Uzlaşma Komisyonlarında zorunlu olmadıkça ücretsiz ve tedviren görevli personele yer verilmemesi

HİZMETE ÖZEL T.C. TİCARET BAKANLIĞI Gümrükler Genel Müdürlüğü Sayı :85593407-155.99 Konu :Görevlendirmelerde Uzlaşma Ödemeleri 22.10.2020 / 58384986 DAĞITIM YERLERİNE İlgi :04.02.2020 tarihli ve E-85593407-155.99-00051944229 sayılı yazı. İlgide kayıtlı yazı ile ilgili olarak Gümrük ve Ticaret Bölge Müdürlüklerinden alınan muhtelif yazılar nedeniyle Hukuk Hizmetleri Genel Müdürlüğünden tedviren ve ücretsiz olarak yapılan görevlendirmelerde personelin kendi unvanı ile mi yoksa tedviren ve ücretsiz olarak görevlendirildiği unvan ile mi imza atması gerektiği ile tedviren ve ücretsiz olarak görevlendirildiği durumlarda asıl unvanı ile imza atıp atamayacağı hususunda görüş talep edilmiştir. Anılan Genel Müdürlükten alınan cevabi yazı dikkate alınarak aşağıdaki şekilde işlem tesis edilmesi uygun bulunmuştur. 17.5.1987 tarihli ve 19463 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Devlet Memurları Kanunu Genel Tebliğinde (Seri No:99); "1- Bir görevin vekaleten yürütülmesi halinde görevin gerekleri ve nitelikleri değişmeyeceğinden bu görevi vekaleten yürütecek olanların asil memurda aranan şartlara sahip olmaları gerekmektedir. Bu sebeple; a) 1-4. dereceli kadrolara vekalet edeceklerin 657 sayılı Kanun'un 68. Maddesinde belirtilen şartları haiz olmaları, b) 5-15. dereceli kadrolara vekalet ettirileceklerin öğrenim durumları itibariyle tesbit olunan yükselinebilecek dereceyi aşmamak kaydıyla vekalet ettirilecekleri kadronun derecesinin, kazanılmış hak aylık derecesinin üç üst derecesinden fazla olmaması gerekmektedir. 2- Asilde aranan şartlara sahip vekil memur bulunamadığı takdirde, hizmetin aksamadan yürütülebilmesi bakımından herhangi bir şekilde boşalmış veya boş bulunan bir görevin öncelikle varsa yardımcıları, yoksa asilde aranan şartlara en yakın personel tarafından tedviren gördürülmesi mümkün görülmektedir. 3- 657 sayılı Kanun'un vekalet ücreti ödenmesine ilişkin 175. maddesine göre, tedvir dolayısıyla herhangi bir ödeme yapılması mümkün bulunmamaktadır." kuralının yer aldığı; 2018/3 sayılı Ticaret Bakanlığı İmza Yetkileri Genelgesinin "Usul ve esaslar" başlıklı 4/1-h maddesinde, "Yetkilinin izin, hastalık, geçici görev gibi nedenlerle görevinde bulunmadığı hallerde, vekili imza yetkisini kullanır. Bilahare yetkiliye yapılan iş ve işlemlerle ilgili bilgi verilir." denildiği; 27.08.2011 tarihli ve 28038 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Gümrük Uzlaşma Yönetmeliğinin "Uzlaşma komisyonlarının teşkili" başlıklı 7 nci maddesinin ikinci fıkrasında, "Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğü Uzlaşma Komisyonları, Bölge Müdürü, Bölge Müdür Yardımcısı, Şube Müdürü, Gümrük Müdürü, Müdür Yardımcısı, Şef ve Muayene Memuru arasından Bölge Müdürü tarafından belirlenen, Başkan dâhil, üç üyeden oluşur. Bölge Müdürü veya belirleyeceği Bölge Müdür Yardımcısı komisyonlara başkanlık eder." hükmünün yer aldığı dikkate alınarak: - Gümrük Uzlaşma Yönetmeliğinin 7/2 maddesinde sayılmayan görev unvanlı personelin tedviren görevlendirilmesi durumunda, böyle bir görevlendirme tedviren görevlendirilen unvan dışında başka bir unvanla yapılamayacağından ilgili personelin asıl unvanı ile imza atmasının mümkün bulunmadığı, - Gümrük Uzlaşma Yönetmeliğinin 7/2 maddesinde sayılan ve gümrük uzlaşma komisyonu üyesi olabilecek görev unvanlı personelin tedviren görevlendirildiği unvan ile komisyona katılacak olması durumunda görevlendirildiği unvan ile imza atacağı hususları dikkate alınarak ilgide kayıtlı yazımızda belirtildiği üzere "657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 86'ncı maddesi uyarınca Gümrük Uzlaşma Komisyonu Üyelerine Ödenecek Ücrete İlişkin Esaslarda sayılan kadro unvanlarına vekalet edenlerin, komisyonda görevlendirilebileceği ve komisyon görevlendirme ödemesinin yapılabileceği", "tedviren ve ücretsiz görevlendirmelerde ise ödeme yapılmaması" ile uzlaşma komisyonuna yapılacak başkan ve üye seçiminde zorunlu olmadıkça ücretsiz ya da tedviren görevlendirilen personele yer verilmemesi gerekmektedir. Bilgi ve gereğini rica ederim. Mustafa GÜMÜŞ Bakan a. Genel Müdür Dağıtım: Batı Marmara Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğüne Doğu Akdeniz Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğüne Doğu Anadolu Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğüne Doğu Karadeniz Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğüne Doğu Marmara Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğüne Ege Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğüne Fırat Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğüne Gap Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğüne Gürbulak Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğüne İpekyolu Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğüne İstanbul Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğüne Kaçkar Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğüne Orta Akdeniz Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğüne Orta Anadolu Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğüne Orta Karadeniz Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğüne Batı Akdeniz Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğüne Trakya Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğüne Uludağ Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğüne T.C TİCARET BAKANLIĞI Hukuk Hizmetleri Genel Müdürlüğü Sayı :27299683-045.02[HYS313387] Konu :Görevlendirmelerde Uzlaşma Ödemeleri 14.09.2020 / 57373261 GÜMRÜKLER GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE İlgi: 04.09.2020 tarihli ve E-85593407-155.99-00057128846 sayılı yazınız. İlgi yazınız ve eklerinin incelenmesinde özetle; 4458 sayılı Gümrük Kanununun 244 üncü maddesi uyarınca oluşturulması öngörülen gümrük uzlaşma komisyonlarının başkan ve üyelerine, bu komisyonlardaki çalışmaları dolayısıyla verilecek ücretin 08.10.2012 tarihli ve 2012/3801 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe giren (5.11.2012 tarih ve 28478 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan) Gümrük Uzlaşma Komisyonu Üyelerine Ödenecek Ücrete İlişkin Esasların 3 üncü maddesi, vekaleten görevlendirme ve vekalet ücreti ile ilgili 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 86 ncı ve 175 inci maddeleri hükümlerine yer verilerek anılan hükümler kapsamında vekaleten yapılan görevlendirmenin tedviren veya ücretsiz olması durumunda uzlaşma toplantılarına başkan ya da üye olarak katılan personelin, 2012/3801 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının ekli cetvelinde yer alan unvanlara vekalet etmeleri durumunda uzlaşma komisyonunda görevlendirilip görevlendirilmeyeceği ve görevlendirilebilmesi halinde uzlaşmaya ilişkin ödeme yapılıp yapılamayacağı ile ekli cetvelde yer alan personelin ekli cetvelde yer alan unvanlar dışında kalan görevlerde vekaleten, tedviren veya ücretsiz olarak görevlendirilmesi (muayene memurunun Bölge Müdürlüğü'nde Personel Müdürü olarak görevlendirilmesi durumunda olması vb.) halinde uzlaşma komisyonunda görevlendirilip görevlendirilmeyeceği ve görevlendirilebilmesi halinde ödeme yapılıp yapılamayacağı hususunda Strateji Geliştirme Başkanlığın 17.01.2020 tarihli ve 51444410 sayılı yazısındaki "657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 86'ncı maddesi uyarınca Gümrük Uzlaşma Komisyonu Üyelerine Ödenecek Ücrete İlişkin Esaslarda sayılan kadro unvanlarına vekalet edenlerin, komisyonda görevlendirilebileceği ve komisyon görevlendirme ödemesinin yapılabileceği", "tedviren ve ücretsiz görevlendirmelerde ise ödeme yapılmasının uygun olmayacağı" yönündeki görüşleri doğrultusunda Bölge Müdürlüklerinin talimatlandırıldığı, Bu defa İpekyolu Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğünün 14.02.2020 tarihli ve 52309800 sayılı yazısı ile; Bölge Müdür Yardımcısı ve Bölge Müdür Yardımcısı Vekili kadrosunda, halihazırda görevli personel bulunmadığı, Bölge Müdürü/Bölge Müdürü Vekilinin izin vs. nedenlerle görevini ifa edemediği durumlarda, Gümrük Müdürü kadrosunda yer alan personelin Personel Genel Müdürlüğü tarafından Bölge Müdürü vekili olarak görevlendirildiği, söz konusu görevlendirmenin 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 86 ncı maddesi kapsamında olmadığı; Gümrük Uzlaşma Yönetmeliğinin 7/2 maddesinin "'Bölge Müdürü veya belirleyeceği Bölge Müdür Yardımcısı komisyonlara başkanlık eder." Hükmü gereğince, Bölge Müdürünün izin vs. nedenlerle görevini ifa edemediği durumlarda yerine vekâlet eden Gümrük Müdürünün, uzlaşma komisyon toplantısına başkanlık edip edemeyeceği, komisyona başkanlık edebilmesi durumunda ise komisyon görevlendirme ödemesinin hangi unvan ve göstergeden yapılacağı ile Bakanlığımız Personel Genel Müdürlüğü'nün onayı doğrultusunda, 1 Gümrük Müdür Yardımcısı ve 1 Muayene Memuru olmak üzere 2 personelin Şube Müdürü Vekili olarak 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 86 ncı maddesi kapsamında ve ücretsiz olarak görev yaptığı, söz konusu personele Şube Müdür Vekili olarak katıldıkları uzlaşma komisyon toplantıları için ücret ödemesi yapılıp yapılmayacağı ve ödeme yapılması durumunda, kendi unvanlarından mı yoksa vekâlet ettikleri Şube Müdürü unvanından mı ödeme yapılacağı hususlarında görüş talep edildiğinden Personel Genel Müdürlüğünden tedviren ve ücretsiz olarak yapılan görevlendirmelerde personelin kendi unvanı ile mi yoksa tedviren ve ücretsiz olarak görevlendirildiği unvan ile mi imza atması gerektiği, tedviren ve ücretsiz olarak görevlendirildiği durumlarda asıl unvanı ile imza atıp atamayacağı hususunda görüş sorulduğu, ancak alınan cevabi yazıda Genel Müdürlüğünüz görev ve yetki alanında bulunması sebebiyle uzlaşma komisyonu başkan ve üyeliğine vekalet edilmesi de dahil olmak üzere uzlaşma müessesiyle ilgili olarak tereddüt edilen hususlarda Genel Müdürlüğümüz görüşüne başvurulmasının uygun olacağının belirtildiği, Bu kapsamda tedviren ve ücretsiz olarak yapılan görevlendirmelerde personelin kendi unvanı ile mi yoksa tedviren ve ücretsiz olarak görevlendirildiği unvan ile mi imza atması gerektiği ile tedviren ve ücretsiz olarak görevlendirildiği durumlarda asıl unvanı ile imza atıp atamayacağı hususunda Genel Müdürlüğümüz görüşlerinin bildirilmesi istenilmektedir. Bakanlık Makamının 25.03.2020 tarihli Onayı ile yürürlüğe giren Ticaret Bakanlığı Hukuk Hizmetleri Genel Müdürlüğü Yönetmeliğinin 18 inci maddesinde; "(1) Genel Müdürlük tarafından, merkez teşkilatı birimlerine aşağıda belirtilen usul ve esaslar dahilinde hukuki görüş verilir ve merkez birimlerince bu esaslar uyarınca hukuki görüş istenilebilir. a) Hukuki görüş talep yazısı, konuyla ilgili bilgi ve belgeler eklenerek merkez birim amirinin imzası ile Genel Müdürlüğe gönderilir. İlgili merkez birimince hukuki görüş talep edilirken tereddüt edilen hususların nedenleri ve konuya ilişkin birim görüşlerinin açıkça belirtilmesi gerekir.(…)" yolunda düzenleme yer almakta olup, konuya ilişkin Genel Müdürlüğünüz görüşü belirtilmeden hukuki görüş talep edildiği anlaşılmakla birlikte konunun önemine binaen Genel Müdürlüğümüz görüşü aşağıda belirtilmiştir. 17.5.1987 tarihli ve 19463 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Devlet Memurları Kanunu Genel Tebliğinde (Seri No:99); "1- Bir görevin vekaleten yürütülmesi halinde görevin gerekleri ve nitelikleri değişmeyeceğinden bu görevi vekaleten yürütecek olanların asil memurda aranan şartlara sahip olmaları gerekmektedir. Bu sebeple; a) 1-4. dereceli kadrolara vekalet edeceklerin 657 sayılı Kanun'un 68. Maddesinde belirtilen şartları haiz olmaları, b) 5-15. dereceli kadrolara vekalet ettirileceklerin öğrenim durumları itibariyle tesbit olunan yükselinebilecek dereceyi aşmamak kaydıyla vekalet ettirilecekleri kadronun derecesinin, kazanılmış hak aylık derecesinin üç üst derecesinden fazla olmaması gerekmektedir. 2- Asilde aranan şartlara sahip vekil memur bulunamadığı takdirde, hizmetin aksamadan yürütülebilmesi bakımından herhangi bir şekilde boşalmış veya boş bulunan bir görevin öncelikle varsa yardımcıları, yoksa asilde aranan şartlara en yakın personel tarafından tedviren gördürülmesi mümkün görülmektedir. 3- 657 sayılı Kanun'un vekalet ücreti ödenmesine ilişkin 175. maddesine göre, tedvir dolayısıyla herhangi bir ödeme yapılması mümkün bulunmamaktadır." kuralı yer almıştır. Danıştay 2. Dairesinin 13.06.2013 tarihli ve E:2012/5258, K:2013/3870 sayılı kararında, "Danıştay'ın istikrar kazanmış içtihatlarına göre, personel rejiminde, bir görevin, o kadroya atama yoluyla veya asilde aranan şartlara sahip vekil marifetiyle gördürülmesinin esas olduğu, olağanüstü durumlarda ve kısa bir dönem için başvurulması gereken asilde aranan kriterlere sahip olmayan personele kamu hizmetlerinin gördürülmesi yolundaki uygulamanın ise, kamu hizmetinin aksamadan yürütülmesi amacına yönelik bir zaruret halinden doğduğu ve aslında hukuki bir dayanağının da bulunmadığı dikkate alındığında, söz konusu uygulamaların, personel rejimine ait disiplinin dışında kaldığı açık olup, bu anlamda, kamu hizmetinin aksamadan yürütülebilmesi amacına yönelik olarak görevlendirilmiş ve asilde aranılan şartları taşımayan bir memurun, asilin sahip olduğu tüm haklardan eksiksiz bir şekilde yararlanacağından söz etmek imkansızdır." şeklinde değerlendirmelerde bulunulmuştur. Sayıştay Temyiz Kurulunun 23.05.2018 tarihli ve Dosya No:42809 sayılı kararında benzer bir şekilde, "Diğer taraftan, personel düzenlemelerine ilişkin kanunlarda "tedviren görevlendirme" ya da "tedviren atama" şeklinde bir uygulamaya imkân veren herhangi bir hüküm yer almamaktadır. Sadece 99 Seri Numaralı Devlet Memurları Kanunu Genel Tebliğinde; "Asilde aranan şartlara sahip vekil memur bulunamadığı takdirde, hizmetin aksamadan yürütülebilmesi bakımından herhangi bir şekilde boşalmış veya boş bulunan bir görevin öncelikle varsa yardımcıları yoksa asilde aranan şartlara en yakın personel tarafından tedviren gördürülmesi mümkün görülmektedir." denilmek suretiyle, tedvir uygulamasının sadece istisnai hallerde (asil ya da vekil olarak atanabilecek hiçbir memurun bulunmaması durumunda hizmetin aksamaması için) başvurulabilecek bir yol olduğu ifade edilmiştir." şeklinde değerlendirmelere yer verilmiştir. Tedviren görevlendirmeye ilişkin yapılan açıklamalardan sonra, 2018/3 sayılı Ticaret Bakanlığı İmza Yetkileri Genelgesinin "Usul ve esaslar" başlıklı 4/1-h maddesinde, "Yetkilinin izin, hastalık, geçici görev gibi nedenlerle görevinde bulunmadığı hallerde, vekili imza yetkisini kullanır. Bilahare yetkiliye yapılan iş ve işlemlerle ilgili bilgi verilir." denilmektedir. 27.08.2011 tarihli ve 28038 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Gümrük Uzlaşma Yönetmeliğinin "Uzlaşma komisyonlarının teşkili" başlıklı 7 nci maddesinin ikinci fıkrasında, "(Değişik:RG-20/8/2013-28741) (Değişik ibare:RG-14/1/2020-31008) Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğü Uzlaşma Komisyonları, Bölge Müdürü, Bölge Müdür Yardımcısı, Şube Müdürü, Gümrük Müdürü, Müdür Yardımcısı, Şef ve Muayene Memuru arasından Bölge Müdürü tarafından belirlenen, Başkan dâhil, üç üyeden oluşur. Bölge Müdürü veya belirleyeceği Bölge Müdür Yardımcısı komisyonlara başkanlık eder." hükmü yer almaktadır. Yukarıda belirtilen maddi ve hukuki tespitler doğrultusunda yapılan değerlendirme sonucunda; tedviren ve ücretsiz olarak yapılan görevlendirmelerde personelin kendi unvanı ile mi yoksa tedviren ve ücretsiz olarak görevlendirildiği unvan ile mi imza atması gerektiği ile tedviren ve ücretsiz olarak görevlendirildiği durumlarda asıl unvanı ile imza atıp atamayacağı hususuna ilişkin olarak; 1- Öncelikle görüş sorulan konunun iki kısma ayrılmasının gerekeceği, ilk kısmın Gümrük Uzlaşma Yönetmeliğinin 7/2 maddesinde sayılmayan görev unvanlı personelin tedviren görevlendirilmesi, ikinci kısmın ise Gümrük Uzlaşma Yönetmeliğinin 7/2 maddesinde sayılan ve gümrük uzlaşma komisyonu üyesi olabilecek görev unvanlı personelin tedviren görevlendirilmesi olduğu, 2- Gümrük Uzlaşma Yönetmeliğinin 7/2 maddesinde sayılmayan görev unvanlı personelin tedviren görevlendirilmesi durumunda, böy,e bir görevlendirme tedviren görevlendirilen unvan dışında başka bir unvanla yapılamayacağından ilgili personelin asıl unvanı ile imza atmasının mümkün bulunmadığı, 3- Gümrük Uzlaşma Yönetmeliğinin 7/2 maddesinde sayılan ve gümrük uzlaşma komisyonu üyesi olabilecek görev unvanlı personelin tedviren görevlendirilmesi (muayene memuru iken tedviren şef olarak görevlendirilen personelin komisyonda görevlendirilmesi gibi) durumunda ise, görevlendirmenin hangi unvana dayalı olarak yapıldığına bakılmasının gerekeceği (kaldı ki tedviren görevlendirilen personelin önceki görevinden -şef olarak görevlendirilenin muayene memuru olarak- komisyonda görevlendirilmesinin de uygun olmayacağı), personel tedviren görevlendirildiği unvan ile gümrük uzlaşma komisyonuna üye olarak seçilmişse ya da seçilen unvanın vekili olarak anılan komisyona katılmışsa tedviren görevlendirilen unvan ile imza atmasının uygun olacağı, 4- Bununla birlikte, Gümrük Uzlaşma Yönetmeliğinin 7/2 maddesinde Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğü Uzlaşma Komisyonlarının Başkanın dışında iki üyesinin bulunduğu, iki üye için maddede 6 görev unvanı sayıldığı ve görev unvanlarında da birim adına yer verilmediği dikkate alındığında, bu konudaki hukuki ihtilafları önleyecek şekilde gümrük uzlaşma komisyonlarına görevlendirme yapılmasının uygun olacağı, düşünülmektedir. Bilgilerinize arz ederim. Av. Suavi ÖNAL Genel Müdür V.