Yevmiye ve yol masraflarının harcırah tutarını aşan kısmından gelir vergisi kesintisi yapılacağı

T.C. TİCARET BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı Sayı :E-27895559-045.03- Konu :Yolluk Ödemelerinden Gelir Vergisi Kesintisi Yapılması 22.12.2022 / 81143776 DAĞITIM YERLERİNE İlgi: a) 29.11.2022 tarihli ve E-21558579-166.99[GGM-13]-00080427258 sayılı yazı. b) 01.12.2022 tarihli ve E-27895559-045.03-00080501638 sayılı yazı. c) 13.12.2022 tarihli ve E-21558579-166.99[GGM-13]-00080871323 sayılı yazı. Hazine ve Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğü'nden alınan yazıda; Hazine ve Maliye Uzmanı Ahmet ARSLAN tarafından düzenlenen İnceleme Raporunda, gümrük personeline ödenen bekleme ücreti ve yol masraflarının bir nevi aylık ücret (ek gelir) mahiyetinde olduğu, bu nedenle 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu açısından "ücret" olarak gelir vergisine tabi olması gerektiği önerisinde bulunulduğu, Raporda yer alan bu önerinin değerlendirilmesini teminen Gelir İdaresi Başkanlığından görüş talep edildiği, anılan Başkanlıktan 23/12/2021 tarihli ve E-48678239-120.03.05[120]-152601 sayılı yazının gönderildiği ifade edilmiş olup, bahse konu Gelir İdaresi Başkanlığı yazısı Bakanlığımıza gönderilmiştir. Gelir İdaresi Başkanlığı yazısında özetle; talep sahipleri tarafından ilgili muhasebe birimi hesabına yatırılan tutarlardan personele yapılan yevmiye ve yol ücreti ödemelerinden, ilgili personelin Harcırah Kanununa göre hak etmiş olduğu tutarların Gelir Vergisi Kanununun 24 üncü maddesi kapsamında gelir vergisinden istisna edilmesi, aşan tutarların ise ücret olarak kabul edilerek, Gelir Vergisi Kanununun 61, 63, 94, 103 ve 104 üncü maddelerine göre gelir vergisi tevkifatına tabi tutulması gerektiği ifade edilmektedir. Yazımız ekinde bir örneği yer alan Gelir İdaresi Başkanlığı görüşüne göre, gümrük personeline ödenen yevmiye ve yol masraflarının Harcırah Kanununa göre hak edilen harcırah tutarlarını aşan kısmından Gelir Vergisi kesintisi yapılması gerekmektedir. Yazımızın bağlantılı idarelerinize de duyurularak bahse konu ödemelerden Gelir Vergisi kesintisi yapılmasının temini hususunda, Bilgileri ve gereğini arz/rica ederim. Süleyman ALICI Strateji Geliştirme Başkanı Ek: GİB Yazısı Dağıtım: Gereği: Bilgi: Tüm Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlükleri Gümrükler Genel Müdürlüğüne T.C. HAZİNE VE MALİYE BAKANLIĞI Gelir İdaresi Başkanlığı Sayı :E-48678239-120.03.05[120]-152601 23.12.2021 Konu :Harcırah Kanunu Kapsamında Değerlendirilmeyen Gider Karşılığı Ödemeler MUHASEBAT GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE Devlet Mah. Dikmen Cad. No:12 M Blok Çankaya Ankara İlgi :05.07.2021 tarihli ve 379335 sayılı yazınız. İlgide kayıtlı yazınız ve eki Dilovası Gümrük Müdürlüğü ile Gebze Gümrük Müdürlüğü personeline gündelik ve yol masrafı olarak yapılan ödemelere yönelik Bakanlığımız Hazine ve Maliye Uzmanı Ahmet Arslan tarafından düzenlenen 20/05/2021 tarihli ve 130/İR.2/3 sayılı İnceleme Raporunun bir örneği gönderilerek, Raporda belirtilen önerilerin değerlendirilerek Başkanlığımız görüşünün bildirilmesinin istenildiği anlaşılmaktadır. 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 24 üncü maddesinin birinci fıkrasının (1) numaralı bendinde, Harcırah Kanununa tabi kurumlar tarafından harcırah veya yolluk olarak yapılan ödemeler gelir vergisinden istisna edilmiştir. Gelir Vergisi Kanununun 61 inci maddesinde,"Ücret, işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir. Ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı (Mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunması onun mahiyetini değiştirmez." hükmüne yer verilmiştir. Aynı Kanunun 94 üncü maddesinin birinci fıkrasının; (1) numaralı bendinde, hizmet erbabına ödenen ücretler ile 61 inci maddede yazılı olup ücret sayılan ödemeler (istisnadan faydalananlar hariç) 103 ve 104 üncü maddelere göre, (2) numaralı bendinde ise, yaptıkları serbest meslek işleri dolayısıyla bu işleri icra edenlere yapılan ödemelerden gelir vergisi tevkifatı yapılacağı hükme bağlanmıştır. Diğer taraftan, 4458 sayılı Gümrük Kanununun 221 inci maddesinde, "Yolcuların ve taşıt araçlarının giriş ve çıkışlarına ait işlem dışında, yükleme ve boşaltma ile her türlü gümrük işlemlerinin normal çalışma saatleri içinde yapılması gerekir. Ancak, bu saatler dışında veya tatil zamanlarında hizmet talebinde bulunulduğunda, yazılı olarak yapılacak bu talep, işin yapılacağı gümrük idarelerince yerinde görülürse, gerekli önlemler alınmak ve çalışacak personelin fazla çalışma ücreti ve varsa hak sahibine ödenecek kanunî yollukları karşılığı tutarlar, talep sahipleri tarafından ilgili muhasebe birimi hesabına yatırılmak koşuluyla kabul edilir. Fazla çalışma ücretinden yararlanan personel, bu suretle kendilerine verilecek işleri yapmakla görevlidir. Gümrük idare amirleri normal çalışma saatleri dışında verilecek hizmetleri düzenler ve kontrol eder. Normal çalışma saatleri içinde veya dışında olduğuna bakılmaksızın, çalışma ücretinin yatırılması halinde, özel kurye taşımacılığı gümrük hizmeti ile özel yolcu servisi taleplerinin yetkili gümrük idarelerince karşılanması mümkündür." hükmüne yer verilmiştir. Öte yandan, ilgide kayıtlı yazınız ekinde yer alan Hazine ve Maliye Uzmanı Ahmet Arslan tarafından düzenlenen 20/05/2021 tarihli ve 130/İR.2/3 sayılı İnceleme Raporunun; - III YAPILAN İNCELEME VE DEĞERLENDİRMELER başlıklı bölümünün "1.Gündelik (Yevmiye) Yerine "Bekleme Ücreti" Adı Altında Para Ödenmesi" başlıklı alt bölümünde, "Harcama belgelerinin memuriyet mahalli dışında bulunan liman, antrepo ve geçici depolama yerlerindeki gümrük eşyasının tahlili, tartımı, gözetimi, denetimi ve kontrolü işlemlerinde yükümlülerin (talep sahipleri) talebi üzerine görevlendirilen Dilovası Gümrük Müdürlüğü ile Gebze Gümrük Müdürlüğü memurlarının bu mahallerde ve yolda geçirdikleri süre için Harcırah Kanunu'nda yer alan gündelik (yevmiye) yerine dakikası 0,50 TL olarak beyan edilen ve toplamının nasıl hesaplandığı gösterilmeyen "bekleme ücreti" adı altında ödeme yapıldığı tespit edilmiştir." , - IV SONUÇ VE ÖNERİLER başlıklı bölümünün 8 numaralı sırasında, "Tüm gümrük personeline bir nevi aylık ücret (ek gelir ) mahiyetini alan "bekleme ücreti"nin ve gerçeği yansıtmadığı düşünülen yol masraflarının Harcırah Kanununa göre harcırah (yolluk) mahiyetinde değil, personel açısından 3. Bir gelir kaynağı (maaş ve fazla mesainin yanısıra) olduğu anlaşıldığından ve bu nedenle 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu açısından "ücret" olarak Gelir Vergisine tabi olması gerektiği düşünüldüğünden bu konuda vergi incelemesi ve gerekirse konuyla ilgili düzenlemelerin açısından Raporumuzun bir nüshasının Gelir İdaresine gönderilmesi gerektiği...", açıklamaları yer almaktadır. Bu hükümler ve yazınız eki raporda yapılan açıklamalar çerçevesinde, talep sahipleri tarafından ilgili muhasebe birimi hesabına yatırılan tutarlardan; Dilovası ve Gebze Gümrük Müdürlüğü tarafından personele yapılan yevmiye ve yol ücreti ödemelerinden, ilgili personelin Harcırah Kanununa göre hak etmiş olduğu tutarların Gelir Vergisi Kanununun 24 üncü maddesi kapsamında gelir vergisinden istisna edilmesi, aşan tutarların ise ücret olarak kabul edilerek, Gelir Vergisi Kanununun 61, 63, 94, 103 ve 104 üncü maddelerine göre gelir vergisi tevkifatına tabi tutulması gerektiği değerlendirilmiştir. Bilgi edinilmesini ve gereğini rica ederim. Kaan KASIM Başkan a. Gelir İdaresi Daire Başkanı