Kara Hudut kapılarında 2019 Ncov hastalığına karşı alınacak sağlık kontrol önlemleri

T.C. TİCARET BAKANLIĞI Gümrükler Genel Müdürlüğü Sayı :18723479-153.99 Konu :Kara Hudut Kapılarında 2019-Ncov Hastalığına Karşı Alınacak Sağlık Kontrol Önlemleri 04.02.2020 / 52012560 yazıda ilgi tutulmuştur 31.01.2020 / 51916973 DAĞITIM YERLERİNE Sağlık Bakanlığı Türkiye Hudut ve Sahiller Sağlık Genel Müdürlüğü'nden alınan 30.01.2020 tarihli, 65929111-134.99-E.16 sayılı yazı ve ekleri ilişikte gönderilmektedir. Bahsi geçen yazıda özetle, söz konusu salgın hastalığın kara hudut kapıları üzerinden ülkemize girişini önlemek amacıyla, konu hakkında kara hudut kapılarında görev yapan paydaş kurumların bilgilendirilmeleri ve kara hudut kapılarında olası vaka bildirimi yapılması durumunda, vakanın İl Sağlık Müdürlüğüne bildirilerek koordinasyon içerisinde hareket edilmesinin önem arz etmekte olduğu bildirilmektedir. Bu kapsamda, söz konusu yazı ve eklerinde belirtildiği şekilde iş ve işlemlerinin tesis edilerek gerekli tedbirlerinin alınması hususunda; Bilgi ve gereğini rica ederim. Mustafa GÜMÜŞ Bakan a. Genel Müdür Ekler: Yazı ve ekleri örneği Dağıtım: Tüm Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlükleri T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI Türkiye Hudut ve Sahiller Sağlık Genel Müdürlüğü Sayı :65929111-134.99 Konu :Kara Hudut Kapılarında 2019-nCoV Hastalığına Karşı Alınacak Sağlık Kontrol Önlemleri DAĞITIM YERLERİNE Bilindiği üzere, Çin Halk Cumhuriyeti'nin Wuhan kentinde ortaya çıkan Coronavirüs ailesinden 2019-nCoV'un neden olduğu salgın vakası yaşanmakta olup konu Bakanlığımız ve Genel Müdürlüğümüzce yakından takip edilmektedir. Ayrıca konu Dünya Sağlık Örgütü'nün (DSÖ) de gündeminde olup acil durum komitesinin 23.01.2020 tarihinde yaptığı değerlendirme toplantısında şimdilik uluslararası acil durum ilanının söz konusu olmadığı bildirilmiştir. DSÖ'nün konuya ilişkin açıklamalarına ve güncellemelerine www.seyahatsagligi.gov.tr adresinden ulaşılabilir. Ayrıca salgınla ilgili gelişmeler doğrultusunda Bakanlığımız Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü tarafından hazırlanan "2019-nCoV Hastalığı Sağlık Çalışanları Rehberi" ilişikte (EK:1) gönderilmiş olup söz konusu rehbere https://hsgm.saglik.gov.tr/tr/yayinlarimiz.html adresinden de ulaşılabilir. Söz konusu salgın hastalığın kara hudut kapıları üzerinden ülkemize girişini önlemek amacıyla, konu hakkında kara hudut kapılarında görev yapan paydaş kurumların bilgilendirilmeleri ve kara hudut kapılarında olası vaka bildirimi yapılması durumunda, vakanın İl Sağlık Müdürlüğüne bildirilerek koordinasyon içerisinde hareket edilmesi önem arz etmektedir. Bilgilerinizi ve gereğini arz ve rica ederim. Dr. Osman KAN Genel Müdür Ek: 2019-nCoV Hastalığı Sağlık Çalışanları Rehberi Dağıtım: Gereği: Bilgi: İller İdaresi Genel Müdürlüğü Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü Emniyet Genel Müdürlüğü (Egm) Sağlık Hizmetleri Daire Başkanlığı Göç İdaresi Genel Müdürlüğü TCDD Taşımacılık AŞ Genel Müdürlüğü Ticaret Bakanlığı Karayolu Düzenleme Genel Müdürlüğü Gümrükler Genel Müdürlüğü Gümrükler Muhafaza Genel Müdürlüğü Kara Hudut Kapıları Baştabipliği Ağrı İl Sağlık Müdürlüğü Ardahan İl Sağlık Müdürlüğü Artvin İl Sağlık Müdürlüğü Edirne İl Sağlık Müdürlüğü Gaziantep İl Sağlık Müdürlüğü Hakkari İl Sağlık Müdürlüğü Iğdır İl Sağlık Müdürlüğü Kırklareli İl Sağlık Müdürlüğü Kilis İl Sağlık Müdürlüğü Mardin İl Sağlık Müdürlüğü Şanlıurfa İl Sağlık Müdürlüğü Şırnak İl Sağlık Müdürlüğü Van İl Sağlık Müdürlüğü 2019-nCoV HASTALIĞI SAĞLIK ÇALIŞANLARI REHBERİ (Bilim Kurulu Çalışması) T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI OCAK, 2020 GİRİŞ Coronavirusler (CoV), soğuk algınlığından Orta Doğu Solunum Sendromu (MERS-CoV) ve Şiddetli Akut Solunum Sendromu (SARS-CoV) gibi daha ciddi hastalıklara kadar çeşitli hastalıklara neden olan büyük bir virüs ailesidir. Coronavirusler zoonotik olup, hayvanlardan bulaşarak insanlarda hastalık yapabilir. Detaylı araştırmalar sonucunda, SARS-CoV'un misk kedilerinden, MERS-CoV'un ise tek hörgüçlü develerden insanlara bulaştığı ortaya çıkmıştır. Henüz insanlara bulaşmamış olan ancak hayvanlarda saptanan birçok coronovirüs mevcuttur. Coronavirusların insanlarda dolaşımda olan alt tipleri (HCoV-229E, HCoV-OC43, HCoV-NL63 ve HKU1-CoV) çoğunlukla soğuk algınlığına sebep olan virüslerdir. SARS-CoV, 21. yüzyılın ilk uluslararası sağlık acil durumu olarak 2003 yılında, daha önceden bilinmeyen bir virüs halinde ortaya çıkmış olup yüzlerce insanın hayatını kaybetmesine neden olmuştur. Yaklaşık 10 yıl sonra Coronavirus ailesinden, daha önce insan ya da hayvanlarda varlığı gösterilmemiş olan MERS-CoV (Middle East Respiratory Syndrome Coronavirus) Eylül 2012'de ilk defa insanlarda Suudi Arabistan'da tanımlanmış; ancak daha sonra aslında ilk vakaların Nisan 2012'de Ürdün Zarqa'daki bir hastanede görüldüğü ortaya çıkmıştır. SARS Coronavirus'u ile uzaktan bağlantılı olmasına rağmen, yaşanmış olan SARS tecrübesinden ötürü endişe oluşturmuştur. 31 Aralık 2019'da DSÖ Çin Ülke Ofisi, Çin'in Hubei eyaletinin Wuhan şehrinde etiyolojisi bilinmeyen pnömoni vakalarını bildirdi. 7 Ocak 2020'de etken daha önce insanlarda tespit edilmemiş yeni bir coronavirus (2019-nCoV) olarak tanımlandı. Bu rehber, 2019-nCoV hastalığı, etkeni, bulaşma yolları, vaka tanımları ve tanı yöntemleri hakkında bilgi vermek; 2019-nCoV vakası veya temaslısı ile karşılaşıldığında izlenmesi gereken strateji ve uygulama şekilleri hakkında yol göstermek amacıyla tüm sağlık personeli için hazırlanmıştır. Bu doküman DSÖ önerileri doğrultusunda "MERS-CoV Hastalığı Sağlık Çalışanları Rehberi"nin güncellenmesi ile oluşturulmuştur. 2019-nCoV hastalığına yönelik olarak hazırlanmış olan "2019- nCoV Hastalığı Sağlık Çalışanları Rehberi" DSÖ güncellemeleri doğrultusunda güncellenecektir. Güncellenen döküman Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü web sayfasında (https://www.gumrukkulliyati.com/index.php?id=docs/www.hsgm.saglik.gov.tr) düzenli olarak yayınlanacaktır. I. GENEL BİLGİLER 1- Coronaviruslar Coronaviruslar tek zincirli, pozitif polariteli, zarflı RNA virüsleridir. Pozitif polariteli oldukları için RNA'ya bağımlı RNA polimeraz enzimi içermezler, ancak genomlarında bu enzimi kodlarlar. Yüzeylerinde çubuksu uzantıları vardır. Bu çıkıntıların Latince'deki "corona", yani "taç" anlamından yola çıkılarak bu virüslere Coronavirus (taçlı virüs) ismi verilmiştir (Şekil 1 ve 2). Şekil 1. Coronavirus'un şematik yapısı Şekil 2. 2019-nCoV (betacoronavirüs) elektron mikroskobu görüntüsü Coronaviruslar, Coronaviridae ailesi içinde yer alırlar. Zarflı ve tek sarmallı RNA virüsleridir, başlıca dört türde sınıflandırılırlar: Alfa-, Beta-, Gama- ve Delta Coronaviruslar. İnsan, yarasa, domuz, kedi, köpek, kemirgen ve kanatlılarda bulunabilmektedirler (evcil ve yabani hayvanlarda). İnsanlarda Coronavirus'un neden olduğu hastalık spektrumu basit soğuk algınlığından ciddi akut solunum sendromuna (Severe Acute Respiratory Syndrome, SARS) kadar değişkenlik gösterebilmektedir. İnsan ve hayvanlarda çeşitli derecelerde respiratuar, enterik, hepatik, nefrotik ve nörolojik tutulumlarla seyreden klinik tablolara neden olabilmektedir. Sanger sekanslama, Illumina sekanslama ve nanopore sekanslama kombinasyonu ile bronşalveoler lavaj sıvısı örneklerinde yeni cins coronavirüslerin (2019-nCoV) ilk tam genomu tespit edilmiştir. Üç farklı suş tanımlanan 2019-nCoV virüsün yaptığı hastalığa yeni coronavirüs enfekte pnömonisi (NCIP) adı verilmiştir. 2019-nCoV coronavirüs ailesinin tipik özelliklerine sahiptir ve Betacoronavirus 2b soyunda yer almaktadır. Bu suşların ve Betacoronavirüsların genomlarının, Bat SARS benzeri coronavirüs izolatı bat-SL-CoVZC45 ile yakın ilişkili olduğu göstermiştir. 2019-nCoV, SARS-CoV ve MERS-CoV'unda içinde bulunduğu beta-coronavirus ailesi içinde yer almaktadır. Fatalite hızı SARS salgınında %11 iken MERS-CoV'da %35-50 arasında iken şuan için eldeki veriler ile 2019-nCoV virüsünün fatalite hızı hakkında yorum yapılamamaktadır. İlk izlenimlerde asemptomatik vakaların da olması nedeniyle hafif seyirli olabileceği düşünülmekle birlikte izlenmeye devam edilmesi gerekmektedir. 2- Epidemiyoloji Çin'in Hubei Eyaleti, Wuhan Şehrinde, 31 Aralık 2019'da etiyolojisi bilinmeyen pnömoni vakaları bildirilmiştir. Wuhan'ın güneyindeki Wuhan Güney Çin Deniz Ürünleri Şehri pazarı (farklı hayvan türleri satan bir toptan balık ve canlı hayvan pazarı) çalışanlarında kümelenme olduğu belirtilmiştir. Vakalarda ateş, dispne ve radyolojik olarak bilateral akciğer pnömonik infiltrasyonu ile uyumlu bulgular tespit edilmiştir. Şu ana kadar bildirilen ölüm vakaları genellikle ileri yaştaki bireyler olmuştur. İlk importe vaka 13 Ocak 2020'de Tayland'dan bildirilen, 61 yaşındaki Çinli bir kadındır. Japonya Sağlık Bakanlığı tarafından 14 Ocak 2020'de, 30'lu yaşlarda bir erkek hasta ikinci importe vaka olarak bildirilmiştir. Tayland ve Japonya'dan bildirilen iki importe vakanın Wuhan eyaletine seyahat öyküsü olup, ilk kümelenmenin tespit edildiği deniz ürünleri pazarına ziyaret öyküsü bulunmamaktadır. Ayrıca kıtalar arası importe vaka bildirimi de yapılmıştır. 31 Aralık 2019 tarihinde tespit edilen pnömoni kümelenmesinin etkeni, 7 Ocak 2020'de daha önce insanlarda tespit edilmemiş yeni bir coronavirus (2019-nCoV) olarak tanımlanmıştır. Bu tarihten sonra vaka sayılarında artış bildirilmekte olup, sağlık çalışanlarında hastalığın ortaya çıkması insandan insana bulaş olduğunu göstermektedir. 3- 2019-nCoV Enfeksiyonunda Kaynak ve Bulaş Kaynak: Henüz netlik kazanmamıştır. 2019-nCoV'ların kökeni hala araştırılmaktadır. Bununla birlikte eldeki veriler, Huanan Deniz Ürünleri Toptan Satış Pazarında yasadışı olarak satılan vahşi hayvanları işaret etmektedir. Bulaş: Hastalığın başlangıcındaki ilk kaynak Huanan Deniz Ürünleri Toptan Satış Pazarında yasadışı olarak satılan vahşi hayvanlar düşünülmekle birlikte, insandan insana ve sağlık merkezlerinde bulaş bildirilmiştir. Şuana kadar hastalığın bulaşma yolunun damlacık yoluyla olduğu bildirilmiştir. Ortalama inkübasyon süresi ile ilgili sınırlı bilgi mevcuttur, MERS-CoV ve SARS-CoV epidemiyoloji bilgisine göre 14 güne kadar inkübasyon süresi olabileceği düşünülmektedir. Eldeki verilere göre ağır seyreden olguların oranının ve fatalite hızının çok yüksek olmadığı şeklinde bir izlenim elde edilmiştir. Ancak ilerleyen dönemde virüsün genetik yapısında ortaya çıkabilecek değişikliklere bağlı olarak farklılaşabilir. Şu an için bulaştırıcılık süresi, inkübasyon süresi ve virüsün dış ortama dayanma süresi net olarak bilinmemektedir. 4- Klinik Özellikler Enfeksiyonun yaygın belirtileri solunum semptomları, ateş, öksürük ve dispnedir. Daha ciddi vakalarda, pnömoni, ağır akut solunum yolu enfeksiyonu, böbrek yetmezliği ve hatta ölüm gelişebilir. Ancak eldeki veriler doğrultusunda hastalığın şiddeti konusunda yorum yapılamamaktadır. 5- Laboratuvar Testleri 2019-nCoV vaka tanımına uyan hastalarda solunum yolu numuneleri virus PCR ile taranmalıdır. Eğer gerekli ise, diğer solunum yolu hastalık etkenleri açısından da incelenmelidir. Hastada diğer solunum yolu patojenleri tespit edilse dahi koinfeksiyonların oluşabileceği dikkate alınarak 2019-nCoV olası vaka tanımına uyan tüm hasta numuneleri de 2019-nCoV için değerlendirilmelidir. Nükleik asid amplifikasyon testleri 2019-nCoV sekans bilgileri yeni paylaşılmış ve PCR testleri dizayn edilmiştir. Spesifik PCR testleri kurulana kadar, laboratuvarların pan-coronavirus testi ve takiben sekans analizi ile konfirmasyon yapmaları önerilmiştir. Konfirmasyon özellikle pan-coronavirus testleri ile pozitif bulunabilecek diğer coronavirusların ekarte edilmesi açısından önemlidir. Dört insan coronavirusu (HCoV) dünyada endemik olarak seyretmektedir; HCoV-229E, HCoV-NL63, HCoV-HKU1 ve HCoV-OC43, bunlardan son ikisi betacoronavirüsdur. Ayrıca insanlarda zoonotik enfeksiyon yapan diğer iki betacoronavirüs MERS-CoV ve SARS virüsüdür. Serolojik testler Serolojik testler spesifik virüs gruplarına karşı immun yanıtın konfirmasyonu açısından faydalıdır. Serolojik testler için çift serum örneği (akut ve konvalesan faz) gereklidir. Sekanslama Sekans verisi virüsün kaynağını ve nasıl yayıldığını anlayabilmek için oldukça önemlidir. DSÖ, laboratuvarların elde ettikleri sekans verilerini ilgili platformlarda (GenBank, GISAID vb) paylaşmaları gerekliliğini bildirmiştir. II. VAKA TANIMI VE VAKA YÖNETİMİ Olası Vaka: Aşağıdaki iki durumdan herhangibirine uyan 1- Kliniğin başka bir etiyoloji ile açıklanamadığı Ağır Akut Solunum Yolu Enfeksiyonu (SARI) (ateş, öksürük ve hastaneye yatış gerekliliği) varlığı (klinisyenler immunkompromize hastalarda, hastalığın atipik seyri konusunda dikkatli olmalıdır) VE aşağıdakilerden en az bir tanesinin varlığı; a) Semptom başlangıcından önceki son 14 gün içinde Çin Halk Cumhuriyeti'ne seyahat öyküsü, b) İkamet yeri veya seyahat geçmişi dikkate alınmaksızın, 2019-nCoV enfeksiyonu hastalarının tedavi edildiği birimlerde görev yapan sağlık personeli, 2- Herhangi bir şiddette akut solunum yolu hastalığı olan VE semptomların başlamasından önceki son 14 gün içinde aşağıdaki maruziyetlerden herhangi birine sahip olan kişi: a) Doğrulanmış 2019-nCoV enfeksiyonu vakası ile yakın temas; veya b) Hastane ilişkili 2019-nCoV enfeksiyonu bildirilen bir ülkede sağlık tesisinde bulunmak; veya c) Çin Halk Cumhuriyeti'nde bulunmuş olmak. Kesin Vaka: Olası vaka tanımına uyan olgulardan laboratuvar yöntemleriyle 2019-nCoV saptanan olgular. Olası/Kesin 2019-nCoV vakalarının yönetimi Vaka Takip Algoritması'na göre yapılır. VAKA TAKİP ALGORİTMASI OLASI VAKA TANIMINA UYAN HASTA Olası vaka tanımlandığı anda İl Sağlık Müdürlüğü Bulaşıcı Hastalıklar Birimi bilgilendirilir. SAĞLIK KURUMU · Hastane sürveyans sorumlusu tarafından İl Sağlık Müdürlüğü'ne (İSM) olası vaka en hızlı şekilde ihbar edilir · Bulaşıcı Hastalıklar Bildirim mekanizması kapsamında U07.3 ICD 10 tanı kodu kullanılarak bildirimi yapılır. · Hastaya standart, temas ve damlacık korunma önlemleri alınır. · Uygun numune alınarak uygun şartlarda saklanır.* · 2019-nCoV Vaka Bilgi Formu doldurulur (Form İZCİ'ye de girilir). · Form ve numune en kısa sürede İl Sağlık Müdürlüğü'ne ulaştırılır. · Olası vaka temaslıları bilgilendirilir. · Olası vakalar olanaklar uygun ise referans hastanelerde, uygun değilse multidisipliner şartlara sahip hastanelerde takip edilir. HALK SAĞLIĞI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ BULAŞICI HASTALIKLAR DAİRESİ BAŞKANLIĞI e-posta: [email protected] İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ · Referans Laboratuvarına ve Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü (HSGM) Bulaşıcı Hastalıklar Dairesi Başkanlığı'na telefonla bilgi verildikten sonra formun bir nüshası ve numune laboratuvara en kısa sürede ulaştırılır. · Formun bir nüshası e-posta ile HSGM Bulaşıcı Hastalıklar Dairesi Başkanlığı'na gönderilir. · İZCİ'ye gelen vaka bildirimi ile ilgili süreçler sürdürülür. · Vaka kümelenmesi şüphesinde vakalar arasında epidemiyolojik bağlantı araştırılır. · Referans Laboratuvarı'ndan alınan numune sonuçları Sağlık Kurumları'na iletilir. REFERANS LABORATUVARLARI İSM tarafından iletilen numuneler analiz edilir. Sonuçlar İSM ve HSGM Bulaşıcı Hastalıklar Dairesi Başkanlığı'na bildirilir *Numune solunum yolu sürüntüsü olarak Viral Transport Besiyeri (VTM) ile alınabilir. Trakeal aspirat, bronkoalveolar lavaj, balgam alınacak ise steril, vida kapaklı ve sızdırmaz kaplara 2-3 ml alınmalıdır. Alındıktan hemen sonra buzdolabında (2-8 OC arası) muhafaza edilmeli ve en fazla 72 saat içerisinde laboratuvara ulaştırılmalıdır. OLASI VAKA TANIMINA UYAN HASTA Uçakta saptanırsa · Pilot tarafından vaka kuleye bildirilir. · Kule tarafından olay havalimanı sağlık denetleme merkezine/havalimanı operasyon merkezine bildirilir. · Tüm yolculara yolcu iletişim bilgi kartı doldurulur. · İki ön, iki arka ve iki yan koltuk yolcu bilgisi alınır. · Sağlık Denetleme Merkezi vakayı uçakta değerlendirir. · Sağlık Denetleme Merkezi İl Sağlık Müdürlüğü ve 112 Komuta Merkezine bilgi verir. · Sağlık Denetleme Merkezi vakayı değerlendirdikten sonra, olası vaka formu ile vakayı 112' ye teslim eder. · Vaka, 112 vasıtasıyla olanaklar uygun ise referans hastanelere, uygun değilse multidisipliner şartlara sahip hastanelere transfer edilir. · Hasta burada Olası Vaka Takip Algoritmasına uygun yönetilir. · Vakadan alınan numune sonucu İl Sağlık Müdürlüğü Bulaşıcı Hastalıklar Şubesi tarafından Sağlık Denetleme Merkezine bildirilir. OLASI VAKA TANIMINA UYAN HASTA Havalimanında saptanırsa · Bildirimi yapılan vaka Sağlık Denetleme Merkezi personeli tarafından değerlendirilir. · Sağlık Denetleme Merkezi İl Sağlık Müdürlüğü ve 112 komuta merkezine bilgi verir. · Sağlık Denetleme Merkezi vakayı değerlendirdikten sonra, olası vaka formu ile vakayı 112' ye teslim eder. · Vaka, 112 vasıtasıyla olanaklar uygun ise referans hastanelere, uygun değilse multidisipliner şartlara sahip hastanelere transfer edilir. · Hasta burada Vaka Takip Algoritmasına uygun yönetilir. · Vakadan alınan numune sonucu İl Sağlık Müdürlüğü Bulaşıcı Hastalıklar Şubesi tarafından Sağlık Denetleme Merkezine bildirilir. NUMUNE ALIMI, SAKLANMASI VE NAKLİ Numune alınması (Numune alma ve saklama ile ilgili detaylar tabloda yer almaktadır.) 1- Alt solunum yollarından alınan klinik numune entotrakeal aspirat veya bronkoalveolar lavaj tercih edilmelidir. Alt solunum yollarından alınamadığı durumlarda veya alt solunum yolu semptomları olmayan vakalardan nazofaringeal yıkama örneği ya da nazofaringeal ve orofaringeal swablar birlikte gönderilmelidir. 2- Bugün için standart bir serolojik test bulunmamaktadır ancak epidemiyolojik değerlendirme amacıyla akut ve konvelasan serum örnekleri (bu numuneler solunum yolu numunesine ilave olarak alınır ve gerçek ajanın identifikasyonunu destekler) alınarak hasta onamı dahilinde saklanabilir. Tek bir negatif test sonucu, özellikle de eğer çalışılan numune üst solunum yolu numunesi ise bu 2019-nCov enfeksiyonunu dışlamaz. Kuvvetle şüphe olan durumlarda kişiden yeni numune alınmalı (mümkünse bir önceki numuneden farklı bir bölgeden) ve test tekrar edilmelidir. Semptomatik vakalardan alınabilecek numune türleri Numune Türü Alınacağı Materyal Laboratuvar Transportu Teste Kadar Saklanması Yorum Nazofaringeal ve orofaringeal swab Viral Transport Besiyeri (VTM) 4 °C ≤5 gün: 4 °C >5 gün: -70 °C Viral yükü artırmak için nazofaringeal ve orofaringeal swablar aynı tüpe konmalıdır Bronkoalveolar lavaj Steril sızdırmaz kap veya VTM 4 °C ≤48 saat: 4 °C >48 saat: -70 °C Patojen dilue olabilir ancak yinede kıymetli numunedir (Endo)trakeal aspirat, nazofaringeal aspirat veya nazal yıkama Steril sızdırmaz kap veya VTM 4 °C ≤48 saat: 4 °C >48 saat: -70 °C Balgam Steril sızdırmaz kap 4 °C ≤48 saat: 4 °C >48 saat: -70 °C Materyalin alt solunum yolundan alındığına emin olunmalıdır Biyopsi veya otopsi materyali Steril sızdırmaz kap (FTS içeren) 4 °C ≤24 saat: 4 °C >24 saat: -70 °C Serum (akut ve akut fazdan 2-4 hafta sonra alınan konvelasan olmak üzere 2 numune) Serum tüpü (3-5 ml) 4 °C ≤5 gün: 4 °C >5 gün: -70 °C Çift numune: · akut: hastalığın ilk haftası · konvalesan: 2- 3 hafta sonra Tam Kan Kan tüpü 4 °C ≤5 gün: 4 °C >5 gün: -70 °C Antijen tespiti için özellikle hastalığın ilk haftası İdrar İdrar kabı 4 °C ≤5 gün: 4 °C >5 gün: -70 °C Numune alımı ve gönderilmesi sırasında güvenlik prosedürleri: · Alınan tüm numunelerin potansiyel olarak enfeksiyöz olduğu düşünülmeli, numune alma işlemi damlacık, aerosolizasyon çıkaran işlem olarak kabul edilmeli ve kişiler buna yönelik kişisel koruyucu ekipmanları kullanmalıdır. · Ayrıca numune alan ve gönderen kişiler, enfeksiyondan korunma ve kontrol prosedürleri ve ulusal ve uluslararası enfeksiyöz madde transport kurallarına uymalıdır. · Numunelerin doğru etiketlendiğinden, istem formlarının doğru bir şekilde doldurulduğundan ve klinik bilgilerin sağlandığından emin olunmalıdır. · Laboratuvarla iyi iletişim kurulmalı ve ihtiyaç duyulduğunda bilgi edinilmelidir. · Laboratuvarda numunelerin uygun ve hızlı çalışılması ve yeterli biyogüvenlik önlemlerinin alınabilmesini sağlamak için iletişim ve bilgi paylaşımı esastır. · Numune göndermeden önce mutlaka laboratuvara bilgi verilmelidir. Kayıt edilmesi gereken bilgiler: · Hasta bilgileri - isim, doğum tarihi, cinsiyet, ikamet adresi, iletişim bilgileri, barkod numarası vb. gerekli diğer bilgiler (örn: hastane numarası, hastane adı, adresi, doktorun adı iletişim bilgileri) · Numunenin alındığı tarih ve saat · Numunenin alındığı anatomik bölge ve lokasyon · İstenen testler · Klinik semptomlar ve ilgili hasta bilgileri (epidemiyolojik bilgiler, risk faktörleri, aşılama durumu ve antimikrobiyal tedaviler) TEMASLI TAKİBİ · Kesin veya olası 2019-nCoV enfeksiyonu olan bir kişi ile damlacık enfeksiyonuna yönelik korunma önlemleri alınmadan yakın temas etmiş olan kişiler İl Sağlık Müdürlüğü'nce, korunmasız son temaslarından sonraki 14 gün boyunca izlenmeli; ateş, öksürük, solunum sıkıntısı, titreme, vücut ağrıları, boğaz ağrısı, baş ağrısı, ishal, mide bulantısı / kusma ve burun akıntısı gibi semptomlarının olup olmadığı telefonla günlük olarak sorularak takip edilmelidir. Temaslı inceleme işlemleri İZCİ üzerinde tanımlı olan formlar aracılığıyla (vakanın her bir temaslısı için ayrı ayrı) yürütülür. Temaslıların başka bir nedenle hastaneye yatışı gerekmiyorsa 14 gün boyunca mümkün olduğu kadar evde kalması ve toplu alanlardan uzak durması istenir, evin dışına çıkma zorunluluğu olduğu durumlarda tıbbi maske takılmalıdır. Ateş veya solunum semptomları gelişmesi durumunda Olası Vaka Algoritmasına uygun olarak hareket edilir. A) Yakın Temaslı · Kesin veya olası bir vakaya damlacık enfeksiyonuna yönelik korunma önlemleri alınmadan doğrudan bakım sağlayan, 2019-nCoV ile enfekte sağlık çalışanları ile birlikte çalışan, 2019-nCoV hastası ile aynı kapalı ortamda kalan veya hasta ziyaretinde bulunma gibi sağlık merkezi ilişkili maruziyeti olan kişiler. · 2019-nCoV hastaları ile aynı ortamda yakın mesafede çalışan veya okul öncesinde aynı sınıfı paylaşan, okul çocuklarında sıra arkadaşı olan kişiler · 2019-nCoV hastaları ile birlikte yolculuk eden kişiler · 2019-nCoV hastaları ile aynı evde yaşayanlar B) Uçak Temaslısı · 2019-nCoV kesin tanısı konan vakalar ile aynı uçakta seyahat etmiş olan yolculardan iki ön, iki arka, iki yan koltuktaki yolcular temastan iki hafta sonrasına kadar takip edilmelidir. · Kesin vaka tanımına uyan hasta ile uçak içerisinde ilgilenen kabin personelinin semptomlarının gelişip gelişmemesine bakılmaksızın 14 gün süre ile uçuşuna izin verilmez. · Olası vaka tanımına uyan hasta ile uçak içerisinde ilgilenen kabin personelinin semptom takibi yapılarak, semptom çıkması durumunda 14 gün süre ile uçuşuna izin verilmez. Temaslı kişilerin takibi, temaslı takibine uygun olarak yapılmalıdır. TEMASLI ALGORİTMASI İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ · Tüm temaslılar İl Sağlık Müdürlüğü'nce tespit edilir. · Kesin veya olası 2019-nCoV enfeksiyonu olan bir kişi ile yakın temas etmiş olan kişiler İl Sağlık Müdürlüğünce, son temaslarından sonraki 14 gün boyunca telefonla takip edilir. · Temaslı inceleme işlemleri İZCİ üzerinde tanımlı olan formlar aracılığıyla (vakanın her bir temaslısı için ayrı ayrı) yürütülür. · Yakın temaslıların başka bir nedenle hastaneye yatışı gerekmiyorsa 14 gün boyunca mümkün olduğu kadar evde kalması ve toplu alanlardan uzak durması istenir. · Semptom gelişmesi durumunda Olası Vaka Algoritmasına uygun olarak hareket edilir. III. ENFEKSİYON KONTROLÜ VE İZOLASYON İzolasyon önlemlerine, bugün için virüs atılım süresi ve bulaştırıcılık süresi bilinmediği için, hastanın sağlık kuruluşunda bulunduğu süre boyunca devam edilmelidir. 2019-nCoV'un zoonotik kaynaklı olduğu düşünülmekle birlikte etiyolojisi tam olarak gösterilememiştir ve insandan insan bulaş gösterilmiştir. Bu nedenle, 2019-nCoV varlığı düşünülen vakalara standart ve damlacık izolasyonu önlemleri alınmalıdır. Hospitalizasyon: 2019-nCoV hastalığı tanısı almış kişiler mekanik solunum desteği ve solunum izolasyonu sağlayabilecek multidisipliner hastanelerde takip ve tedavi edilebilirler. Ancak hastalığın yayılımının kontrol altında tutulabilmesi için referans hastaneler şartlar uygun olduğunda tercih edilir. İleri düzey tedavi ve bakım gerektiren hastalar ise referans hastanelerde takip edilmelidir. Sağlık tesisinde hastalığın yayılımını/geçişini engellemek üzere aşağıdaki Enfeksiyondan Korunma ve Kontrol Önlemleri uygulanmalıdır. nCoV enfeksiyonu için damlacık ve temas önlemlerinin süresi Sağlık kuruluşlarında Standart Enfeksiyondan Korunma ve Kontrol önlemleri uygulanmalıdır. Buna ek olarak uygulanacak temas ve damlacık korunma önlemlerinin uygulanmasına hasta asemptomatik hale gelene kadar devam edilmelidir. Olası/kesin 2019-nCoV vakaları ile 1 metreden daha yakında temas edecek personel için gerekli kişisel koruyucu malzeme olarak 1- Eldiven, 2- Önlük (steril olmayan, tercihen sıvı geçirimsiz ve uzun kollu), 3- Tıbbi maske, 4- N95 maske (Sadece damlacık/aerosolizasyon çıkaran işlem sırasında), 5- Yüz koruyucu, 6- Gözlük, 7- Sıvı sabun, 8- Alkol bazlı el dezenfektanı, yataklı sağlık kurumları tarafından yeterli miktarda hazır bulundurulmalıdır. Hasta Odasının Özellikleri 1- 2019-nCoV hastalığı şüpheli veya kesin vakaların hastaneye yatışlarında standart, temas ve damlacık önlemlerinin alınması gerekmektedir. 2- Vakalar mümkünse negatif basınçlı odada takip edilmelidir. 3- Negatif basınçlı oda yok ise, hastalar tek kişilik, özel banyosu ve tuvaleti olan, kapatılabilir kapı içeren bir odada olmalıdır (oda havalandırmasında, eğer hepafiltre kullanılmıyorsa hava tekrar iç ortamlara dönmeyecek şekilde havalandırma sağlanmalıdır). 4- Tek kişilik odalar bulunmadığı durumlarda kesin 2019-nCoV vakaları aynı odada kohort edilebilir ancak olası 2019-nCoV vakalarının ayrı yatırılması tercih edilmelidir, zorunlu hallerde olası 2019-nCoV vakaları aynı odada hasta yatakları en az 1,5m aralıklı olacak şekilde yerleştirilmelidir. 5- Kullanılacak tıbbi malzemeler hastaya özel olmalı, oda dışına çıkarılmamalıdır. Hastalar arasında ortak malzeme kullanımına izin verilmemelidir. Eğer kullanılacak ekipman (örn. steteskop, ateş ölçer) birden fazla hastada kullanılıyor ise her hasta kullanımında temizlenmeli ve dezenfekte edilmelidir (örn. etil alkol% 70). 6- Tıbbi olarak gerekmedikçe hastaların odadan veya alandan başka bir alana taşınmasından kaçınılmalıdır. Olası 2019-nCoV hastaları için belirlenmiş portatif X-ray cihazı ve/veya diğer önemli tanı cihazları kullanılmalıdır. Ancak portatif tanı cihazları mümkün değilse ve hastanın taşınması gerekiyorsa çalışanlar, diğer hastalar ve ziyaretçiler ile teması en aza indirecek taşıma prosedürleri önceden belirlenmeli ve hastanın transferinde tıbbi maske takılması sağlanmalı ve mümkünse son vaka olarak alınmalıdır. 7- Hastanın taşınması sırasında görevli sağlık personelinin uygun kişisel koruyucu ekipman kullanması sağlanmalıdır ve el hijyenine özen gösterilmelidir. 8- Hastanın temas ettiği yüzeyler rutin olarak temizlenmeli ve dezenfekte edilmelidir. Hasta Odasına Giriş ve Hastaya Yaklaşım 1- Hasta odasına girişler sınırlandırılmalı, sadece hastanın bakımından sorumlu olan ve girişi gerekli olan personelin odaya girişine izin verilmelidir, hasta ziyaretçileri yasaklanmaıdır ve refakatçi gerekli ise tek kişi ile kısıtlanmalıdır. 2- Hasta odasına girişlerde kişisel koruyucu malzemeler (Eldiven, önlük (steril olmayan, tercihen sıvı geçirimsiz ve uzun kollu), tıbbi maske, N95 maske, Yüz koruyucu, Gözlük, Alkol bazlı el dezenfektanı hasta odası girişinde hazır olarak bulundurulmalıdır. 3- Hasta odasına giren tüm kişiler eldiven, önlük, tıbbi maske kullanmalıdır. 4- Muayene, tedavi ve kişisel bakım yapan kişiler eldiven, tıbbi maske kullanmalıdır. Hastanın sekresyonları veya vücut çıktılarının aerosolizasyonuna neden olabilecek girişim yapılacağında N95/FFP2 maske ve yüz siperliği kullanılmasına özen gösterilmelidir. 5- Kişisel koruyucu ekipmanlar giyilirken ve çıkartılırken kurallara uygun bir şekilde sırayla giymeye (önlük, maske, gözlük, yüz koruyucusu ve eldiven) ve çıkarmaya (eldiven, önlük, gözlük, yüz koruyucu, maske) dikkat edilmelidir. Özellikle maskenin hasta odasından çıktıktan sonra en son çıkartılması ve sonrasında el hijyeni uygulanması ihmal edilmemelidir. 6- Eldivenin bütünlüğünün bozulduğu, belirgin şekilde kontamine olduğu durumunda eldiven çıkartılarak, el hijyeni sağlanmalı ve yeni eldiven giyilmelidir. 7- Aerosolizasyona neden olabilecek işlemler sırasında hasta odasında mutlak ihtiyaç duyulan sağlık personeli dışında kimse olmamasına özen gösterilmelidir. İşlem sırasında kapının kapalı olması sağlanmalı, işlem sonrasında bir süre, giriş-çıkış dahil kapı açık tutulmamalıdır. 8- Hastaya temas öncesi ve sonrasında el hiyenine dikkat edilmelidir. Bu amaçla sabun ve su veya alkol bazlı el dezenfektanları kullanılabilir. Eller gözle görülür derecede kirli ise el dezenfektanı yerine mutlaka su ile sabun kullanılmalıdır. 9- Hasta, tıbbi açıdan önemli bir neden olmadıkça odasından çıkarılmamalı, odadan çıkması gerekli ise tıbbi maske ile transferi yapılmalıdır. 10- Hastanın bulunduğu ortam ve çevre temizliğinde, hasta nakledilmesinde kullanılan ambulanslarda dahil olmak üzere standart temizlik prosedürleri uygulanmalıdır. 11- Hasta çıktıları ve sekresyonları ile kontamine olan yüzeylerin temizliği Hastane Öncesi Acil Sağlık Hizmetlerinde Enfeksiyon Hastalıklarından korunma rehberine uygun olarak ambulans temizliği sağlanmalıdır. 12- Hasta odayı boşaltıktan sonra oda temizliği ve yer yüzey dezenfeksiyonu yapılır, odanın havalandırılmasıının ardından odaya yeni bir hasta alınabilir. 13- 2019-nCoV tanısı almış hastaya ölümü sonrasında, otopsi yapan kişiler veya gasilhane çalışanları temasları sırasında kalın eldiven, N95 maske, gözlük ve önlük kullanmalıdır. 14- Olası/kesin 2019-nCoV vakalarının ölümü halinde özel bir defin işlemi yoktur. Standart defin işlemleri uygulanır. Hasta Transportu 1- Ambulanslarda kişisel koruyucu ekipman hazır olarak bulundurulmalıdır. 2- Hastaya ilk müdahaleden sağlık kurumuna hasta teslim edilene kadar ve ambulans temizlenene kadar kişisel koruyucu ekipman kullanılmalıdır. Hastanın sekresyonları veya vücut çıktılarının aerosolizasyonuna neden olabilecek girişim yapılacağında N95/FFP2 maske ve yüz siperliği kullanılmasına özen gösterilmelidir. 3- Olası/kesin 2019-nCoV vakasının Nakli sonrasında ambulanslar temizlenmeli ve dezenfeksiyonu sağlanmalıdır. Temizleme işlemi kişisel koruyucu donanım giyilerek yapılmalıdır. 4- Hastane Öncesi Acil Sağlık Hizmetlerinde Enfeksiyon Hastalıklarından korunma rehberine uygun olarak ambulans temizliği sağlanmalıdır. 5- Ambulans temizliği yapılmadan başka bir vakaya gidilmemelidir. Sağlık Kurumuna Başvuran Hastaların Yönetimi Hastalığın yayılımını kontrol altında tutmaya yönelik olarak 1- Olası ve kesin vakaların mümkün olduğu kadar öncesinde bilgilendirme ile hastanede ayrı alanlara başvurmaları sağlanmalıdır. 2- Tetkiklerde öncelik verilmesinin sağlanması 3- Bakım verecek personelin mümkünse ayrılması 4- Acil servise başvuran semptomatik hastalar ayrı bekleme alanına alınmalıdır. Olası/kesin 2019-nCoV vakasına ait atıklar tıbbi atık yönetmeliğine göre bertaraf edilmelidir. 2019-nCoV enfeksiyonu olan hasta ile ilgilenen sağlık çalışanı kendisinde, hasta kişi ile temasından sonraki 14 gün içinde, akut hastalığı düşündürecek herhangi bir bulgu veya semptom görürse mutlaka ilgili hekimlere haber vermeli ve gerekli önlemler alınmalıdır. Olası/Kesin 2019-nCoV Hastalığı Tanısı Alanların Yapması Gerekenler Hastaneye yatış gerekmediği düşünülen ve altta yatan hastalığı bulunmayan(akciğer, kalp, böbrek yetmezliği, veya bağışıklık yetmezliği vb) olası/kesin 2019-nCoV vakaları semptomlar düzelene kadar evde takip edilebilir. 1- Evde izlenen hastalar iyileşene kadar İl Sağlık Müdürlüğü tarafından takip edilmelidir. 2- Ev halkına bulaş riskini önlemek için evde takipli hastalar mümkünse evindeki diğer kişilerden farklı bir odada, mümkün değil ise iyi havalanan bir odada oturmalı, diğer kişilerden 1 metre uzakta olmalıdır. 3- Hasta ziyaretçisi kabul edilmemeli ve bakım veren ev sakinleri sınırlandırılmalı tercihen genel durumu iyi tek kişi ilgilenmelidir. 4- Hastanın ev içindeki hareketi sınırlandırılmalı; tuvalet, banyo gibi ortak kullanılan alanlar iyi havalandırılmalıdır. 5- Hastaya ve yakınlarına solunum hijyeni konusunda eğitim verilmelidir (Öksürme veya hapşırma sırasında bir mendille (tercihen kağıt mendille) ağzını kapatmalı, kullanılmış mendiller ağzı kapalı ve delik olmayan naylon poşetlere konularak ağzı kapatılarak ,ikinci bir naylon poşet içerisinde atılmalı, ellerini sıklıkla yıkamalı). 6- Hasta kişisel eşyalarını başkaları ile paylaşmamalı, ev halkının bardak, tabak, havlu gibi eşyalarını kullanmamalı; eğer kullanması gerekirse bu eşyaları iyice su ve sabunla yıkamalıdır. Vakanın kullandığı kıyafetler 60-90 derecede normal deterjan ile yıkanmalıdır 7- -Olası vakanın odasının, kıyafetlerinin vb. temizliği esnasında eldiven kullanılmalıdır. 8- Başka bir kişi/kişiler ile aynı ortamı paylaştığı (ev, sokak, toplu taşıma araçları, hastane vb.) zaman hasta tıbbi maske takmalı, 9- Tüm ev sakinleri kendi sağlık durumlarını takip etmeli ve belirti ortaya çıkması durumunda sağlık kurumuna başvurmaları konusunda bilgilendirilmelidir. 10- Olası vakanın semptomları takip edilmeli, bir kötüleşme olursa acil tıbbi yardım istenmelidir. 11- Doktor randevusu öncesi hastanın durumu hakkında sağlık kuruluşuna bilgi verilmeli, 12- Hastanın nakli gerekli ise nakil sırasında mutlaka maske takmaları sağlanmalıdır. 2019-nCoV enfeksiyonu için doğrulaması yapılmış veya değerlendirmesi devam eden bir kişi ile yakın temas etmiş olanlar, son temaslarından sonraki 14 gün boyunca günde iki kez ateşlerini ölçmeli, öksürük, solunum sıkıntısı ile titreme, vücut ağrıları, boğaz ağrısı, baş ağrısı, ishal, mide bulantısı / kusma, ve burun akıntısı gibi diğer erken semptomların olup olmadığını takip etmelidirler. Solunum yolu sekresyonları veya vücut çıkartıları ile kontamine olması mümkün olan tüm yüzeylerin standart çamaşır suyuyla sulandırılmış (1:100 normal sulandırmada) (Sodyum hipoklorit Cas No: 7681-52-9) temizlenir, belirgin şekilde kirlenme olduğundada (1:10 normal sulandırmada) kullanılır. Banyo ve tuvaletler günde en az bir kez standart çamaşır suyuyla sulandırılmış (1:100 normal sulandırmada) (Sodyum hipoklorit Cas No: 7681-52-9) temizlenir. IV. HASTA BAKIMI VE TEDAVİSİ 2019 nCoV için spesifik bir antiviral tedavi olmaması, viral kinetiğinin bilinmemesi nedeni ile uygulanan tedavi destekleyici, ikincil enfeksiyonları ve komplikasyonları önlemeye yöneliktir. Tedavide; · Solunum sıkıntısı, hipoksemi ve şok hastalarına ek oksijen tedavisi önerilmektedir. · Şok bulgusu olmadığında SARI hastalarında konservatif sıvı tedavisi önerilmektedir. · SARI'ye neden olabilecek olası patojenlere yönelik ampirik antimikrobiyaller (antibiyotikler, influenza nöraminidaz inhibitörleri, antifungaller) önerilmektedir. Sepsisli hastalara hasta değerlendirmesinden sonraki ilk bir saat içinde antimikrobiyallerin verilmesi sağlanmalıdır. · Başka bir nedenle endike olmadığı sürece viral pnömoninin veya ARDS'nin tedavisi için rutin olarak sistemik kortikosteroid verilmemelidir. Çünkü gözlemsel çalışmalar SARS hastalarında uygulanan kortikosteroidlerin sağkalım yararı sağlamadığı ancak olası zararların olabileceği (avasküler nekroz, psikoz, diyabet ve gecikmiş viral klirens) rapor edilmiştir. · SARI hastaları hızlı ilerleyen solunum yetmezliği ve sepsis açısından yakından izlenmeli ve gerekli durumlarda destekleyici tedavi uygulanmalıdır. · Kritik hastalıkların yönetiminde eşlik eden hastalıklar yönünden yakından takibi çok önemlidir. Bugün için coronavirüslere yönelik geliştirilmiş bir aşı bulunmamaktadır. V. VAKA GÖRÜLEN ÜLKELERE GİDECEK KİŞİLERİN YAPMASI GEREKENLER Bugün için Çin veya vakaların yoğun olarak görüldürüğü Wuhan şehrine seyahat kısıtlaması bulunmamaktadır. Bununla birlikte Çin'in Wuhan ili ve çevresindeki iller/ ülkelerde sporadik ve kümesel vakaların görülmesi nedeniyle bu ülkeya seyahat planlayanlar için aşağıdaki uygulamalar önerilir. · Hasta insanlarla temastan kaçınmalıdır (mümkün ise en az 1 m uzakta bulunulmalı). · Hastaların yoğun olarak bulunması nedeniyle mümkün ise sağlık merkezlerine gidilmemeli, sağlık kuruluşuna gidilmesi gereken durumlarda diğer hastalarla teması en aza indirmelidir. · Yaşlı ve altta yatan hastalığı olanlar riskli bölgeye yolculuklarını izleyen doktorlarına ve seyahat sağlığı personeline danışarak planlamalıdır. · Gıda güvenliği önerilerine dikkat edilmelidir (çiğ süt ve hayvansal ürünler tüketmemek, çiğ tüketilecek sebze ve meyveleri iyice yıkayarak tüketmek gibi). · Yabani ve evcil hayvanlar (canlı veya ölü) ile temastan kaçınılmalıdır. · El hijyenine dikkat edilmelidir. Eller en az 20 saniye boyunca sabun ve suyla yıkanmalı, sabun ve suyun olmadığı durumlarda alkol bazlı el dezenfektanı kullanılmalıdır. Sporadik ve kümesel 2019-nCoV vakalarının görüldüğü ülkelere seyahat edenlerin, bu ülkelerde bulunduğu sürede ateş ve öksürüğün eşlik ettiği ciddi akut solunum sistemi enfeksiyonu gelişmesi durumunda hemen ilgili yerlere haber vermesi, öksürme veya hapşırma sırasında burun ve ağızın tek kullanımlık kağıt mendil ile örtülmesi kağıt mendilin bulunmadığı durumlarda dirsek içinin kullanılması, solunum hijyen önerilerine dikkat etmesi, mümkünse kalabalık yerlere girmemesi, eğer girmek zorunda kalıyorsa ağzını ve yüzünü kapatması , mümkünse maske kullanması önerilir.Yolculuk dönüşü 14 gün içinde ateş, öksürük, solunum sıkıntısı gelişirse sağlık kuruluşuna başvurmaları ve seyahat öyküsünü bildirmeleri gerekmektedir. VI. SONUÇ 2019-nCoV tespit edildikten sonra, bulunduğu bölgeye sınırlı kalmamış, vaka sayısı giderek artmış ve kıtalar arası bildirimler olmuştur. Çin'e gidecek kişilerin ve sağlık çalışanlarının dikkatli olması, gerekli önlemleri alması, yolculuk dönüşü 14 gün içinde hastalananların doktora başvurması ve seyahat öykülerini bildirmesi ile birlikte hastalara multidisipliner yaklaşım önemlidir. Ambulans ve acil sağlık araçlarının temizliği ve dezenfeksiyonu için önerilen ürünler* ve özellikleri Ürün* Kullanım yeri Avantajları Dezavantajları Alkol Çözeltileri (Etil/izopropil) (en az %70lik) (Etil alkol, Etanol Cas No: 64- 17-5)** · Steteskoplar · Pulsoksimetre ler · Defibrilatör kaşıkları vb. · Toksisite yok · Düşük maliyet · Hızlı etki · Tortu bırakmaz · Çabuk buharlaştığından ideal bir yüzey dezenfektanı değildir. · Son derece yanıcıdır. · Plastik, kauçuk ve silikon materyaller için zararlıdır. · Organik materyaller tarafından deaktive edilir (Bu nedenle kullanım öncesi yüzeylerin temizlenmesi gerekir). Standart Çamaşır suyu*** (1:10 normal sulandırmada) (Sodyum hipoklorit Cas No: 7681-52-9) ** · Dış yüzeyler · Kan bulaşları · Düşük maliyet · Hızlı etki · Ulaşımı kolay · Kullanıma hazır mendil ve spreyleri mevcut · Sporosidal ve virüsidal (C.difficile ve Norovirus'a karşı) · Metal ekipmanlara zararlı. · Organik materyaller tarafından deaktive edilir (Bu nedenle kullanım öncesi yüzeylerin temizlenmesi gerekir). · Cilt ve mükoz membranlara karşı tahriş edicidir. · Sulandırıldıktan sonra 24 saat içinde kullanılmalıdır. · Giysileri boyayabilir. Hidrojen Peroksit (%0,5) (Cas No: 7722-84-1)** · Ekipmanların dış yüzeyleri · Zemin · Duvarlar · Çevre için güvenli · Toksik değil · Hızlı etki · Organik madde varlığında aktif · Mendil ve sıvı hali mevcut Deterjan özelliği nedeniyle mükemmel temizleme özelliği · Bakır, çinko, pirinç, akrilik ve alüminyuma zararlı. Kuaterner amonyum bileşikleri (Quats) · Zemin · Duvarlar · Toksik değil · Aşındırmaz · Deterjan özelliği nedeniyle iyi temizleme özelliği · Tıbbi aletlerin dezenfeksiyonunda kullanılamaz. · Dar mikrobiyal spektrum nedeniyle dezenfektan olarak sınırlı kullanım. Provincial Infectious Disease Advisory Committee's "Best Practices for Environmental Cleaning for Prevention and Control of Infections"dan uyarlanmıştır. * Sağlık Bakanlığı'ndan biyosidal ruhsatı bulunan ürünler kullanılmalıdır. Bu ürünlerin farklı konsantrasyonlarda olabileceği ve bazı durumlarda da kombine ürünler içerebileceğinden uygulama amacına yönelik olarak mutlaka etiket önerilerine göre kullanılmalıdır. ** Cas No: Kimyasal kayıt numarası *** Sağlık Bakanlığı'ndan biyosidal ruhsatı bulunan ürünler farklı konsantrasyonlarda olabileceğinden direkt etiketine göre kullanılır. Temizlik amaçlı kullanılan çamaşır sularının farklı konsantrasyonları mevcut olup reaksiyona giren serbest klor oranı %4-8 olanlar 1/10 sulandırılarak kullanılabilir. BULAŞTIRICILIĞI YÜKSEK RİSKLİ HASTALIKLAR REFERANS HASTANE LİSTESİ SIRA NO KURUM KODU İL İLÇE KURUM ADI E.A.H KURUM TÜRÜ Tescil Edilen Rolü Tescil Edilen Yatak Sayısı BİRLİKTE KULLANIM PROTOKOLU YAPILAN ÜNİVERSİTENİN ADI 1 625541 ADANA YÜREĞİR T.C. Sağlık Bakanlığı Adana Şehir Hastanesi E.A.H G.H AI 1550 2 5893 ANKARA ALTINDAĞ T.C. Sağlık Bakanlığı SBÜ. Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi E.A.H G.H AI 468 SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ 3 651698 ANKARA ÇANKAYA T.C. Sağlık Bakanlığı Ankara Şehir Hastanesi E.A.H G.H AI 2170 4 205125 ANTALYA MURATPAŞA T.C. Sağlık Bakanlığı SBÜ. Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi E.A.H G.H AI 1270 SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ 5 690653 BURSA NİLÜFER T.C. Sağlık Bakanlığı Bursa Şehir Hastanesi E.A.H G.H AI 1355 6 388466 BURSA YILDIRIM T.C. Sağlık Bakanlığı SBÜ. Bursa Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi E.A.H G.H AI 1430 SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ 7 349922 DİYARBAKIR YENİŞEHİR T.C. Sağlık Bakanlığı SBÜ. Diyarbakır Gazi Yaşargil Eğitim ve Araştırma Hastanesi E.A.H G.H AI 1100 SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ 8 656194 ELAZIĞ MERKEZ T.C. Sağlık Bakanlığı Elazığ Fethi Sekin Şehir Hastanesi E.A.H G.H AI 1038 9 196186 ERZURUM YAKUTİYE T.C. Sağlık Bakanlığı SBÜ. Erzurum Bölge Eğitim ve Araştırma Hastanesi (Erzurum Şehir Hastanesi) E.A.H G.H AI 1090 SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ 10 656195 ESKİŞEHİR ODUNPAZARI T.C. Sağlık Bakanlığı Eskişehir Şehir Hastanesi E.A.H G.H AI 1105 11 863715 GAZİANTEP ŞAHİNBEY T.C. Sağlık Bakanlığı Gaziantep Dr. Ersin Arslan Eğitim ve Araştırma Hastanesi E.A.H G.H AI 767 12 606256 ISPARTA MERKEZ T.C. Sağlık Bakanlığı Isparta Şehir Hastanesi G.H AII 800 13 3374 İSTANBUL KARTAL T.C. Sağlık Bakanlığı SBÜ. Kartal Dr. Lütfi Kırdar Eğitim ve Araştırma Hastanesi E.A.H G.H AI 680 SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ 14 3384 İSTANBUL FATİH T.C. Sağlık Bakanlığı SBÜ. İstanbul Haseki Eğitim ve Araştırma Hastanesi E.A.H G.H AI 1350 SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ 15 3457 İSTANBUL BAKIRKÖY T.C. Sağlık Bakanlığı SBÜ. Bakırköy Dr. Sadi Konuk Eğitim ve Araştırma Hastanesi E.A.H G.H AI 612 SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ 16 177297 İSTANBUL FATİH T.C. Sağlık Bakanlığı SBÜ. İstanbul Eğitim ve Araştırma Hastanesi E.A.H G.H AI 610 SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ 17 177354 İZMİR KONAK T.C. Sağlık Bakanlığı SBÜ. İzmir Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi E.A.H G.H AI 992 SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ 18 3175 İZMİR KONAK T.C. Sağlık Bakanlığı SBÜ. İzmir Dr. Suat Seren Göğüs Hastalıkları ve Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi (Sadece Göğüs Hastalıkları Kliniğinde Tedavi Edilmesi Gereken Hastalar için Referans Hastanedir) E.A.H G.H.H AI_Dal 400 SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ 19 647972 KAYSERİ KOCASİNAN T.C. Sağlık Bakanlığı Kayseri Şehir Hastanesi E.A.H G.H AI 1607 20 2196 MALATYA YEŞİLYURT T.C. Sağlık Bakanlığı Malatya Eğitim ve Araştırma Hastanesi E.A.H G.H AI 1065 21 326972 SAKARYA MERKEZ T.C. Sağlık Bakanlığı Sakarya Üniversitesi Eğitim ve Araştırma Hastanesi E.A.H G.H AI 970 SAKARYA ÜNİVERSİTESİ 22 348984 SAMSUN İLKADIM T.C. Sağlık Bakanlığı SBÜ. Samsun Eğitim ve Araştırma Hastanesi E.A.H G.H AI 1140 SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ 23 463372 TRABZON ORTAHİSAR T.C. Sağlık Bakanlığı SBÜ.Trabzon Kanuni Eğitim ve Araştırma Hastanesi E.A.H G.H AI 665 SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ 24 416070 VAN İPEKYOLU T.C. Sağlık Bakanlığı SBÜ. Van Eğitim ve Araştırma Hastanesi E.A.H G.H AII 1500 SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ