Ürün güvenliği tebliğleri kapsamında TAREKS kapsam dışı için uygulama açıklamaları ile yoğunluk yaşanan dönemlerde iş yükü planlaması yapıldığı ve kapasite artırıcı tedbirlerin alındığı ve işlemleri yürüten gümrük müşavirlerinin hassasiyet göstermeleri

T.C. TİCARET BAKANLIĞI Ürün Güvenliği ve Denetimi Genel Müdürlüğü Sayı :E-24545304-554.01.01-00120273895 Konu :İthalat Denetimleri- Gümrük Müşavirleri Derneği 24.03.2026 / 120273895 DAĞITIM YERLERİNE İlgi :03.03.2026 tarihli yazınız. Bilindiği üzere, 1, 2, 8, 9, 10, 11, 12, 14, 15, 16, 17, 18, 25 ve 32 sayılı Ürün Güvenliği ve Denetimi (ÜGD) Tebliğleri'nde yer alan "TAREKS referans numarasının gümrüklere beyanı" başlıklı madde kapsamında önceki yıllarda bulunan sabit referans numarası uygulaması kaldırılmış olup kapsam dışı beyanlarının gümrük idareleri yerine doğrudan Dış Ticarette Risk Esaslı Kontrol Sistemi (TAREKS) üzerinden yapılmasına yönelik değişikliğe gidilmiştir. Ayrıca, geçiş süreleri, 1 Ocak 2026 tarihinden önce taşıma belgesi düzenlenmiş ürünlerle sınırlandırılmıştır. Anılan Tebliğlerin "Kapsam Dışı" başlıklı ilgili maddesi, "Başvuru konusu ithalat partisine ilişkin kapsam dışı beyanı, ithalatçı firma tarafından TAREKS başvuru sürecinde denetim birimine yapılır." hükmünü amir olup bu itibarla, TAREKS üzerinden kapsam dışı beyanıyla yapılan başvuruların fiili denetim süreçlerinde; ürünün ilgili teknik mevzuat ile GTİP karşılığında yer alan ifade açısından Bakanlıkça denetlenmesi hedeflenen ürünler kapsamında olup olmadığı ilgili denetim birimince incelenmektedir. Bu çerçevede ithalat denetimlerine yönelik işlemler, ithal konusu ürünün GTİP'inin tabi olduğu ilgili ÜGD Tebliği uyarınca TAREKS üzerinden tamamen elektronik ortamda yapılan başvurular aracılığıyla yürütülmekte olup, söz konusu başvurular belirli parametreler doğrultusunda risk değerlendirmesine tabi olarak denetime yönlendirilebilmektedir. Risk analizi sonucunda ise, başvuru "belge üzerinden kontrol", "fiziki kontrol" veya "test" olarak özelleştirilmiş denetim prosedürlerine sistemsel olarak atanmaktadır. Denetime yönlendirilmeyen başvurular ise doğrudan referans numarası almaktadır. Öte yandan, firmalarca kapsam dışı olduğu düşünülen ürünler için gerçekleştirilen başvurularda başvuru ekranında yer alan "Ürünün, kapsam dışı olduğunu beyan ederim." kutucuğunun işaretlenmesi, önem arz etmekte olup ilgili veri hem sistem hem de denetim birimleri için elzemdir. Ayrıca, ilgi yazınızda ithalat denetimi süreçlerinde yaşandığı belirtilen sorunlara yönelik gerekli incelemeler ve görüşmeler Bakanlığımızca gerçekleştirilmiş olup, Türk Standardları Enstitüsü (TSE)'nden alınan cevabi yazıda, ithalat denetim süreçlerinin daha hızlı, verimli ve standart bir yapıya kavuşması amacıyla son dönemde bir dizi iyileştirme çalışmasının gerçekleştirilmiş olduğu belirtilmektedir. Denetim süreçlerinde yaşanan sorunların ve gecikmelerin giderilmesi amacıyla Enstitü tarafından yapılan düzenlemeler özetlenmiş olup, ithalat denetim süreçlerinde öngörülebilirliğin ve hizmet kalitesinin artırılması amacıyla yürütülen çalışmalar kapsamında, dijitalleşme, operasyonel iyileştirme ve kapasite artırımına yönelik uygulamaların kesintisiz olarak sürdürüldüğü aktarılmaktadır. Denetim süreçlerinin her aşamasının zaman damgalı ve izlenebilir şekilde dijital altyapıya aktarıldığı, başvuru sahiplerinin işlemlerini sistem üzerinden uçtan uca takip edebilmesine imkân sağlandığı ifade edilmektedir. Süreç güvenliği ve kayıt bütünlüğünün korunması amacıyla iletişimde kurumsal kanalların esas alındığı; başvuruların sonuçlandırılma sürelerinin ürünün teknik özellikleri ve dosya kapsamına bağlı olarak değişkenlik göstermekle birlikte, iş yükü ve uzman performansının dijital sistemler üzerinden anlık olarak izlenebildiği vurgulanmaktadır. Bu çerçevede, yoğunluk yaşanan dönemlerde iş yükü planlaması yapıldığı ve kapasite artırıcı tedbirlerin alındığı belirtilmektedir. İlgili hususlara yönelik yapılan iyileştirmelerin sonuçları Bakanlığımızca yakından takip edilmektedir. Öte yandan, denetim sürelerini uzatan etkenlere yönelik Bakanlığımızca yapılan incelemeler neticesinde; firmalardan talep edilen belgelerin zamanında sunulmaması, yanlış belge sunulması, numune alımı sürecinde zamanlamaya uyulmaması gibi sorunların da öne çıktığı görülmekte, bu konularda firmalar ve firmalar adına TAREKS üzerinde işlemleri yürüten gümrük müşavirlerinin hassasiyet göstermeleri beklenmektedir. Bilgilerini rica ederim. Umut Can GÖK Bakan a. Genel Müdür Yardımcısı Dağıtım: Mersin Gümrük Müşavirleri Derneğine Ankara Gümrük Müşavirleri Derneklerine İstanbul Gümrük Müşavirleri Derneğine İzmir Gümrük Müşavirler Derneğine Bursa Gümrük Müşavirleri Derneğine E.E.