Müsadere kararı kesinleştiği halde teslim edilmeyen araçlar için işlemlere devam edilmesi ile suç duyurusunda bulunulması

T.C. TİCARET BAKANLIĞI Gümrükler Muhafaza Genel Müdürlüğü Kaçakçılıkla Mücadele Dairesi Sayı :E-68326374-641.03.02-00061460711 Konu :Müsadere Kararı Kesinleşen Araçların İade Edilmemesi 04.11.2025 / 115205450 yazıda ilgi tutulmuştur 15.02.2021 / 61460711 DAĞITIM YERLERİNE Trakya Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğünün Risk Yönetimi, Tasfiye ve Döner Sermaye Genel Müdürlüğüne muhatap bir örneği ekte gönderilen 10.07.2020 tarihli ve 55723149 sayılı yazısında özetle; 2007/30 sayılı Genelgede teminatla sahibine iade edilen araçların, bulunamaması veya teslim edilememesi halinde ceza ve güvenlik tedbirinin infazına ilişkin hükümlere tabi olduğundan infaz hükümlerinin mahkeme ve Cumhuriyet Savcılıklarınca yürütüleceğinin belirtildiği; ancak teminatsız olarak sicile şerh verilerek ilgilisine yediemin olarak bırakılan taşıtın bulunamaması veya teslim edilememesi halinin ise düzenlenmediği; bununla birlikte müsadere sonucunda elde edilen gelirin Hazineye kaydedilmesi nedeniyle alacak davasının tarafının Hazine olması gerektiğinin değerlendirildiği; sicile şerh verilerek ilgilisine yediemin olarak teslim edilen ve müsaderesine karar verilen aracın ilgilisi tarafından İdareye teslim edilmemesi halinde Gümrük Kanununun 177'nci maddesi ve Tasfiye Yönetmeliğinin 66'ncı maddesi uyarınca ilgili müdürlükçe 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun ve ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde işlemlere başlanılması ve ilgilisi hakkında 5237 Sayılı Türk Ceza Kanununun 289'uncu maddesi uyarında suç duyurusunda bulunulması gerektiğinin mütalaa edildiği bildirilerek uygulamada birliğin sağlanmasını teminen konunun talimatlandırılması istenmiştir. Bahsi geçen duruma ilişkin Hukuk Hizmetleri Genel Müdürlüğünün 25.12.2020 tarihli ve 60114021 sayılı yazısında, sicile şerh verilerek ilgilisine teslim edilen ve müsadere kararının kesinleşmesine rağmen ilgilisi tarafından gümrük idaresine teslim edilmeyen araçlar için; 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 54'üncü maddesinin ikinci fıkrası kapsamında aracın değeri kadar para tutarının müsaderesinin talep edilerek mahkeme kararı doğrultusunda işlemlere devam edilmesinin; ayrıca 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 128'inci maddesinin sekizinci fıkrasına istinaden 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 289'uncu maddesi uyarınca, muhafaza görevini ihlal eden şüpheliler hakkında suç duyurusunda bulunulmasının uygun olacağı belirtilmektedir. Bilgi ve gereğini rica ederim. Murat YAMAN Bakan a. Genel Müdür Ek: Yazı Örneği (2 adet) Dağıtım: Tüm Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüklerine T.C. TİCARET BAKANLIĞI Trakya Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğü Sayı :51242853-641.03.02 Konu :Müsaderesine Karar Verilen Sicile Kayıtlı Araçların İade Edilmemesi 10.07.2020 / 55723149 TİCARET BAKANLIĞINA (Risk Yönetimi, Tasfiye ve Döner Sermaye Genel Müdürlüğüne) İlgi : a) Bakanlığımız Hukuk Hizmetleri Genel Müdürlüğüne muhatap 09.07.2020 tarihli ve 055689438 sayılı yazımız. b) Bakanlığımız Hukuk Hizmetleri Genel Müdürlüğünün Bölge Müdürlüğümüze muhatap 09.07.2020 tarihli ve 55719550 sayılı yazıları. İlgi(a)'da kayıtlı yazımızda özetle; sicile şerh verilerek ilgilisine yediemin olarak teslim edilen, daha sonra da müsaderesine karar verilen aracın ilgilisi tarafından teslim edilmemesi halinde yapılacak işlemler hususunda tereddüte düşüldüğü belirtilerek konuya ilişkin Bakanlığımız Hukuk Hizmetleri Genel Müdürlüğünden görüşlerinin bildirilmesi istenilmiş, cevaben alınan ilgi(b)'de kayıtlı yazılarında ; '' Bakanlık Makamının 25/03/2020 tarihli Onayı ile yürürlüğe giren Ticaret Bakanlığı Hukuk Hizmetleri Genel Müdürlüğü Yönetmeliğinin "Hukuki görüş yazıları" başlıklı 18 inci maddesinde; "(1) Genel Müdürlük tarafından, merkez teşkilatı birimlerine aşağıda belirtilen usul ve esaslar dahilinde hukuki görüş verilir ve merkez birimlerince bu esaslar uyarınca hukuki görüş istenilebilir. a) Hukuki görüş talep yazısı, konuyla ilgili bilgi ve belgeler eklenerek merkez birim amirinin imzası ile Genel Müdürlüğe gönderilir. İlgili merkez birimince hukuki görüş talep edilirken tereddüt edilen hususların nedenleri ve konuya ilişkin birim görüşlerinin açıkça belirtilmesi gerekir. b) Taşra teşkilatı birimlerince karşılaşılan sorunlar ve tereddüt edilen hususlar, öncelikle ilgili merkez birimlerince değerlendirilir. Uygulama birliği ve denetim sağlanması amacıyla, Genel Müdürlükten ancak merkez birimleri tarafından hukuki görüş istenilebilir..." yolunda düzenlemeye yer verildiği, Bu düzenleme uyarınca, taşra idarelerince karşılaşılan sorunların ve tereddüt edilen hususların öncelikle Bölge Müdürlüğümüzce ilgili merkez birimine intikal ettirilmesinin uygun olacağı'' belirtilmiştir. 5607 Sayılı Yasaya muhalefetten açılan davalarda kanunun 10. Maddesi uyarınca Türk siciline kayıtlı olan araçların el koyma işleminin kayıtlı bulunduğu sicile şerh verilmek suretiyle icra edildiği ve aracın ilgilisine yediemin olarak teslim edildiği, yapılan yargılama sonucunda aracın müsaderesine karar verilmesi halinde kesinleşme şerhli müsadere müzekkerelerinin gereği ilgili Gümrük Müdürlüğüne gönderilerek müsadere işlemleri tamamlandığı, ancak bazı durumlarda sicile şerh verilerek ilgilisine yediemin olarak teslim edilen ve müsaderesine karar verilen araçların ilgilisi tarafından İdarelerimize teslim edilmediği tespit edilmektedir. 5607 sayılı Yasanın 10. Maddesinde; "…Kaçak eşya naklinde kullanılan taşıta elkoyma MADDE 10 - (1) Bu Kanunda tanımlanan suçların işlenmesinde kullanılan taşıtlara, Ceza Muhakemesi Kanununun 128 inci maddesinin dördüncü fıkrası hükmüne göre elkonulur. (2) 13 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamına girmesi, Türkiye'de sicile kayıtlı olmaması ya da soruşturma ve kovuşturma devam ederken, kaçakçılık suçunun işlenmesinde tekrar kullanılması halinde, elkonulan araç alıkonulur. Sahibinin aracın değeri kadar teminatı alıkoyma tarihinden itibaren otuz gün içinde gümrük idaresine teslim etmesi halinde, araç sahibine iade edilir. Aksi takdirde, tasfiye idaresi tarafından soruşturma ve kovuşturma sonucu beklenmeksizin derhal tasfiye olunur. Tasfiyenin satış suretiyle gerçekleşmesi halinde, satıştan elde edilen gelirden taşıtın muhafaza edilmesi ve satışı için gerekli olan bütün masraflar karşılandıktan sonra kalan miktar, kovuşturma sonucuna göre işlem yapılmak üzere emanet hesabına alınır. (3) İkinci fıkra hükmünün uygulanmasındaki değerden, kara taşıtlarında kasko değeri; deniz taşıtlarında, tekne ve makine sigortasına esas teşkil eden değer; sigortasız taşıtlar ile hava ve demiryolu taşıtlarında ise piyasa değeri anlaşılır…" hükmüne 5607 sayılı Yasanın 13. Maddesinde; "…Müsadere MADDE 13 - (1) Bu Kanunda tanımlanan suçlarla ilgili olarak 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun eşya ve kazanç müsaderesine ilişkin hükümleri uygulanır. Ancak kaçak eşya taşımasında bilerek kullanılan veya kullanılmaya teşebbüs edilen her türlü taşıma aracının müsadere edilebilmesi için aşağıdaki koşullardan birinin gerçekleşmesi gerekir: a) Kaçak eşyanın, suçun işlenmesini kolaylaştıracak veya fiilin ortaya çıkmasını engelleyecek şekilde özel olarak hazırlanmış gizli tertibat içerisinde saklanmış veya taşınmış olması. b) Kaçak eşyanın, taşıma aracı yüküne göre miktar veya hacim bakımından tamamını veya ağırlıklı bölümünü oluşturması veya naklinin, bu aracın kullanılmasını gerekli kılması. c) Taşıma aracındaki kaçak eşyanın, Türkiye'ye girmesi veya Türkiye'den çıkması yasak veya toplum veya çevre sağlığı açısından zararlı maddelerden olması. (2) Etkin pişmanlık nedeniyle fail hakkında cezaya hükmolunmaması veya kamu davasının düşmesine karar verilmesi, sadece suç konusu eşya ile ilgili olarak müsadere hükümlerinin uygulanmasına engel teşkil etmez…" hükmüne, Gümrük Kanunu Madde 54 uyarınca; "…Madde 54 - Bu Kanun hükümlerine aykırı olarak; Türkiye Gümrük Bölgesine getirildiği veya gümrük kontrolüne tabi tutulmadığı saptanan eşyaya, Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu ile ilgili diğer kanun hükümleri uygulanır…" hükmüne, Gümrük Kanunu Madde 177. maddesinde; "…Madde 177- (2) Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu hükümleri uyarınca; a) Tasfiye edilebilecek duruma gelen eşya, b) El konulan eşyanın mahkemesince sahibine iadesine karar verilmesi halinde, eşyanın teslim alınması için ilgilisine yapılan tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde teslim alınmayan eşya, 178 inci madde hükümlerine göre tasfiye edilir. (3) Tasfiye edilmesine karar verilen eşyanın bulunmaması halinde, ithal eşyası için CIF, ihraç eşyası için FOB kıymeti ile bunlara ilişkin gümrük vergileri tutarları tahsil edilir. (4) Yukarıdaki fıkralara göre tasfiyelik hale gelen eşyanın tespit ve tahakkuk belgeleri otuz gün içinde tasfiye idaresine intikal ettirilir. Tasfiye idaresi, tasfiyeye konu eşyayı otuz gün içinde teslim almakla mükelleftir…" hükmüne, Tasfiye Yönetmeliği Madde 66. Maddesi; "…Tasfiye edilecek eşyanın bulunmaması MADDE 66 -(1) Tasfiyelik hale gelmiş olmakla beraber eşyanın bulunamaması halinde tespit ve tahakkuk belgesinin düzenlenip düzenlenmediğine bakılmaksızın, ithal eşyası için CIF, ihraç eşyası için FOB kıymeti ile bunlara ilişkin gümrük vergileri tutarları gümrük müdürlüğünce 4458 sayılı Kanun ve 6183 sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde tahsil edilerek döner sermaye hesabına aktarılır...'' hükmüne, Bilindiği üzere; Ticaret Bakanlığı Taşra Teşkilatı Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönergenin 26. Maddesinde; "…MADDE 26 - (1) Gümrük Müdürlüğünün görevleri şunlardır :... (çç) Gümrüklü yer ve sahalardaki acil müdahale timi ile ilgili işlemleri yürütmek. (ff) Kaçak zannıyla el konulan eşya ile kaçakçılık naklinde kullanılan taşıtın tespitini yaparak Bakanlık ambarlarına teslimini sağlamak. (ıı) Amme alacakları ile ilgili olarak 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun ve ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde haciz uygulaması yapmak. ( ii) Amme alacaklarının 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun ve ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde tahsilini temin etmek üzere gerekli haciz ve tahsilat işlemlerini yapmak. (ss) Kaçak eşya ambarlarına alınan eşyalarla ilgili mahkemelerle yapılan yazışmaları takip etmek.'' Hükmüne, Bakanlığımız Hukuk Hizmetleri Genel Müdürlüğünün 2020/1 sayılı Genelgesinin ; "…MADDE 3- (1) Adli ve idari uyuşmazlıkların sulh yoluyla hallinde, 26/9/2011 tarihli ve 659 sayılı Genel Bütçe Kapsamındaki Kamu İdareleri ile Özel Bütçeli Kamu İdarelerinde Hukuk Hizmetlerinin Yürütülmesine İlişkin Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. MADDE 4- (1) Bakan Yardımcısı veya iş ve işlemle ilgili merkez veya ilgili bölge müdürü tarafından talepte bulunulması halinde Bakanlık adına dava açılır veya icara takibinde bulunulur, İlgili kanunlarda dava şartı olarak arabuluculuğa başvurulması öngörülen hükümler saklıdır. (2) Dava açılması talebi ile birlikte davaya dair bilgi ve belgeler, zamanaşımı ve hak düşürücü süreler dikkate alınarak hukuk birimine gönderilir, Süresinde gönderilmeyen veya eksik ya da yanlış gönderilen bilgi ve belgelerde kaynaklanan sorumluluk bunu gönderen merkez veya taşra birimine aittir…"Hükmüne amirdir. 5237 Sayılı Türk Ceza Kanunu Madde 54; "…Eşya müsaderesi Madde 54- (1) İyiniyetli üçüncü kişilere ait olmamak koşuluyla, kasıtlı bir suçun işlenmesinde kullanılan veya suçun işlenmesine tahsis edilen ya da suçtan meydana gelen eşyanın müsaderesine hükmolunur. Suçun işlenmesinde kullanılmak üzere hazırlanan eşya, kamu güvenliği, kamu sağlığı veya genel ahlak açısından tehlikeli olması durumunda müsadere edilir. (Ek cümle: 24/11/2016-6763/11 md.) Eşyanın üzerinde iyiniyetli üçüncü kişiler lehine tesis edilmiş sınırlı ayni hakkın bulunması hâlinde müsadere kararı, bu hak saklı kalmak şartıyla verilir. (2) Birinci fıkra kapsamına giren eşyanın, ortadan kaldırılması, elden çıkarılması, tüketilmesi veya müsaderesinin başka bir surette imkansız kılınması halinde; bu eşyanın değeri kadar para tutarının müsaderesine karar verilir…" hükmüne, 5237 Sayılı Türk Ceza Kanunu Madde 55; "…Kazanç müsaderesi MADDE 55. - (1) Suçun işlenmesi ile elde edilen veya suçun konusunu oluşturan ya da suçun işlenmesi için sağlanan maddi menfaatler ile bunların değerlendirilmesi veya dönüştürülmesi sonucu ortaya çıkan ekonomik kazançların müsaderesine karar verilir. Bu fıkra hükmüne göre müsadere kararı verilebilmesi için maddi menfaatin suçun mağduruna iade edilememesi gerekir. (2) Müsadere konusu eşya veya maddi menfaatlere elkonulamadığı veya bunların merciine teslim edilmediği hallerde, bunların karşılığını oluşturan değerlerin müsaderesine hükmedilir. (3) Bu madde kapsamına giren eşyanın müsadere edilebilmesi için, eşyayı sonradan iktisap eden kişinin 22/11/2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medenî Kanununun iyiniyetin korunmasına ilişkin hükümlerinden yararlanamıyor olması gerekir…" hükmüne, 5237 Sayılı Türk Ceza Kanunu Madde 289; "...Muhafaza görevini kötüye kullanma Madde 289- (1) Muhafaza edilmek üzere kendisine resmen teslim olunan rehinli veya hacizli veya herhangi bir nedenle elkonulmuş olan mal üzerinde teslim amacı dışında tasarrufta bulunan kişi, üç aydan iki yıla kadar hapis ve üç bin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır. Kişinin bu malın sahibi olması halinde, verilecek ceza yarı oranında indirilir. (2) Birinci fıkrada tanımlanan suçun konusunu oluşturan eşyayı kovuşturma başlamadan önce geri veren veya bunun mümkün olmaması halinde bedelini ödeyen kişi hakkında verilecek cezaların beşte dördü indirilir. (3) Muhafaza edilmek üzere kendisine resmen teslim olunan rehinli veya hacizli veya herhangi bir nedenle elkonulmuş olan malın dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı davranması nedeniyle kaybolmasına veya bozulmasına neden olan kişi, adlî para cezası ile cezalandırılır. (4) Bir suça ilişkin soruşturma veya kovuşturma kapsamında elkonulan eşyayı amacı dışında kullanan kimse, bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır..." hükmüne amirdir. Gümrük Müsteşarlığı Gümrükler Genel Müdürlüğünün 2007/30 sayılı Genelgesinde; "…5607 sayılı Kanun'un 13. maddesine göre ise 5607 sayılı Kanunda tanımlanan suçlarla ilgili olarak 5237 sayılı Kanun'un eşya ve kazanç müsaderesine ilişkin hükümlerinin uygulanması gerekmektedir. Eşya müsaderesi 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 54. maddesinde düzenlenmiş olup bölüm başlığında da belirtildiği üzere bir güvenlik tedbiridir. Ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazına ilişkin hükümler ise, 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun'un 1. maddesine göre, bu Kanun ile düzenlenmekte ve infazın Cumhuriyet Savcıları tarafından yürütüleceği hükme bağlanmaktadır. 5237 sayılı Kanun'un "Kazanç Müsaderesi" başlıklı 55. maddesinin fıkrasına göre ise, müsadere konusu eşyaya el konulamadığı veya bunlar merciine teslim edilmediği hallerde bunların karşılığını oluşturan değerlerin müsaderesine hükmedilecektir. Bu hüküm gereğince, 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu'nun 10. maddesine göre kaçak eşya naklinde kullanılan taşıt teminatla sahibine iade edildikten sonra mahkemece müsaderesine hükmedildiği hallerde, taşıt bulunamaz veya teslim edilmezse teminatın Hazineye irat kaydedilmesine karar verilmesi gerekmektedir. Yukarıda yer alan hükümler birlikte değerlendirildiğinde, 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu'nda 4926 sayılı Kanun'un 22. maddesine paralel bir düzenleme bulunmadığından ve anılan Kanunun 10. maddesi uyarınca verilen teminat ise müsadere hükümlerine ve dolayısıyla ceza ve güvenlik tedbirinin infazına ilişkin hükümlere tabi olduğundan infaz hükümleri mahkeme ve Cumhuriyet Savcılıklarınca yürütülecektir…" belirtilmektedir. Bazı Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüklerinde sicile şerh verilerek ilgilisine yediemin olarak teslim edilen ve müsaderesine karar verilen aracın ilgilisi tarafından İdarelerine teslim edilmemesi halinde ilgili gümrük müdürlüğü tarafından alacak davası açılması için Hukuk Hizmetleri Şube Müdürlüklerine başvurdukları ve Hukuk Hizmetleri Şube Müdürlüğü tarafından alacak davası açılarak uyuşmazlık adli yargıya taşınmaktadır. Bölge Müdürlüğümüz tarafından ise; sicile şerh verilerek ilgilisine yediemin olarak teslim edilen ve müsaderesine karar verilen aracın ilgilisi tarafından İdarelerine teslim edilmemesi halinde ilgili gümrük müdürlüğü tarafından ilgilisi hakkında 5237 Sayılı Türk Ceza Kanunu Madde 289 uyarında suç duyurusunda bulunmalarını, Yine Ticaret Bakanlığı Taşra Teşkilatı Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönerge 26. Maddesi, Gümrük Kanunu 177/2,3,4. Maddesi ve Tasfiye Yönetmeliğinin 66. Maddesi uyarınca ilgilisi hakkında 4458 sayılı Kanun ve 6183 sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde tahsil edilmesi talimatlandırılmaktadır. Yukarıda yer alan mevzuat hükümleri incelendiğinde; 2007/30 sayılı Genelge ile teminatla sahibine iade araçların taşıt bulunamaz veya teslim edilememesi halinde ceza ve güvenlik tedbirinin infazına ilişkin hükümlere tabi olduğundan infaz hükümleri mahkeme ve Cumhuriyet Savcılıklarınca yürütüleceğinin belirtilmiş olması, teminatsız olarak sicile şerh verilerek ilgilisine yediemin olarak bırakılan taşıtın bulunamaması veya teslim edilememesi halinin düzenlenmemiş olması, müsadere sonucunda elde edilen gelirin Hazineye kaydedilmesi nedeniyle alacak davasının tarafının Hazine olması gerektiği değerlendirildiği, sicile şerh verilerek ilgilisine yediemin olarak teslim edilen ve müsaderesine karar verilen aracın ilgilisi tarafından İdarelerine teslim edilmemesi halinde Gümrük Kanunu Madde 177 ve Tasfiye Yönetmeliği Madde 66 uyarınca ilgili müdürlükçe 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun ve ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde tahsilini temin edilmek üzere işlemlere başlanılması ve ilgilisi hakkında 5237 Sayılı Türk Ceza Kanunu Madde 289 uyarında suç duyurusunda bulunmaları gerektiği mütalaa edilmekle birlikte; uygulamada birlikteliğin sağlanması amacıyla konunun bir kez de Makamlarınca incelenerek Bölge Müdürlüğümüzün talimatlandırılması hususunda gereğini müsaadelerine arz ederim. Yaşar Yaman OCAK Bölge Müdürü T.C. TİCARET BAKANLIĞI Hukuk Hizmetleri Genel Müdürlüğü Sayı :E-27299683-045.02[HYS305809] Konu :Müsadere Kararın Kesinleşen Araçların İade Edilmemesi 25.12.2020 / 60114021 RİSK YÖNETİMİ, TASFİYE VE DÖNER SERMAYE GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE İlgi :03.12.2020 tarihli ve E-14117770-641.03.02/59491387 sayılı yazınız. İlgi yazınızda özetle; Trakya Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğünden alınan 13.07.2020 tarihli ve 55723149 sayılı yazıda, 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanununun 10 uncu maddesi kapsamında, Türk siciline kayıtlı olan araçların el koyma işleminin kayıtlı bulunduğu sicile şerh verilmek suretiyle icra edildiği ve aracın ilgilisine yediemin olarak teslim edildiği, yapılan yargılama sonucunda aracın müsaderesine karar verilmesi halinde kesinleşme şerhli müsadere müzekkerelerinin ilgili Gümrük Müdürlüğüne gönderilerek müsadere işlemlerinin tamamlandığı, ancak bazı durumlarda sicile şerh verilerek ilgilisine yediemin olarak teslim edilen ve müsaderesine karar verilen araçların ilgilisi tarafından teslim edilmediği, bu gibi durumlarda Gümrük Kanununun 177 nci maddesi ve Tasfiye Yönetmeliğinin 66 ncı maddesi uyarınca ilgili müdürlükçe 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun ve ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde tahsili için gerekli işlemlere başlanılması ve ilgilisi hakkında 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 289 uncu maddesi uyarınca suç duyurusunda bulunulması gerektiğinin değerlendirildiği ancak uygulamada birliğin sağlanmasını teminen konunun Genel Müdürlüğünüze intikal ettirildiği, Genel Müdürlüğünüzce yapılan değerlendirmede, 4458 sayılı Gümrük Kanununa 6455 sayılı Kanun ile 28.03.2013 tarihinde eklenen 177 nci maddenin üçüncü fıkrasında, "Tasfiye edilmesine karar verilen eşyanın bulunmaması halinde, ithal eşyası için CIF, ihraç eşyası için FOB kıymeti ile bunlara ilişkin gümrük vergileri tutarları tahsil edilir." hükmüne, Tasfiye Yönetmeliğinin 66 ncı maddesinin birinci fıkrasında da, "Tasfiyelik hale gelmiş olmakla beraber eşyanın bulunamaması halinde tespit ve tahakkuk belgesinin düzenlenip düzenlenmediğine bakılmaksızın, ithal eşyası için CIF, ihraç eşyası için FOB kıymeti ile bunlara ilişkin gümrük vergileri tutarları gümrük müdürlüğünce 4458 sayılı Kanun ve 6183 sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde tahsil edilerek döner sermaye hesabına aktarılır." düzenlemesine yer verildiği, bu itibarla tasfiyeye tabi tutulması gereken ancak bulunamayan eşyanın değerinin ilgilisinden tahsilinin mümkün bulunduğu, Ancak, 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 54 üncü maddesinin "(1) İyiniyetli üçüncü kişilere ait olmamak koşuluyla, kasıtlı bir suçun işlenmesinde kullanılan veya suçun işlenmesine tahsis edilen ya da suçtan meydana gelen eşyanın müsaderesine hükmolunur. Suçun işlenmesinde kullanılmak üzere hazırlanan eşya, kamu güvenliği, kamu sağlığı veya genel ahlak açısından tehlikeli olması durumunda müsadere edilir. Eşyanın üzerinde iyiniyetli üçüncü kişiler lehine tesis edilmiş sınırlı ayni hakkın bulunması hâlinde müsadere kararı, bu hak saklı kalmak şartıyla verilir. (2) Birinci fıkra kapsamına giren eşyanın, ortadan kaldırılması, elden çıkarılması, tüketilmesi veya müsaderesinin başka bir surette imkânsız kılınması halinde; bu eşyanın değeri kadar para tutarının müsaderesine karar verilir." hükmünü amir bulunduğu, Dolayısıyla, müsadere kararı verilen eşyanın bulunamaması halinde eşyanın değeri kadar para tutarının müsaderesi için yeni bir mahkeme kararı alınması gerektiği, Öte yandan, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 128 inci maddesinin sekizinci ıkrasının "Bu madde hükmüne göre alınan elkoyma kararının gereklerine aykırı hareket dilmesi halinde, Türk Ceza Kanununun "Muhafaza görevini kötüye kullanma" başlıklı 289 ncu maddesi hükümleri uygulanır." hükmünü amir olduğu, Bu maddede atıf yapılan 5237 sayılı Kanunun "Muhafaza görevini kötüye kullanma" aşlıklı 289 uncu maddesinin de, "(1) Muhafaza edilmek üzere kendisine resmen teslim olunan rehinli veya hacizli veya erhangi bir nedenle elkonulmuş olan mal üzerinde teslim amacı dışında tasarrufta bulunan işi, üç aydan iki yıla kadar hapis ve üç bin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır. işinin bu malın sahibi olması halinde, verilecek ceza yarı oranında indirilir. (2) Birinci fıkrada tanımlanan suçun konusunu oluşturan eşyayı kovuşturma aşlamadan önce geri veren veya bunun mümkün olmaması halinde bedelini ödeyen kişi akkında verilecek cezaların beşte dördü indirilir. (3) Muhafaza edilmek üzere kendisine resmen teslim olunan rehinli veya hacizli veya erhangi bir nedenle elkonulmuş olan malın dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı davranması edeniyle kaybolmasına veya bozulmasına neden olan kişi, adlî para cezası ile cezalandırılır. (4) Bir suça ilişkin soruşturma veya kovuşturma kapsamında elkonulan eşyayı amacı ışında kullanan kimse, bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır..." hükmünü amir olduğu, Söz konusu Kanun hükümlerinin, el koyma kararının gereklerine aykırı hareket eden işi hakkında ayrıca takibat başlatılmasını öngördüğü, Sonuç itibariyle, 5607 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinin birinci fıkrası çerçevesinde icile şerh verilerek ilgilisine teslim edilen ve müsadere kararının kesinleşmesine rağmen lgilisi tarafından gümrük idaresine teslim edilmeyen araçlar için; 5237 sayılı Türk Ceza anununun 54 üncü maddesi kapsamında eşyanın değeri kadar para tutarının müsaderesi için eni bir mahkeme kararı alınması, ayrıca 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 128 inci addesinin sekizinci fıkrası amir hükümleri uyarınca işlem tesis edilmesi, aynı zamanda ilgili Gümrük Müdürlüğünce 4458 sayılı Kanunun 177 nci maddesinin üçüncü fıkrası hükümleri çerçevesinde tahsilat işlemlerinin başlatılmasının uygun olacağı görüşlerine yer verilerek konuya ilişkin Genel Müdürlüğümüz görüşlerinin bildirilmesi istenilmektedir. Bilindiği üzere 1982 Anayasasının 2 nci maddesinde Türkiye Cumhuriyetinin bir Hukuk Devleti olduğu vurgulanmış ve 138 inci maddesinde, "Yasama ve yürütme organları ile idare, mahkeme kararlarına uymak zorundadır; bu organlar ve idare, mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremez ve bunların yerine getirilmesini geciktiremez." yolunda hükme yer verilmiştir. Görüş talebine konu durumlarda ise, müsadere kararına konu aracın gümrük idaresine teslim edilmemesi, kolluk marifetiyle de aracın bulunamaması sebebiyle mahkeme kararı yerine getirilememektedir. Aracın zaman geçtikçe değerini kaybediyor olması ve bu nedenle müsadere değerinin düşüyor olması dikkate alındığında da, bu durum devam ettiği müddetçe hazinenin zararı da artmaktadır. Kaçak eşya ile kaçak eşya naklinde kullanılan araçların müsaderesine dair mevzuat incelendiğinde; 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanununun "Müsadere" başlıklı" 13 üncü maddesinde, "Bu Kanunda tanımlanan suçlarla ilgili olarak 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun eşya ve kazanç müsaderesine ilişkin hükümleri uygulanır." hükmüne, 5237 sayılı Kanunun "Eşya müsaderesi" başlıklı 54 üncü maddesinde de, "(1) İyiniyetli üçüncü kişilere ait olmamak koşuluyla, kasıtlı bir suçun işlenmesinde kullanılan veya suçun işlenmesine tahsis edilen ya da suçtan meydana gelen eşyanın müsaderesine hükmolunur. Suçun işlenmesinde kullanılmak üzere hazırlanan eşya, kamu güvenliği, kamu sağlığı veya genel ahlak açısından tehlikeli olması durumunda müsadere edilir. (Ek cümle: 24/11/2016-6763/11 md.) Eşyanın üzerinde iyiniyetli üçüncü kişiler lehine tesis edilmiş sınırlı ayni hakkın bulunması hâlinde müsadere kararı, bu hak saklı kalmak şartıyla verilir. (2) Birinci fıkra kapsamına giren eşyanın, ortadan kaldırılması, elden çıkarılması, tüketilmesi veya müsaderesinin başka bir surette imkânsız kılınması halinde; bu eşyanın değeri kadar para tutarının müsaderesine karar verilir.(…)" hükmüne yer verildiği görülmektedir. Konumuz açısından önem arz eden söz konusu maddenin ikinci fıkrasında, müsadere yaptırımına konu eşyanın ortadan kaldırılması, elden çıkarılması, tüketilmesi veya müsaderesinin başka bir surette imkânsız kılınması halinde, bu eşyanın değeri kadar para tutarının müsaderesine karar verileceği düzenlenmiş bulunmaktadır. Bu bağlamda, müsaderesine karar verilen eşyanın yapılan teslim ihtarına rağmen belirlenen makul süre içinde teslim edilmediği ve geçerli bir mazeretin de sunulmadığı hallerde, müsadere kararını vermiş olan mahkemeden, söz konusu eşyanın değeri kadar para tutarının müsaderesine karar verilmesinin talep edilebileceği düşünülmektedir. Öte yandan, ilgi yazınızda da yer verildiği üzere, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 128 inci maddesinin sekizinci fıkrasında "Bu madde hükmüne göre alınan elkoyma kararının gereklerine aykırı hareket edilmesi halinde, Türk Ceza Kanununun "Muhafaza görevini kötüye kullanma" başlıklı 289 uncu maddesi hükümleri uygulanır." hükmüne yer verilmiş olup, bu maddede atıf yapılan 5237 sayılı Kanunun "Muhafaza görevini kötüye kullanma" başlıklı 289 uncu maddesinde, "(1) Muhafaza edilmek üzere kendisine resmen teslim olunan rehinli veya hacizli veya herhangi bir nedenle elkonulmuş olan mal üzerinde teslim amacı dışında tasarrufta bulunan kişi, üç aydan iki yıla kadar hapis ve üç bin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır. Kişinin bu malın sahibi olması halinde, verilecek ceza yarı oranında indirilir. (2) Birinci fıkrada tanımlanan suçun konusunu oluşturan eşyayı kovuşturma başlamadan önce geri veren veya bunun mümkün olmaması halinde bedelini ödeyen kişi hakkında verilecek cezaların beşte dördü indirilir. (3) Muhafaza edilmek üzere kendisine resmen teslim olunan rehinli veya hacizli veya herhangi bir nedenle elkonulmuş olan malın dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı davranması nedeniyle kaybolmasına veya bozulmasına neden olan kişi, adlî para cezası ile cezalandırılır. (4) Bir suça ilişkin soruşturma veya kovuşturma kapsamında elkonulan eşyayı amacı dışında kullanan kimse, bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır..." hükmüne yer verilmiştir. Bu itibarla, kaçak eşyanın elkonulmayarak sahibine muhafaza amacıyla bırakıldığı, ancak daha sonra müsadere kararı verilmesine ve bu kararın yerine getirilmesi amacıyla usulüne uygun bir ihtarla söz konusu eşyanın iadesinin talep edilmesine rağmen iadenin yapılmadığı hallerde yukarıda yer verilen hükümler uyarınca suç duyurusunda bulunulabilmesi mümkündür. Yukarıda belirtilen maddi ve hukuki tespitler çerçevesinde; 5607 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinin birinci fıkrası çerçevesinde sicile şerh verilerek ilgilisine teslim edilen ve müsadere kararının kesinleşmesine rağmen ilgilisi tarafından gümrük idaresine teslim edilmeyen araçlar için; 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 54 üncü maddesinin ikinci fıkrası kapsamında aracın değeri kadar para tutarının müsaderesinin talep edilerek mahkeme kararı doğrultusunda işlemlere devam edilmesinin, ayrıca 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 128 inci maddesinin sekizinci fıkrasının yollamasıyla 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 289 uncu maddesi uyarınca, muhafaza görevini ihlal eden şüpheliler hakkında suç duyurusunda bulunulmasının uygun olacağı düşünülmektedir. Bilgilerinize arz ederim. Av. Suavi ÖNAL Genel Müdür V.