olan 28 Temmuz 2021 tarihinden sonra tescili gerçekleştirilen gümrük beyannamelerine istinaden ikame edilen gözetim uygulamaları dayanaklı geri verme talepli idari davalara ilişkin bilgilerin 1 Ocak 2023 tarihinden itibaren, üçer aylık periyotlar hâlinde ve ilgili ayın ilk 5 günü içerisinde gönderilmesi, bir başka ifadeyle 2023 yılı Nisan ayının ilk 5 günü içerisinde, 2023 yılı Ocak/Şubat/Mart aylarına ilişkin dava bilgilerinin gönderilmesi ve müteakip periyotlarda da uygulamanın bu usulde devam ettirilmesi, Bu minvalde, ilgili periyot süresince açılmış yeni bir dava ya da mevcut davada yeni bir karar olup olmadığı fark etmeksizin, her bir periyot için istenilen bilgilerin iletilmesi hususunda gerekli hassasiyetin gösterilmesini rica ederim. Av. Suavi ÖNAL Hukuk Hizmetleri Genel Müdürü Dağıtım: Gereği: Bilgi: Tüm Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlükleri İthalat Genel Müdürlüğüne Gümrükler Genel Müdürlüğüne