Kahverengi kokarca böceği ile mücadele kapsamında sevk gelen Rusya Federasyonu, Ukrayna, Gürcistan, Azerbaycan ülke araç ve eşyası için yapılacak işlemler 24356419

T.C. TİCARET BAKANLIĞI Gümrükler Genel Müdürlüğü Sayı :E-20117910-116[GGM-5]-00121550954 Konu :Kahverengi Kokarca Böceği İle Mücadele Kapsamında İthalatta Araç Dezenfeksiyonu 21.05.2026 / 122464781 yazıda ilgi tutulmuştur 27.04.2026 / 121550954 DAĞITIM YERLERİNE İlgi :17.10.2025 tarihli ve 114738093 sayılı yazımız. İlgide kayıtlı yazımızda Tarım ve Orman Bakanlığı Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğünün 14.10.2025 tarihli ve 21499470 sayılı yazısından bahisle ülkemiz tarım alanlarında Halyomorpha halys (Kahverengi kokarca böceği) popülasyon artışının engellenmesi ve tarımsal ekonomide büyük kayıpların yaşanmaması amacıyla her türlü ürün için, ithalata konu olan ürünlerin taşındığı gemi, konteyner, tren, tır vb. araçlarda Halyomorpha halys tespit edilmesi durumunda zararlının popülasyon yoğunluğuna bakılmaksızın ilgili Tarım ve Orman Bakanlığı birimlerine bildirimde bulunularak dezenfeksiyon işlemlerinin gerçekleştirilmesi gerektiği belirtilmişti. Bu kez, Tarım ve Orman Bakanlığı Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğünden alınan ve bir örneği ilişikte gönderilen 24.04.2026 tarihli ve 24356419 sayılı yazıda Kahverengi kokarca böceği ile mücadele işlemlerinin ithalat süreçlerini aksatmaması amacıyla ilgili ülkelerin yetkili otoritelerinin resmi mektupla bilgilendirilerek ülkemize sevk edilecek ürünlerin ve nakliye araçlarının ilaçlandıktan sonra gönderilmesi gerektiğinin vurgulandığı, ancak ilgili ülkelerden yukarıda belirtilen tedbirler alınmadan ürünlerin sevk edilebileceği değerlendirildiğinden Kahverengi kokarca böceği'nin ülkemize yayılmasının ve popülasyonun artışının engellenmesi amacıyla; 1- Rusya Federasyonu, Ukrayna, Gürcistan, Azerbaycan ülkelerinden sevkiyatı yapılan kara ve deniz gümrüklerinde tarım ürünü olsun veya olmasın her türlü ticari malın yüklü olduğu gemi, konteyner, tren, tır vb. araçlarda karantina kontrollerinin yapılabilmesini teminen Bakanlıkları Zirai Karantina Müdürlükleriyle, Zirai Karantina Müdürlüğünün olmadığı illerde ise İl Tarım ve Orman Müdürlükleri ile irtibata geçilmesi, 2- Sevkiyata konu ürünlerin veya sevkiyat araçlarının menşei ülkesinde fümigasyon işleminin yapılmadığı ve sevkiyatta Kahverengi kokarca böceği tespit edildiği durumda sevkiyatın Ülkemiz gümrüklü alanlarına girişine izin verilmeden önce zararlının popülasyon yoğunluğuna bakılmaksızın taşıma araçlarının ilaçlanıp temizlenerek dezenfeksiyonunun sağlanması, 3- Tüm zararlı popülasyonunun ölü olması halinde bitki sağlığı kontrolleri vb. diğer birimler tarafından yapılması gereken ithalat kontrollerinin yürütülmesi, 4- İlaçlama sonrasında, araçta veya üründe hala canlı Kahverengi kokarca böceği bulunması durumunda sevkiyatın engellenerek aracın ürünle birlikte iadesinin sağlanması, gerektiği belirtilmektedir. Bilgi ve gereğini rica ederim. Mustafa GÜMÜŞ Bakan a. Genel Müdür Ek: 1 adet yazı ve ekleri. Dağıtım: Tüm Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüklerine T.C. TARIM VE ORMAN BAKANLIGI Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü Sayı :E-21817801-320.03.02-24356419 Konu :Kahverengi Kokarca Böceği ile Mücadele Kapsamında İthalatta Araç Dezenfeksiyonu 24.04.2026 / 24356419 DAĞITIM YERLERİNE İlgi :a) 14.10.2025 tarihli ve E-21817801-320.03.02-21499470 sayılı yazımız. b) Ticaret Bakanlığı Haydarpaşa Gümrük Müdürlüğü'nün 31.03.2026 tarih ve E-71900890-349-00120539325 sayılı yazısı. İlgi (a)'da kayıtlı yazımızda sevkiyata konu ürünün cinsine bakılmaksızın, ülkemiz gümrük sahalarındaki tüm ithalat kontrollerinde nakliye aracının kahverengi kokarca böceği (Halyomorpha dair tüm gümrük halys) varlığı yönüyle genel kontrolünün yapılması gerekliliğine müdürlüklerinin bilgilendirilmesi belirtilerek alınması gereken önlemlere dair bilgi verilmektedir. İlgi (b)'de kayıtlı Haydarpaşa Gümrük Müdürlüğü yazısında ise; Kahverengi kokarca böceği tespiti yapılan sevkiyatlar için uygulanan ilaçlamanın ithalat süreçlerini uzattığı ve gümrüklü alanda tıkanmalara sebebiyet verdiği belirtilerek konunun bu yönüyle değerlendirilmesi gerektiği belirtilmektedir. Kahverengi kokarca böceği yayılış gösterdiği ülkelerde tarım alanlarında yaptığı ekonomik kayıplardan dolayı tehlikeli zararlı böcek türleri kategorisinde değerlendirilmektedir. Ülkemizde geniş bir konukçu bitki ağının olması, zararlının yaşam döngüsünü kolaylaştırarak mücadelesini zorlaştırmaktadır. Dolayısıyla kahverengi kokarca böceği ile ülkeye ilk giriş aşamasında mücadele edilmesi önem arz etmektedir. Detaylı bilgilendirme amacıyla Kahverengi Kokarca Eylem Planı (2026-2030) ekte gönderilmektedir. Haydarpaşa Gümrük Müdürlüğü tarafından İstanbul Zirai Karantina Müdürlüğümüze yönlendirilen tespitler sonrasında; 13.10.2025 - 23.03.2026 tarihleri arasında limana yanaşan 29 geminin 20 tanesinde tarım ürünü hariç muhtelif ticari mal yüklü toplam 616 tır, 331 dorse, 2 çekici ve 1 karavanın Halyomorpha halys ile yoğun olarak bulaşık olduğu tespit edilmiştir. Bulaşık gemilerde toplam 23 kez ilaçlama yapılarak böcekler bertaraf edilmiştir. Yapılan bu tespitlerde mücadelenin giriş aşamasında yapılmasının önemini vurgulamaktadır. Kahverengi kokarca böceği ile mücadele işlemlerinin ithalat süreçlerini aksatmaması amacıyla ilgili ülkelerin yetkili otoriteleri bir örneği Ek-2'de yer alan resmi mektupla bilgilendirilerek ülkemize sevk edilecek ürünlerin ve nakliye araçlarının ilaçlandıktan sonra gönderilmesi gerektiği vurgulanmıştır. Ancak ilgili ülkelerden yukarıda belirtilen tedbirler alınmadan ürünlerin sevk edilebileceği değerlendirildiğinden Kahverengi kokarca böceği'nin ülkemize yayılmasının ve popülasyonun artışının engellenmesi amacıyla; 1- Rusya Federasyonu, Ukrayna, Gürcistan, Azerbaycan ülkelerinden sevkiyatı yapılan kara ve deniz gümrüklerinde tarım ürünü olsun veya olmasın her türlü ticari malın yüklü olduğu gemi, konteyner, tren, tır vb. araçlarda karantina kontrollerinin yapılabilmesini teminen Bakanlığımız Zirai Karantina Müdürlükleriyle, Zirai Karantina Müdürlüğünün olmadığı illerde ise İl Tarım ve Orman Müdürlükleri ile irtibata geçilmesi, 2- Sevkiyata konu ürünlerin veya sevkiyat araçlarının menşei ülkesinde fümigasyon işleminin yapılmadığı ve sevkiyatta Kahverengi kokarca böceği tespit edildiği durumda sevkiyatın Ülkemiz gümrüklü alanlarına girişine izin verilmeden önce zararlının popülasyon yoğunluğuna bakılmaksızın taşıma araçlarının ilaçlanıp temizlenerek dezenfeksiyonunun sağlanması, 3- Tüm zararlı popülasyonunun ölü olması halinde bitki sağlığı kontrolleri vb. diğer birimler tarafından yapılması gereken ithalat kontrollerinin yürütülmesi, 4- İlaçlama sonrasında, araçta veya üründe hala canlı Kahverengi kokarca böceği bulunması durumunda sevkiyatın engellenerek aracın ürünle birlikte iadesinin sağlanması, gerekmektedir. Konunun önemine istinaden gerekli önlemlerin alınabilmesini teminen tüm gümrük birimlerinin Bakanlığımız birimleri ile irtibat kurmak üzere bilgilendirilmesi hususunda; Bilgilerinizi ve gereğini önemle arz ederim. Erkan ALKAN Bakan a. Genel Müdür V. Ek: 1 - Kahverengi kokarca eylem planı (2026-2030) (5 Sayfa) 2 - 16/04/2026 tarihli E-21817801-724.01.04-24318843 sayılı yazımız. Dağıtım: TİCARET BAKANLIĞINA (Gümrükler Genel Müdürlüğü) İthalat Genel Müdürlüğüne T.C. TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI GIDA VE KONTROL GENEL MÜDÜRLÜĞÜ KAHVERENGİ KOKARCA (Halyomorpha halys) EYLEM PLANI (2026-2030) E.E 1. hedef Bakanlığımızca Kahverengi kokarca ile mücadelede saha organizasyonun sağlanması ve etkin mücadele yapılması 2. amaç Kahverengi kokarca ile Entegre Zararlı Yönetimi Prensipleri kapsamında mücadelenin bir bütün olarak daha genişletilmiş ve kapsamlı bir organizasyon ile yürütülmesi. Zararlının mücadelesinde ilgili kamu kurumları, KİT ve STK'lar ile işbirliği yapılması. 3. SÜRE 5 Yıl (2026-2030) 4. FAALİYETLER · Çalışma Gruplarının Oluşturulması · Araştırma Faaliyetleri · Eğitim, Yayım ve Kamuoyu Bilgilendirme Faaliyetleri · Popülasyon Takibi ve Mücadele Çalışmaları o Ruhsatlı Biyosidal ürünlerin kullanımı o Faydalı böcek ve sülün üretimi ve salımının artırılarak devamı, o Tuzakla takibi o Kışlak yerleri ve açık alanda mücadele · Denetim ve İzleme Faaliyetleri · İzleme ve Değerlendirme 5. FAALİYET detayları ÇALIŞMA GRUPLARININ OLUŞTURULMASI Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü (GKGM) · Kahverengi kokarca ile mücadele çalışma gruplarının oluşturulması, · Tüm çalışmaların koordine edilmesi ve yürütülmesinin sağlanması. ARAŞTIRMA FAALİYETLERİ Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü (TAGEM) · Kahverengi Kokarca mücadelesinde "öncelikli ihtiyaçlara" yönelik yeniliklerin ve gelişmelerin takip edilmesi, olası mücadele metotlarının araştırılması için projelerin hazırlanması ve bu konuda proje çağrılarına çıkılması, · Araştırmalardan elde edilen bulguların ve sonuçların uygulamaya aktarılması için ilgili kurum ve kuruluşlarla işbirliği yapılması, · Öncelikli mücadele alanlarının belirlenmesi için riskli bölgelerde popülasyon takibinin yapılması, · Görevlendirilen Araştırma Enstitüleri tarafından klasik biyolojik mücadele çalışmalarında ihtiyaç duyulan parazitoitlerin üretimi ve salımının planlaması ve yapılması, · Biyolojik mücadele etkinlik çalışmalarının yapılması, · Feromon ve tuzak geliştirilmesi ve ruhsatlandırılması, · Entomopatojenlerin geliştirilmesi. Sağlık Bakanlığı-İl Sağlık Müdürlükleri · Kahverengi kokarca ile temas sonucu oluştuğu iddia edilen semptomlu vakaların bu böcek ile ilişkisinin bulunup bulunmadığının tespit edilmesi ve şayet insan sağlığı açısından riskli bir durum varsa alerjik reaksiyon gösterebilecek hassas kişilere yönelik bilgilendirmelerin yapılması veya önlemlerin belirlenmesi, · Biyosidal ürünlerin güvenilir kullanımı konusunda gerekli eğitim ve yayımların yapılması. İhracatçı Birlikleri, Ziraat Odaları, Üretici Birlikleri ve Tarımsal Amaçlı Kooperatifler · Mücadeleye yönelik AR-GE projelerine ve mücadele faaliyetlerine destek sağlanması. Ticaret Odaları, Ticaret ve Sanayi Odaları, Ticaret Borsaları, Üniversitelerin Teknoloji Ofisleri · Mücadeleye yönelik AR-GE projelerinin finansmanına destek sağlanması, özellikle mekanik mücadelenin daha etkin yapılabilmesi için böcek toplama makinesi (D-Vac vb.) böcek toplama aletleri ile ilgili AR-GE çalışmalarının başlatılması, desteklenmesi ve kullanıma sunulması. EĞİTİM, YAYIM VE KAMUOYU BİLGİLENDİRME FAALİYETLERİ İl Tarım ve Orman Müdürlükleri · Zararlının kışlama döneminde (Eylül-Nisan arası) farkındalık oluşturma çalışmalarının yapılması amacıyla kamuoyu bilgilendirmesine yönelik olarak eğitim materyali (afiş, broşür vb.) dağıtımı yapılarak mutat toplantıların yapılması, · Kışlama dönemi öncesinde zararlının korunaklı (ev, ahır, samanlık, depo, vb.) alanlara girişinin engellenmesi için giriş yerlerinin kapatılması konusunda yeterli eğitimlerin yapılması, · Kışlama dönemindeki zarar, çiftçilerin yanında bölge halkını da ilgilendirdiği için mücadele bölgesinde ikamet edenlerin topyekûn kışlaklardaki mekanik mücadele çalışmalarına katılımının sağlanması, · İlkbahar döneminde mart-nisan aylarında kışlak çıkışlarında biyoteknik mücadele için gerekli önlemlerin alınması. Basın ve Halkla İlişkiler Müşavirliği · Yapılan çalışmalar hakkında kamuoyunun belli aralıklarla bilgilendirilmesi. Eğitim ve Yayın Dairesi Başkanlığı · Saha çalışmalarının tanıtımı, kamu spotu, eğitim filmi, liflet, afiş gibi, eğitim ve yayım materyallerinin çoğaltılması ve gerekli yayım ve bilgilendirme faaliyetlerinin yürütülmesi. Belediyeler · Kahverengi kokarca mücadelesi ve önleyici tedbirlerin alınması için ihtiyaç duyulabilecek mücadele programına gerekli destek verilmesi, toplantı salonu, toplu taşıma ihtiyacı, broşür/bildiri, afiş vb. araç gereçlerin temini konusunda katkı sağlanması. İhracatçı Birlikleri, Ziraat Odaları, Üretici Birlikleri ve Tarımsal Amaçlı Kooperatifler · Üye üreticilerinin bilgilendirilmesi ve koordine edilmesi, · Kahverengi kokarca mücadelesi ve önleyici tedbirlerin alınması için ihtiyaç duyulabilecek liflet, afiş vb. araç gereçlerin temini ve dağıtımı konusunda katkı sağlanması. Ticaret Odaları, Ticaret ve Sanayi Odaları, Ticaret Borsaları, Üniversitelerin Teknoloji Ofisleri · Üyelerinde ve üreticide farkındalık oluşturulması amacıyla üye üreticilerinin bilgilendirilerek koordine edilmesi ve gerekli tedbirlerin alınması, · Kahverengi kokarca mücadelesi ve önleyici tedbirlerin alınması için ihtiyaç duyulabilecek; toplantı salonu, liflet, afiş vb. araç gereçlerin temini konusunda katkı sağlanması. Sivil toplum ve meslek kuruluşları · İl/İlçe Müdürlüklerinin mücadele faaliyetlerine katkı ve destek verilmesi, toplantı salonu, araç temini, ilan gibi yaygın etkiyi arttıracak desteğin verilerek etkili bir toplu mücadele yapılmasına yönelik kamuoyu bilincinin oluşturulmasına katkı sağlanması. POPULASYON TAKİBİ VE MÜCADELE ÇALIŞMALARI İl Tarım ve Orman Müdürlükleri ile İl Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlükleri, Orman Genel Müdürlüğü birimleri, Belediyeler, Üretici Birlikleri, Ziraat Odaları, İhracatçı Birlikleri, Ticaret Odası · Yerleşim yerlerinde ve meskenlerde yapılacak mücadelede İl Sağlık Müdürlükleri ile işbirliği yapılması, · Nisan-Eylül ayları arasındaki aktif dönemde biyolojik mücadele yapılmayan tarımsal alanlarda ruhsatlı bitki koruma ürünlerinin teknik talimatlar çerçevesinde aksatılmadan uygulanması için takip ve telkinlerin yapılması, · Orman alanlarında Orman Genel Müdürlüğü ile işbirliği yapılarak sürvey ve mücadele çalışmalarının yapılması. · Sorumluluk alanlarında (paketleme tesisi, depo, garaj vb.) mekanik mücadele veya biyosidal uygulamalarının kurum kapasiteleri nispetince azami ölçüde yapılması, yaptırılması, · İl genelinde gerekli organizasyonların zamanında yapılarak kışlaklarda ve tarımsal alanlardaki mücadelenin zamanında yapılmasının sağlanması. Belediyeler · Kışlak mücadelesi için belediyenin sorumlu olduğu yerleşim yerlerinde halkın uyarılması ve zararlının görüldüğü ev, işyeri, depo vb. alanlarda görevlendirilecek kişilerce toplatılıp imha edilmesinin sağlanması. İl Sağlık Müdürlükleri · Kahverengi kokarcaya karşı kullanılabilecek biyosidal ürünlerin ruhsatlandırılması veya geçici tavsiyelerin ivedilikle hazırlanarak uygulamaya sunulması, · Kahverengi kokarcanın kapalı alanlardaki mücadelesinde "Halk Sağlığı Alanında Haşerelere Karşı İlaçlama Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik" kapsamında ekipler oluşturularak kapalı alanlarda (özellikle kurumsal veya kamusal alanlar) biyosidal uygulamalarının uygulanabilirliğinin sağlanması. DOĞAL DÜŞMAN AJANLARIN ÜRETİMİ Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü (TAGEM), Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü (DKMPGM) ve Orman Genel Müdürlüğü (OGM) · Biyolojik mücadele çalışmalarında ihtiyaç duyulan faydalı böcek üretimi ve salımının planlaması ve yapılması. · Sülün üretimi ve salımı. DENETİM ve İZLEME FAALİYETLERİ Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü, İl Tarım ve Orman Müdürlükleri, Koordinatör Enstitüler · Saha çalışmalarının yerinde kontrol ve denetiminin yapılması, · Yürütülen çalışmalar ile ilgili olarak mücadele döneminde 15 günde bir, sonraki dönemlerde ise ayda 1 defa raporlama yapılması. Kahverengi Kokarca İle Mücadele Faaliyetleri İş Zaman Çizelgesi Kısa Vade (1 Yıl) Orta Vade (2 Yıl) Uzun Vade(2+ Yıl) 1.Kışlak mücadelesi 1.Feromon tuzak geliştirilmesi ve ruhsatlandırılması 1. Kahverengi kokarcanın doğal düşmanlarının (Parazitioid, Entomopatojen) geliştirilmesi 2. Yerleşim yerlerinde mekanik mücadele yöntemiyle mücadele edilmesi 2. Biyolojik mücadelenin geliştirilmesi (T.japonicus üretimi ve salımı-TAGEM) 2. Mücadelenin sürekli ve sürdürülebilir olması. 3.Sürveylerin etkin yapılması ile mücadele zamanının duyurularak bahçe ve tarlalarda mücadele yapılmasının sağlanması 3. Mücadeleye devam edilmesi 4. İl-İlçe Müdürlüklerinde görevli personele eğiticilerin eğitimi şeklinde eğitim verilmesi (GKGM-TAGEM (Enstitü Müdürlükleri)) Kasım-2023 - Mayıs-2024 4. Hizmet içi eğitimlerin belli aralıklarla yapılması 5.Kamu spotu hazırlanması 5. Teknik altyapının yeterli hale getirilmesi 6. Afiş, liflet, eğitici video hazırlanması 7. Biyosidal ürünlerin tavsiyesinin hızlandırılması (Sağlık Bakanlığı) 8. Mekanik mücadele için böcek toplama aletlerinin geliştirilmesi ve desteklenmesi (TAGEM-Özel Sektör) 9. Yerelde bütçe, alet, ekipman ve işçilik için organizasyon ve teknik koordinasyonun sağlanması E.E.