Gümrük Muhafaza Memurlarının Adli Kolluk İşlemleri

T.C. GÜMRÜK ve TİCARET BAKANLIĞI Gümrükler Muhafaza Genel Müdürlüğü Sayı :45697340-10.01- Konu :Adli Kolluk İşlemleri 20.09.2013 / 05216 GÜMRÜK VE TİCARET BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜNE Adalet Bakanlığı Ceza İşleri Genel Müdürlüğünden alınan 19/8/2013 tarih ve 45090 sayılı "Gümrük Muhafaza Memurlarının Adli Kolluk İşlemleri" konulu yazı ilişikte gönderilmiştir. Bilgi ve gereğini rica ederim. Mehmet AKILLI Bakan a. Genel Müdür Yardımcısı EK: 1 Yazı (3 sayfa) DAĞITIM: Güm. Ve Tic. Bölge Müdürlüklerine T.C. ADALET BAKANLIĞI Ceza İşleri Genel Müdürlüğü Sayı :19120602-659-0074-2013/1081 Konu :Gümrük muhafaza memurlarının adli kolluk görevi. 19.08.2013 / 45090 GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞINA İlgi :18.01.2013 tarihli ve 45697340-310.03/0405 sayılı yazınız. Ülkemiz sınır kapılarında, GBT ve UYAP kayıt sorgulamalarında hakkında yakalama müzekkeresi olan şahısların Cumhuriyet Başsavcılıklarına sevk işlemlerinin yapılmasında, Gümrükler Muhafaza Genel Müdürlüğü görevlilerinin görevlendirilmesi suretiyle personel, araç-gereç ve bütçe imkanlarının olumsuz yönde etkilendiği, bu nedenle kaçakçılıkla mücadele görevinin yerine getirilmesinde bir takım sorunlar oluştuğundan bahisle, yakalama müzekkeresi olanların adliyeye sevk işlemlerinin hangi kolluk personeli tarafından yerine getirileceği hususunda Cumhuriyet savcılıklarının bilgilendirilmesi talebini içeren ilgi yazı incelendi. Bilindiği üzere, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun "Cumhuriyet savcısının görev ve yetkileri" kenar başlıklı 161'nci maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında "(1) Cumhuriyet savcısı, doğrudan doğruya veya emrindeki adli kolluk görevlileri aracılığı ile her türlü araştırmayı yapabilir: yukarıdaki Maddede yazılı sonuçlara varmak için bütün kamu görevlilerinden her türlü bilgiyi isteyebilir. Cumhuriyet savcısı, adli görevi gereğince nezdinde görev yaptığı mahkemenin yargı çevresi dışında bir işlem yapmak ihtiyacı ortaya çıkınca, bu hususta o yer Cumhuriyet savcısından söz konusu işlemi yapmasını ister. "(2) Adli kolluk görevlileri, elkoydukları olayları, yakalanan kişiler ile uygulanan tedbirleri emrinde çalıştıkları Cumhuriyet savcısına derhal bildirmek ve bu Cumhuriyet savcısının adliyeye ilişkin bütün emirlerini gecikmeksizin yerine getirmekle yükümlüdür." "Adli kolluk ve görevi" kenar başlıklı 164'üncü maddesinde, "(1) Adli kolluk; 04.06.1937 tarihli ve 3201 sayılı Emniyet Teşkilatı Kanununun 8, 9 ve 12 nci Maddeleri, 10.03.1983 tarihli ve 2803 sayılı Jandarma Teşkilat, Görev ve Yetkileri Kanununun 7 nci Maddesi 02.07.1993 tarihli ve 485 sayılı Gümrük müsteşarlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 8 inci Maddesi ve 09.07.1982 tarihli ve 2692 sayılı Sahil Güvenlik Komutanlığı Kanununun 4 üncü Maddesinde belirtilen soruşturma işlemlerini yapan güvenlik görevlilerini ifade eder. (2) Soruşturma işlemleri, Cumhuriyet savcısının emir ve talimatları doğrultusunda öncelikle adli kolluğa yaptırılır. Adli kolluk görevlileri, Cumhuriyet savcısının adli, görevlere ilişkin emirlerini yerine getirir. (3) Adli kolluk, adli görevlerin haricindeki hizmetlerde üstlerinin emrindedir." "Diğer kolluk birimlerinin adli kolluk görevi" kenar başlıklı 165'inci maddesinde; "(1) Gerektiğinde veya Cumhuriyet savcısının talebi halinde, diğer kolluk birimleri de adli kolluk görevini yerine getirmekle yükümlüdür. Bu durumda, kolluk görevlileri hakkında, adli görevleri dolayısıyla bu Kanun hükümleri uygulanır. " 03.06.2011 tarihli ve 640 sayılı Gümrük ve Ticaret Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin "Görevler" kenar başlıklı 2'nci maddesinin (g) bendinde: "Kara ve demiryolu kapıları ile gümrük teşkilatı bulunan hava ve deniz limanlarında, serbest bölgeler, antrepolar ile gümrüklü yer ve sahalarda ve Türkiye Cumhuriyeti Gümrük Bölgesinde gümrük muhafaza görevlerini yerine getirmek." "Gümrükler Muhafaza Genel Müdürlüğü" kenar başlıklı 8'inci maddesinin (ğ) bendinde "Adli kolluğa ilişkin olarak diğer kanunlarla verilen görevleri yapmak." 01.06.2005 tarihli ve 25832 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Adli Kolluk Yönetmeliğinin, "Görevlendirme" kenar başlıklı 4'üncü maddesinin (d) bendinde "Soruşturma yapmak üzere; … Gümrük Muhafaza Genel Müdürlüğünce, gümrük muhafaza kaçakçılık ve istihbarat müdürlüğü, gümrük müdürlüğü ile müstakil bölge ve kısım amirlikleri bulunan yerlerde, mevcut imkanlar ölçüsünde yeterince adli kolluk personeli görevlendirilir." "Adli kollukla ilgili esaslar" kenar başlıklı 5'inci maddesinde, "Cumhuriyet savcılarınca, adli görevlerle ile ilgili emir ve talimatlar zorunluluk bulunmadıkça, kolluk birimlerinin aralarındaki işbölümü ile kolluk teşkilatlarının görev ve yetki alanları gözetilerek verilir." Görev ve yetkiler" kenar başlıklı 6'ncı maddesinin birinci fıkrasında, "Soruşturma işlemleri, Cumhuriyet savcısının emir ve talimatları doğrultusunda öncelikle adli kolluğa yaptırılır. Adli kolluk görevlileri Cumhuriyet savcısının adli görevlere ilişkin emirlerini gecikmeksizin yerine getirir." "Diğer kolluk birimlerinin adli kolluk görevi" kenar başlıklı 7'nci maddesinde: "Gerektiğinde veya Cumhuriyet savcısının talebi halinde, diğer kolluk birimleri de adli kolluk görevini yerine getirmekle yükümlüdür. Bu durumda, kolluk görevlileri hakkında, adli görevleri dolayısıyla Ceza Mahkemesi Kanunu hükümleri uygulanır." Hükümlerine yer verilmiştir. Görüldüğü üzere, kolluk kavramı, emniyet ve asayiş ile kamu düzenini koruyan, toplumsal düzeni sağlayan, suç işlenmesini önleyen, kanunların ve diğer düzenleyici işlemlerin verdiği görevleri yapan, suç işlendikten sonra failleri ele geçirmek görevini yapanlar olarak tanımlanabilir. Suçlulukla etkili ve hızlı mücadele edilebilmesi, suçluların yakalanarak cezalarının infazının sağlanması, delillerin toplanması ve muhafaza altına alınması olarak tanımlanan adli kolluk kavramı ise 5271 sayılı Ceza Mahkemesi Kanunu ile birlikte hukuk hayatımıza girmiş olup, soruşturma işlemlerini yerine getiren, Kanun'un 164'üncü maddesinde sayılan görevlileri ifade etmektedir. Alınan hükümler çerçevesinde, Gümrükler Genel Müdürlüğü gümrük muhafaza memurlarının soruşturma işlemlerini yapan görevliler bakımından adli kolluk olduğu ve adli kolluk görevini yerine getirdiklerine dair bir tereddüt bulunmamaktadır. Adli kolluk görevini yerine getirmeye ilişkin kanuni bir kısıtlama olmayan ve fakat işbölümü, görev ve yetki bakımından kolluk birimlerinin birbirleriyle ilişkili alanlarının genel olarak gözetileceğine dair Yönetmelik hükmü dışında, Gümrükler Muhafaza Genel Müdürlüğünün soruşturma işlemlerini yapan güvenlik görevlilerinin, bir kısım adli kolluk görevlerini yerine getirmeyebileceğine dair herhangi bir hüküm bulunmamaktadır. Diğer yandan, 3201 sayılı Emniyet Teşkilatı Kanunu'nun 3'üncü maddesinde polis ve jandarmayı genel kolluk olarak, genel kolluk haricinde kalan ve mahsus kanunlarına göre teşekkül edip muayyen vazifeleri gören diğer kolluk birimlerini ise özel (hususi) kolluk olarak tanımlanmıştır. Bu bakımdan mevzuatımızda da kolluk birimleri kendi içinde genel ve özel kolluk olarak ikiye ayrılmaktadır. 640 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile görevlendirilen gümrük muhafaza memurlarının teşkilat Kanununa göre kendilerine verilen mahsus görevleri yerine getirdiği gibi, Ceza Muhakemesi Kanununa göre derhal bilgi vermekle yükümlü olduğu Cumhuriyet savcısının emir ve talimatları doğrultusunda soruşturma işlemlerini yürütmek, kendi özel teşkilat Kanununun verdiği sınırlar dahilinde savcılık makamının soruşturmaya ilişkin emir ve talimatlarını yerine getirmesi gerektiği açıktır. Gümrük muhafaza memurlarının 640 sayılı Kanun Hükmünde Kararname uyarınca "gümrük muhafaza görevlerini yerine getirmek" ana görevinin dışında özel kolluk olarak adli kolluk işlemlerini yerine getirirken gerek fiziki, gerekse personel ve araç-gereç bakımından da adli kolluğun faaliyetlerinin bütününü yapabilecek kapasitesinin bulunmadığı; kaldı ki, ceza mevzuatımız ve uygulama incelendiğinde, soruşturma ve kovuşturmaya yönelik işlemlerin yerine getirilmesi görevinin genel kolluğa, kendi teşkilat kanunlarına göre verilen mahsus görevleri yerine getirme işlemlerinin özel kolluk olarak adlandırılan ilgili kolluk birimlerine verildiği bilinmektedir. Bu itibarla, 1. GBT ve UYAP kayıtlarında yakalama müzekkeresi olan şahısların adliye ve cezaevine sevk işleminin esasen genel adli kolluk işlemi olduğu, 2. Gümrük muhafaza memurlarının öncelikli olarak teşkilat Kanunlarına göre kendi görev ve yetki alanlarında olmak üzere, Cumhuriyet savcılarının emir ve talimatları doğrultusunda anılan işlemleri yerine getirmesi gerektiği, 3. Adli Kolluk Yönetmeliğinin, kolluk birimlerinin aralarındaki işbölümü ile kolluk teşkilatlarının görev ve yetki alanları gözetilmesi suretiyle görevlendirilmesi ilkesinin uygulanması gerektiği, 4. Sınır kapılarında yakalama müzekkeresi bulunan şahısların tespiti ve nöbetçi Cumhuriyet savcılığına derhal bildirilmesinin gümrük muhafaza memurlarının görevinin esas olduğu, bunun dışında kalan sevk işlemleri gibi diğer görevlerin genel adli kolluk birimlerinin görevi kapsamında kalacağı, Değerlendirilmektedir. Bilgilerinize arz ederim. Sadullah ERGİN Bakan