Refakat işleminin yaygınlaştırılmaması, TIR Karnesindeki eşya kıymetinin değil gümrük vergilerinin dikkatele alınması, GPS cihazlarının takılması, sevk idarelerine riskli sevkiyat bildiriminde bulunulması

T.C. BAŞBAKANLIK Gümrük Müsteşarlığı Gümrükler Kontrol Genel Müdürlüğü Sayı :B.02.1.GÜM.0.08.00.29/ Konu :2007/50 sayılı Genelge Konuyla ilgili olarak 2009/68 Sayılı Genelge Yayımlanmıştır. 19.03.2008 / 05696 GÜMRÜK VE MUHAFAZA BAŞMÜDÜRLÜĞÜNE İlgi :29.11.2007 tarihli B.02.1.GÜM.0.08.00.29/23355 sayılı yazı. İlgide kayıtlı yazımıza cevaben alınan, refakatli sevkıyatlara ilişkin listelerin incelenmesinden bazı gümrük idarelerince; a) Verilen refakatli sevkıyatların nedenleri arasında "eşyanın kıymetinin yüksek oluşunun" gösterildiği, b) Sadece gümrük vergileri toplamının 50.000 (veya 200.000) ABD Doları karşılığı Yeni Türk Lirasını aştığının belirtilmiş olduğu ancak eşyanın riskli olup olmadığı değerlendirmesinin yapılmadığı, c) Ağır havaleli eşya için çok sayıda refakat uygulamasına gidildiği, d) Refakatli sevkıyat yapıldığı halde bunların Müsteşarlığımıza (Gümrükler Kontrol Genel Müdürlüğü) bildirilmediği, anlaşılmıştır. Bilindiği üzere; 19.04.2007 tarihli, 2007/50 sayılı Genelgenin I/l. Maddesinin son paragrafında; "...,TIR Karnesi himayesinde taşınan eşyaya ait gümrük vergileri toplamının 50.000 (veya 200.000) ABD Doları karşılığı Yeni Türk Lirasını aşması halinde (tespit edilen gümrük kaçakçılığı suçlarının rotası, takvimi ve suça konu eşya, suça karışan firma, sürücü, alıcı veya gönderici vb. ) risk kriterleri de göz önünde bulundurularak TIR Karneleri kabul edilmekle birlikte karne muhteviyatı eşyanın Gümrük Yönetmeliğinin 256 ncı maddesine uygun olarak ve idarenin memur kadrosu durumu da dikkate alınarak varış veya çıkış gümrük idarelerine memur refakatinde sevk edilmesi gerekmektedir.", Aynı Genelgenin 2 nci maddesinin (c) bendinde ise; "Yukarıda belirtilen hususlara ilişkin olarak işlemi yapan gümrük idareleri tarafından bu taşımalara ilişkin tüm bilgi ve belgeler risk analizlerinin yapılabilmesi açısından en seri şekilde Müsteşarlığımıza (Gümrükler Kontrol Genel Müdürlüğü) gönderilir. Aktarılan bu bilgiler üzerinde Genel Müdürlükçe yapılacak değerlendirmeler sonucunda tespit edilecek süreli veya süresiz refakat uygulamasını gerektirecek hususlar, Müsteşarlık Makamından alınacak onay ile belirlenir ve gümrük idarelerine duyurulur." denilmektedir. Yukarıdaki tespitler söz konusu Genelge hükümlerine göre değerlendirildiğinde; 1. Aracın refakatli olarak sevk edilebilmesi için; eşyanın kıymetinin değil, gümrük vergileri toplamının 50.000 (veya 200.000) ABD Doları karşılığa Yeni Türk Lirasını aşması gereklidir. Ama eşyanın gümrük vergileri toplamının 50.000 (veya 200.000) ABD Dolan karşılığı Yeni Türk Lirasını aşması tek başına aracın refakatli olarak sevk edilebilmesi için yeterli değildir. Ayrıca, tespit edilen gümrük kaçakçılığı suçlarının rotası, takvimi ve suça konu eşya, suça karışan firma, sürücü, alıcı veya gönderici vb. dikkate alınarak risk analizi yapılması, yapılan risk analizi sonucunda gerçekleşmiş suç verilerinden hareketle muhtemel riskler değerlendirilerek zorunlu görülmesi halinde refakat uygulamasına gidilmesi, 2. Bugüne kadar vuku bulan kaçakçılık olayları genel olarak değerlendirildiğinde, ağır havaleli eşyanın konu olduğu kaçakçılık olayları istisna oluşturmaktadır. Ancak, ağır havaleli eşyaların parçalarının değiştirilerek kaçak olarak yurtiçinde bırakılma riski taşıdığının tespiti halinde. TIR Sözleşmesinin 33 üncü maddesinin; "Hareket noktasındaki Gümrük idaresi yetkili makamları, taşınan eşyanın ayniyetinin tespiti için gerekli koli listeleri, fotoğraflar, planlar gibi belgelerin TIR karnesine eklenmesini isteyebilirler. Bu durumda sözü geçen makamlar bu belgeleri vize ederek bir örneğini TIR karnesi kapağının iç tarafına iliştirirler. TIR karnesi ile ilgili bütün manifestolarda bu belgelere ilişkin meşruhat bulunur," hükmü uyarınca işlem yapılması ve sevk gümrük idaresine riskli sevkiyat bildiriminde bulunulması, 3. Mezkûr genelge uyarınca: eşyanın menşeinin yanı sıra TIR Karnesi hareket ülkesine de dikkat edilmesi gerekmektedir. TIR Sözleşmesi akit ülkelerinden yapılan taşımalarda gönderici ve alıcıların sektörde belli bir yer edinmiş, güvenilir olarak nitelenebilecek ticaret erbabı olup olmadıklarının göz önüne alınarak, riskli görülmesi halinde refakat uygulamasına gidilmesi ve aynı gönderici ve/veya taşıyıcıya ait çok sayıda refakat uygulamasına gidildiği hallerde riskli görülen hususların değerlendirilerek, refakatli sevkiyattan ziyade risk unsurlarını ortadan kaldırıcı önlemlerin alınması, 4. Söz konusu genelge uyarınca yapılan refakatli sevkıyatlarda, refakat edecek personel seçiminde gümrük idarelerinin mevcut iş yükünün göz önünde bulundurulması ve işlerin aksamaması için gereken özenin gösterilmesi. 5. Söz konusu Genelgenin 2 nci maddesinin (c) bendine göre; refakatli sevkiyatların en kısa zamanda Müsteşarlığa (Gümrükler Kontrol Genel Müdürlüğü) bildirilmesi, 6. Refakatli sevkıyatların taşımacılara getirdiği mali külfetler de göz önüne alındığında; refakat uygulamasının yaygınlaştırılmasından kaçınılması ve refakat uygulamasına gitmeden önce mümkün olduğu ölçüde GPS cihazlarının takılması yoluna gidilmesini, bu imkânın olmaması halinde ise sevk gümrük idarelerine "riskli sevkiyat bildiriminde" bulunulması, yönünde bağlantınız gümrük idarelerinin bilgilendirilmesini rica ederim. Müsteşar a. Haydar GÖÇER Genel Müdür DAĞITIM: Tüm Gümrük ve Muhafaza Başmüdürlükleri