Menşe belgesi, menşei şahadetnamesi gibi belgelerin hiçbir ülke ayrımı yapılmaksızın ibrazının zorunlu olmadığı

T.C. BAŞBAKANLIK GÜMRÜK MÜSTEŞARLlĞI Gümrükler Genel Müdürlüğü Sayı :B.02.1.GÜM.0.06.00.17.522/82 Konu : G.G.T.(Serbest Dolaşıma Giriş) Seri No 3 16.02.2001 / 04607 GÜMRÜKLER BAŞMÜDÜRLÜĞÜNE İLGİ: a) 07.02.2000 tarihli ve 17.522/82-4030 sayılı yazımız. b) 02.10.2000 tarihli ve 17.522/82-29582 sayılı yazımız. İlgi (a)'da kayıtlı yazımız ile, 5 Şubat 2000 tarihinde yürürlüğe giren 4458 sayılı Gümrük Kanununun 21 ve Gümrük Yönetmeliğinin 78([1]) inci maddeleri uyarınca ithalatta menşe şahadetnamesi ibrazı ihtiyari hale getirilmesine karşın bazı ülkelerle ülkemiz arasında mevcut olan ticaret ve ödeme anlaşmalarının halen yürürlükte olmaları nedeniyle mülga Gümrük Yönetmeliğinin 5 no.lu ekinde yer alan "Aramızda Mevcut Ticaret ve Ödeme Anlaşmalarına Göre Menşe Şahadetnamesi İbrazı Gerekli Bulunan Memleketler Listesi"nde yer alan ülkelerden gelen eşyadan bu anlaşmaların hükümlerine uygun menşe şahadetnamesi aranılması gerektiği, mer'i gümrük mevzuatı ile mevcut ticaret ve ödeme anlaşmaları arasında meydana gelen bu tenakuzun, ikili ticaret ve ödeme anlaşmalarının menşe şahadetnamesine ilişkin hükümlerinin karşılıklı olarak iptal edilmek suretiyle giderilmesi için Dışişleri Bakanlığı nezdinde gerekli girişimde bulunulduğu belirtilerek, bahse konu sorun çözüme kavuşturuluncaya kadar mevcut uygulamanın, 05.02.2000 tarihinden sonra da devam ettirilerek, mülga Gümrük Yönetmeliğinin 5 no.lu eki listede yer alan ülkeler menşeli eşyanın ithalinde gümrük idarelerince menşe şahadetnamesi aranması, İlgi (b)'de kayıtlı yazımız ile de; konu ile ilgili olarak Dışişleri Bakanlığınca yürütülen çalışmaların devam ettiği, bu çalışmaların sonucuna göre ayrıca talimat verileceği; Bulgaristan, Mısır ve Tunus menşeli eşya ithalatında, 4458 sayılı Gümrük Kanununun 21 inci ve Gümrük Yönetmeliğinin 78 inci maddeleri hükümleri uyarınca, menşe şahadetnamesi ibrazının ihtiyari olduğu belirtilerek, bu üç ülke dışında kalan diğer ülkeler (Çek Cumhuriyeti, Slovakya, Çin Halk Cumhuriyeti, Irak, Macaristan, Polonya, Romanya ve Ürdün) için uygulamanın İlgi (a)'da kayıtlı yazımız doğrultusunda sürdürülmesi, ancak, DTÖ Korunma Önlemleri Anlaşması ve Avrupa Birliği'nin ilgili mevzuatı paralelinde hazırlanan Gözetim ve Korunma Önlemleri Mevzuatı ile Türkiye'nin Ticari Haklarının Korunması Hakkındaki Mevzuat çerçevesinde uygulamaya konulan ve konulabilecek ticaret politikası önlemlerinin (kota, gözetim, dampinge karşı vergi gibi) uygulanabilmesi için önleme tabi ürünler hangi ülke menşeli olursa olsun, ithalatta menşe şahadetnamesinin aranması, Gerektiği talimatı verilmiştir. Konu ile ilgili olarak Dışişleri Bakanlığından (Avrupa Birliği Genel Müdürlüğü) alınan 01.02.2001 tarihli, ABGM/ABEY-760-357(Genel)-321 sayılı yazıda; Dış Ticaret Müsteşarlığının (Avrupa Birliği Genel Müdürlüğü) 20.11.2000 tarihli, 400879 sayılı yazısında belirtilen; usulüne uygun bir şekilde yürürlüğe giren Serbest Ticaret Anlaşmalarında yer alan hükümlerin iç hukuk bakımından doğrudan tatbik edilebileceği ve bu hükümlerle çatışan diğer uluslararası anlaşma hükümleri ile iç hukuk hükümlerinin sonraki anlaşmanın yürürlüğe girdiği tarihte ilga edilmiş durumuna geldiği; bu bağlamda daha önce imzalanmış anlaşmaların ilgili maddelerinin iptal edilmesi yönünde herhangi bir girişimde bulunulmasının gerekmediği; bu konuda yapılması gerekenin, önceki anlaşmaya dayanılarak hazırlanmış Yönetmelik ve Tebliğ gibi alt hukuk düzenlemelerinin, ilgililere yol gösterici mahiyette yeni duruma bir an önce adapte edilmesinin sağlanması olduğu şeklindeki görüşlere, aramızda mevcut Ticaret ve Ödeme Anlaşmalarına göre Menşe Şahadetnamesi ibrazı gerekli bulunan ülkeler listesinde yer alan Çekoslovakya (Çek Cumhuriyeti ve Slovakya), Macaristan, Polonya ve Romanya ile daha sonra imzalanan Serbest Ticaret Anlaşmalarının, malın menşeinin ispatı için tüm AB ülkelerinde kullanılan standart EUR.1 Dolaşım Sertifikasının yeterli olduğu hükmünü içerdiği de dikkate alındığında, halihazırda ikili temelde akdedilmiş olan eski anlaşmalarda kayıtlı menşe şahadetnamelerinin de ibrazını zorunlu kılan ve bu bakımdan ticaret açısından zorluluklar yaratan maddelerinin, anılan maddeler yürürlükten kaldırılmamış olsa dahi uygulamada pratik çözüm üreteceğinin düşünüldüğü ve bu nedenle Bakanlıklarınca olumlu değerlendirildiği, ancak, soruna kesin ve kalıcı bir çözüm getirilmesi amacıyla bahse konu eski anlaşmaların ilgili maddelerinin yürürlükten kaldırılması için gerekli girişimlerin de eş zamanlı olarak sürdürüldüğü belirtilmektedir. Bu çerçevede, konunun yeniden değerlendirilmesi neticesinde, söz konusu yazılarımızla verilen talimatlarla yürütülen uygulamaya son verilmesi ve bundan böyle uygulamanın; 4458 sayılı Gümrük Kanununun 21 ve Gümrük Yönetmeliğinin 78 inci maddeleri hükümleri doğrultusunda, menşe şahadetnamesi ibrazı ihtiyari olarak, hiç bir ülke menşeli eşya için menşe şahadetnamesi ibrazı zorunluluğu olmaksızın([2]) yapılması uygun bulunmuştur. Bilgi ve gereğini rica ederim. [1] Sayfa: 1 Mer'i Yönetmeliğin 29 nolu maddesi [2] Pc Gümrük Külliyatı Not: G.G.T. Serbest Dolaşıma Giriş Seri No 3 Tebliğ ile, menşei belgesinin ibraz edilmesinin zorunlu olduğu durumlar yeniden düzenlenmiştir. Söz konusu tebliğin incelenmesi tavsiye olunur.