Şüpheli ya da zanlı olarak yakalanan şahısların sevk işlemlerinde kelepçe takılması dahil gerekli tedbirlerin alınması

T.C. TİCARET BAKANLIĞI Gümrükler Muhafaza Genel Müdürlüğü Sayı :E-52861186-010.07.01 Konu :Talimat 25.12.2020 / 60131567 DAĞITIM YERLERİNE Bilindiği üzere "Gümrüklü yer ve sahalarda münhasıran, Türkiye Cumhuriyeti Gümrük Bölgesinde gerektiğinde ilgili kuruluşlarla işbirliği yapmak suretiyle kaçakçılığı önlemek, izlemek ve soruşturmak", "Türkiye Cumhuriyeti Gümrük Bölgesinde kişi, eşya ve taşıtların kaçakçılıkla mücadele kapsamında takibini yapmak" ile "Kaçakçılıkla mücadele amacıyla ulusal ve uluslararası kuruluşlarla işbirliği yapmak, bilgi değişiminde bulunmak, protokoller hazırlamak ve uygulamak, gerektiğinde müşterek operasyonlar yapmak" gibi görevler 1 Sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesiyle Genel Müdürlüğümüze verilmiştir. Ayrıca 5271 Sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 164'üncü Maddesinde belirlenen dört Adli Kolluk Biriminden biri olarak, "Soruşturma işlemleri, Cumhuriyet Savcısının emir ve talimatları doğrultusunda öncelikle Adlî Kolluğa yaptırılır. Adlî Kolluk görevlileri, Cumhuriyet savcısının adlî görevlere ilişkin emirlerini yerine getirir" hükmü gereği Bakanlığımızın ilgili personeli Cumhuriyet Savcısının sevk ve idaresinde soruşturma işlemlerini yürütmektedir. Buna ek olarak; 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu Madde 19'da Bakanlığımız personelinin kaçakçılığı önleme, izleme ve araştırmakla görevli birimlerden biri olarak söz konusu kanun kapsamına giren suçlarla ilgili bilgi ve belge talepleri, kamu veya özel, gerçek veya tüzel kişilerce, savunma hakkına ilişkin hükümler saklı kalmak kaydıyla eksiksiz olarak karşılanmak zorundadır hükmü gereği yukarıda zikredilen yetkilerini kullanmaktadır. Bakanlığımız Gümrükler Muhafaza Genel Müdürlüğü yukarıda sayılan kanuni düzenlemelerle verilen bu görev ve yetkilerini yerine getirmenin yanı sıra Gümrük Muhafaza Kaçakçılık ve İstihbarat Müdürlüklerinde görevli personel eli ile Türkiye Cumhuriyeti Gümrük Bölgesinde yakalanan "şüpheli ya da zanlıların" kaçma ihtimaline karşın her türlü tedbir ve önlemleri alarak adliye, cezaevi, sağlık kontrolü vb. sevk işlemlerini de yerine getirmektedir. Söz konusu yakalanan şüpheli veya zanlı şahıslar hakkında alınacak tedbir kapsamında Ceza Muhakemesi Kanunun "Yakalanan veya tutuklanan kişilerin nakli" başlıklı 93. Maddesi "Yakalanan veya tutuklanarak bir yerden diğer bir yere nakledilen kişilere, kaçacaklarına ya da kendisi veya başkalarının hayat ve beden bütünlükleri bakımından tehlike arz ettiğine ilişkin belirtilerin varlığı hâllerinde kelepçe takılabilir." hükmü amirdir Ayrıca 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunun "Çocuğun nakli" başlıklı 18. maddesinde, "Çocuklara zincir, kelepçe ve benzeri aletler takılamaz. Ancak; zorunlu hâllerde çocuğun kaçmasını, kendisinin veya başkalarının hayat veya beden bütünlükleri bakımından doğabilecek tehlikeleri önlemek için kolluk tarafından gerekli önlem alınabilir." hükmü yer almakta olup, Çocuk Koruma Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin "Çocuğun nakli" başlıklı 8. maddesinde, "Çocuklara zincir, kelepçe ve benzeri aletler takılamaz. Ancak; zorunlu hâllerde çocuğun kaçmasını, kendisinin veya başkalarının hayat veya beden bütünlükleri bakımından doğabilecek tehlikeleri önlemek için kolluk tarafından gerekli önlem alınabilir." hükmü amirdir. Diğer taraftan, Yakalama, Gözaltına Alma ve İfade Alma Yönetmeliğinin "Yakalanan ve nakledilecek şahıslara uygulanacak tedbirler" başlıklı 7. Maddesinde "Yakalanan veya tutuklanarak bir yerden diğer bir yere nakledilen kişilere, kaçacaklarına ya da kendisi veya başkalarının hayat ve beden bütünlükleri bakımından tehlike arz ettiğine ilişkin belirtilerin varlığı hâllerinde kelepçe takılabilir." ve aynı yönetmeliğin "Çocuklarla ilgili özel hüküm" başlıklı 19. Maddesinin 10. Fıkrasında "Çocuklara kelepçe ve benzeri aletler takılamaz. Ancak, zorunlu hâllerde çocuğun kaçmasını, kendisinin veya başkalarının hayat veya beden bütünlükleri bakımından doğabilecek tehlikeleri önlemek için kolluk tarafından gerekli önlemler alınır." hükmü amirdir. Bu itibarla şüpheli ya da zanlı olarak yakalanan şahısların adliye, cezaevi, sağlık kontrolü vb. sevk işlemleri sırasında ilgili şahısların kaçma, kendilerine ve/veya başkalarına zarar verme ihtimali bulunduğunun düşünülmesi halinde kelepçe takmak dahil gerekli tedbir ve önlemlerin alınması ve konu ile ilgili olarak görevlendirilen personelin uyarılması hususunda; Bilgi ve gereğini rica ederim. Mehmet AKILLI Bakan a. Genel Müdür V. Dağıtım: Tüm Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlükleri