Kabahatler kanununca para cezalarından ikramiye ödenemeyeceği ve idari yaptırımlara sulh ceza yerine idari mahkemelere dava açılabileceği

T.C. BAŞBAKANLIK Gümrük Müsteşarlığı Gümrükler Genel Müdürlüğü Sayı: B.02.1.GÜM.0.06.00.07.203-4835 Konu: 29.12.2006 / 34298 GÜMRÜK VE MUHAFAZA BAŞMÜDÜRLÜĞÜNE İlgi: a) 20.03.2006 tarihli, 6853 sayılı yazımız, b) 31.05.2006 tarihli, 13694 sayılı yazımız, c) 20.06.2006 tarihli, 15495 sayılı yazımız, d) 01.09.2006 tarihli, 22532 sayılı yazımız. İlgide kayıtlı yazılarımız konusu kabahatler Kanunu ile ilgili olarak Müsteşarlığımız Hukuk Müşavirliğinden alınan 25.12.2006 tarihli ve 2276 sayılı yazıda aşağıdaki açıklamalara yer verilmiştir. 5326 sayılı Kabahatler Kanununun Anayasa Mahkemesi'nin 01.03.2006 tarih 2005/108 Esas ve 2006/35 sayılı Kararı ile iptal edilen 3 üncü maddesi 5560 sayılı Kanun'un 31 inci maddesi ile aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir: "MADDE 3 - (1) Bu Kanunun; a) İdarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde, b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller hakkında, uygulanır." 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 242 nci maddesinin 7 nci fıkrasında; "7. Gümrük başmüdürlükleri ile Gümrük Müsteşarlığı kararlarına karşı işlemin yapıldığı gümrük müdürlüğünün veya gümrük başmüdürlüğünün bulunduğu yerdeki idari yargı mercilerine başvurulabilir." 244 üncü maddesinde ise; "MADDE 244- Bu Kanuna göre verilen para cezalarına karşı idari yargı mercilerine itiraz yoluna gidilmeden ve ceza kararlarının tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içerisinde sözkonusu cezanın ilgili kişi tarafından ödendiği veya ödeneceği yazılı olarak gümrük idaresine bildirildiği ve bu miktarın ceza kararlarının tebliği tarihinden itibaren iki ay içinde ödendiği hallerde, ilgili kişilerin itirazı düşer. Bu durumda, kesilen para cezası üçte bir noksanı ile tahsil edilir." Hükümleri bulunmaktadır. Bu hükümler gereğince idari yaptırım kararlarına karşı idari yargı mercilerine başvurulması gerekmektedir. 5560 sayılı Kanun ile değiştirilen 5326 sayılı Kanun'un 3 üncü maddesine göre kanunun idari yaptırım kararlarına karşı kanun yollarına ilişkin hükümleri başka kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağından ve 4458 sayılı Kanun'da da kanun yolu idari yargı mercileri olarak belirlenmiş bulunduğundan 19.12.2006 tarihinden sonra 4458 sayılı Gümrük Kanunu'na göre verilen idari yaptırım kararlarına yargı sulh ceza mahkemesine değil, idari yargı mercilerine başvurulması gerekmektedir. 5560 sayılı Kanun ile değiştirilen 5326 sayılı Kanun'un 3 üncü maddesinin 2 nci fıkrasında, kanunun yargı yolu dışındaki diğer genel hükümlerinin idari yaptırım kararını gerektiren bütün fiilleride uygulanacağı hükme bağlandığından 4458 sayılı Gümrük Kanunu uyarınca verilen idari yaptırım kararları için 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun yargı yolu dışındaki tüm genel hükümlerinin uygulanmasına devam edilmelidir. 5326 sayılı Kabahatler Kanununun 17 nci maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkraları 5560 sayılı Kanun'un 32 nci maddesi ile aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir; "(3) 10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununa ekli (I), (II) ve (III) sayılı cetvellerde yer alan kamu idareleri tarafından verilen idarî para cezalarının ilgili kanunlarında 1/6/2005 tarihinden sonra belirlenen oranın dışındaki kısmı ile Cumhuriyet başsavcılıkları ve mahkemeler tarafından verilen idarî para cezaları Genel Bütçeye gelir kaydedilir. Sosyal güvenlik kurumları ile mahalli idareler tarafından verilen idarî para cezaları kendi bütçelerine gelir kaydedilir. Diğer kamu kurum ve kuruluşları tarafından verilen idarî para cezaları ise, ilgili kanunlarındaki hükümler saklı kalmak kaydıyla, Genel Bütçeye gelir kaydedilir. Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının verdiği para cezaları, kendi kanunlarındaki hükümlere tâbidir. Kişinin ekonomik durumunun müsait olmaması halinde, idarî para cezasının, ilk taksitinin peşin ödenmesi koşuluyla, bir yıl içinde ve dört eşit taksit halinde ödenmesine karar verilebilir. Taksitlerin zamanında ve tam olarak ödenmemesi halinde, idarî para cezasının kalan kısmının tamamı tahsil edilir. (4) Genel Bütçeye gelir kaydedilmesi gereken idarî para cezalarına ilişkin kesinleşen kararlar, 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre tahsil edilmek üzere Maliye Bakanlığınca belirlenecek tahsil dairelerine gönderilir. Sosyal güvenlik kurumları ve mahalli idareler tarafından verilen idarî para cezaları, ilgili kanunlarında aksine hüküm bulunmadığı takdirde, Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre kendileri tarafından tahsil olunur. Diğer kamu kurum ve kuruluşları tarafından verilen ve Genel Bütçeye gelir kaydedilmesi gerekmeyen idarî para cezaları, ilgili kanunlarında özel hüküm bulunmadığı takdirde genel hükümlere göre tahsil olunur" Yapılan bu değişiklik ile 5326 sayılı Kanun'un 17/4 maddesinde yer alan "Tahsil edilen para cezasının kanunla belirlenen bir oranı, ilgili kamu kurum ve kuruluşunun hesabına aktarılır" hükmü kaldırılmış bulunduğundan 19.12.2006 tarihinden itibaren 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 233 üncü maddesinin uygulama imkanı kalmamış bulunmaktadır. 5326 sayılı Kabahatler Kanununun 20 nci maddesinin ikinci fıkrası 5560 sayılı Kanun'un 33 üncü maddesi ile aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. "(2) Soruşturma zamanaşımı süresi; a) Yüzbin Türk Lirası veya daha fazla idarî para cezasını gerektiren kabahatlerde beş, b) Ellibin Türk Lirası veya daha fazla idarî para cezasını gerektiren kabahatlerde dört, c) Ellibin Türk Lirasından az idarî para cezasını gerektiren kabahatlerde üç, yıldır." Yapılan bu değişiklik ile zamanaşımı süreleri yeniden belirlenmiş bulunduğundan bu sürelere dikkat edilmesi gerekmektedir. 5326 sayılı Kabahatler Kanununun 27 nci maddesinin beşinci fıkrası 5560 sayılı Kanun'un 34 üncü maddesi ile aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve maddeye aşağıdafıkralar eklenmiştir; "MADDE 34 - 5326 sayılı Kanunun 27 nci maddesinin beşinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.. (5) İdarî yaptırım kararının mahkeme tarafından verilmesi halinde, bu karara karşı ancak itiraz yoluna gidilebilir. (6) Soruşturma konusu fiilin suç değil de kabahat oluşturduğu gerekçesiyle idarî yaptırım kararı verilmesi halinde; kovuşturmaya yer olmadığı kararına itiraz edildiği takdirde, idarî yaptırım kararına karşı başvuru da bu itiraz merciinde incelenir. (7) Kovuşturma konusu fiilin suç değil de kabahat oluşturduğu gerekçesiyle idarî yaptırım kararı verilmesi halinde; fiilin suç oluşturmaması nedeniyle verilen beraat kararına karşı kanun yoluna gidildiği takdirde, idarî yaptırım kararına karşı itiraz da bu kanun yolu merciinde incelenir. (8) İdarî yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idarî yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde; idarî yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddiaları bu işlemin iptali talebiyle birlikte idarî yargı merciinde görülür." 5560 sayılı Kanun'un 35 inci maddesi ile 5326 sayılı Kabahatler Kanununun 28 inci maddesine sekizinci fıkradan sonra gelmek üzere aşağıdaki fıkra eklenmiş ve diğer fıkralar buna göre teselsül ettirilmiştir; "(9) İdarî para cezasının alt ve üst sınırının kanunda gösterildiği kabahatler dolayısıyla verilmiş idarî para cezasına karşı başvuruda bulunulması halinde, mahkeme idarî para cezasının miktarında değişiklik yaparak da başvurunun kabulüne karar verebilir." 5560 sayılı Kanun'un 36 nci maddesi ile 5326 sayılı Kabahatler Kanununun Geçici 1 inci maddesinde yer alan "Bu Kanunda" ibaresinden sonra gelmek üzere "ve 1 Haziran 2005 tarihinden sonra yürürlüğe giren diğer kanunlardaki idari para cezaları ile ilgili olarak" ibaresi eklenmiştir. Bilgi ve gereği ile yukarıda belirtildiği üzere 4458 sayılı Gümrük Kanununun 233 üncü maddesinin 19.12.2006 tarihinden itibaren uygulama alanının kalmadığının bilinmesini rica ederim. S. Umman HAMİDOĞULLARI Gümrükler Genel Müdür V. DAĞITIM: Tüm Gümrük ve Muhafaza Başmüdürlüklerine